Η ισχύουσα συμφωνία έχει ως στόχο i) την επίτευξη ομοιομορφίας στην εθνική και διεθνή νομοθεσία σχετικά με τα φυσικοχημικά και οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των ελαιολάδων, πυρηνελαίων και επιτραπέζιων ελιών προς αποφυγή των εμποδίων στις εμπορικές συναλλαγές, ii) την ανάπτυξη δραστηριοτήτων στον τομέα των φυσικοχημικών και οργανοληπτικών εξετάσεων ώστε να διευρυνθούν οι γνώσεις σχετικά με τη σύνθεση και τα χαρακτηριστικά ποιότητας των ελαιοκομικών προϊόντων και, κατ’ επέκταση να ενισχυθούν τα διεθνή πρότυπα, και iii) την ενίσχυση του ρόλου του ΔΣΕ ως φόρουμ αριστείας για τη διεθνή επιστημονική κοινότητα στον τομέα της ελιάς και του ελαιολάδου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας 1 .

Το Συμβούλιο των Μελών του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας (στο εξής: Συμβούλιο των Μελών) είναι η ανώτατη αρχή και το όργανο λήψης αποφάσεων του ΔΣΕ. Ασκεί όλες τις εξουσίες και τα καθήκοντα που είναι αναγκαία για την επίτευξη των στόχων της συμφωνίας. Ως συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μέλος του ΔΣΕ και εκπροσωπείται στο Συμβούλιο των Μελών. Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 2 της συμφωνίας, το Συμβούλιο των Μελών μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις για την τροποποίηση της συμφωνίας. Σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 3 της συμφωνίας, οι αποφάσεις του Συμβουλίου των Μελών σχετικά με τυχόν τροποποιήσεις της συμφωνίας λαμβάνονται με συναίνεση.

Κατά την 120ή σύνοδό του, στις 20 Νοεμβρίου 2024, το Συμβούλιο των Μελών αποφάσισε να συστήσει ομάδα εργασίας για να συζητήσει πιθανές τροποποιήσεις της συμφωνίας. Η πρόταση αυτή υποβλήθηκε αρχικά από το Ιράν και την Τυνησία και αφορούσε πιθανές αλλαγές στο άρθρο 11 και 32 της συμφωνίας. Μετά από διαβούλευση με την Ομάδα «Βασικά Προϊόντα» (PROBA), η αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρότεινε να συμπεριληφθούν στη συζήτηση και άλλα στοιχεία προς επανεξέταση, τα οποία σχετίζονται με τα άρθρα 1, 2, 7, 16 και 17 της συμφωνίας.

Το άρθρο 1 της συμφωνίας αναφέρεται στους γενικούς στόχους της, όσον αφορά την τυποποίηση και την έρευνα, την ελαιοκαλλιέργεια και την τεχνική συνεργασία, καθώς και την προώθηση των ελαιοκομικών προϊόντων, τη διάδοση των πληροφοριών και την ελαιοκομική οικονομία.

Το άρθρο 2 της συμφωνίας περιλαμβάνει τους ορισμούς για τους σκοπούς της συμφωνίας.

Το άρθρο 7 της συμφωνίας καθορίζει τις εξουσίες και τα καθήκοντα των διαφόρων οργάνων του ΔΣΕ, ιδίως για το Συμβούλιο των Μελών και την Εκτελεστική Γραμματεία του ΔΣΕ.

Το άρθρο 11 της συμφωνίας αναφέρεται στα μερίδια συμμετοχής στο ΔΣΕ και στη μέθοδο υπολογισμού τους, η οποία καθορίζει επίσης τη συνεισφορά κάθε μέλους.

Το άρθρο 16 αναφέρεται στην καταβολή των εισφορών, στην αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου, στον αποκλεισμό από τη συμφωνία και στην αναδιάρθρωση των οικονομικών υποχρεώσεων.

Το άρθρο 17 αναφέρεται στους οικονομικούς ελέγχους του ΔΣΕ.

Το άρθρο 32 της συμφωνίας θεσπίζει τη διαδικασία τροποποίησης μέσω του Συμβουλίου των Μελών, συμπεριλαμβανομένης της κοινοποίησης αποδοχής της συμφωνίας από όλα τα μέλη στον θεματοφύλακα πριν από την έναρξη ισχύος της.

Η μεταρρύθμιση του ΔΣΕ με στόχο την περαιτέρω εναρμόνισή του με τις πρακτικές που προωθεί η Ένωση στο πλαίσιο άλλων διεθνών φορέων βασικών προϊόντων, καθώς και με τις εξελίξεις στην παγκόσμια αγορά ελαιολάδου, είναι προς το συμφέρον της Ένωσης. Αν μη τι άλλο, η μεταρρύθμιση αυτή θα πρέπει να οδηγήσει σε ένα βελτιωμένο σύστημα προγραμματισμού όσον αφορά τις χρηματοδοτικές εισφορές των μελών, καθώς και σε μια απλούστερη διαδικασία κύρωσης των τροποποιήσεων της συμφωνίας. Η μεταρρύθμιση θα πρέπει επίσης να επικαιροποιήσει τους στόχους του ΔΣΕ σύμφωνα με την πραγματικότητα του ελαιοκομικού τομέα. Προβλέπονται επίσης και άλλες ήσσονος σημασίας βελτιώσεις της συμφωνίας.

Η προτεινόμενη απόφαση επιτρέπει στην Επιτροπή να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για την τροποποίηση της συμφωνίας και να συνεργαστεί με άλλα μέλη σε περίπτωση που αναλάβουν ηγετικό ρόλο στις μεταρρυθμιστικές προτάσεις.

3.1.1.    Αρχές

Το άρθρο 218 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) προβλέπει την έγκριση της έναρξης διαπραγματεύσεων και, ανάλογα με το αντικείμενο της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, ορίζει τον διαπραγματευτή ή τον επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας της Ένωσης.

Το άρθρο 218 παράγραφος 4 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι το Συμβούλιο μπορεί να απευθύνει οδηγίες στον διαπραγματευτή και να ορίσει ειδική επιτροπή, σε διαβούλευση με την οποία πρέπει να διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις.

3.1.2.    Εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση

Δεδομένου ότι σκοπός της παρούσας σύστασης είναι η έκδοση απόφασης του Συμβουλίου με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο του Συμβουλίου των Μελών του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας, η διαδικαστική νομική βάση για την προτεινόμενη απόφαση είναι το άρθρο 218 παράγραφοι 3 και 4 της ΣΛΕΕ. Η ουσιαστική νομική βάση είναι το άρθρο 207 παράγραφος 4 της ΣΛΕΕ, λαμβανομένου υπόψη του οριζόντιου πεδίου εφαρμογής των προτεινόμενων τροποποιήσεων της συμφωνίας που αφορά την τυποποίηση σε σχέση με την ελαιοκαλλιέργεια και την τεχνική συνεργασία, καθώς και την προώθηση των ελαιοκομικών προϊόντων, τη διάδοση των πληροφοριών και την ελαιοκομική οικονομία, και η οποία υπεγράφη και συνήφθη σε αυτή τη βάση.

Το άρθρο 218 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι η Επιτροπή ή ο ύπατος εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας υποβάλλει συστάσεις στο Συμβούλιο, το οποίο εκδίδει απόφαση με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων. Λαμβανομένου υπόψη του αντικειμένου της προβλεπόμενης συμφωνίας, εναπόκειται στην Επιτροπή να υποβάλει σχετική σύσταση.

Δεδομένου ότι προβλεπόμενη συμφωνία καλύπτει αποκλειστικά θέματα πλην εκείνων του τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, η Επιτροπή πρέπει να οριστεί ως διαπραγματευτής σύμφωνα με το άρθρο 218 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.