ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 4.11.2025

COM(2025) 690 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Ανακοίνωση του 2025 σχετικά με την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ

{SWD(2025) 750 final} - {SWD(2025) 751 final} - {SWD(2025) 752 final} - {SWD(2025) 753 final} - {SWD(2025) 754 final} - {SWD(2025) 755 final} - {SWD(2025) 756 final} - {SWD(2025) 757 final} - {SWD(2025) 758 final} - {SWD(2025) 759 final}

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι γεωπολιτικές προκλήσεις έχουν ενισχύσει τον ενιαίο σκοπό που επιδιώκει η Ευρώπη. Έχουν ενδυναμώσει σε ολόκληρη την ήπειρο την πεποίθηση ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες πρέπει να καταβάλουν πολύ περισσότερες προσπάθειες για να προστατεύσουν την ασφάλεια και την ευημερία μας. Αυτό σημαίνει επίσης προάσπιση των ευρωπαϊκών δημοκρατικών αξιών και αντιμετώπιση των νέων παγκόσμιων προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας. Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη στενή συνεργασία με τους γείτονές μας για τη δημιουργία μιας ισχυρής, σταθερής, ασφαλούς και ενωμένης Ευρώπης που θα βασίζεται σε κοινές δημοκρατικές αξίες. Στον σημερινό κόσμο, η πολιτική διεύρυνσης αποτελεί βασικό γεωπολιτικό εργαλείο που συμβάλλει στην κοινή μας ασφάλεια, ευημερία και προστασία. Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από μετασχηματιστικές παγκόσμιες αλλαγές, η διεύρυνση ενοποιεί την Ευρώπη, με βάση κοινές αξίες και κοινή ταυτότητα, ενσωματώνοντας παράλληλα ένα οικονομικό, κοινωνικό και δημοκρατικό μοντέλο που εξακολουθεί να αποτελεί πηγή έμπνευσης και πόλο έλξης.

Η διαδικασία διεύρυνσης παραμένει αυστηρή, δίκαιη και αξιοκρατική, ενώ βασίζεται στην αντικειμενική πρόοδο που έχει επιτύχει κάθε χώρα της διεύρυνσης. Η ανανεωμένη ώθηση που δίνεται στη διεύρυνση συνοδεύεται από υψηλές προσδοκίες όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να προβούν σε απαιτητικές και διαρκείς μεταρρυθμίσεις, διασφαλίζοντας τον μόνιμο μετασχηματισμό των οικονομιών, των θεσμών, των δημοκρατικών συστημάτων και των κοινωνιών τους, ώστε να προσαρμοστούν πλήρως στα δημοκρατικά πρότυπα και στις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές πρέπει να υποστηριχθούν από τον σεβασμό του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων και τη σαφή συμμόρφωση με τον γεωπολιτικό προσανατολισμό της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτόν, οι ηγέτες των χωρών της διεύρυνσης πρέπει να ενστερνιστούν τις μετασχηματιστικές αλλαγές, να οικοδομήσουν εμπιστοσύνη και να προωθήσουν τη διακοινωνική συναίνεση.

Παράλληλα, η ΕΕ πρέπει να βοηθήσει τις χώρες της διεύρυνσης να εκπληρώσουν όλα τα κριτήρια προσχώρησης. Ως εκ τούτου, στηρίζει την ενίσχυση των θεσμών, της δημοκρατικής διακυβέρνησης και των μεταρρυθμίσεων της δημόσιας διοίκησης. Έχει επίσης ενισχύσει τη σταδιακή ενσωμάτωση, δημιουργώντας ισχυρότερους δεσμούς μεταξύ της ΕΕ, αφενός, και των υποψήφιων χωρών και των δυνάμει υποψήφιων μελών, αφετέρου, μεταξύ άλλων μέσω των σχεδίων ανάπτυξης 1 και παρέχοντάς τους τη δυνατότητα συμμετοχής σε ορισμένες πολιτικές και προγράμματα πριν από την προσχώρηση στην ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται επίσης να εξαρτηθεί η χορήγηση των πλεονεκτημάτων της σταδιακής ενσωμάτωσης από τον ρυθμό υλοποίησης μεταρρυθμίσεων, όπως η προάσπιση του κράτους δικαίου, των θεμελιωδών δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και των θεμελιωδών αρχών της διαδικασίας προσχώρησης γενικότερα, και παράλληλα να συνδεθεί με την ευθυγράμμισή τους με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ).

Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους σημειώθηκαν κάποιες σημαντικές εξελίξεις. Η πρόοδος στην πορεία προς την ΕΕ που έχουν επιτύχει μέχρι σήμερα οι χώρες με τον ταχύτερο ρυθμό δείχνει ότι οι μεταρρυθμίσεις αποδίδουν. Το γεγονός αυτό θα πρέπει να λειτουργήσει ως ισχυρό κίνητρο για όλες τις χώρες που συμμετέχουν στη διαδικασία.

Κάθε διεύρυνση έχει καταστήσει την Ένωσή μας ισχυρότερη. Η επιτυχία αυτή βασίζεται στην ετοιμότητα. Ενώ τα μελλοντικά κράτη μέλη πρέπει να προετοιμαστούν για να αναλάβουν τις ευθύνες που επιφέρει η προσχώρηση, η ΕΕ πρέπει επίσης να προσαρμοστεί για να υποδεχθεί μια μεγαλύτερη οικογένεια. Οι προσπάθειες προβολής και επικοινωνίας τόσο στα κράτη μέλη όσο και στις χώρες της διεύρυνσης εντατικοποιούνται, προκειμένου να συζητηθούν με τους πολίτες τα οφέλη και οι προκλήσεις της διεύρυνσης.

II. Προσέγγιση του στόχου διεύρυνσης της Ένωσης

Αυτή είναι η πρώτη θητεία της Επιτροπής από την περίοδο 2010-2014 στο πλαίσιο της οποίας, δεδομένου του επιταχυνόμενου ρυθμού της διαδικασίας για ορισμένες υποψήφιες χώρες, η διεύρυνση αποτελεί ένα ρεαλιστικό ενδεχόμενο. Το Μαυροβούνιο και η Αλβανία έχουν ήδη εκφράσει τη φιλοδοξία τους να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης έως το 2026 και το 2027 αντίστοιχα. Η Σερβία, η Μολδαβία και η Ουκρανία δήλωσαν επίσης πρόσφατα τις ημερομηνίες-στόχους τους για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων προσχώρησης. Αυτό αποτελεί απόδειξη της φιλοδοξίας τους, και η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να στηρίξει τις χώρες ώστε να εκπληρώσουν τις απαιτήσεις της προσχώρησης στην ΕΕ, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας προσχώρησης που εξακολουθεί να βασίζεται στην αρχή των ιδίων επιδόσεων.

Η ΕΕ πρέπει επίσης να είναι έτοιμη. Συνεπώς, η Επιτροπή επεξεργάζεται επανεξετάσεις των πολιτικών και μεταρρυθμίσεις πριν από τη διεύρυνση, οι οποίες αξιολογούν τον αντίκτυπο της διεύρυνσης σε καίριους τομείς πολιτικής.

Στην πρόταση για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (2028-2034) 2 , η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι η διεύρυνση αποτελεί τόσο πολιτική όσο και γεωστρατηγική επιταγή. Επιπλέον, όπως αναφέρεται στην πρόταση, η ΕΕ είναι βαθιά προσηλωμένη στη συνεργασία με τις υποψήφιες χώρες και τα δυνάμει υποψήφια μέλη για την προετοιμασία της προσχώρησής τους, με απόλυτο σεβασμό στην αξιοκρατική διαδικασία και με την ακλόνητη πεποίθηση ότι το μέλλον τους βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο νέος μηχανισμός «Παγκόσμια Ευρώπη» θα παράσχει ουσιαστική χρηματοδοτική και πολιτική στήριξη για να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες και τα δυνάμει υποψήφια μέλη να προχωρήσουν προς αυτήν την κατεύθυνση.

Το 2020 η ΕΕ αναθεώρησε τη μεθοδολογία της για τη διεύρυνση, θέτοντας τις θεμελιώδεις αρχές και τις αξίες της ΕΕ στο επίκεντρο της διαδικασίας προσχώρησης. Η μεθοδολογία αυτή αποδίδει όταν οι υποψήφιες χώρες σημειώνουν πρόοδο όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις που σχετίζονται με την ΕΕ και εξακολουθούν να εστιάζουν στις θεμελιώδεις αρχές της διαδικασίας προσχώρησης και όταν τα κράτη μέλη, ως απάντηση, λαμβάνουν τις αναγκαίες αποφάσεις για την προώθηση των διαπραγματεύσεων. Για την περίοδο μετά την προσχώρηση, εκτός από το υφιστάμενο κεκτημένο της ΕΕ, οι συνθήκες προσχώρησης παρέχουν ένα μέσο που εξασφαλίζει τη διατήρηση αυτής της θετικής δυναμικής. Οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης θα πρέπει να προβλέπουν ισχυρότερες διασφαλίσεις κατά της οπισθοδρόμησης όσον αφορά τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί κατά τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης, καθώς και απαιτήσεις για τη συνέχιση, εκ μέρους των νέων κρατών μελών, της διασφάλισης και της μη αντιστροφής των επιδόσεών τους όσον αφορά το κράτος δικαίου.

III. ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΕ

III.1. Επισκόπηση των βασικών εξελίξεων

Η διαδικασία διεύρυνσης προχωρά πλέον ταχύτερα απ’ ό,τι τα τελευταία 15 χρόνια. Από τις αρχές του 2024 έχουν πραγματοποιηθεί έντεκα διακυβερνητικές διασκέψεις, πέντε με την Αλβανία, τέσσερις με το Μαυροβούνιο και από μία με την Ουκρανία και τη Μολδαβία.

Η συνεχιζόμενη πολιτική δέσμευση των αρχών του Μαυροβουνίου για την επίτευξη του στρατηγικού στόχου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης έχει αποφέρει απτά αποτελέσματα όσον αφορά την υλοποίηση των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων και την πρόοδο της χώρας στην πορεία προσχώρησής της στην ΕΕ. Το Μαυροβούνιο έχει ανοίξει και τα 33 διαπραγματευτικά κεφάλαια που εξετάστηκαν αναλυτικά, και επτά κεφάλαια έχουν κλείσει προσωρινά. Μετά την τελευταία έκθεση, πραγματοποιήθηκαν δύο διακυβερνητικές διασκέψεις, κατά τις οποίες έκλεισαν προσωρινά τέσσερα νέα κεφάλαια 3 , καθώς το Μαυροβούνιο εκπλήρωσε τα κριτήρια αξιολόγησης για το κλείσιμο. Η εξέλιξη αυτή έχει καταστήσει το Μαυροβούνιο τη χώρα που έχει σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο στη διαδικασία προσχώρησης στην ΕΕ. Η σταθερή προσήλωση στον στρατηγικό προσανατολισμό της ΕΕ εξακολουθεί να έχει καίρια σημασία για την επίτευξη περαιτέρω προόδου.

Μετά τη διακυβερνητική διάσκεψη της 15ης Οκτωβρίου 2024 με την οποία άρχισαν οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης για την ομάδα κεφαλαίων 1 (Θεμελιώδεις αρχές), δόθηκε στις διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Αλβανία πρωτοφανής ώθηση με τη διεξαγωγή άλλων τεσσάρων διακυβερνητικών διασκέψεων που οδήγησαν στην έναρξη διαπραγματεύσεων για πέντε ομάδες κεφαλαίων. Αυτό αντικατοπτρίζει σαφώς τη σταθερή πολιτική δέσμευση της Αλβανίας. Η Αλβανία συνέχισε να σημειώνει πρόοδο όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο της ομάδας κεφαλαίων «Θεμελιώδεις αρχές», ιδίως σε σχέση με τη συνολική μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης και με την ολοκλήρωση της διαδικασίας ελέγχου σε πρώτο βαθμό, την επίτευξη περαιτέρω θετικών αποτελεσμάτων από την ειδική δομή για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος (SPAK) σε υποθέσεις καταπολέμησης της διαφθοράς, την ενεργό διεθνή συνεργασία για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και την ανάπτυξη ικανοτήτων για τη διεξαγωγή χρηματοοικονομικών ερευνών. Θεσπίστηκε βασική νομοθεσία για τις εθνικές μειονότητες και την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Η συνεχιζόμενη δυναμική της διαδικασίας των διαπραγματεύσεων προσχώρησης πρέπει να οδηγήσει σε περαιτέρω επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων που σχετίζονται με την ΕΕ, ιδίως όσον αφορά την ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης, τη συνέχιση της εφαρμογής των δικαστικών μεταρρυθμίσεων και την επίτευξη περαιτέρω αποτελεσμάτων στον τομέα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος, της παράνομης παραγωγής και διακίνησης ναρκωτικών και της διαφθοράς, ιδίως σε υψηλό επίπεδο. Επιπλέον, η προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων της ισότητας των φύλων και της απαγόρευσης των διακρίσεων, των δικαιωμάτων των παιδιών και του δικαιώματος στην ιδιοκτησία, με την υποστήριξη ενός συμπεριληπτικού και εποικοδομητικού πολιτικού διαλόγου, παραμένει σημαντική.

Η τεχνική εξέταση του κεκτημένου (αναλυτική εξέταση) με την Ουκρανία και τη Μολδαβία ολοκληρώθηκε αυτό το φθινόπωρο. Η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο τις εκθέσεις αναλυτικής εξέτασης και για τις δύο χώρες σχετικά με τις ομάδες κεφαλαίων 1 (Θεμελιώδεις αρχές), 2 (Εσωτερική αγορά), 3 (Ανταγωνιστικότητα και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη) και 6 (Εξωτερικές σχέσεις). Τον Μάιο του 2025 η Ουκρανία και η Μολδαβία ενέκριναν χάρτες πορείας για το κράτος δικαίου, τη δημόσια διοίκηση και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών και, στην περίπτωση της Ουκρανίας, σχέδιο δράσης για τις εθνικές μειονότητες, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές των εκθέσεων αναλυτικής εξέτασης. Η σταθερή προσήλωση στην εφαρμογή μέτρων κατά της διαφθοράς στον τομέα του κράτους δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της διαφθοράς, έχει ουσιαστική σημασία. Η Επιτροπή υπενθυμίζει την εκτίμησή της ότι οι ομάδες κεφαλαίων για τις θεμελιώδεις αρχές, την εσωτερική αγορά και τις εξωτερικές σχέσεις είναι έτοιμες να ανοίξουν.

Εν μέσω των προκλήσεων που θέτει ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας, η Ουκρανία απέδειξε την ισχυρή προσήλωσή της στην πορεία της προς την ΕΕ, προχωρώντας σε βασικές μεταρρυθμίσεις· ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω και σταθερή πρόοδος για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Το σχέδιο για την Ουκρανία διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στην καθοδήγηση των μεταρρυθμίσεων και στην προώθηση της ευθυγράμμισης με το κεκτημένο της ΕΕ, και αυτό αποδεικνύει την ανθεκτικότητα της αιρεσιμότητας όταν συντρέχουν εξαιρετικές περιστάσεις. Τα βήματα που έχουν ήδη γίνει (από την ενίσχυση των μέτρων κατά της διαφθοράς έως τη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης) θέτουν τα θεμέλια για την ανάκαμψη και ανοίγουν χώρο για μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Η διατήρηση αυτής της δυναμικής και η πρόληψη κάθε κινδύνου οπισθοδρόμησης, ιδίως όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς, θα έχει ουσιαστική σημασία. Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε επίσης όσον αφορά τη σταδιακή ενσωμάτωση στην ενιαία αγορά, πρόοδος που φέρνει ήδη την Ουκρανία πιο κοντά στην ΕΕ. Την 1η Ιανουαρίου 2026 θα αρχίσει να ισχύει η πρώτη απόφαση για τη χορήγηση μεταχείρισης εσωτερικής αγοράς για την Ουκρανία, σχετικά με την περιαγωγή με χρέωση εσωτερικού.

Η Μολδαβία έχει σημειώσει ταχεία πρόοδο στην πορεία της προς την προσχώρηση και έχει εμβαθύνει σημαντικά τη συνεργασία της με την ΕΕ, παρά τις συνεχείς υβριδικές απειλές και τις προσπάθειες αποσταθεροποίησης της χώρας και της πορείας της προς την ΕΕ. Η σταθερή προσήλωση της Μολδαβίας στην προσχώρησή της στην ΕΕ επιβεβαιώθηκε επίσης κατά τις βουλευτικές εκλογές της 28ης Σεπτεμβρίου 2025, το αποτέλεσμα των οποίων ήταν η ισχυρή δέσμευση της πλειοψηφίας να προωθηθεί η πορεία της χώρας προς την ΕΕ. Η πρώτη σύνοδος κορυφής ΕΕ–Μολδαβίας στις 4 Ιουλίου 2025 έθεσε σε κίνηση ένα νέο επίπεδο συνεργασίας και ολοκλήρωσης. Παράλληλα, ελήφθησαν απτά μέτρα για τη σταδιακή ενσωμάτωση της Μολδαβίας σε βασικά τμήματα της ενιαίας αγοράς, μεταξύ άλλων στην περιοχή περιαγωγής με χρέωση εσωτερικού την 1η Ιανουαρίου 2026.

Η Σερβία έχει ανοίξει 22 από τα 35 διαπραγματευτικά κεφάλαια, εκ των οποίων δύο έχουν κλείσει προσωρινά. Η τελευταία ομάδα κεφαλαίων που άνοιξε ήταν η ομάδα κεφαλαίων 4 (Πράσινο θεματολόγιο και βιώσιμη συνδεσιμότητα) τον Δεκέμβριο του 2021. Οι αρχές συνέχισαν να δηλώνουν ότι στρατηγικός τους στόχος είναι η προσχώρηση στην ΕΕ, ωστόσο ο πραγματικός ρυθμός υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων επιβραδύνθηκε σημαντικά. Η Σερβία πρέπει να προβεί σε αξιόπιστες μεταρρυθμίσεις σε όλους τους τομείς, κυρίως στον τομέα των θεμελιωδών αρχών της διαδικασίας προσχώρησης καθώς και στην επιτάχυνση της ευθυγράμμισης με το κεκτημένο, συμπεριλαμβανομένης της σταδιακής και ισχυρότερης ευθυγράμμισης με την ΚΕΠΠΑ. Η Σερβία πρέπει επίσης να αναλάβει πολύ μεγαλύτερη ευθύνη για μια προορατική και πιο αντικειμενική επικοινωνία σχετικά με τη διαδικασία προσχώρησης της Σερβίας στην ΕΕ και πρέπει να αποφύγει τη ρητορική κατά της ΕΕ. Η πόλωση στη σερβική κοινωνία έχει οξυνθεί στο πλαίσιο μαζικών διαδηλώσεων φοιτητών και πολιτών που πραγματοποιούνται σε ολόκληρη τη Σερβία από τον Νοέμβριο του 2024, γεγονός που αντικατοπτρίζει την απογοήτευση των πολιτών για τη διαφθορά και την αντίληψη περί έλλειψης λογοδοσίας και διαφάνειας, σε συνδυασμό με περιπτώσεις υπερβολικής χρήσης βίας κατά διαδηλωτών και πίεσης στην κοινωνία των πολιτών.

Στο πλαίσιο του διαλόγου υπό την αιγίδα της ΕΕ, τόσο η Σερβία όσο και το Κόσοβο αναμένεται να εκπληρώσουν όλες τις αντίστοιχες υποχρεώσεις τους που απορρέουν από τη συμφωνία για την πορεία προς την εξομάλυνση και το παράρτημα εφαρμογής της καθώς και από όλες τις προηγούμενες συμφωνίες διαλόγου. Ο διάλογος υπό την αιγίδα της ΕΕ αποσκοπεί στην προώθηση της συνεργασίας, στην επίτευξη προόδου στην πορεία προς την ΕΕ και στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων.

Η Βόρεια Μακεδονία δεν έχει ακόμη εγκρίνει τις απαραίτητες συνταγματικές αλλαγές, τις οποίες έχει δεσμευτεί να δρομολογήσει και να υλοποιήσει, με σκοπό να συμπεριληφθούν στο Σύνταγμα πολίτες που ζουν εντός των συνόρων του κράτους και ανήκουν σε άλλους λαούς, όπως οι Βούλγαροι, όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Ιουλίου 2022. Οι αρχές συνέχισαν να εργάζονται για τους χάρτες πορείας σχετικά με το κράτος δικαίου, τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών καθώς και για το σχέδιο δράσης για την προστασία των μειονοτήτων. Η Βόρεια Μακεδονία θα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες για την προάσπιση του κράτους δικαίου, ιδίως με τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της ακεραιότητας της δικαιοσύνης και την ενίσχυση της καταπολέμησης της διαφθοράς. 

Η Βοσνία και Ερζεγοβίνη αντιμετώπισε πολιτικές εντάσεις μετά την αποχώρηση του κυβερνώντος συνασπισμού από την εξουσία και αδιέξοδο στις μεταρρυθμίσεις κατά την περίοδο αναφοράς. Το Κοινοβούλιο ενέκρινε νόμους για την προστασία των δεδομένων και τον έλεγχο των συνόρων και υπογράφηκε η συμφωνία περί καθεστώτος του Frontex. Τον Σεπτέμβριο του 2025 η Βοσνία και Ερζεγοβίνη υπέβαλε προς συμφωνία στην Επιτροπή το οικείο θεματολόγιο μεταρρυθμίσεων. Η οντότητα της Σερβικής Δημοκρατίας ενέκρινε νόμους που υπονομεύουν τη συνταγματική και έννομη τάξη και τη λειτουργικότητα των κρατικών θεσμών. Οι νόμοι αυτοί καταργήθηκαν από το Συνταγματικό Δικαστήριο. Κατόπιν ποινικής καταδίκης που επιβεβαιώθηκε μετά από έφεση, ο πρόεδρος της οντότητας της Σερβικής Δημοκρατίας απαλλάχθηκε από τα καθήκοντά του ενώ έχουν προγραμματιστεί πρόωρες εκλογές για τις 23 Νοεμβρίου. Τον Οκτώβριο η Εθνοσυνέλευση της Σερβικής Δημοκρατίας διόρισε υπηρεσιακό πρόεδρο έως τις εκλογές, έπαυσε τον εν ενεργεία πρόεδρο και ακύρωσε έξι από τους νόμους που είχαν προηγουμένως κριθεί αντισυνταγματικοί, με στόχο την αποκλιμάκωση της πολιτικής κατάστασης. Η χώρα πρέπει να λάβει κατάλληλα μέτρα για τη διεξαγωγή της πρώτης διακυβερνητικής διάσκεψης, αρχίζοντας με την έγκριση νόμων για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και τον διορισμό επικεφαλής διαπραγματευτή. Αναμένεται από τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη να ολοκληρώσει επειγόντως τις εκκρεμείς συνταγματικές και εκλογικές μεταρρυθμίσεις. Η μεταρρύθμιση των κρατικών θεσμών για τη διασφάλιση της λειτουργικότητας και της απαγόρευσης των διακρίσεων θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο των επικείμενων διαπραγματεύσεων προσχώρησης.

Το Κόσοβο 4* διατήρησε την προσήλωσή του στην ευρωπαϊκή του πορεία, με υψηλό επίπεδο δημόσιας στήριξης. Ωστόσο, η επίτευξη προόδου ως προς το θεματολόγιο της ΕΕ παρεμποδίστηκε από διχαστικές εγχώριες πολιτικές και παρακωλύθηκε από την επιβράδυνση των δραστηριοτήτων της Συνέλευσης ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Φεβρουαρίου και από το παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο που ακολούθησε. Η Επιτροπή έχει κάνει τα πρώτα βήματα για τη σταδιακή άρση των μέτρων που είχαν τεθεί σε εφαρμογή τον Μάιο του 2025. Τα επόμενα βήματα εξακολουθούν να εξαρτώνται από τη σταθερή αποκλιμάκωση στον Βορρά. Η Επιτροπή προτίθεται να άρει περαιτέρω τα μέτρα αυτά, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιτευχθεί η εύτακτη μεταβίβαση της τοπικής διακυβέρνησης στον Βορρά μετά τις τοπικές εκλογές και θα συνεχιστεί η αποκλιμάκωση.

Στο πλαίσιο του διαλόγου υπό την αιγίδα της ΕΕ, τόσο το Κόσοβο όσο και η Σερβία αναμένεται να εκπληρώσουν όλες τις αντίστοιχες υποχρεώσεις τους που απορρέουν από τη συμφωνία για την πορεία προς την εξομάλυνση και το παράρτημα εφαρμογής της καθώς και από όλες τις προηγούμενες συμφωνίες διαλόγου. Ο διάλογος υπό την αιγίδα της ΕΕ αποσκοπεί στην προώθηση της συνεργασίας, στην επίτευξη προόδου στην πορεία προς την ΕΕ και στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων. Αναμένεται από το Κόσοβο να ασχοληθεί με την εξεύρεση μακροπρόθεσμων λύσεων για την πρόσβαση όλων των κοινοτήτων σε βασικές δημόσιες υπηρεσίες, σύμφωνα επίσης με τις υποχρεώσεις του στο πλαίσιο του διαλόγου.

Η Τουρκία είναι υποψήφια χώρα και βασικός εταίρος της ΕΕ. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Απριλίου του 2024 5 , η ΕΕ συνέχισε να προωθεί τις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας κατά τρόπο σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο. Όπως επανέλαβε το Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2024 6 , συνιστά στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ η διασφάλιση σταθερού και ασφαλούς περιβάλλοντος στην Ανατολική Μεσόγειο και η ανάπτυξη συνεργατικής και αμοιβαίως επωφελούς σχέσης με την Τουρκία. Η ΕΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην επανέναρξη και στην πρόοδο των συνομιλιών για τη διευθέτηση του Κυπριακού με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας ΕΕ–Τουρκίας. Αναμένεται από την Τουρκία να σέβεται το διεθνές δίκαιο, τις σχέσεις καλής γειτονίας και την κυριαρχία των κρατών μελών της ΕΕ. Η ΕΕ και η Τουρκία ανέπτυξαν διάλογο για ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, συμπεριλαμβανομένων της υλοποίησης της τελωνειακής ένωσης, οικονομικών ζητημάτων, της διαχείρισης της μετανάστευσης, της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, της κλιματικής αλλαγής, της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας με έμφαση στις περιφερειακές εξελίξεις, και της συνδεσιμότητας, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της διαπεριφερειακής υπουργικής διάσκεψης για την ασφάλεια και τη συνδεσιμότητα που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2025. Η ΕΕ έχει στρατηγικό συμφέρον να αναπτύξει ανθεκτικές και αποδοτικές μεταφορικές, ενεργειακές και ψηφιακές συνδέσεις που θα συνδέουν την Κεντρική Ασία με τον Νότιο Καύκασο και, στη συνέχεια, με την ΕΕ. Κατά το τελευταίο έτος διεξήχθησαν διάλογοι υψηλού επιπέδου για την οικονομία, το εμπόριο, τη μετανάστευση, την ασφάλεια και το κλίμα, σύμφωνα με τα σχετικά συμπεράσματα του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η συνεχιζόμενη επιδείνωση των δημοκρατικών προτύπων, του κράτους δικαίου, της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων εξακολουθεί να αποτελεί πηγή μεγάλης ανησυχίας. Από τις αρχές του 2025 έχουν ασκηθεί πολλές δικαστικές προσφυγές, έχουν πραγματοποιηθεί συλλήψεις και έχουν απαγγελθεί κατηγορίες κατά εκλεγμένων αξιωματούχων, προσωπικοτήτων και κομμάτων της αντιπολίτευσης, πολιτικών ακτιβιστών, εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών και εκπροσώπων επιχειρήσεων, δημοσιογράφων και άλλων, γεγονός που έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με τον σεβασμό των δημοκρατικών αξιών από την Τουρκία. Ο διάλογος για το κράτος δικαίου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της σχέσης ΕΕ–Τουρκίας και η δέσμευση για την αντιμετώπιση αυτών των ανησυχητικών εξελίξεων θα διατηρηθεί.

Όσον αφορά τη Γεωργία, τον Ιούνιο και τον Οκτώβριο του 2024 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 7  κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πορεία δράσης των αρχών της Γεωργίας θέτει σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή της πορεία και οδηγεί εκ των πραγμάτων σε διακοπή της διαδικασίας προσχώρησης. Τον Δεκέμβριο του 2024 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε τη λύπη του για την απόφαση της γεωργιανής κυβέρνησης να αναστείλει τη διαδικασία προσχώρησης της χώρας στην ΕΕ έως το 2028. Έκτοτε, η κατάσταση έχει επιδεινωθεί περαιτέρω και σημαντικά. Η κατάσταση της δημοκρατίας στη Γεωργία έχει σημειώσει σοβαρή οπισθοδρόμηση, με ταχεία διάβρωση του κράτους δικαίου και σημαντικό περιορισμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Οι συστημικές και συστηματικές κατασταλτικές ενέργειες των αρχών, συμπεριλαμβανομένων της νομοθεσίας που περιορίζει τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών και τα θεμελιώδη δικαιώματα, της παρεμπόδισης της λειτουργίας των ανεξάρτητων μέσων μαζικής ενημέρωσης, της στοχοποίησης των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ, της υπερβολικής χρήσης βίας με πλήρη ατιμωρησία από τις αρχές επιβολής του νόμου και της εχθρικής ρητορικής κατά της ΕΕ, έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις αξίες της ΕΕ και τις δράσεις που αναμένονται από μια υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα. Επιπλέον, σημειώθηκε σημαντική οπισθοδρόμηση ως προς τα εννέα βήματα που ορίζονται στη σύσταση της Επιτροπής για το καθεστώς υποψήφιας χώρας, με αποτέλεσμα η χώρα να απομακρυνθεί περαιτέρω από την πορεία της προς την ΕΕ. Τα θεσμικά όργανα των οποίων σκοπός είναι η προάσπιση του κράτους δικαίου έχουν εργαλειοποιηθεί για κομματικούς σκοπούς, με αποτέλεσμα τη διάβρωση της ακεραιότητάς τους. Οι αρχές δεν έχουν λάβει μέτρα για να αναστρέψουν την πορεία δράσης και να επαναφέρουν τη χώρα στην πορεία της προς την ΕΕ. Η φυλάκιση ηγετικών προσωπικοτήτων της αντιπολίτευσης, σε συνδυασμό με την ανακοίνωση του κυβερνώντος κόμματος ότι προτίθεται να απαγορεύσει ορισμένα κόμματα της αντιπολίτευσης και συνδεδεμένα άτομα, συνιστά άμεση επίθεση κατά του δημοκρατικού πλουραλισμού.

Η Αλβανία, το Μαυροβούνιο, η Βόρεια Μακεδονία και η Βοσνία και Ερζεγοβίνη διατήρησαν την πλήρη ευθυγράμμισή τους με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ. Η εφαρμογή των κυρώσεων στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση και αναμένεται από τη χώρα να συνεχίσει να ενισχύει την ικανότητά της να εφαρμόζει και να επιβάλλει περιοριστικά μέτρα. Το Κόσοβο διατήρησε την οικειοθελή ευθυγράμμισή του με την ΚΕΠΠΑ και την εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων της ΕΕ, γεγονός που σηματοδοτεί τη σαφή προσήλωσή του στις αξίες της ΕΕ, προσήλωση για την οποία η ΕΕ έχει επανειλημμένα εκφράσει την ικανοποίησή της. Η Επιτροπή, στο πλαίσιο της υποβολής της οικείας έκθεσης σχετικά με τη σύγκλιση του Κοσόβου με την ΚΕΠΠΑ βάσει της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης ΕΕ–Κοσόβου, θα εισαγάγει από το επόμενο έτος ειδικό κεφάλαιο 31. Το συνολικό ποσοστό ευθυγράμμισης της Ουκρανίας και της Μολδαβίας παρέμεινε πολύ υψηλό.

Το ποσοστό ευθυγράμμισης της Σερβίας με την ΚΕΠΠΑ παραμένει χαμηλό. Η Σερβία συνέχισε να συνεργάζεται με την ΕΕ όσον αφορά την καταστρατήγηση των κυρώσεων, αλλά πρέπει να βελτιώσει σημαντικά το οικείο ποσοστό ευθυγράμμισης για να προχωρήσει στην πορεία της προς την ΕΕ. Η ταχεία απόκτηση δικαιωμάτων πραγματοποίησης ταξιδίων στην ΕΕ χωρίς θεώρηση για τους υπηκόους της Ρωσίας με τη χορήγηση σ’ αυτούς της σερβικής ιθαγένειας ενέχει δυνητικούς κινδύνους για την ασφάλεια της ΕΕ. Το ποσοστό ευθυγράμμισης της Γεωργίας με την ΚΕΠΠΑ μειώθηκε και παραμένει χαμηλό. Η επανεξαγωγή κοινών εμπορευμάτων υψηλής προτεραιότητας και οικονομικά κρίσιμων εμπορευμάτων εξακολουθεί να αποτελεί πηγή ανησυχίας. Οι πτήσεις από τη Γεωργία προς διάφορους προορισμούς στη Ρωσία συνέχισαν να αυξάνονται σημαντικά. Η Γεωργία θα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες συνεργασίας για να αποτρέψει τη χρήση της επικράτειάς της και/ή των νομικών οντοτήτων της που είναι καταχωρισμένες στη Γεωργία για την καταστρατήγηση των περιοριστικών μέτρων της ΕΕ. Η Τουρκία δεν σημείωσε καμία πρόοδο όσον αφορά την ευθυγράμμιση με την ΚΕΠΠΑ, διατηρώντας πολύ χαμηλό ποσοστό κατά την περίοδο αναφοράς. Η Τουρκία συνεργάζεται με την ΕΕ για να σταματήσει την καταστρατήγηση των κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας, συνεργασία που απέφερε ορισμένα αποτελέσματα, και ενθαρρύνεται να τη συνεχίσει και να την εντείνει. Οι υποψήφιες χώρες που δεν το πράττουν ήδη αναμένεται, κατά προτεραιότητα, να εκπληρώσουν τη δέσμευσή τους και να βελτιώσουν την ευθυγράμμισή τους με την ΚΕΠΠΑ, μεταξύ άλλων όσον αφορά τα περιοριστικά μέτρα, σύμφωνα με τα οικεία διαπραγματευτικά τους πλαίσια, και να αποφεύγουν ενέργειες και δηλώσεις που αντιβαίνουν στις θέσεις της ΕΕ στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής.

       

III.2. Οι θεμελιώδεις αρχές της διαδικασίας προσχώρησης

Το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα, η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και τα οικονομικά κριτήρια αποτελούν τις «θεμελιώδεις αρχές» της διαδικασίας προσχώρησης στην ΕΕ οι οποίες αντανακλούν τις αξίες και τις αρχές της ΕΕ. Οι αξιόπιστες μεταρρυθμίσεις και τα μη αναστρέψιμα επιτεύγματα όσον αφορά τις θεμελιώδεις αρχές έχουν ουσιαστική σημασία για να απολαμβάνουν οι πολίτες ισότητα έναντι του νόμου και για να μπορούν να ασκούν τα θεμελιώδη δικαιώματά τους στην πράξη. Η εδραίωση των αποτελεσμάτων στους τομείς αυτούς έχει ζωτική σημασία προκειμένου οι χώρες της διεύρυνσης να εξασφαλίσουν πρόοδο στην πορεία τους προς την προσχώρηση. Το κράτος δικαίου και η χρηστή διακυβέρνηση παρέχουν ασφάλεια δικαίου και αποτελούν επίσης τη βάση για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας και τη δημιουργία των συνθηκών για άμεσες ξένες επενδύσεις, κοινωνικοοικονομική πρόοδο και ευημερία. Επιπροσθέτως, οι σταθεροί θεσμοί είναι απαραίτητοι για τη συμμόρφωση με το κεκτημένο της ΕΕ σε όλους τους τομείς πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης της σημαντικής χρηματοδοτικής συνδρομής που παρέχει η ΕΕ. Παραμένει σημαντικό να διασφαλίζεται ότι οι χώρες της διεύρυνσης συλλέγουν αξιόπιστα επίσημα στατιστικά στοιχεία.

Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις που συνδέονται με τις θεμελιώδεις αρχές, ιδίως στο Μαυροβούνιο, στην Αλβανία, στη Μολδαβία και στην Ουκρανία. Σε έντονη αντίθεση με την πρόοδο αυτή, στη Γεωργία οι θεμελιώδεις αρχές διαβρώθηκαν δραστικά.

Το 2025, όπως και το 2024, τέσσερις υποψήφιες χώρες —η Αλβανία, η Βόρεια Μακεδονία, το Μαυροβούνιο και η Σερβία— καλύπτονται από την έκθεση για το κράτος δικαίου 8 μαζί με τα κράτη μέλη της ΕΕ. Αυτό αποτελεί επίσης στοιχείο σταδιακής ενσωμάτωσης με στόχο τη σταθερή και μη αναστρέψιμη εδραίωση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στις χώρες της διεύρυνσης πριν και μετά την προσχώρησή τους. Η διαδικασία συμπληρώνει τις εκθέσεις για τη διεύρυνση, οι οποίες καλύπτουν συνολικά όλες τις πτυχές της λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων καθώς και όλα τα κεφάλαια του κεκτημένου της ΕΕ.

Λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών

Η ύπαρξη σταθερών και εδραιωμένων δημοκρατικών θεσμών παραμένει στο επίκεντρο της διαδικασίας προσχώρησης και έχει ζωτική σημασία για την πολιτική σταθερότητα. Σε αρκετές χώρες της διεύρυνσης, ζητήματα που σχετίζονται με την πόλωση, την περιορισμένη κοινοβουλευτική εποπτεία και την ανεπαρκή εφαρμογή των πλαισίων δημόσιας διαβούλευσης συνέχισαν να παρεμποδίζουν τις δημοκρατικές διαδικασίες. Στη Γεωργία, η κατάσταση της δημοκρατίας επιδεινώθηκε σημαντικά, με τα θεσμικά και άλλα όργανα που είναι απαραίτητα για την ορθή λειτουργία της δημοκρατίας να στερούνται αμεροληψίας και ανεξαρτησίας. Οι εκλογικές διαδικασίες σε ορισμένες χώρες ήταν γενικά ειρηνικές και ανταγωνιστικές και διεξήχθησαν με επαγγελματικό τρόπο. Ωστόσο, απαιτούνται σημαντικές μεταρρυθμίσεις σε αρκετές χώρες για την αντιμετώπιση των εκκρεμών συστάσεων του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη / υπηρεσίας για τους δημοκρατικούς θεσμούς και τα ανθρώπινα δικαιώματα και της Επιτροπής της Βενετίας, ιδίως για τη βελτίωση της εμπιστοσύνης του κοινού στις εκλογικές διαδικασίες. Στη Γεωργία, οι κοινοβουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου 2024 και οι τοπικές εκλογές του Οκτωβρίου 2025 χαρακτηρίστηκαν από υψηλό επίπεδο πόλωσης και οπισθοδρόμησης της δημοκρατίας, με αναφορές για εκφοβισμό, εξαναγκασμό και πίεση στους ψηφοφόρους, γεγονός που εγείρει ανησυχίες σχετικά με την ικανότητα του λαού να διαμορφώνει ελεύθερα απόψεις και να ψηφίζει χωρίς τον φόβο αντιποίνων. Η Μολδαβία τροποποίησε το νομικό της πλαίσιο για την αντιμετώπιση των απειλών εξωτερικών παρεμβάσεων στις εκλογές και της εκλογικής διαφθοράς· εξακολουθεί να είναι σημαντικό να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την ολοκλήρωση της ευθυγράμμισης της νομοθεσίας σχετικά με τις εκλογές με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Παρότι πολλές χώρες διαθέτουν νομικά πλαίσια που παρέχουν ευνοϊκό περιβάλλον για την κοινωνία των πολιτών, οι προκλήσεις ως προς την εφαρμογή τους οδήγησαν στην εμφάνιση επίμονων ζητημάτων, ιδίως ζητημάτων που σχετίζονται με την περιορισμένη χρηματοδότηση από τις εθνικές αρχές και τις ουσιαστικές διαβουλεύσεις. Επιπλέον, η θέσπιση περιοριστικών νόμων σε ορισμένες χώρες και η χρήση στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPP) εγείρουν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τη συρρίκνωση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών. Στη Γεωργία, οι περιοριστικοί νόμοι που εγκρίθηκαν και επιβάλλονται κατά ακτιβιστών, της κοινωνίας των πολιτών και των ανεξάρτητων μέσων μαζικής ενημέρωσης απειλούν την επιβίωση των δημοκρατικών θεμελίων και είναι πρωτοφανείς μεταξύ των υποψήφιων χωρών. Ομοίως, οι συλλήψεις και άλλα μέτρα καταναγκασμού που εφαρμόζονται στο πλαίσιο διαδηλώσεων στη Γεωργία, αλλά και στη Σερβία, έχουν αποτρεπτικό αποτέλεσμα για την κοινωνία των πολιτών, το οποίο επιτείνεται από τις λεκτικές επιθέσεις και τις εκστρατείες δυσφήμισης, μεταξύ άλλων από υψηλόβαθμους αξιωματούχους. Στην Τουρκία, ο χώρος της κοινωνίας των πολιτών συρρικνώθηκε περαιτέρω λόγω των συνεχιζόμενων δικαστικών και διοικητικών πιέσεων από τις αρχές. Ωστόσο, σε ορισμένες χώρες, σημειώθηκαν επίσης ενθαρρυντικές εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένων της ενεργοποίησης του Συμβουλίου Συνεργασίας μεταξύ της κυβέρνησης και της κοινωνίας των πολιτών στη Βόρεια Μακεδονία και της θέσπισης τριών νόμων για την ενίσχυση της συμμετοχής και της διαβούλευσης με τις οργανώσεις των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών στην Ουκρανία.

Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης

Συνολικά, η πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή των συστάσεων σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις της δημόσιας διοίκησης είναι περιορισμένη. Παρότι οι υποψήφιες χώρες επιδεικνύουν προθυμία να υιοθετήσουν τα αναγκαία στρατηγικά πλαίσια και εργαλεία σχεδιασμού πολιτικής, η εφαρμογή καθυστερεί. Μεταξύ των υποκείμενων παραγόντων συγκαταλέγονται η έλλειψη διοικητικής ικανότητας, η ανάγκη αλλαγών στη διοικητική νοοτροπία ώστε οι μεταρρυθμίσεις να συνεχιστούν μακροπρόθεσμα καθώς και η ανεπαρκής ανάληψη πολιτικής ευθύνης. Η πολιτικοποίηση της δημόσιας διοίκησης εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση όσον αφορά τη διαχείριση των ανθρώπινων πόρων. Είναι αναγκαίο να επιτευχθεί πρόοδος προκειμένου να διασφαλιστεί μια νοοτροπία λογοδοσίας, καθώς τα βασικά θεσμικά όργανα, όπως τα εθνικά κοινοβούλια ή τα ανώτατα ελεγκτικά όργανα, δεν αξιοποιούνται στο έπακρο όσον αφορά την άσκηση ελέγχου στις κυβερνήσεις σε θέματα δημόσιας διοίκησης.

Όλες οι χώρες έχουν θεσπίσει αξιόπιστο και συναφές στρατηγικό πλαίσιο για τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών. Η πρόοδος παραμένει μάλλον περιορισμένη σε βασικές πτυχές, όπως η σύσταση ανεξάρτητων δημοσιονομικών συμβουλίων και συστημάτων για την παρακολούθηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και των φορολογικών εσόδων, η διαχείριση των δημόσιων επενδύσεων και η σύνδεση του στρατηγικού σχεδιασμού με μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά πλαίσια.

Δικαστικό σύστημα και θεμελιώδη δικαιώματα                        

Οι περισσότερες από τις χώρες της διεύρυνσης συνέχισαν να επενδύουν στη λειτουργία του δικαστικού συστήματός τους εφαρμόζοντας τομεακές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, ο αντίκτυπος αυτών των μεταρρυθμίσεων παρουσιάζει ανομοιογενή εικόνα. Η ανεξαρτησία και η λογοδοσία συνέχισαν να ενισχύονται, μεταξύ άλλων μέσω διαδικασιών ελέγχου, στην Αλβανία, στην Ουκρανία και στη Μολδαβία, καθώς και μέσω της βελτίωσης των αξιοκρατικών και διαφανών διορισμών και της λειτουργίας των διοικητικών οργάνων στις χώρες αυτές. Στο Μαυροβούνιο, μετά από μια εντατική περίοδο μεταρρυθμίσεων το 2024, η εφαρμογή του βελτιωμένου νομικού πλαισίου που εγγυάται την ανεξαρτησία, την αμεροληψία και τη λογοδοσία του δικαστικού σώματος απέδωσε ορισμένα αρχικά θετικά αποτελέσματα. Παράλληλα, η αθέμιτη επιρροή και οι απόπειρες περιορισμού της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης έχουν υπονομεύσει το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία στην Τουρκία και, σε ορισμένο βαθμό, στη Σερβία. Στη Γεωργία, οι νομικές αλλαγές υπονόμευσαν σοβαρά την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα του δικαστικού σώματος, επιτείνοντας τους κινδύνους άλωσης της δικαιοσύνης. Σε άλλες χώρες, έχει σημειωθεί περιορισμένη πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή των βασικών συστάσεων για τον τομέα (όπως στη Βόρεια Μακεδονία, στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, στο Κόσοβο). Σε όλες τις χώρες, η τήρηση των ευρωπαϊκών προτύπων απαιτεί συνεχείς μεταρρυθμιστικές προσπάθειες, αύξηση των ικανοτήτων των διοικητικών οργάνων και διάθεση κατάλληλων ανθρώπινων, τεχνικών και οικονομικών πόρων.

Η διαφθορά εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση την οποία οι χώρες της διεύρυνσης πρέπει να αντιμετωπίσουν κατά προτεραιότητα. Έχουν ληφθεί περαιτέρω μέτρα για την ενίσχυση των νομικών και θεσμικών πλαισίων με σκοπό την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Αλβανία και στη Μολδαβία, ενώ στο Μαυροβούνιο οι βελτιώσεις που εγκρίθηκαν κατά το περασμένο έτος παγιώνονται. Οι νομοθετικές τροποποιήσεις στην Ουκρανία απείλησαν να αποδυναμώσουν τα εξειδικευμένα θεσμικά όργανα για την καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά αντιστράφηκαν γρήγορα. Κάθε ενέργεια που αποδυναμώνει ή ανατρέπει ισχυρές μεταρρυθμίσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς πρέπει να αποφεύγεται. Οι διάφοροι κίνδυνοι άλωσης του κράτους, ιδίως στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, στη Γεωργία, στη Σερβία και στην Τουρκία, πρέπει να αντιμετωπιστούν. Η διαφθορά υψηλού επιπέδου, το οργανωμένο έγκλημα, η φορολογική απάτη και η δυσανάλογη επιρροή των κατεστημένων συμφερόντων στον πολιτικό, οικονομικό και δημόσιο τομέα απαιτούν αποφασιστική δράση για τη διασφάλιση του κράτους δικαίου και της οικονομικής ανάπτυξης στις χώρες της διεύρυνσης. Η πολιτική βούληση, η δέσμευση για τη βελτίωση της διαφάνειας και της ακεραιότητας, συμπεριλαμβανομένων αποτελεσματικών συστημάτων για τις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και τον εντοπισμό και μετριασμό των συγκρούσεων συμφερόντων, είναι ουσιαστικής σημασίας. Απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση, η οποία να περιλαμβάνει τη συνεπή εφαρμογή των στρατηγικών για την καταπολέμηση της διαφθοράς και να διασφαλίζει ότι οι φορείς καταπολέμησης της διαφθοράς είναι αποτελεσματικοί, ανεξάρτητοι και διαθέτουν επαρκείς πόρους. Παρότι οι επιδόσεις ενισχύονται σταδιακά, ιδίως στην Αλβανία, στο Κόσοβο, στο Μαυροβούνιο, στη Μολδαβία και στην Ουκρανία, οι περαιτέρω προσπάθειες για τη διερεύνηση και τη δίωξη της διαφθοράς, ιδίως σε υψηλότερα επίπεδα, πρέπει να συνεχιστούν και να ενταθούν σε όλες τις χώρες της διεύρυνσης. Περαιτέρω προσπάθειες είναι επίσης αναγκαίες για τη δημιουργία και τη διασφάλιση ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ερευνητική δημοσιογραφία και την κοινωνία των πολιτών.

Τα νομικά πλαίσια για τον σεβασμό, την προστασία και την πραγμάτωση των θεμελιωδών δικαιωμάτων έχουν γενικά θεσπιστεί και η ευθυγράμμιση με το κεκτημένο της ΕΕ έχει σημειώσει πρόοδο στις περισσότερες χώρες της διεύρυνσης. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν κενά όσον αφορά την ευθυγράμμιση, ιδίως σε σχέση με την προστασία των δεδομένων, τα δικονομικά δικαιώματα και τα δικαιώματα των θυμάτων, την ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης, την απαγόρευση των διακρίσεων, τα εγκλήματα μίσους και τη ρητορική μίσους, τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, συμπεριλαμβανομένης της προσβασιμότητας, την ισότητα των φύλων, τα δικαιώματα των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ και την έμφυλη βία. Η επιβολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει επιδεινωθεί σε ορισμένες χώρες και σε όλες τις περιπτώσεις απαιτεί συστηματικότερη παρακολούθηση των συστάσεων των διεθνών και ευρωπαϊκών φορέων παρακολούθησης, του Διαμεσολαβητή ή των εθνικών οργανισμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των φορέων ισότητας και των αρχών προστασίας δεδομένων. Τα εν λόγω θεσμικά όργανα έχουν επίσης ανάγκη από πρόσθετους και συνεχείς πόρους. Επιπλέον, η ανεξαρτησία τους πρέπει να ενισχυθεί. Όλες οι χώρες πρέπει να διασφαλίσουν την εκτέλεση των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τις συνθήκες κράτησης και τα μέτρα για την πρόληψη των βασανιστηρίων και της κακομεταχείρισης (ιδίως στη Βόρεια Μακεδονία, στην Ουκρανία, στη Μολδαβία και στη Γεωργία). Οι περιορισμοί στις ελευθερίες του συνεταιρίζεσθαι, του συνέρχεσθαι και της έκφρασης έχουν αυξηθεί σε ορισμένες χώρες, όπως στη Σερβία, στην Τουρκία και στη Γεωργία, μεταξύ άλλων μέσω της θέσπισης κατασταλτικής νομοθεσίας.

Η ελευθερία της έκφρασης καθώς και η ελευθερία και η πολυφωνία των μέσων μαζικής ενημέρωσης, αποτελούν καίριους πυλώνες της δημοκρατικής κοινωνίας. Ορισμένες βελτιώσεις έχουν σημειωθεί στο Μαυροβούνιο και στη Βόρεια Μακεδονία. Συνολικά, ο τομέας των μέσων μαζικής ενημέρωσης στις περισσότερες χώρες της διεύρυνσης εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από συγκέντρωση και πολιτική επιρροή και είναι γενικά εκτεθειμένος σε δραστηριότητες χειραγώγησης των πληροφοριών και παρεμβάσεων από το εξωτερικό. Πρέπει να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία των ρυθμιστικών φορέων και των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, ενώ πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την ενίσχυση του πλουραλισμού, της ανεξαρτησίας και της ποιότητας της δημοσιογραφίας σε συνδυασμό με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των δημοσιογράφων. Ο εκφοβισμός δημοσιογράφων, συμπεριλαμβανομένων των στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPP), οι απειλές, τα αντίποινα, οι σωματικές επιθέσεις και η κράτηση αυξήθηκαν σε αρκετές χώρες, αύξηση που οδήγησε σε οπισθοδρόμηση στη Σερβία, στη Γεωργία και στην Τουρκία. Οι ενέργειες αυτές πρέπει να παρακολουθούνται συστηματικά από τις αρχές επιβολής του νόμου και τις δικαστικές αρχές.

Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για την περαιτέρω ευθυγράμμιση με το κεκτημένο της ΕΕ και για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής της νομοθεσίας για την ισότητα και την απαγόρευση των διακρίσεων, για την καταπολέμηση των εγκλημάτων μίσους και της ρητορικής μίσους και για την αντιμετώπιση των συνεχιζόμενων διακρίσεων κατά των Ρομά, των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ, των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες. Ειδικότερα, η έμφυλη βία και η εξ οικείων βία παραμένουν ευρέως διαδεδομένες σε όλες τις χώρες της διεύρυνσης και απαιτούνται προσπάθειες για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική διαθεσιμότητα και ικανότητα εξειδικευμένων υπηρεσιών υποστήριξης των θυμάτων. Η προστασία των παιδιών έχει ενισχυθεί ιδίως στην Ουκρανία, αλλά όλες οι χώρες θα πρέπει να συνεχίσουν να δίνουν προτεραιότητα στη συστηματική ενοποίηση των συστημάτων προστασίας των παιδιών, επιταχύνοντας την αποϊδρυματοποίηση των παιδιών που στερούνται τη γονική φροντίδα καθώς και των ατόμων με αναπηρία (συμπεριλαμβανομένων των παιδιών).

Δικαιοσύνη, ελευθερία και ασφάλεια                            

Η πρόοδος συνεχίστηκε στον τομέα της καταπολέμησης του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος με στόχο να σταματήσουν οι εγκληματικές ομάδες από τις χώρες της διεύρυνσης να δρουν σε εγχώριο και διεθνές επίπεδο, μεταξύ άλλων εντός της ΕΕ. Οι προσπάθειες για τη δημιουργία σταθερού ιστορικού επιδόσεων όσον αφορά τις έρευνες, τις διώξεις και τις τελεσίδικες καταδικαστικές αποφάσεις σε όλους τους τομείς του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος έχουν οδηγήσει σε κάποια πρόοδο, κάτι που αποτελεί απόδειξη συνεχούς συνολικής βελτίωσης, και θα πρέπει να συνεχιστούν. Οι χώρες της διεύρυνσης θα πρέπει να ενισχύσουν τις ικανότητές τους να διεξάγουν πρωτόβουλες έρευνες βάσει πληροφοριών, ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν πολύπλοκες υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος. Η ικανότητα των εξειδικευμένων εισαγγελικών αρχών να διώκουν αποτελεσματικά ομάδες οργανωμένου εγκλήματος βελτιώθηκε σε ορισμένες χώρες, ιδίως στην Αλβανία, και θα πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω. Οι μηχανισμοί συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ των θεσμικών οργάνων που συμμετέχουν στη διερεύνηση και τη δίωξη του οργανωμένου εγκλήματος πρέπει επίσης να ενισχυθούν σε αρκετές χώρες, ιδίως στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, στη Γεωργία, στη Μολδαβία και στην Ουκρανία, ενώ στις δύο τελευταίες χώρες οι υπό εξέλιξη μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να συνεχιστούν.

Η συνεργασία στον τομέα της επιβολής του νόμου και η δικαστική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και των χωρών της διεύρυνσης εξακολούθησαν να αποφέρουν θετικά αποτελέσματα. Η συνεργασία με τον CEPOL, την Ευρωπόλ, την Eurojust και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) είναι καθιερωμένη στις περισσότερες χώρες της διεύρυνσης. Συγκροτήθηκαν αρκετές νέες κοινές ομάδες έρευνας, οι οποίες οδήγησαν σε επιτυχείς συλλήψεις. Η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Πολυκλαδική Πλατφόρμα κατά των Εγκληματικών Απειλών, παρότι εξακολουθεί να είναι ανομοιογενής, έχει ενταθεί συνολικά και θα πρέπει να επιδιωχθεί περαιτέρω, ιδίως για λόγους αποτελεσματικής διερεύνησης και δίωξης των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος.

Η διακίνηση ναρκωτικών παραμένει ένας από τους πιο διαδεδομένους τομείς δραστηριότητας των οργανωμένων εγκληματικών ομάδων σε όλες τις χώρες της διεύρυνσης. Η καταστροφή των ναρκωτικών που κατάσχονται θα πρέπει να είναι συστηματικότερη, ενώ μόνο ένα δείγμα θα πρέπει να φυλάσσεται για ποινικές διαδικασίες. Έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά τη θέσπιση εθνικών συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για τις νέες ψυχοδραστικές ουσίες στην Αλβανία και στη Μολδαβία. Επί του παρόντος αναπτύσσεται στενότερη συνεργασία με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά, σύμφωνα με την αναθεωρημένη εντολή του.

Η εφαρμογή του συνολικού περιφερειακού χάρτη πορείας για τον έλεγχο των φορητών όπλων και του ελαφρού οπλισμού (SALW) στα Δυτικά Βαλκάνια έχει αποφέρει θετικά αποτελέσματα σε πολλούς τομείς και θα πρέπει να συνεχιστεί. Ομοίως, η Μολδαβία σημειώνει σταθερή πρόοδο όσον αφορά τον έλεγχο των SALW και θα πρέπει να συνεχίσει να αντιμετωπίζει τις εναπομένουσες προκλήσεις. Στην Ουκρανία επιτεύχθηκε επίσης ικανοποιητική πρόοδος όσον αφορά τον έλεγχο των SALW, και αυτή η πρόοδος θα πρέπει να συνεχιστεί.

Οι χώρες της διεύρυνσης θα πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και να μειώσουν περαιτέρω τον αριθμό των αντικανονικών μεταναστών που διακινούνται λαθραία, στο πλαίσιο της σημαντικής μείωσης των αντικανονικών μεταναστευτικών ροών προς την ΕΕ μέσω της οδού των Δυτικών Βαλκανίων. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην πρόληψη της εμπορίας ανθρώπων και στην παροχή βοήθειας στα θύματα εμπορίας, συμπεριλαμβανομένων της αποφυγής της επανεμπορίας και της προώθησης της επανένταξης. Οι χώρες της διεύρυνσης, ιδίως η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Μολδαβία και η Τουρκία, έχουν λάβει σημαντικά μέτρα για την ενίσχυση των πολιτικών τους κατά της εμπορίας ανθρώπων, ενδυναμώνοντας περαιτέρω το νομικό, θεσμικό ή επιχειρησιακό τους πλαίσιο για την καταπολέμηση των διακινητών και την παροχή βοήθειας στα θύματα.

Δεδομένου ότι το πεδίο δράσης του οργανωμένου εγκλήματος είναι όλο και περισσότερο ο ψηφιακός χώρος, έχει καίρια σημασία οι χώρες της διεύρυνσης να αναπτύξουν ισχυρότερες ικανότητες για τη διερεύνηση εγκλημάτων που διευκολύνονται από τον κυβερνοχώρο.

Πρέπει να βελτιωθεί η ικανότητα καταπολέμησης του οικονομικού εγκλήματος, της διεθνούς φορολογικής απάτης και της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Κατά το προηγούμενο έτος, το Μαυροβούνιο, η Βόρεια Μακεδονία, η Αλβανία, η Σερβία και η Μολδαβία σημείωσαν πρόοδο όσον αφορά την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Όλες οι χώρες της διεύρυνσης πρέπει να δημιουργήσουν σταθερό ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά τις έρευνες, τις διώξεις και τις τελεσίδικες καταδικαστικές αποφάσεις σε υποθέσεις νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, μεταξύ άλλων ως μεμονωμένου εγκλήματος. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται περαιτέρω ευθυγράμμιση με το κεκτημένο της ΕΕ όσον αφορά την ποινικοποίηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες καθώς και όσον αφορά την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων. Ορισμένες χώρες έχουν σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τη συστηματικότερη κίνηση χρηματοοικονομικών ερευνών. Ωστόσο, συνολικά, η ικανότητα κίνησης τέτοιων ερευνών και αποτελεσματικής κατάσχεσης και δήμευσης περιουσιακών στοιχείων εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής. Για την αποτελεσματική ανίχνευση και δήμευση των παράνομων χρηματοοικονομικών ροών, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για τη συλλογή και τη διάδοση αξιόπιστων πληροφοριών, μεταξύ άλλων με τη βελτίωση της διαφάνειας των πληροφοριών σχετικά με τους πραγματικούς δικαιούχους, δηλαδή ιδίως μέσω των μητρώων πραγματικών δικαιούχων, και την ενίσχυση της διοργανικής πρόσβασης σε σχετικές βάσεις δεδομένων. Επιπλέον, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται όλα τα διαθέσιμα εργαλεία δήμευσης. Ενώ η σύσταση υπηρεσιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων παραμένει ανομοιογενής μεταξύ των χωρών της διεύρυνσης, έχει επιτευχθεί κάποια πρόοδος ιδίως από την Αλβανία και το Κόσοβο. Πρέπει να αναπτυχθούν πρόσθετες ικανότητες για την αντιμετώπιση της αντικανονικής χρήσης των κρυπτονομισμάτων για εγκληματικούς σκοπούς. Οι χώρες της διεύρυνσης πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι τελωνειακές αρχές τους διαθέτουν επαρκείς ικανότητες εφαρμογής και επιβολής και ότι συνεργάζονται επίσης με τις φορολογικές αρχές τους.

Η τρομοκρατία, ο βίαιος εξτρεμισμός και η ριζοσπαστικοποίηση εξακολουθούν να απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Η εφαρμογή του κοινού σχεδίου δράσης για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας για τα Δυτικά Βαλκάνια συνεχίστηκε, ενώ τον Οκτώβριο του 2025 υπογράφηκε νέο κοινό σχέδιο δράσης. Οι χώρες της διεύρυνσης θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα νομικά τους πλαίσια ποινικοποιούν αποτελεσματικά τα τρομοκρατικά εγκλήματα και ευθυγραμμίζονται με το κεκτημένο της ΕΕ για τις πρόδρομες ουσίες εκρηκτικών υλών και το τρομοκρατικό περιεχόμενο στο διαδίκτυο. Η ριζοσπαστικοποίηση μέσω του διαδικτύου, ιδίως των νέων και των ανηλίκων, και η ριζοσπαστικοποίηση στις φυλακές παραμένουν τα πιο ανησυχητικά και δύσκολα πλαίσια ριζοσπαστικοποίησης. Απαιτούνται μεγαλύτερες προσπάθειες για την πρόληψη αυτών των φαινομένων, ενώ θα πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα για την καταπολέμηση του τρομοκρατικού περιεχομένου στο διαδίκτυο. Σε πολλές χώρες της διεύρυνσης δεν έχουν ακόμη δημιουργηθεί συντονιστικοί μηχανισμοί για την πρόληψη και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού ή αυτοί οι μηχανισμοί πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω.

Η νομοθετική και θεσμική ευθυγράμμιση με το πλαίσιο της ΕΕ για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων εξακολουθεί να βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο σε όλους τους τομείς. Απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για την ανάπτυξη εθνικής νομοθεσίας και τον προσδιορισμό των κρίσιμων υποδομών σύμφωνα με το κεκτημένο της ΕΕ.

Οι υβριδικές απειλές εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρή πολιτική και κοινωνική πρόκληση καθώς και πρόκληση στον τομέα της ασφάλειας για τις χώρες της διεύρυνσης. Οι απειλές αυτές περιλαμβάνουν τη χειραγώγηση πληροφοριών και παρεμβάσεις από το εξωτερικό, σωματικές επιθέσεις και κυβερνοεπιθέσεις, ιδίως κατά των κρίσιμων υποδομών. Στόχος τους είναι να υπονομεύσουν τις βασικές δημοκρατικές αξίες της ΕΕ και να κατακερματίσουν τις κοινωνίες, τόσο εντός της ΕΕ όσο και στις χώρες της διεύρυνσης. Ειδικότερα, η Μολδαβία έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά της έναντι της αδιάκοπης παρέμβασης της Ρωσίας στο πλαίσιο των βουλευτικών εκλογών. Σε όλες τις χώρες της διεύρυνσης απαιτούνται μεγαλύτερες προσπάθειες προκειμένου να κλείσουν τα περιθώρια για χειραγώγηση των πληροφοριών και παρεμβάσεις από το εξωτερικό καθώς και για παραπληροφόρηση και να αυξηθεί η ανθεκτικότητα της κοινωνίας (βλ. επίσης μέρος IV της παρούσας ανακοίνωσης). Η στήριξη και η συνεργασία της ΕΕ με τις υποψήφιες χώρες για τη βελτίωση της αμοιβαίας ανθεκτικότητας ενισχύθηκε περαιτέρω.

Μετανάστευση                                

Η ΕΕ παραμένει σταθερά προσηλωμένη στη συνεργασία και στη στήριξη των Δυτικών Βαλκανίων και της Τουρκίας, ακολουθώντας μια ολοκληρωμένη προσέγγιση με σκοπό την αντιμετώπιση της αντικανονικής μετανάστευσης, μεταξύ άλλων μέσω της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων, της βελτίωσης της διαχείρισης των συνόρων, της συνεργασίας σε θέματα ασύλου, προστασίας και υποδοχής, της εντατικοποίησης των εργασιών στον τομέα των επιστροφών και, παράλληλα, της διασφάλισης της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της επίτευξης περαιτέρω ευθυγράμμισης της πολιτικής θεωρήσεων. Παρά τη μείωση των αντικανονικών μεταναστευτικών ροών στις διαδρομές των Δυτικών Βαλκανίων, η αντιμετώπιση της αντικανονικής μετανάστευσης κατά μήκος αυτής της οδού απαιτεί διαρκή επαγρύπνηση, λαμβανομένων ιδίως υπόψη των παράνομων και βίαιων δραστηριοτήτων των εγκληματικών δικτύων που εμπλέκονται στην παράνομη διακίνηση μεταναστών και στην εμπορία ανθρώπων.

Το 2024 ο αριθμός των παράνομων διελεύσεων των συνόρων από τα Δυτικά Βαλκάνια προς την ΕΕ μειώθηκε κατά 78 % σε σύγκριση με το 2023 —συνέχιση της μείωσης κατά 31 % που καταγράφηκε το 2023 σε σύγκριση με το 2022. Η πολύ σημαντική πτωτική τάση συνεχίστηκε μέχρι στιγμής και το 2025, με περαιτέρω μείωση κατά 47 % των εντοπισμών κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του έτους, σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2024. Η πρόοδος αυτή συνδέεται με τις ενισχυμένες προσπάθειες επιβολής εντός της περιοχής και το σχέδιο δράσης της ΕΕ για τα Δυτικά Βαλκάνια. Η ταχύτερη ευθυγράμμιση με το κεκτημένο της ΕΕ τα τελευταία χρόνια συνέβαλε επίσης στη βελτίωση της διαχείρισης των συνόρων. Στους τομείς που βρίσκονται στο επίκεντρο περιλαμβάνονται η αποτελεσματική διαχείριση των συνόρων, η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων, η αύξηση των επιστροφών και η συνεργασία για το άσυλο και την προστασία καθώς και τα συστήματα υποδοχής.

Συνολικά, χάρη στη συνεργασία της ΕΕ με τα Δυτικά Βαλκάνια για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων, έχουν επιτευχθεί απτά αποτελέσματα. Οι εταίροι των Δυτικών Βαλκανίων έχουν επιδείξει συνεχή δέσμευση για συνεργασία σ’ αυτόν τον τομέα.

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι αφίξεις από την Τουρκία κατά μήκος της διαδρομής της Ανατολικής Μεσογείου μειώθηκαν κατά περισσότερο από ένα τρίτο και οι αφίξεις μειώθηκαν σε όλες τις επιμέρους διαδρομές. Ομοίως, οι αφίξεις στην Ιταλία με αφετηρία την Τουρκία μειώθηκαν κατά 36 % σε σύγκριση με την ίδια περίοδο το 2024. Ενώ οι θαλάσσιες διαδρομές από την Τουρκία προς την Ιταλία και την Κύπρο μειώθηκαν σημαντικά το 2024, οι αντικανονικές αφίξεις από την Τουρκία στην Ελλάδα μέσω των χερσαίων συνόρων αυξήθηκαν σημαντικά. Η Επιτροπή εφαρμόζει επί του παρόντος το σχέδιο δράσης της ΕΕ για τη διαδρομή της Ανατολικής Μεσογείου που εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2023. Η ΕΕ εξακολουθεί να στηρίζει τις σημαντικές προσπάθειες της Τουρκίας για τη φιλοξενία 2,7 εκατομμυρίων προσφύγων, κυρίως από τη Συρία, και συνεργάζεται με τις τουρκικές αρχές για την πρόληψη της αντικανονικής μετανάστευσης. Η εφαρμογή της δήλωσης ΕΕ–Τουρκίας του Μαρτίου του 2016 και της συμφωνίας επανεισδοχής ΕΕ–Τουρκίας παραμένει ζωτικής σημασίας για τη συνεργασία ΕΕ–Τουρκίας. Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας εξακολουθεί να προκαλεί μαζικό εκτοπισμό του πληθυσμού εντός της Ουκρανίας και στην ευρύτερη περιοχή. Οι χώρες της ευρύτερης περιοχής, και ιδίως η Μολδαβία, συνέχισαν να φιλοξενούν πρόσφυγες από την Ουκρανία, συμβάλλοντας στις προσπάθειες προστασίας και ένταξης.

Η περαιτέρω ευθυγράμμιση με τον κατάλογο της ΕΕ για τις τρίτες χώρες που υπέχουν υποχρέωση θεώρησης θα πρέπει να τεθεί ως προτεραιότητα από όλους τους εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων, ώστε να αποφευχθεί η πρόκληση μεταναστευτικού κινδύνου ή κινδύνου για την ασφάλεια στην ΕΕ. Εν αναμονή της πλήρους ευθυγράμμισης, οι χώρες της διεύρυνσης θα πρέπει να διασφαλίζουν την αυστηρή διαλογή των υπηκόων τρίτων χωρών που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης. Τα προγράμματα και οι πρακτικές χορήγησης ιθαγένειας για την πραγματοποίηση επενδύσεων σε υπηκόους τρίτων χωρών που υπέχουν υποχρέωση θεώρησης στην ΕΕ δημιουργούν κινδύνους για την ασφάλεια ή κινδύνους αντικανονικής μετανάστευσης υπονομεύοντας την πολιτική θεωρήσεων της ΕΕ και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να σταματήσουν ως ζήτημα προτεραιότητας.

Οι αβάσιμες αιτήσεις ασύλου που υποβάλλονται από υπηκόους εταίρων της διεύρυνσης που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πρόκληση για ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ.

Από το 2022 διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις, υπογράφηκαν ή τέθηκαν σε εφαρμογή πέντε νέες συμφωνίες περί καθεστώτος οι οποίες επιτρέπουν στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) να αναπτύξει πρόσθετες ομάδες του μόνιμου σώματος της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής στα Δυτικά Βαλκάνια.

Η ευθυγράμμιση των εθνικών συστημάτων με τις απαιτήσεις Σένγκεν έχει σημειώσει πρόοδο. Αυτό είναι απαραίτητο για τον εφοδιασμό των χωρών της διεύρυνσης με τα απαραίτητα εργαλεία και τους απαραίτητους πόρους για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων, συμπεριλαμβανομένων των απειλών κατά της ασφάλειας και της αντικανονικής μετανάστευσης. Το Μαυροβούνιο, η Αλβανία και η Σερβία έχουν σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τον σχεδιασμό ή την εφαρμογή των οικείων σχεδίων δράσης Σένγκεν, ενώ οι άλλες χώρες λαμβάνουν προπαρασκευαστικά μέτρα. Η χορήγηση εποχικών απαλλαγών από την υποχρέωση θεώρησης και η δυνατότητα εισόδου χωρίς θεώρηση βάσει θεώρησης ή άδειας διαμονής που έχει εκδοθεί από τρίτη χώρα θα πρέπει να σταματήσει. Οι χώρες της διεύρυνσης που βρίσκονται στο πλέον προχωρημένο στάδιο θα πρέπει να επιταχύνουν τις προσπάθειές τους και να διορίσουν εθνικό συντονιστή Σένγκεν αρμόδιο για τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση του σχεδίου δράσης Σένγκεν.

Οικονομία                                

Το 2024 η οικονομική ανάπτυξη παρέμεινε σχετικά ισχυρή και ο πληθωρισμός μειώθηκε στις περισσότερες από τις δέκα οικονομίες της διεύρυνσης, με την υποστήριξη των χαμηλότερων παγκόσμιων τιμών των βασικών εμπορευμάτων και τον συνολικά επιφυλακτικό προσανατολισμό της νομισματικής πολιτικής των χωρών με νομισματική αυτονομία. Η μείωση του πληθωρισμού και η άνοδος των μισθών ενίσχυσαν τα πραγματικά διαθέσιμα εισοδήματα και η μεγαλύτερη κατανάλωση των νοικοκυριών ήταν γενικά η κύρια κινητήρια δύναμη της οικονομικής ανάπτυξης στα Δυτικά Βαλκάνια, στη Μολδαβία και στη Γεωργία.  Η ετήσια αύξηση του ΑΕΠ επιταχύνθηκε στη Γεωργία (9,4 %), στο Κόσοβο (4,4 %) και στη Βόρεια Μακεδονία (2,8 %), ενώ στη Σερβία (3,9 %) και στην Αλβανία (4 %) διατηρήθηκαν εν γένει οι ίδιοι ρυθμοί ανάπτυξης που είχαν καταγραφεί ένα έτος νωρίτερα. Η αύξηση του ΑΕΠ παρέμεινε στάσιμη στη Μολδαβία (0,1 %) κυρίως λόγω της σημαντικής μείωσης της γεωργίας, ενώ μειώθηκε σχεδόν κατά το ήμισυ στο Μαυροβούνιο (3,2 %) και ήταν περιορισμένη στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (2,6 %), κυρίως λόγω των χαμηλότερων εξαγωγών. Η οικονομία της Ουκρανίας επέδειξε ανθεκτικότητα (2,9 %), αλλά η δυναμική αποδυναμώθηκε από τα μέσα του έτους λόγω των εντεινόμενων επιθέσεων της Ρωσίας σε κρίσιμες υποδομές. Στην Τουρκία, οι αυστηρές νομισματικές πολιτικές περιόρισαν την εγχώρια ζήτηση και επανεξισορρόπησαν την οικονομική ανάπτυξη (3,3 %) προς τις καθαρές εξαγωγές. Οι τολμηρές πολιτικές δράσεις αντέστρεψαν την τάση του πληθωρισμού, αλλά οι εσωτερικές πολιτικές εντάσεις πυροδότησαν χρηματοπιστωτική αναταραχή την άνοιξη του 2025.

Τα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκαν στις περισσότερες οικονομίες της διεύρυνσης το 2024, επιδείνωση που αντανακλά την αύξηση των εισαγωγών λόγω της ισχυρής εγχώριας ζήτησης. Οι καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων σημείωσαν ελαφρά πτώση ως ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά στις περισσότερες χώρες υπερκάλυψαν το εξωτερικό έλλειμμα. Ο δανεισμός προς τον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκε στις περισσότερες χώρες. Οι τραπεζικοί τομείς διατήρησαν εύρωστες κεφαλαιακές θέσεις και ευνοϊκές θέσεις ρευστότητας, ενώ η κερδοφορία αυξήθηκε στις περισσότερες περιπτώσεις λόγω των συνεχιζόμενων υψηλών περιθωρίων επιτοκίου. Οι δείκτες ποιότητας στοιχείων ενεργητικού έχουν βελτιωθεί συνολικά.

Το 2024 τα κρατικά έσοδα αυξήθηκαν σημαντικά σε όλα τα Δυτικά Βαλκάνια και στη Μολδαβία. Ταυτόχρονα, οι δαπάνες ήταν χαμηλότερες από τις εγγεγραμμένες στον προϋπολογισμό στις περισσότερες χώρες, γεγονός που συχνά αντικατοπτρίζει χαμηλότερες από τις προβλεπόμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες. Η εκτέλεση του προϋπολογισμού οδήγησε γενικά σε δημοσιονομικά ελλείμματα χαμηλότερα από τα αναμενόμενα. Οι δημοσιονομικές προκλήσεις οφείλονται, μεταξύ άλλων, στις περιορισμένες βάσεις εσόδων, στις αδυναμίες ως προς τη διαχείριση των δημόσιων επενδύσεων, στα κενά στη δημοσιονομική διακυβέρνηση και στο μέτριο έως υψηλό δημόσιο χρέος σε ορισμένες περιπτώσεις.

Παρότι στις περισσότερες οικονομίες της διεύρυνσης σημειώθηκαν ορισμένες βελτιώσεις όσον αφορά την αγορά εργασίας, με μείωση της ανεργίας και αύξηση των ποσοστών απασχόλησης το 2024, τα ποσοστά συμμετοχής παρέμειναν εν γένει χαμηλά και η ανεργία ήταν υψηλότερη από ό,τι στην ΕΕ, ιδίως για τις γυναίκες και τους νέους. Οι ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας δεν στοχεύουν επαρκώς τις πλέον ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, ενώ η αδήλωτη εργασία εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση. Διαρθρωτικές αναντιστοιχίες δεξιοτήτων εξακολουθούν να υφίστανται λόγω των χαμηλών επενδύσεων σε ανθρώπινο κεφάλαιο και των ανεπαρκώς ανεπτυγμένων συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η συνεχής βελτίωση της ποιότητας, της συνάφειας και της συμπεριληπτικότητας της εκπαίδευσης μέσω ολοκληρωμένων μεταρρυθμίσεων και μέσω της προώθησης της συμμετοχής των νέων είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Η οικονομική σύγκλιση πρέπει να συμβαδίζει με την κοινωνική σύγκλιση, με βάση τις αρχές του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και του κοινωνικού κεκτημένου της ΕΕ. Για να επιτευχθεί αυτό, είναι ζωτικής σημασίας για όλες τις χώρες της διεύρυνσης να αναπτύξουν δομές και θεσμούς της αγοράς εργασίας που λειτουργούν εύρυθμα, καθώς και αποτελεσματικά συστήματα κοινωνικής προστασίας και ισχυρό κοινωνικό διάλογο.

Και οι δέκα χώρες της διεύρυνσης βρίσκονται αντιμέτωπες με την πρόκληση της επιτάχυνσης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων προκειμένου να καταστήσουν δυνατή τη βιώσιμη ανάκαμψη μεσοπρόθεσμα και να επιτύχουν πρόοδο προς την εκπλήρωση των οικονομικών κριτηρίων για την προσχώρηση στην ΕΕ. Αυτό περιλαμβάνει την εξασφάλιση λειτουργικών οικονομιών της αγοράς και την απόδειξη της ικανότητας αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς στην ΕΕ. Οι οικονομικές πολιτικές θα πρέπει επίσης να στηρίζουν φιλόδοξους στόχους στο πλαίσιο της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Η εφαρμογή πολιτικών απανθρακοποίησης και ανθεκτικότητας είναι ένας τομέας που απαιτεί επείγουσα προσοχή από τις χώρες της διεύρυνσης. Η ΕΕ στηρίζει τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες των χωρών μέσω των σχεδίων ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια 9 και για τη Μολδαβία 10 , του σχεδίου για την Ουκρανία 11 και του εντατικού διαλόγου πολιτικής και των συστάσεων που συμφωνήθηκαν από κοινού στο πλαίσιο του οικονομικού και δημοσιονομικού διαλόγου με βάση, μεταξύ άλλων, τα προγράμματα οικονομικής μεταρρύθμισης 12 .  

III.3. Οικονομική και κοινωνική σύγκλιση, ανταγωνιστικότητα και σταδιακή ενσωμάτωση

Η ενίσχυση των οικονομικών δεσμών μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της διεύρυνσης έχει καίρια σημασία για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα τόσο των χωρών-εταίρων όσο και της ΕΕ. Η ΕΕ έχει θεσπίσει το πλαίσιο και τα μέσα για την επιτάχυνση της οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης μεταξύ των χωρών της διεύρυνσης και των κρατών μελών πριν από τη διεύρυνση. Οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο των σχεδίων ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια και τη Μολδαβία και του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία στηρίζουν και προετοιμάζουν τις χώρες της διεύρυνσης για προσχώρηση. Τα μέσα αυτά συμπληρώνονται από τη δυνατότητα που προβλέπεται στις συμφωνίες σύνδεσης και σε διάφορες τομεακές συμφωνίες για περαιτέρω σταδιακή ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών σε επιλεγμένες πολιτικές της ΕΕ και σε σχετικές εμβληματικές πρωτοβουλίες της ΕΕ, οι οποίες θα τις βοηθήσουν να εφαρμόσουν το κεκτημένο της ΕΕ και να ενσωματωθούν σταδιακά σε τμήματα της ενιαίας αγοράς και θα καταστήσουν ομαλότερη τη μετάβαση προς την ιδιότητα του κράτους μέλους. Η συστηματική συνεκτίμηση της διάστασης της διεύρυνσης στις επικείμενες πρωτοβουλίες της ΕΕ θα διευκολύνει περαιτέρω την προσχώρηση μελλοντικών κρατών μελών.

Χρηματοδοτικά μέσα για τη στήριξη της κοινωνικοοικονομικής σύγκλισης

Η ΕΕ, για να ενισχύσει την οικεία στήριξη στις μεταρρυθμίσεις στις χώρες της διεύρυνσης, στρέφεται σε μέσα που βασίζονται στα αποτελέσματα, όπως τα δάνεια βάσει πολιτικής και η χρηματοδότηση βάσει αποτελεσμάτων. Η προσέγγιση αυτή δίνει έμφαση στην επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων και όχι στην επιστροφή δαπανών, επιτυγχάνοντας την αύξηση της αποτελεσματικότητας της χρηματοδοτικής στήριξης της ΕΕ και τη στρατηγική ευθυγράμμισή της με τις βασικές μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες.

Οι διευκολύνσεις μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια 13 και τη Μολδαβία 14 καθώς και το Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία διοχετεύουν στήριξη μέσω διαρθρωμένων σχεδίων και θεματολογίων μεταρρυθμίσεων, στο πλαίσιο των οποίων η εκταμίευση των κονδυλίων συνδέεται με την επίτευξη μετρήσιμης προόδου όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις. Η ΕΕ, ανταμείβοντας την πρόοδο και ενισχύοντας τη λογοδοσία, βοηθά τους εταίρους να προωθήσουν μεταρρυθμίσεις στους τομείς της διακυβέρνησης, της οικονομίας και του κράτους δικαίου, ώστε να ευθυγραμμιστούν σε μεγαλύτερο βαθμό με τα πρότυπα και τις αξίες της ΕΕ. Αυτά τα στοχευμένα μέσα ενισχύουν την κοινή μας δέσμευση για βιώσιμη ανάπτυξη, σταθερότητα και ενδεχόμενη προσχώρηση στην ΕΕ. Τα νέα σχέδια μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης και το γεγονός ότι οι συναφείς διευκολύνσεις εφαρμόζονται ήδη αποτελούν μια ακόμη σαφή απόδειξη της αποφασιστικής στήριξης και δέσμευσης της ΕΕ για την προώθηση της οικονομικής σύγκλισης πριν από την προσχώρηση. Οι πρώτες περίοδοι εφαρμογής έχουν ήδη αποφέρει ορισμένα αποτελέσματα ως προς την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων. Οι χώρες της διεύρυνσης πρέπει να διατηρήσουν την τρέχουσα δυναμική και να διπλασιάσουν τις προσπάθειές τους, ώστε να αποφέρουν ακόμη πιο συγκεκριμένα οφέλη στους πολίτες τους.

Το Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία αποτελεί το κύριο μέσο στήριξης της ΕΕ προς την Ουκρανία. Συνδέει τη χρηματοδοτική στήριξη με ένα φιλόδοξο θεματολόγιο μεταρρυθμίσεων που ευνοούν την ανάπτυξη, με στόχο τη διευκόλυνση του διαρθρωτικού μετασχηματισμού και, παράλληλα, την υποστήριξη της πορείας προσχώρησης της Ουκρανίας στην ΕΕ. Το Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία εκπληρώνει τους στόχους του για τη στήριξη των χρηματοδοτικών αναγκών και της ανασυγκρότησης της Ουκρανίας, την κινητοποίηση επενδύσεων, τη βελτίωση της στήριξης της ουκρανικής κοινωνίας και την προώθηση των μεταρρυθμίσεων που είναι αναγκαίες για την προσχώρηση στην ΕΕ. Από την 1η Οκτωβρίου το Μέσο Διευκόλυνσης έχει κινητοποιήσει 31,3 δισ. EUR, εκ των οποίων 22,7 δισ. EUR εκταμιεύθηκαν απευθείας στο κράτος στο πλαίσιο του πυλώνα Ι του Μέσου Διευκόλυνσης, με τη μορφή δημοσιονομικής στήριξης. 

Το σχέδιο για την Ουκρανία, στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία, καθορίζει τη στρατηγική μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη χώρα από το 2024 έως το 2027, προωθώντας την οικονομική ανάκαμψη, την ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό της Ουκρανίας και, παράλληλα, ενθαρρύνοντας την ευθυγράμμιση με το κεκτημένο της ΕΕ. Τα συγκεκριμένα βήματα που προβλέπονται στο σχέδιο περιλαμβάνουν σειρά απαραίτητων μέτρων που αποσκοπούν στη βραχυπρόθεσμη προσέγγιση της Ουκρανίας με το κεκτημένο της ΕΕ, όπως, μεταξύ άλλων, η θέσπιση νομοθεσίας για την προώθηση της εφαρμογής του κεκτημένου της ΕΕ, η εφαρμογή των συστάσεων της ΕΕ και η υιοθέτηση προτύπων της ΕΕ σε διάφορους τομείς. Υπό το πρίσμα των προκλήσεων που θέτει ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας, το σχέδιο για την Ουκρανία τροποποιήθηκε ελαφρώς τον Οκτώβριο του 2025, ώστε να αποσαφηνιστούν ορισμένα βήματα και να τροποποιηθούν ορισμένες προθεσμίες εφαρμογής, αλλά, παράλληλα, να παραμείνουν αμετάβλητες οι συνολικές δεσμεύσεις της Ουκρανίας. Από τις 28 Οκτωβρίου 2025 έχουν υλοποιηθεί 44 μεταρρυθμιστικά βήματα, όπως προβλέπονται στο πλαίσιο του σχεδίου για την Ουκρανία, τα οποία θέτουν τις βάσεις για τη μακροπρόθεσμη ανάκαμψη της Ουκρανίας, επιταχύνουν την πρόοδο της Ουκρανίας προς την προσχώρηση και συμβάλλουν στην ευθυγράμμιση των θεσμών της Ουκρανίας με τα πρότυπα της ΕΕ. Έντεκα από τα βήματα που ολοκληρώθηκαν συμβάλλουν επίσης στην ευθυγράμμιση της Ουκρανίας με το κεκτημένο της ΕΕ. Μεταξύ των σημαντικών μεταρρυθμίσεων περιλαμβάνονται η αύξηση της ικανότητας καταπολέμησης της διαφθοράς, η βελτίωση των προτύπων εταιρικής διακυβέρνησης, η οικονομική ασφάλεια, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και η έγκριση εθνικού σχεδίου για την ενέργεια και το κλίμα καθώς και του νόμου για το κλίμα, ενώ εξακολουθούν να εκκρεμούν ορισμένα μέτρα για μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με το δικαστικό σύστημα.

Το σχέδιο ανάπτυξης για τη Μολδαβία, το οποίο εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2024, αποσκοπεί στην ενίσχυση της κοινωνικοοικονομικής σύγκλισης με την ΕΕ και στη στήριξη της διαδικασίας προσχώρησης, με βάση την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που σχετίζονται με την ΕΕ. Το σχέδιο εδράζεται σε τρεις πυλώνες οι οποίοι θα επιταχύνουν τις κοινωνικοοικονομικές και θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις, θα ενισχύσουν την πρόσβαση στην ενιαία αγορά της ΕΕ και θα αυξήσουν τη χρηματοδοτική συνδρομή μέσω ειδικής διευκόλυνσης μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης για τη Μολδαβία. Η ΕΕ έχει δεσμεύσει σημαντική δέσμη μέτρων στήριξης ύψους 1,9 δισ. EUR για την περίοδο 2025-2027 μέσω της διευκόλυνσης, η οποία εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2025. Το θεματολόγιο μεταρρυθμίσεων, το οποίο περιλαμβάνει 153 μεταρρυθμίσεις, εγκρίθηκε από τη Μολδαβία στις 7 Μαΐου και ακολούθησε η υπογραφή της συμφωνίας διευκόλυνσης και της δανειακής σύμβασης. Η εφαρμογή αυτού του μέσου θα στηρίξει τον εκσυγχρονισμό της Μολδαβίας και τη μετάβασή της σε ένα επιτυχημένο μελλοντικό κράτος μέλος. Η προχρηματοδότηση ανέρχεται σε 294 εκατ. EUR, εκ των οποίων 270 εκατ. EUR σε δάνεια που εκταμιεύθηκαν στις 11 Ιουνίου και 24,3 εκατ. EUR σε επιχορηγήσεις που θα στηρίξουν επενδυτικά έργα που θα εγκριθούν στο πλαίσιο της Επενδυτικής Πλατφόρμας Γειτονίας σε μεταγενέστερο στάδιο. Η πρώτη δόση δανείων ύψους 18,9 εκατ. EUR εκταμιεύθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2025, αφού η Μολδαβία υπέβαλε τα πρώτα μεταρρυθμιστικά της βήματα. Από κοινού, το σχέδιο και η διευκόλυνση θα καταστήσουν δυνατές και θα παράσχουν κίνητρα για τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που απαιτούνται για την επιτάχυνση της διαδικασίας προσχώρησης, ενώ θα προωθήσουν επίσης τη βιώσιμη ανάπτυξη και την απανθρακοποίηση της οικονομίας της Μολδαβίας προς όφελος του λαού της.

Το σχέδιο ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια περιλαμβάνει ειδική διευκόλυνση μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης ύψους 6 δισ. EUR, με στόχο την τόνωση της κοινωνικοοικονομικής σύγκλισης των οικονομιών των δικαιούχων με την οικονομία της Ένωσης και την επιτάχυνση της περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης και της προοδευτικής ενσωμάτωσης στην ενιαία αγορά. Η διευκόλυνση επιβραβεύει τα Δυτικά Βαλκάνια για την επίτευξη προόδου όσον αφορά την εφαρμογή των συμφωνηθέντων θεματολογίων μεταρρυθμίσεων και στηρίζει βασικές επενδύσεις σε τομείς προτεραιότητας μέσω του πλαισίου επενδύσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια. Έχουν αποδεσμευτεί σημαντικά κονδύλια στο πλαίσιο των δύο πρώτων γύρων υποβολής εκθέσεων της διευκόλυνσης, γεγονός που καταδεικνύει ότι η καινοτόμος προσέγγισή της με βάση τις επιδόσεις αποφέρει αποτελέσματα στην πράξη. Ωστόσο, οι δικαιούχοι πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειες για την ολοκλήρωση των υπόλοιπων μεταρρυθμιστικών βημάτων, προκειμένου να αξιοποιηθούν πλήρως τα οφέλη του εν λόγω μέσου.

Τον Οκτώβριο του 2024 η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση για την έγκριση πέντε θεματολογίων μεταρρυθμίσεων. Η εφαρμογή των σχετικών μεταρρυθμίσεων ξεκίνησε το 2025 και μέρος της προχρηματοδότησης εκταμιεύθηκε στην Αλβανία, στο Μαυροβούνιο, στη Βόρεια Μακεδονία και στη Σερβία. Τον Ιούλιο του 2025 η Επιτροπή εξέδωσε δύο αποφάσεις για την αποδέσμευση κονδυλίων στο Μαυροβούνιο και στη Βόρεια Μακεδονία με βάση τον πρώτο γύρο των όρων πληρωμής που είχαν εκπληρωθεί έως τον Μάρτιο του 2025. Τον Οκτώβριο του 2025 η Επιτροπή ενέκρινε την περαιτέρω εκταμίευση κονδυλίων προς την Αλβανία, το Μαυροβούνιο και τη Βόρεια Μακεδονία στο πλαίσιο του δεύτερου γύρου των όρων πληρωμής, σε αναγνώριση της σημαντικής προόδου των μεταρρυθμίσεων και της εκπλήρωσης των 30 όρων του θεματολογίου μεταρρυθμίσεων. Δεδομένης της αρχικής καθυστέρησης στην έγκριση του θεματολογίου μεταρρυθμίσεων, τον Ιούλιο του 2025 η Επιτροπή αναγκάστηκε να μειώσει κατά 10 % την ενδεικτική κατανομή της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης στο πλαίσιο της διευκόλυνσης μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης. Η Βοσνία και Ερζεγοβίνη υπέβαλε το θεματολόγιο μεταρρυθμίσεων τον Σεπτέμβριο του 2025 προς έγκριση από την Επιτροπή. Η επικύρωση της συμφωνίας διευκόλυνσης και της δανειακής σύμβασης από το Κόσοβο εξακολουθεί να εκκρεμεί, λόγω του πολιτικού αδιεξόδου, και, ως εκ τούτου, η εφαρμογή των συμφωνηθέντων μέτρων στο θεματολόγιο μεταρρυθμίσεων του Κοσόβου είναι περιορισμένη.

Η διευκόλυνση συμπληρώνει τη βοήθεια που παρέχεται στα Δυτικά Βαλκάνια μέσω του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ III) 15 . Ο μηχανισμός επικεντρώνεται στην ανάπτυξη διοικητικών και θεσμικών ικανοτήτων καθώς και στην εφαρμογή του οικονομικού και επενδυτικού σχεδίου του 2020 για τα Δυτικά Βαλκάνια 16 , στην ανάπτυξη πρωτοβουλιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Global Gateway» 17 , στη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και στην προώθηση της διττής πράσινης και ψηφιακής μετάβασης.

Ο προγραμματισμός του ΜΠΒ III για την περίοδο 2025-2027 επικεντρώνεται σε μια προσέγγιση με γνώμονα την πολιτική. Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται με τη διευκόλυνση μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια, ώστε να διασφαλίζεται ότι η διμερής στήριξη της ΕΕ είναι τόσο στρατηγική όσο και αποτελεσματική. Το πολυκρατικό πρόγραμμα του ΜΠΒ III αναμένεται να προωθήσει την εφαρμογή του σχεδίου ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια, ενισχύοντας τη δέσμευση της ΕΕ στην περιοχή αυτή. Η προσέγγιση αυτή εγγυάται ότι όλες οι πρωτοβουλίες συμβαδίζουν με τις προσπάθειες των επιμέρους χωρών, ώστε να μεγιστοποιούνται η αποτελεσματικότητα και η εμβέλεια της στήριξης της ΕΕ.

Σταδιακή ενσωμάτωση

Η επιταχυμένη ή σταδιακή ενσωμάτωση έχει ως στόχο την ενεργοποίηση ορισμένων από τα οφέλη της μελλοντικής προσχώρησης στην ΕΕ ήδη από το προενταξιακό στάδιο, επιτρέποντας σε μια υποψήφια χώρα να ενταχθεί σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής της ΕΕ, ιδίως σε τμήματα της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, μόλις επιτευχθεί νομοθετική ευθυγράμμιση και αναπτυχθεί η ικανότητα εφαρμογής του κεκτημένου της ΕΕ. Αυτό αποτελεί κίνητρο για την έγκαιρη ευθυγράμμιση και την εφαρμογή του κεκτημένου της ΕΕ. Η σταδιακή ενσωμάτωση αποτελεί σαφή απόδειξη του ότι η ΕΕ επιτελεί το καθήκον της με την υποβολή στις χώρες-εταίρους προσφορών για την επιτάχυνση και την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης με την ΕΕ, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διεύρυνση. Η σταδιακή ενσωμάτωση δεν αποτελεί υποκατάστατο της διεύρυνσης, αλλά εργαλείο για τη στήριξή της. Κατά συνέπεια, για την προώθηση της σταδιακής ενσωμάτωσης απαιτείται οι χώρες της διεύρυνσης να αναλάβουν αξιόπιστη και πραγματική δέσμευση ότι θα συνεχίσουν την πορεία τους προς την προσχώρηση και ότι θα σημειώσουν πρόοδο σε τομείς που είναι σημαντικοί για την επίτευξη των γεωστρατηγικών στόχων της ΕΕ, όπως η προάσπιση του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας καθώς και γενικότερα η ευθυγράμμιση με την ΚΕΠΠΑ, ώστε η διαδικασία προσχώρησης να καταστεί πιο δυναμική και σταδιακή. Οι συμφωνίες που παρέχουν στις χώρες της διεύρυνσης πρόσβαση στην εσωτερική αγορά στο πλαίσιο της σταδιακής ενσωμάτωσής τους θα περιλαμβάνουν ισχυρό θεσμικό πλαίσιο καθώς και νομικές διασφαλίσεις και μηχανισμούς επίλυσης διαφορών κατά το πρότυπο των Συνθηκών της ΕΕ, που θα διασφαλίζουν την ακεραιότητα της εσωτερικής αγοράς και τη συνεπή εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης.

Όσον αφορά τα Δυτικά Βαλκάνια, η προώθηση των εργασιών τις οποίες έχουν δεσμευτεί να πραγματοποιήσουν οι έξι εταίροι στο πλαίσιο της κοινής περιφερειακής αγοράς αποτελεί προϋπόθεση για στενότερη ολοκλήρωση με την ενιαία αγορά, ενώ κανένας εταίρος των Δυτικών Βαλκανίων δεν θα μπορεί να εμποδίσει την πρόσβαση οποιουδήποτε από τους υπόλοιπους πέντε στην ενιαία αγορά της ΕΕ.

Όσον αφορά την Ουκρανία και τη Μολδαβία, οι σφαιρικές και σε βάθος ζώνες ελεύθερων συναλλαγών έχουν αποδειχθεί αξιόπιστα και ευέλικτα νομικά πλαίσια και, κυρίως, αποτελεσματικά μέσα για την προώθηση της σταδιακής ενσωμάτωσής τους. Για τα Δυτικά Βαλκάνια, το σχέδιο ανάπτυξης του 2023 προσέφερε μια πορεία σταδιακής ενσωμάτωσης, με βάση τις συμφωνίες σταθεροποίησης και σύνδεσης.

Η Μολδαβία, η Ουκρανία και οι εταίροι των Δυτικών Βαλκανίων επωφελήθηκαν όλοι από τη σταδιακή ενσωμάτωση, με το 2025 να αποτελεί κρίσιμο έτος για διάφορους τομείς. Η σταδιακή ενσωμάτωση αποτελεί κινητήρια δύναμη για την ευθυγράμμιση με το κεκτημένο της ΕΕ, με τα αποτελέσματα να είναι ήδη ορατά στους τομείς των τηλεπικοινωνιών (περιαγωγή), των πληρωμών, της τραπεζικής νομοθεσίας και της νομοθεσίας για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες (ενιαίος χώρος πληρωμών σε ευρώ, ΕΧΠΕ), των τελωνείων, της ενέργειας και των βιομηχανικών αγαθών. Άλλοι τομείς σταδιακής ενσωμάτωσης περιλαμβάνουν τη γεωργία, τις υπηρεσίες εμπιστοσύνης, το διάστημα, την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, τις μεταφορές και την άμυνα. Οι εργασίες σε όλους αυτούς τους τομείς θα εξακολουθήσουν να αναπτύσσονται.

Έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την ένταξη των εταίρων της διεύρυνσης στη ζώνη περιαγωγής με χρέωση εσωτερικού της ΕΕ. Το 2025 το Συμβούλιο εξέδωσε τις αποφάσεις για τη χορήγηση στην Ουκρανία και στη Μολδαβία αμοιβαίας πρόσβασης σε περιαγωγή από την 1η Ιανουαρίου 2026. Η εξέλιξη αυτή θα αποφέρει οφέλη στους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων των εκτοπισμένων Ουκρανών, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να παραμείνουν συνδεδεμένοι διασυνοριακά χωρίς πρόσθετο κόστος. Τα Δυτικά Βαλκάνια συνέχισαν να εφαρμόζουν την περιφερειακή συμφωνία περιαγωγής με χρέωση εσωτερικού του 2019 και την εθελοντική συμφωνία κορυφαίων τηλεπικοινωνιακών φορέων για τη μείωση των τελών περιαγωγής με την ΕΕ, η οποία άρχισε να ισχύει την 1η Οκτωβρίου 2023. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή συνεργάζεται με τους φορείς και προετοιμάζεται να προτείνει έξι διμερείς συμφωνίες για την επέκταση της ζώνης περιαγωγής με χρέωση εσωτερικού στους εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων, προκειμένου να τους χορηγηθούν συγκρίσιμα οφέλη και να τους επιβληθούν συγκρίσιμες υποχρεώσεις με εκείνες που ισχύουν για την Ουκρανία και τη Μολδαβία.

Όσον αφορά τις υπηρεσίες πληρωμών, σημαντικό ορόσημο αποτέλεσε η προσθήκη του Μαυροβουνίου, της Αλβανίας, της Βόρειας Μακεδονίας, της Μολδαβίας και της Σερβίας στο γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής των συστημάτων του ενιαίου χώρου πληρωμών σε ευρώ (ΕΧΠΕ) 18 . Με τον τρόπο αυτόν τα χρηματοπιστωτικά τους ιδρύματα θα μπορούν να συμμετέχουν στα συστήματα πληρωμών του ΕΧΠΕ, με αποτέλεσμα να διευκολυνθούν οι μεταφορές σε ευρώ και να ανοίξει ο δρόμος για μείωση του κόστους και των χρόνων διεκπεραίωσης. Οι χώρες, για να προσχωρήσουν στον ΕΧΠΕ, έπρεπε να ευθυγραμμιστούν με τους βασικούς δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ, μεταξύ άλλων για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ώστε να ενισχυθούν η ακεραιότητα και η ασφάλεια των χρηματοπιστωτικών τους συστημάτων και, παράλληλα, να προωθηθεί η διαδικασία προσχώρησής τους. Ενώ η διαδικασία υποβολής αίτησης του Κοσόβου βρίσκεται σε εξέλιξη, η Βοσνία και Ερζεγοβίνη και η Ουκρανία εργάζονται πάνω στην προετοιμασία της δικής τους αίτησης.

Η τελωνειακή συνεργασία, μεταξύ άλλων όσον αφορά τον τελωνειακό έλεγχο και τη διευκόλυνση των τελωνειακών διαδικασιών, αποτελεί μια ακόμη κρίσιμη συνιστώσα της σταδιακής ενσωμάτωσης. Με τη Μολδαβία, εφαρμόζεται από το 2022 πλαίσιο αμοιβαίας αναγνώρισης για τους εγκεκριμένους οικονομικούς φορείς (AEO). Οι εργασίες για τη σύναψη παρόμοιας συμφωνίας με την Ουκρανία βρίσκονται σε εξέλιξη. Έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου 5 της Συμφωνίας Ελεύθερων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης (CEFTA), το οποίο προβλέπει την αμοιβαία αναγνώριση των προγραμμάτων AEO των μερών της CEFTA, πρόοδος που θέτει τη βάση για ένα πλαίσιο αμοιβαίας αναγνώρισης με την ΕΕ. Η Βόρεια Μακεδονία, η Σερβία, η Γεωργία και η Ουκρανία έχουν ήδη προσχωρήσει στη σύμβαση περί κοινού καθεστώτος διαμετακόμισης, μια άλλη κομβική συμφωνία που επιταχύνει τη διασυνοριακή κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Η Μολδαβία και το Μαυροβούνιο κλήθηκαν να προσχωρήσουν στη σύμβαση την 1η Νοεμβρίου 2025, ενώ η Βοσνία και Ερζεγοβίνη και η Αλβανία βρίσκονται σε στάδιο επιτάχυνσης των προετοιμασιών τους. Οι πρωτοβουλίες αυτές αποφέρουν σημαντικά οφέλη, όπως μειωμένοι τελωνειακοί έλεγχοι και ταχύτεροι χρόνοι εκτελωνισμού, ενισχύοντας παράλληλα την ικανότητα των χωρών να προλαμβάνουν και να εντοπίζουν τις παράνομες εμπορικές ροές. Οι χώρες της διεύρυνσης πρέπει να διασφαλίσουν ότι, κατά την προσχώρηση, τα ψηφιακά τους συστήματα είναι ευθυγραμμισμένα με το ψηφιακό τελωνειακό κεκτημένο της ΕΕ, το οποίο έχει ζωτική σημασία για τα οικονομικά συμφέροντα και την ασφάλεια της ΕΕ. Η συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των υποψήφιων χωρών στον τομέα της φορολογίας θα πρέπει επίσης να ενισχυθεί πριν από την προσχώρηση, ώστε να προετοιμαστούν οι υποψήφιες χώρες να ενταχθούν στην ενιαία αγορά της ΕΕ.

Συνεχίζονται οι εργασίες για την ενσωμάτωση των εταίρων της διεύρυνσης στις βιομηχανικές αλυσίδες εφοδιασμού της ΕΕ. Συμφωνίες σχετικά με τη διαπίστωση της συμμόρφωσης και την αποδοχή βιομηχανικών προϊόντων βρίσκονται σε εξέλιξη με την Ουκρανία, τη Μολδαβία και τη Σερβία, με την εφαρμογή της συμφωνίας με την Ουκρανία να προβλέπεται να ξεκινήσει ήδη το 2026. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή πρότεινε ένα πλαίσιο για την αύξηση της σταδιακής ενσωμάτωσης των Δυτικών Βαλκανίων, της Ουκρανίας και της Μολδαβίας σε στρατηγικούς βιομηχανικούς τομείς, με σκοπό τη διευκόλυνση της ενσωμάτωσης των βιομηχανιών τους στις ευρωπαϊκές αξιακές αλυσίδες πριν από την πλήρη προσχώρηση στην ΕΕ. Οι χώρες της διεύρυνσης μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στις προσπάθειες απανθρακοποίησης επιταχύνοντας τη μετάβαση στην ανανεώσιμη ενέργεια και στην κυκλικότητα και στηρίζοντας αξιακές αλυσίδες για καθαρές τεχνολογίες και κρίσιμες πρώτες ύλες.

Τέλος, όσον αφορά την ενέργεια, η ένταξη όλων των εταίρων της διεύρυνσης στην εσωτερική αγορά ενέργειας της ΕΕ συνεχίζεται στο πλαίσιο της Ενεργειακής Κοινότητας. Βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες για την ενσωμάτωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ουκρανίας στην αγορά της ΕΕ έως το 2027, παράλληλα με την ενσωμάτωση της Μολδαβίας. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει επίσης την περαιτέρω ενσωμάτωση στην αγορά αερίου της ΕΕ. Επιπλέον, συνεχίζεται η ενσωμάτωση των αγορών ενέργειας των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ.

III.4 Περιφερειακή συνεργασία και σχέσεις καλής γειτονίας

Στα Δυτικά Βαλκάνια, οι σχέσεις καλής γειτονίας και η περιφερειακή συνεργασία αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης και της διαδικασίας διεύρυνσης. Η υπέρβαση των προβλημάτων που κληροδότησε το παρελθόν και η αντιμετώπιση των διαφορών που έχουν τις ρίζες τους στις συγκρούσεις της δεκαετίας του 1990 παραμένουν καίριας σημασίας. Δεν έχουν ακόμη επιλυθεί σημαντικά εκκρεμή διμερή ζητήματα, όπως, μεταξύ άλλων, συνοριακές διαφορές, η απονομή δικαιοσύνης στα θύματα εγκλημάτων πολέμου, ο εντοπισμός των υπόλοιπων αγνοουμένων και η ακριβής καταγραφή των φρικαλεοτήτων του παρελθόντος σε ολόκληρη την περιοχή. Η ΕΕ, αναγνωρίζοντας την πολυπλοκότητα της συμφιλίωσης, παραμένει έτοιμη μέσω των διαφόρων μέσων και πολιτικών της να στηρίξει και να διευκολύνει όλες τις προσπάθειες.

Τα διμερή ζητήματα εξακολουθούν να επηρεάζουν αρνητικά τη διαδικασία προσχώρησης των χωρών της διεύρυνσης και παρεμποδίζουν την περιφερειακή ολοκλήρωση. Το πλαίσιο διεύρυνσης καθιστά δυνατό ένα συνολικό πολιτικό περιβάλλον που ευνοεί την αντιμετώπιση των εκκρεμών διμερών ζητημάτων καλή τη πίστει και την εξεύρεση αμοιβαία αποδεκτών λύσεων, τις οποίες μπορεί να διευκολύνει η Επιτροπή.

Η περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων έχει τη φιλοδοξία να δημιουργήσει μια κοινή περιφερειακή αγορά που θα αποσκοπεί στη διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, των υπηρεσιών, των αγαθών και των κεφαλαίων. Αυτό θα διευκολύνει την απασχόληση και το εμπόριο καθώς και τις τελωνειακές διαδικασίες μεταξύ των εταίρων. Οι εργασίες αυτές για την ανάπτυξη της κοινής περιφερειακής αγοράς συντονίζονται από το Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας και τη Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών της Κεντρικής Ευρώπης σε συνεργασία με το επενδυτικό φόρουμ του επιμελητηρίου των 6 χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, προκειμένου να ενισχυθεί η συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα.

Έχει επιτευχθεί πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την κοινή περιφερειακή αγορά, με την έγκριση πέντε συμφωνιών κινητικότητας κατά την τελευταία τριετία, οι οποίες αφορούν τα ταξιδιωτικά έγγραφα ταυτοποίησης, την αναγνώριση των επαγγελματικών και ακαδημαϊκών προσόντων και την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αφού ξεπεράστηκαν μακροχρόνιες δυσκολίες, τον Οκτώβριο του 2024, στο πλαίσιο της μικτής επιτροπής της CEFTA, ελήφθησαν σημαντικές αποφάσεις που επεκτείνουν σημαντικά τα δυνητικά οφέλη της κοινής περιφερειακής αγοράς.

Η περιφερειακή συνδεσιμότητα παρέμεινε ψηλά στην ατζέντα μέσω της συνεργασίας στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των ψηφιακών τεχνολογιών. Η Κοινότητα Μεταφορών συνέχισε να ενθαρρύνει την κανονιστική ευθυγράμμιση και την περιφερειακή ολοκλήρωση, προωθώντας παράλληλα τη διευκόλυνση των μεταφορών μέσω της πρωτοβουλίας «πράσινες λωρίδες». Στο πλαίσιο των προσπαθειών αυτών, η εφαρμογή των χαρτών πορείας στα 11 σημεία διέλευσης με τη μεγαλύτερη κίνηση, όπως συμφωνήθηκε στη σύνοδο κορυφής ΕΕ – Δυτικών Βαλκανίων τον Δεκέμβριο του 2024, βρίσκεται σε εξέλιξη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεσμευτεί να παράσχει χρηματοδοτική στήριξη για την αντιμετώπιση των αναγκών σε υποδομές μέσω του προγράμματος ασφαλών και βιώσιμων μεταφορών, θα παράσχει τεχνική υποστήριξη για την εκπόνηση τεχνικών μελετών για τις επενδύσεις και διευκολύνει τις διμερείς συζητήσεις με τους γείτονες της ΕΕ σχετικά με την εναρμόνιση των διαδικασιών.  Οι λωρίδες αλληλεγγύης ΕΕ–Ουκρανίας εξακολουθούν να παρέχουν διαδρομές εφοδιαστικής για κρίσιμες εμπορικές ροές μεταξύ της Ουκρανίας, της Μολδαβίας, της ΕΕ και του υπόλοιπου κόσμου.

Στον ψηφιακό τομέα, εκτός από την εναρμόνιση με το κεκτημένο της ΕΕ και την ανάπτυξη άρτιων, σταθερών και ασφαλών υποδομών (σύμφωνα με την εργαλειοθήκη της ΕΕ για την ασφάλεια του 5G), και ολοκληρωμένων πλαισίων κυβερνοανθεκτικότητας, είναι επίσης θεμελιώδους σημασίας για τα Δυτικά Βαλκάνια να αναπτύξουν πλαίσια ψηφιακής ταυτότητας και ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες. Η περιοχή έχει δεσμευτεί να δημιουργήσει εθνικά πορτοφόλια ψηφιακής ταυτότητας και, στη συνέχεια, περιφερειακό «βαλκανικό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας» έως τα τέλη του 2027. Περισσότεροι από 300 δήμοι υπέβαλαν αίτηση για WiFi στα Δυτικά Βαλκάνια και τα πρώτα σημεία ασύρματης πρόσβασης θα εγκατασταθούν κατά τη διάρκεια του 2025. Η Επιτροπή στηρίζει επίσης επτά ευρωπαϊκούς κόμβους ψηφιακής καινοτομίας στην περιοχή, οι οποίοι αναμένεται να συμβάλουν στην εξάλειψη του ελλείμματος δεξιοτήτων στις ψηφιακές τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ προβλέπεται η χρηματοδότηση περισσότερων κόμβων από μια τρέχουσα πρόσκληση υποβολής προτάσεων.

Οι υφιστάμενες διμερείς συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένων της συμφωνίας των Πρεσπών μεταξύ της Ελλάδας και της Βόρειας Μακεδονίας και της Συνθήκης για σχέσεις φιλίας, καλής γειτονίας και συνεργασίας μεταξύ της Βουλγαρίας και της Βόρειας Μακεδονίας, πρέπει να εφαρμοστούν καλόπιστα από όλα τα μέρη.

Τόσο για το Κόσοβο όσο και για τη Σερβία, η συνέχιση της αντίστοιχης πορείας τους προς την ΕΕ εξακολουθεί να εξαρτάται από την επίτευξη ουσιαστικής προόδου όσον αφορά την εξομάλυνση των σχέσεών τους. Οι εσωτερικές πολιτικές ανησυχίες και από τις δύο πλευρές παρεμπόδισαν τη λήψη αποφασιστικών μέτρων για την εφαρμογή της συμφωνίας του 2023 για την πορεία προς την εξομάλυνση και του συνοδευτικού παραρτήματός της. Ελλείψει εποικοδομητικής συνεργασίας, και τα δύο μέρη κινδυνεύουν να χάσουν σημαντικές ευκαιρίες. Η επίτευξη προόδου όσον αφορά την εξομάλυνση των σχέσεων αποτελεί επίσης απαίτηση στο πλαίσιο της διευκόλυνσης μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια.

Η Ουκρανία έχει εμβαθύνει στρατηγικά τις διπλωματικές της επαφές για την ενίσχυση των σχέσεων με τους γείτονές της, ιδίως με τα κράτη μέλη της ΕΕ. Στο πλαίσιο του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας, ιδίως οι γείτονες της Ουκρανίας στην ΕΕ και αρκετές υποψήφιες χώρες έχουν παράσχει στήριξη στην Ουκρανία μέσω πολιτικής, ανθρωπιστικής, οικονομικής, τεχνικής και αμυντικής βοήθειας. Η προσήλωση της Ουκρανίας στην περιφερειακή σταθερότητα και ολοκλήρωση αντικατοπτρίζεται στην ενεργό συμμετοχή της σε διάφορα περιφερειακά σχήματα, π.χ. στην ανατολική εταιρική σχέση, στην κεντροευρωπαϊκή πρωτοβουλία, στον Οργανισμό Ασφάλειας και Συνεργασίας στην Ευρώπη, στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου, στην οργάνωση για τη δημοκρατία και την οικονομική ανάπτυξη και στο Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας.

Η Μολδαβία διατηρεί καλές σχέσεις με τις γειτονικές της χώρες και άλλες υποψήφιες χώρες μέσω διμερών, τριμερών και περιφερειακών πρωτοβουλιών. Τακτικές επαφές πραγματοποιούνται με την Ουκρανία και τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων σχετικά με τη διαδικασία προσχώρησης. Στο πλαίσιο του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η Μολδαβία διατηρεί ισχυρή και βελτιωμένη συνεργασία με την Ουκρανία και τη Ρουμανία, μεταξύ άλλων σε τριμερείς συνθέσεις, ιδίως όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια, τις μεταφορές και τη συνδεσιμότητα τόσο σε τεχνικό όσο και σε υψηλό επίπεδο. Η κυβέρνηση της Μολδαβίας ευθυγραμμίζεται σταθερά με τις διεθνείς δηλώσεις που καταδικάζουν τη στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας και έχει επιδείξει αλληλεγγύη προς την Ουκρανία.

Η αποκατάσταση της συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας συνεχίστηκε. Η Τουρκία δεν επιδόθηκε σε καμία παράνομη δραστηριότητα γεώτρησης στην Ανατολική Μεσόγειο ούτε σε πτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά στο Αιγαίο κατά την περίοδο αναφοράς, ωστόσο αναφέρθηκαν παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και των κανονισμών εναέριας κυκλοφορίας. Παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων συνέχισαν να αναφέρονται με αισθητή αύξηση των περιστατικών σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς. Το ανεπίλυτο ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών συνέχισε να ασκεί πιέσεις στις διμερείς σχέσεις, αλλά ο διάλογος συνεχίστηκε.

Τον Δεκέμβριο του 2024 το Συμβούλιο 19 τόνισε εκ νέου ότι η ΕΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην επανέναρξη και στην πρόοδο των συνομιλιών για τη διευθέτηση του Κυπριακού με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας ΕΕ–Τουρκίας. Κατά την περίοδο αναφοράς, η Τουρκία δεν σημείωσε καμία πρόοδο όσον αφορά την εξομάλυνση των σχέσεών της με την Κυπριακή Δημοκρατία και συνέχισε να μην εκπληρώνει την υποχρέωσή της για πλήρη εφαρμογή του πρόσθετου πρωτοκόλλου της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ–Τουρκίας. Η Τουρκία συνέχισε να απορρίπτει το δικοινοτικό, διζωνικό μοντέλο ομοσπονδίας που βασίζεται στις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και συνέχισε να υποστηρίζει μια λύση δύο κρατών. Ταυτόχρονα, η Τουρκία συμμετείχε στις δύο άτυπες πενταμερείς συνεδριάσεις που πραγματοποιήθηκαν υπό την αιγίδα του γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Ο υποψήφιος της αντιπολίτευσης που κέρδισε τις εκλογές για να ηγηθεί της τουρκοκυπριακής κοινότητας τον Οκτώβριο του 2025 εξέφρασε την προθυμία του για επίσημες συνομιλίες διευθέτησης. Τον Δεκέμβριο του 2024 η ΕΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για τα μέτρα που έλαβε ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών για την επανέναρξη των συνομιλιών διευθέτησης και, τον Μάιο του 2025, για τον εκ νέου διορισμό της προσωπικής απεσταλμένης του γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για την Κύπρο. Τον Μάιο του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διόρισε ειδικό απεσταλμένο για την Κύπρο. Η ΕΕ επιβεβαίωσε, τελευταίως με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Απριλίου του 2024 και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου του 2024 20 , την προθυμία της να συμβάλει ενεργά στην υποστήριξη όλων των σταδίων της διαδικασίας υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, με όλα τα κατάλληλα μέσα που διαθέτει. Τώρα είναι κεφαλαιώδους σημασίας η δέσμευση της Τουρκίας και η έμπρακτη συμβολή της σε μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη διευθέτηση του Κυπριακού στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, με βάση μια δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, και σε συμφωνία με τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών καθώς και με το ενωσιακό κεκτημένο και τις αρχές στις οποίες είναι θεμελιωμένη η ΕΕ.

Η Γεωργία διατηρεί γενικά καλές διμερείς σχέσεις με τους γείτονές της και άλλες χώρες της διεύρυνσης. Η Γεωργία και η Τουρκία συνδέονται με στρατηγική εταιρική σχέση, με επαφές υψηλού επιπέδου, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας Υψηλού Επιπέδου. Ενώ η Γεωργία υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία της Ουκρανίας, η Ουκρανία έχει εκφράσει ανησυχίες σχετικά με τη μη ευθυγράμμιση της Γεωργίας με τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας και την απουσία στρατιωτικής και τεχνικής συνεργασίας. Η Γεωργία και η Μολδαβία έχουν παραδοσιακά καλές διμερείς σχέσεις.

Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έχει προκαλέσει πρωτοφανή αστάθεια στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου, τονίζοντας την ανάγκη για μελλοντοστρεφή δέσμευση. Τον Μάιο του 2025 η ΕΕ παρουσίασε τη στρατηγική της προσέγγιση για την περιοχή του Εύξεινου Πόντου 21 , η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της συνδεσιμότητας και της ανάπτυξης μέσω της σύνδεσης της Ευρώπης με τον Νότιο Καύκασο και την Κεντρική Ασία. Η στρατηγική θα ενισχύσει τον γεωπολιτικό ρόλο της ΕΕ ως αξιόπιστου παράγοντα στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου. Η στρατηγική επιδιώκει να αποφέρει απτά οφέλη στους εταίρους του Εύξεινου Πόντου (Ουκρανία, Μολδαβία, Γεωργία, Τουρκία, Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν) και στην ΕΕ, επενδύοντας και εμβαθύνοντας βασικές αμοιβαία επωφελείς εταιρικές σχέσεις και προωθώντας την περιφερειακή συνεργασία για τη συνδεσιμότητα. Η μελλοντική συνεργασία με την περιοχή του Εύξεινου Πόντου διαρθρώνεται σε τρεις πυλώνες: i) ενίσχυση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της ανθεκτικότητας· ii) προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και της ευημερίας· και iii) προώθηση της προστασίας του περιβάλλοντος, της ανθεκτικότητας και της ετοιμότητας έναντι της κλιματικής αλλαγής, καθώς και της πολιτικής προστασίας.

IV. Ενημέρωση και συμμετοχή του κοινού

Η προσχώρηση στην ΕΕ είναι ένα εγχείρημα για το σύνολο της κοινωνίας, δεδομένου ότι αποτελεί επιλογή για ένα κοινωνικό μοντέλο που βασίζεται στα θεμελιώδη δικαιώματα και στις δημοκρατικές αξίες, το οποίο κάθε χώρα πρέπει να αποδεχθεί ενεργά, καθώς θα καθορίσει το μέλλον της. Για το εγχείρημα αυτό πρέπει να αναλάβουν από κοινού την ευθύνη η αντιπολίτευση, οι πολίτες, η κοινωνία των πολιτών και οι τοπικές κοινότητες, πέρα από την κυβέρνηση. Για να γίνει πραγματικότητα η επιλογή αυτή, πρέπει να υποστηρίζεται από δημοκρατική νομιμότητα και ευρεία πολιτική και κοινωνική συναίνεση. Αυτό είναι απαραίτητο για να εξασφαλιστεί η στήριξη των πολιτών τόσο στις χώρες της διεύρυνσης όσο και στην ΕΕ και πρέπει να αντικατοπτρίζεται στη συνεργασία των ηγετών μιας χώρας με τους πολίτες της. Η προώθηση του διαλόγου μεταξύ των λαών μέσω του πολιτισμού, της νεολαίας και του αθλητισμού έχει ουσιαστική σημασία για την επίτευξη αμοιβαίας κατανόησης και εμπιστοσύνης.

Η τελευταία έρευνα του Ειδικού Ευρωβαρόμετρου σχετικά με τη στάση των πολιτών της ΕΕ απέναντι στη διεύρυνση της ΕΕ έδειξε ότι η πλειονότητα των πολιτών της ΕΕ (56 %) τάσσεται υπέρ της περαιτέρω διεύρυνσης της ΕΕ. Ταυτόχρονα, μόνο ένας στους τρεις πολίτες της ΕΕ (32 %) θεωρεί ότι είναι ενημερωμένος σχετικά με τη διαδικασία διεύρυνσης, ενώ τα δύο τρίτα (67 %) δηλώνουν ότι δεν διαθέτουν επαρκείς πληροφορίες. Απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες σε ολόκληρη την Ένωση για να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες των πολιτών της ΕΕ και να εξηγηθούν τα οφέλη μιας διευρυμένης Ένωσης. Η κοινή γνώμη σε όλες τις χώρες της διεύρυνσης παραμένει εν γένει θετική. Η αποτελεσματική επικοινωνία καθώς και η ενεργός αντιμετώπιση της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένης της παραπληροφόρησης, αποτελούν στρατηγική επιτακτική ανάγκη, καθώς αυτές οι ενέργειες συνιστούν αυξανόμενες απειλές κατά της ασφάλειας τόσο για την ΕΕ όσο και για τις χώρες της διεύρυνσης. Τόσο τα κράτη μέλη της ΕΕ όσο και οι χώρες της διεύρυνσης έχουν καίρια ευθύνη να ενημερώνουν ενεργά και να ενδυναμώνουν τους πολίτες τους με ακριβείς πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία προσχώρησης στην ΕΕ. Το κοινό δικαιούται διαφάνεια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις για τη διεύρυνση και τι γίνεται για την επιτυχή προετοιμασία της Ένωσης. Τα κράτη μέλη πρέπει να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις αποφάσεις που λαμβάνουν και να τις εξηγούν ανοιχτά στο εσωτερικό τους. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να στηρίξει την προσπάθεια αυτήν 22 για να συνεισφέρει στην οικοδόμηση της εμπιστοσύνης του κοινού στη διαδικασία και να συμβάλει στην προώθηση της διεύρυνσης με τη νομιμότητα που χρειάζεται.

V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ    

I.

1.Η προσχώρηση στην ΕΕ αποτελεί γεωστρατηγική επένδυση για μια ισχυρή, σταθερή και ενωμένη Ευρώπη που βασίζεται σε κοινές δημοκρατικές αξίες. Η επένδυση στη διεύρυνση εξυπηρετεί επίσης τη στρατηγική ασφάλεια και το μακροπρόθεσμο οικονομικό συμφέρον της ΕΕ.

2.Η διεύρυνση είναι και θα παραμείνει μια αυστηρή, δίκαιη και αξιοκρατική διαδικασία με βάση την αντικειμενική πρόοδο που έχει επιτύχει κάθε χώρα της διεύρυνσης. Αυτό απαιτεί αποφασιστικότητα για την εφαρμογή μη αναστρέψιμων μεταρρυθμίσεων σε όλους τους τομείς του δικαίου της ΕΕ, με ιδιαίτερη έμφαση στις θεμελιώδεις αρχές της διαδικασίας διεύρυνσης. Η δημοκρατία, το κράτος δικαίου και οι θεμελιώδεις αξίες θα εξακολουθήσουν να αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους της πολιτικής διεύρυνσης της ΕΕ. Οι υποψήφιες χώρες οφείλουν να αποδεχθούν και να υλοποιήσουν απαιτητικές και διαρκείς μεταρρυθμίσεις, διασφαλίζοντας τον μόνιμο μετασχηματισμό των οικονομιών, των δημοκρατικών συστημάτων και των κοινωνιών τους. Για τον σκοπό αυτόν, οι χώρες της διεύρυνσης πρέπει να ενστερνιστούν τις μετασχηματιστικές αλλαγές, να οικοδομήσουν εμπιστοσύνη και να διασφαλίσουν τη διακοινωνική συναίνεση. Η καταπολέμηση της διαφθοράς απαιτεί συνεχή προσοχή. Η προσχώρηση στην ΕΕ συνιστά στρατηγική επιλογή. Οι εταίροι πρέπει να ενστερνίζονται και να προάγουν τις αξίες της ΕΕ με τρόπο σταθερό και αδιαμφισβήτητο. Η ευθυγράμμιση με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, μεταξύ άλλων και με τα περιοριστικά μέτρα της ΕΕ, στέλνει ένα μήνυμα που είναι σημαντικότερο από ποτέ όσον αφορά τις κοινές αξίες και τον στρατηγικό προσανατολισμό στο νέο γεωπολιτικό πλαίσιο.

3.Κατά το προηγούμενο έτος επιτεύχθηκε σημαντική πρόοδος. Δεδομένου του επιταχυνόμενου ρυθμού της διαδικασίας για ορισμένες υποψήφιες χώρες, η διεύρυνση αποτελεί ρεαλιστικό ενδεχόμενο κατά τα επόμενα έτη. Με βάση τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν τα τελευταία χρόνια, είναι πλέον καιρός να αναληφθούν συγκεκριμένες δράσεις για τις χώρες της διεύρυνσης και την ΕΕ.

4.Οι χώρες της διεύρυνσης πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους, ιδίως εκείνες που παρουσίασαν φιλόδοξους στόχους όσον αφορά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων προσχώρησης.

5.Η ΕΕ, από την πλευρά της, στήριξε ανά τα έτη και συνεχίζει να στηρίζει το έργο αυτό, μέσω διαφόρων εργαλείων. Αναθεώρησε τη μεθοδολογία της για τη διεύρυνση. Μέσω της σταδιακής ενσωμάτωσης, προσφέρει στις χώρες της διεύρυνσης τη δυνατότητα να επιταχύνουν και να εμβαθύνουν την ένταξή τους στην ΕΕ, επιτυγχάνοντας απτά αποτελέσματα για τους πολίτες τους. Ανέπτυξε ένα ειδικά προσαρμοσμένο πλαίσιο με ειδικά χρηματοδοτικά μέσα για τη στήριξη της διεύρυνσης, συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων ανάπτυξης που εγκρίθηκαν πρόσφατα για τα Δυτικά Βαλκάνια και τη Μολδαβία και του σχεδίου για την Ουκρανία, με τις αντίστοιχες διευκολύνσεις τους. Ενίσχυσε τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας με διάφορες χώρες της διεύρυνσης.

6.Η ΕΕ εντείνει τώρα τις προετοιμασίες για μια μεγαλύτερη και ισχυρότερη Ένωση.

1.Η Επιτροπή προετοιμάζει επανεξετάσεις των πολιτικών και μεταρρυθμίσεις πριν από τη διεύρυνση, οι οποίες αξιολογούν τον αντίκτυπο της διεύρυνσης σε καίριους τομείς πολιτικής.

2.Η πρόταση της Επιτροπής για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο θα παράσχει, μέσω του νέου μηχανισμού «Παγκόσμια Ευρώπη», την αναγκαία χρηματοδοτική στήριξη και στήριξη βάσει πολιτικής, ώστε να βοηθηθούν οι υποψήφιες χώρες και τα δυνάμει υποψήφια μέλη να προχωρήσουν στην πορεία τους προς την προσχώρηση. Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει ότι, σε περίπτωση προσχώρησης νέων κρατών μελών στην Ένωση, το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο θα αναθεωρηθεί αναλόγως σύμφωνα με τις σχετικές συνθήκες προσχώρησης, ώστε να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες δαπανών που θα προκύψουν από την εν λόγω προσχώρηση στην Ένωση.

3.Η Επιτροπή θα ενισχύσει επίσης τις δράσεις επικοινωνίας της τόσο στην Ένωση όσο και στις υποψήφιες χώρες για να συζητήσει τη διεύρυνση, παρουσιάζοντας τα οφέλη μιας διευρυμένης Ένωσης, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις. Η αποτελεσματική επικοινωνία καθώς και η αντιμετώπιση της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένης της παραπληροφόρησης, αποτελούν στρατηγική επιταγή. Η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης είναι έτοιμες να στηρίξουν τις προσπάθειες των κρατών μελών να εδραιώσουν περαιτέρω την εμπιστοσύνη του κοινού στη διαδικασία και να συμβάλουν στην προώθηση της διεύρυνσης με τη νομιμότητα που χρειάζεται.

4.Για να διασφαλιστεί ότι τα νέα κράτη μέλη θα συνεχίσουν να διαφυλάσσουν και να διατηρούν το ιστορικό επιδόσεών τους όσον αφορά το κράτος δικαίου, τη δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης θα πρέπει να περιλαμβάνουν ισχυρότερες διασφαλίσεις κατά της οπισθοδρόμησης όσον αφορά τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων προσχώρησης.

7.Στα Δυτικά Βαλκάνια, οι σχέσεις καλής γειτονίας και η περιφερειακή συνεργασία αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης και της διαδικασίας διεύρυνσης. Η περιφερειακή συνεργασία και η δέσμευση για την κοινή περιφερειακή αγορά είναι επίσης ουσιαστικής σημασίας για τη σταδιακή ολοκλήρωση. Η υπέρβαση των προβλημάτων που κληροδότησε το παρελθόν και η αντιμετώπιση των διαφορών που έχουν τις ρίζες τους στις συγκρούσεις της δεκαετίας του 1990 παραμένουν καίριας σημασίας. Δεν έχουν ακόμη επιλυθεί εκκρεμή διμερή ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων διαδοχής, όπως συνοριακές διαφορές και η απονομή δικαιοσύνης στα θύματα εγκλημάτων πολέμου, ο εντοπισμός των υπόλοιπων αγνοουμένων και η ακριβής καταγραφή των φρικαλεοτήτων του παρελθόντος σε ολόκληρη την περιοχή. Η ΕΕ, αναγνωρίζοντας την πολυπλοκότητα της συμφιλίωσης, παραμένει έτοιμη —μέσω των διαφόρων μέσων και πολιτικών της— να στηρίξει και να διευκολύνει όλες τις προσπάθειες. Στο πλαίσιο του διαλόγου υπό την αιγίδα της ΕΕ, η εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ του Κοσόβου και της Σερβίας είναι απαραίτητη για την ευρωπαϊκή πορεία και των δύο εταίρων, δεδομένου ότι, ελλείψει προόδου, κινδυνεύουν να χάσουν σημαντικές ευκαιρίες.

8.Τα διμερή ζητήματα εξακολουθούν να επηρεάζουν αρνητικά τη διαδικασία προσχώρησης και να παρεμποδίζουν την περιφερειακή ολοκλήρωση των εταίρων της διεύρυνσης. Το πλαίσιο διεύρυνσης καθιστά δυνατό ένα συνολικό πολιτικό περιβάλλον που ευνοεί την αντιμετώπιση των εκκρεμών διμερών ζητημάτων και την εξεύρεση αμοιβαία αποδεκτών λύσεων, τις οποίες η Επιτροπή είναι έτοιμη να διευκολύνει.

II.

9.Στο Μαυροβούνιο, η διαδικασία προσχώρησης στην ΕΕ αποτελεί καίρια προτεραιότητα για τη χώρα και σαφή πολιτική δέσμευση των αρχών, η οποία αντικατοπτρίζεται εν γένει στις αποφάσεις πολιτικής. Αυτό περιλαμβάνει και ένα συνεχιζόμενο ποσοστό ευθυγράμμισης κατά 100 % με την εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων. Η έλλειψη σαφών κανόνων και το αντικρουόμενο παράγωγο δίκαιο σχετικά με τον διορισμό των δικαστών οδήγησαν σε θεσμική κρίση τον Δεκέμβριο του 2024, η οποία ξεπεράστηκε στα μέσα του Μαρτίου του 2025. Η κυβέρνηση λειτουργεί σε ένα συνολικά σταθερό πολιτικό περιβάλλον, υλοποιώντας μεταρρυθμίσεις, ενώ κατά το τελευταίο έτος επιτάχυνε σημαντικά τις προετοιμασίες για την προσχώρηση στην ΕΕ. Οι διακυβερνητικές διασκέψεις του Δεκεμβρίου του 2024 και του Ιουνίου του 2025 έκλεισαν προσωρινά τέσσερα πρόσθετα διαπραγματευτικά κεφάλαια ενώ έχει τεθεί σε εφαρμογή φιλόδοξο σχέδιο για το προσωρινό κλείσιμο περαιτέρω κεφαλαίων όταν εκπληρωθούν οι προϋποθέσεις.

Η εκτίμηση της Επιτροπής είναι ότι, σύμφωνα με το διαπραγματευτικό πλαίσιο, εξασφαλίζεται επί του παρόντος συνολική ισορροπία μεταξύ, αφενός, της προόδου στα κεφάλαια για το κράτος δικαίου και, αφετέρου, της προόδου των διαπραγματεύσεων προσχώρησης σε όλα τα κεφάλαια. Η κυβέρνηση του Μαυροβουνίου συνέχισε να επαναβεβαιώνει τον στόχο της για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων προσχώρησης έως τα τέλη του 2026. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, με την επιφύλαξη της διατήρησης του ρυθμού των μεταρρυθμίσεων, το Μαυροβούνιο βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου. Για τον σκοπό αυτόν, το Μαυροβούνιο θα πρέπει να επικεντρωθεί στην υλοποίηση των κεφαλαίων για το κράτος δικαίου και στην επίτευξη περαιτέρω προόδου στους κρίσιμους τομείς της ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης, της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, της επιτάχυνσης και της εμβάθυνσης των μεταρρυθμίσεων σχετικά με την ανεξαρτησία, τον επαγγελματισμό και τη λογοδοσία του δικαστικού σώματος και της πλήρους ευθυγράμμισης με την πολιτική θεωρήσεων της ΕΕ. Η έγκαιρη πλήρωση ανώτερων δικαστικών και εισαγγελικών θέσεων εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Όσον αφορά τα τομεακά διαπραγματευτικά κεφάλαια, πρέπει να δοθεί άμεση έμφαση στην υλοποίηση καίριων εκκρεμών μεταρρυθμίσεων που σχετίζονται με την ΕΕ και στην εκπλήρωση των κριτηρίων αξιολόγησης για το κλείσιμο, με βάση τη διαρθρωμένη και καλά σχεδιασμένη προσέγγιση για την προώθηση του θεματολογίου προσχώρησης στην ΕΕ. Παραμένει κομβικής σημασίας η συνεχής και ευρεία πολιτική συναίνεση για καίριες μεταρρυθμίσεις. 

Υπό την προϋπόθεση ότι το Μαυροβούνιο θα διατηρήσει τον ρυθμό προόδου όσον αφορά τις προετοιμασίες για την προσχώρηση στην ΕΕ, η Επιτροπή θα υποβάλει, σύμφωνα με την καθιερωμένη πρακτική, σχέδιο χρηματοδοτικής δέσμης, ακολουθούμενο από σχέδια κοινών θέσεων για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τις οικονομικές και δημοσιονομικές διατάξεις, και θα αρχίσει να καταρτίζει σχέδιο κοινής θέσης για το κεφάλαιο για τους θεσμούς.

10.Οι τέσσερις επιπλέον διακυβερνητικές διασκέψεις που πραγματοποιήθηκαν οι οποίες οδήγησαν στην έναρξη διαπραγματεύσεων για πέντε ομάδες κεφαλαίων έδωσαν πρωτοφανή ώθηση στις διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Αλβανία. Οι προετοιμασίες για το άνοιγμα της τελευταίας ομάδας κεφαλαίων κατά το τρέχον έτος έχουν προχωρήσει αρκετά. Αυτό το εξαιρετικό αποτέλεσμα αποτελεί σαφή αναγνώριση της σταθερής πολιτικής δέσμευσης της Αλβανίας και των σαφών προσδοκιών της κοινωνίας της έναντι της ΕΕ. Η Αλβανία συνέχισε να σημειώνει πρόοδο όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο της ομάδας κεφαλαίων για τις θεμελιώδεις αρχές. Η πλήρης ευθυγράμμιση της Αλβανίας με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ αποτελεί απόδειξη της στρατηγικής επιλογής της.

Η εκτίμηση της Επιτροπής είναι ότι, σύμφωνα με το διαπραγματευτικό πλαίσιο, εξασφαλίζεται επί του παρόντος συνολική ισορροπία μεταξύ, αφενός, της προόδου στα κεφάλαια για το κράτος δικαίου και, αφετέρου, της προόδου των διαπραγματεύσεων προσχώρησης σε όλα τα κεφάλαια. Η κυβέρνηση της Αλβανίας συνέχισε να επαναβεβαιώνει τον στόχο της για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων προσχώρησης έως τα τέλη του 2027. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, με την επιφύλαξη της διατήρησης του ρυθμού των μεταρρυθμίσεων, η Αλβανία βρίσκεται σε καλό δρόμο για την επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου. Άμεση προτεραιότητα για την επίτευξη περαιτέρω προόδου είναι η εντατικοποίηση των μεταρρυθμίσεων όσον αφορά τις θεμελιώδεις αρχές, ιδίως η ταχεία ολοκλήρωση της εκπλήρωσης των ενδιάμεσων κριτηρίων αξιολόγησης για το κράτος δικαίου, τα οποία θα μπορούσαν να επιτευχθούν στο εγγύς μέλλον. Για άλλα κεφάλαια των διαπραγματεύσεων, πρέπει να δοθεί έμφαση στην επίσπευση των καίριων εκκρεμών νομοθετικών και θεσμικών προτάσεων. Αυτό αφορά τα κεφάλαια που θα μπορούσαν να κλείσουν προσωρινά βραχυπρόθεσμα, αλλά και εκείνα που απαιτούν πιο μακροπρόθεσμες επενδύσεις ή προσαρμογές, όπως στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Η Αλβανία σημείωσε πρόοδο όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις για την ενεργό διεθνή συνεργασία κατά του οργανωμένου εγκλήματος και την ανάπτυξη ικανοτήτων για οικονομικές έρευνες, ωστόσο απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες όσον αφορά τις έρευνες εμπόρων ναρκωτικών και την αύξηση του εντοπισμού και της εξάρθρωσης εγκληματικών ομάδων. Η συμπεριληπτική και εποικοδομητική συνεργασία μεταξύ του κυβερνώντος κόμματος και της αντιπολίτευσης, καθώς και με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, είναι αναγκαία για να έχουν οι μεταρρυθμίσεις μακροχρόνιο αντίκτυπο.

11.Παρά τις πολύ δύσκολες συνθήκες στις οποίες βρίσκεται η χώρα λόγω του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας, η Ουκρανία συνέχισε να επιδεικνύει αξιοσημείωτη προσήλωση στην πορεία προσχώρησης στην ΕΕ κατά το προηγούμενο έτος. Η διαδικασία προσχώρησης της Ουκρανίας προχώρησε με την ολοκλήρωση της διαδικασίας αναλυτικής εξέτασης τον Σεπτέμβριο του 2025. Τον Μάιο η χώρα ενέκρινε χάρτες πορείας για το κράτος δικαίου, τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, καθώς και σχέδιο δράσης για τις εθνικές μειονότητες και τη διαπραγματευτική της θέση για την ομάδα κεφαλαίων «Θεμελιώδεις αρχές». Η Επιτροπή αξιολόγησε θετικά αυτούς τους χάρτες πορείας και το σχέδιο δράσης. Η Ουκρανία συνέχισε να προωθεί την ακεραιότητα και την αξιοκρατία στο δικαστικό σύστημα και να δημιουργεί ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά την επιβολή σε υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου, ενώ έχει δρομολογήσει μεταρρυθμίσεις διαφόρων οργάνων επιβολής του νόμου. Οι περιορισμοί των θεμελιωδών δικαιωμάτων λόγω του στρατιωτικού νόμου παραμένουν γενικά αναλογικοί.

Οι πρόσφατες αρνητικές τάσεις, συμπεριλαμβανομένης της πίεσης που ασκείται στις εξειδικευμένες υπηρεσίες καταπολέμησης της διαφθοράς και στην κοινωνία των πολιτών, πρέπει να αντιστραφούν αποφασιστικά. Απαιτείται επίσης να συνεχιστεί η πρόοδος όσον αφορά την ενίσχυση της ανεξαρτησίας, της ακεραιότητας, του επαγγελματισμού και της αποδοτικότητας στους τομείς της δικαιοσύνης, της δίωξης και της επιβολής του νόμου καθώς και της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος. Η ευθυγράμμιση με τα πρότυπα της ΕΕ για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, παράλληλα με τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων της δημόσιας διοίκησης και της αποκέντρωσης.

Η κυβέρνηση της Ουκρανίας εξέφρασε τον στόχο της για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων προσχώρησης έως τα τέλη του 2028. Η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να στηρίξει αυτόν τον φιλόδοξο στόχο, αλλά θεωρεί ότι, για την επίτευξή του, απαιτείται επιτάχυνση του ρυθμού των μεταρρυθμίσεων, κυρίως όσον αφορά τις θεμελιώδεις αρχές, και ειδικότερα το κράτος δικαίου. Η εκτίμηση της Επιτροπής είναι ότι η Ουκρανία πληροί τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για το άνοιγμα της πρώτης ομάδας κεφαλαίων (Θεμελιώδεις αρχές) καθώς και της έκτης (Εξωτερικές σχέσεις) και της δεύτερης ομάδας κεφαλαίων (Εσωτερική αγορά). Η Επιτροπή αναμένει ότι η Ουκρανία θα εκπληρώσει επίσης τις προϋποθέσεις για το άνοιγμα των υπόλοιπων τριών ομάδων κεφαλαίων έως τα τέλη του έτους. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις εργασίες για να δώσει στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να προωθήσει το άνοιγμα όλων των ομάδων κεφαλαίων πριν από τα τέλη του έτους. Παρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί όσον αφορά θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις, εξακολουθεί να είναι απαραίτητο να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες.

12.Στις 28 Σεπτεμβρίου 2025 ο λαός της Μολδαβίας ψήφισε στις βουλευτικές εκλογές, αναδεικνύοντας μια πλειοψηφία σταθερά προσηλωμένη στην προώθηση της πορείας της χώρας προς την προσχώρηση στην ΕΕ. Σύμφωνα με το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΑΣΕ, η διαχείριση των εκλογών ήταν άρτια, παρά το γεγονός ότι έλαβαν χώρα στο πλαίσιο πρωτοφανούς ρωσικής παρέμβασης. Η παρέμβαση αυτή περιλάμβανε καλά οργανωμένες και εξελιγμένες εκστρατείες παραπληροφόρησης, κυβερνοεπιθέσεις και παράνομη χρηματοδότηση. Η διαδικασία προσχώρησης της Μολδαβίας προχώρησε κατά το τρέχον έτος με την ολοκλήρωση της διαδικασίας αναλυτικής εξέτασης τον Σεπτέμβριο του 2025. Επιπλέον, την άνοιξη η χώρα ενέκρινε χάρτες πορείας για το κράτος δικαίου, τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Η Επιτροπή αξιολόγησε θετικά αυτούς τους χάρτες πορείας. Η Μολδαβία συνέχισε να εφαρμόζει σημαντικές μεταρρυθμίσεις στην πορεία προσχώρησης στην ΕΕ, μεταξύ άλλων όσον αφορά τον έλεγχο και τον διορισμό ανώτατων δικαστών και εισαγγελέων, την αντιμετώπιση της διαφθοράς και την ελευθερία των μέσων μαζικής ενημέρωσης.

Η κυβέρνηση της Μολδαβίας έχει εκφράσει τον στόχο της να ολοκληρώσει προσωρινά τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης έως τις αρχές του 2028. Η Επιτροπή δεσμεύεται να στηρίξει αυτόν τον στόχο, ο οποίος είναι φιλόδοξος αλλά εφικτός, υπό την προϋπόθεση ότι η Μολδαβία θα επιταχύνει τον υφιστάμενο ρυθμό των μεταρρυθμίσεων. Η εκτίμηση της Επιτροπής είναι ότι η Μολδαβία πληροί τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για το άνοιγμα της πρώτης ομάδας κεφαλαίων (Θεμελιώδεις αρχές) καθώς και της έκτης (Εξωτερικές σχέσεις) και της δεύτερης ομάδας κεφαλαίων (Εσωτερική αγορά). Η Επιτροπή αναμένει ότι η Μολδαβία θα εκπληρώσει επίσης τις προϋποθέσεις για το άνοιγμα των υπόλοιπων τριών ομάδων κεφαλαίων έως τα τέλη του έτους. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις εργασίες για να δώσει στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να προωθήσει το άνοιγμα όλων των ομάδων κεφαλαίων πριν από τα τέλη του έτους. Όσον αφορά το μέλλον, η εντατικοποίηση των εργασιών σχετικά με τις θεμελιώδεις αρχές θα είναι καίριας σημασίας, είτε πρόκειται για το κράτος δικαίου γενικότερα, συμπεριλαμβανομένης της εδραίωσης των θεσμών για την καταπολέμηση της διαφθοράς και της επίτευξης σταθερού ιστορικού επιδόσεων όσον αφορά τις έρευνες, τις διώξεις και τις τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις, είτε για τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων της δημόσιας διοίκησης.

13.Η πόλωση στη σερβική κοινωνία έχει οξυνθεί στο πλαίσιο μαζικών διαδηλώσεων που πραγματοποιούνται σε ολόκληρη τη Σερβία από τον Νοέμβριο του 2024, οι οποίες αντικατοπτρίζουν την απογοήτευση των πολιτών, μεταξύ άλλων, για τη διαφθορά και την αντίληψη περί έλλειψης λογοδοσίας και διαφάνειας, σε συνδυασμό με περιπτώσεις υπερβολικής χρήσης βίας κατά διαδηλωτών και πίεσης στην κοινωνία των πολιτών. Η κατάσταση αυτή οδήγησε σε ένα όλο και πιο δύσκολο περιβάλλον στο οποίο η διχαστική ρητορική έχει προκαλέσει τη σοβαρή διάβρωση της εμπιστοσύνης μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει τη διαδικασία προσχώρησης. Οι μεταρρυθμίσεις έχουν επιβραδυνθεί σημαντικά. Τα συχνά αφηγήματα κατά της ΕΕ που χρησιμοποιούνται επίσης από πολιτικούς αξιωματούχους και επαναλαμβάνονται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης πρέπει να σταματήσουν. Παρότι αναγνωρίζεται η πρόσφατη αύξηση της ευθυγράμμισης με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, η Σερβία θα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της για μια πιο σταθερή και μεγαλύτερη ευθυγράμμιση. Η Σερβία θα πρέπει να αποδείξει σαφώς τον γεωπολιτικό της προσανατολισμό προς την ΕΕ, μεταξύ άλλων αρχίζοντας να ευθυγραμμίζεται με τα περιοριστικά μέτρα της ΕΕ που λαμβάνονται στο πλαίσιο του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Θα πρέπει να επισημανθούν ορισμένες πρόσφατες θετικές εξελίξεις. Η Σερβία τροποποίησε τη νομοθεσία της για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ώστε να ευθυγραμμιστεί περαιτέρω με το κεκτημένο της ΕΕ και τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Η Επιτροπή εμμένει στην εκτίμηση που είχε εκφράσει το 2021 ότι η Σερβία είχε εκπληρώσει τα κριτήρια αξιολόγησης για το άνοιγμα της ομάδας κεφαλαίων 3 (Ανταγωνιστικότητα και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη).

Στο εξής, η Επιτροπή αναμένει ότι η διαδικασία που δρομολογήθηκε πρόσφατα για τον διορισμό του νέου συμβουλίου του ρυθμιστικού φορέα για τα ηλεκτρονικά μέσα μαζικής ενημέρωσης (REM) και η νομοθετική διαδικασία έγκρισης του νόμου για το ενοποιημένο εκλογικό μητρώο θα ολοκληρωθούν και θα εφαρμοστούν με αξιόπιστο και συμπεριληπτικό τρόπο, με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και όλων των ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένης της αντιπολίτευσης. Αναμένεται από τη Σερβία να ξεπεράσει τη στασιμότητα στον τομέα της δικαιοσύνης και των θεμελιωδών δικαιωμάτων συνολικά και να αντιστρέψει επειγόντως την οπισθοδρόμηση όσον αφορά την ελευθερία της έκφρασης και τη διάβρωση της ακαδημαϊκής ελευθερίας, καθώς και να διασφαλίσει την επίτευξη προόδου όσον αφορά το εκλογικό πλαίσιο και την ολοκλήρωση του διαχωρισμού του ενεργειακού τομέα. Η Σερβία θα πρέπει να ευθυγραμμίσει τον οικείο κατάλογο των χωρών που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης με τον αντίστοιχο κατάλογο της ΕΕ. Απαιτείται διαρκής επαγρύπνηση προκειμένου να διατηρηθεί η συνολική ισορροπία μεταξύ, αφενός, της προόδου στα κεφάλαια για το κράτος δικαίου και την εξομάλυνση των σχέσεων με το Κόσοβο και, αφετέρου, του συνολικού ρυθμού των διαπραγματεύσεων προσχώρησης σε όλα τα κεφάλαια. Στο πλαίσιο του διαλόγου υπό την αιγίδα της ΕΕ, η Σερβία αναμένεται να εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις της που απορρέουν από τη συμφωνία για την πορεία προς την εξομάλυνση και το παράρτημα εφαρμογής της καθώς και από όλες τις προηγούμενες συμφωνίες διαλόγου. Ο διάλογος υπό την αιγίδα της ΕΕ αποσκοπεί στην προώθηση της συνεργασίας, στην επίτευξη προόδου στην πορεία προς την ΕΕ και στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων.

Η Επιτροπή είναι έτοιμη να στηρίξει τη Σερβία για την πραγματοποίηση των αναγκαίων δημοκρατικών αλλαγών που αναμένονται από ένα μελλοντικό μέλος της ΕΕ. Η Σερβία πρέπει να ξεπεράσει το υφιστάμενο πολιτικό αδιέξοδο και τις διαιρέσεις στην κοινωνία, αποκαθιστώντας την εμπιστοσύνη μεταξύ των πολιτικών παραγόντων και των φορέων της κοινωνίας των πολιτών και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για συμπεριληπτικό διάλογο, οι οποίες απαιτούνται για την προώθηση των απαιτούμενων βασικών μεταρρυθμίσεων. Η δέσμευση της Σερβίας στην πορεία προς την ΕΕ και η πολιτική της βούληση για αξιόπιστη εφαρμογή των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων πρέπει να ενισχυθούν και να στηριχθούν καλύτερα σε αποφασιστικές και συγκεκριμένες δράσεις και να αποτυπώνονται στην επικοινωνία με το κοινό. Η επίτευξη απτών αποτελεσμάτων όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς και την ενίσχυση του κράτους δικαίου, συμπεριλαμβανομένων της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, της ελευθερίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης, των εκλογικών μεταρρυθμίσεων, της διασφάλισης ενός πραγματικά ευνοϊκού περιβάλλοντος για την κοινωνία των πολιτών και αξιόπιστων προσπαθειών για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και της χειραγώγησης των πληροφοριών από το εξωτερικό, αποτελεί επιτακτική ανάγκη για να σημειώσει η Σερβία πρόοδο στην πορεία της προς την ΕΕ.

14.Η συνέχιση των προσπαθειών της Βόρειας Μακεδονίας για πλήρη ευθυγράμμιση με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ αποτελεί απόδειξη της στρατηγικής επιλογής της. Οι αρχές συνέχισαν να εργάζονται για τους χάρτες πορείας σχετικά με το κράτος δικαίου, τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών καθώς και για το σχέδιο δράσης για την προστασία των μειονοτήτων, τα οποία πρέπει να ολοκληρωθούν στο πλαίσιο μιας συμπεριληπτικής διαδικασίας. Ωστόσο, κατά το τελευταίο έτος δεν έλαβε αποφασιστικά μέτρα για να προχωρήσει η διαδικασία των διαπραγματεύσεων προσχώρησης. Δεν έχει ακόμη εγκρίνει τις σχετικές συνταγματικές αλλαγές, τις οποίες έχει δεσμευτεί να δρομολογήσει και να υλοποιήσει, με σκοπό να συμπεριληφθούν στο Σύνταγμα πολίτες που ζουν εντός των συνόρων του κράτους και ανήκουν σε άλλους λαούς, όπως οι Βούλγαροι, όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Ιουλίου του 2022. Οι διμερείς συμφωνίες με τις γειτονικές χώρες πρέπει να εφαρμόζονται καλόπιστα από όλα τα μέρη, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας των Πρεσπών μεταξύ της Ελλάδας και της Βόρειας Μακεδονίας και της Συνθήκης για σχέσεις φιλίας, καλής γειτονίας και συνεργασίας μεταξύ της Βουλγαρίας και της Βόρειας Μακεδονίας.

Απαιτείται περαιτέρω ταχεία και αποφασιστική δράση σε σχέση με τα κριτήρια αξιολόγησης για το άνοιγμα σύμφωνα με το διαπραγματευτικό πλαίσιο, με σκοπό το άνοιγμα της πρώτης ομάδας κεφαλαίων το συντομότερο δυνατόν και εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις. Η Βόρεια Μακεδονία θα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες για την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που σχετίζονται με την ΕΕ, ιδίως στο πλαίσιο της ομάδας κεφαλαίων «Θεμελιώδεις αρχές», με σκοπό κυρίως την προάσπιση του κράτους δικαίου, ιδίως με τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της ακεραιότητας της δικαιοσύνης και την ενίσχυση της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Η διαφθορά θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με αμείωτη προσήλωση, μεταξύ άλλων μέσω της ενίσχυσης της επιβολής και της δημιουργίας στέρεου ιστορικού επιδόσεων όσον αφορά την έρευνα, τη δίωξη και την τελεσίδικη καταδίκη σε υποθέσεις υψηλού επιπέδου.

15.Στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, η πολιτική κρίση στην οντότητα της Σερβικής Δημοκρατίας και η επακόλουθη αποχώρηση του κυβερνώντος συνασπισμού από την εξουσία υπονόμευσαν την πρόοδο προς την προσχώρηση στην ΕΕ. Ως εκ τούτου, εγκρίθηκαν λίγες μόνο μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, αποτελεί θετική εξέλιξη ότι τον Σεπτέμβριο του 2025 η Βοσνία και Ερζεγοβίνη υπέβαλε προς συμφωνία στην Επιτροπή το οικείο θεματολόγιο μεταρρυθμίσεων. Η συνέχιση των προσπαθειών της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης για πλήρη ευθυγράμμιση με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ αποτελεί απόδειξη της στρατηγικής επιλογής της. Μετά τις πρόσφατες θεσμικές αλλαγές στην οντότητα της Σερβικής Δημοκρατίας, η Βοσνία και Ερζεγοβίνη έχει την ευκαιρία να υλοποιήσει μεταρρυθμίσεις στην πορεία της προς την ΕΕ.

Σύμφωνα με την απόφαση που έλαβε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2024 για την έναρξη διαπραγματεύσεων προσχώρησης, οι αρχές πρέπει να εστιάσουν εκ νέου στη λήψη όλων των σχετικών μέτρων που ορίζονται στη σύσταση της Επιτροπής του Οκτωβρίου του 2022. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν την οριστικοποίηση και την έγκριση του νόμου για τα δικαστήρια και του νόμου για το Ανώτατο Δικαστικό και Εισαγγελικό Συμβούλιο, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Η Βοσνία και Ερζεγοβίνη πρέπει επίσης να καταρτίσει εθνικό σχέδιο για την υιοθέτηση του κεκτημένου και να διορίσει επειγόντως τον εθνικό συντονιστή ΜΠΒ. Η επίτευξη προόδου στα θέματα αυτά καθώς και ο διορισμός επικεφαλής διαπραγματευτή έχουν καίρια σημασία για να παρουσιάσει η Επιτροπή το διαπραγματευτικό πλαίσιο στο Συμβούλιο και να ξεκινήσει το επεξηγηματικό μέρος της αναλυτικής εξέτασης του κεκτημένου της ΕΕ. Τα ζητήματα που προσδιορίζονται στη γνώμη της Επιτροπής σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της χώρας, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη διακυβέρνηση και τις συνταγματικές και εκλογικές μεταρρυθμίσεις, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως.

16.Το Κόσοβο είναι δυνάμει υποψήφια χώρα, της οποίας οι πολιτικοί παράγοντες στο σύνολό τους επιδεικνύουν σταθερή προσήλωση στην πορεία του προς την ΕΕ, ενώ και η δημόσια στήριξη είναι υψηλή, και είναι πλήρως ευθυγραμμισμένο με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ. Ωστόσο, κατά την περίοδο που προηγήθηκε των γενικών εκλογών του Φεβρουαρίου του 2025 η εγχώρια σκηνή του Κοσόβου χαρακτηρίστηκε από διχαστική ρητορική, ακολουθούμενη από την αδυναμία των πολιτικών παραγόντων να σχηματίσουν τους βασικούς θεσμούς έως τη συγκρότηση του Κοινοβουλίου τον Οκτώβριο και την περιορισμένη βούλησή τους να καταλήξουν σε λύση κατόπιν διαπραγματεύσεων. Στο πλαίσιο αυτό, μετά τις εκλογές του Φεβρουαρίου του 2025, σημειώθηκε συνολική επιβράδυνση του ρυθμού των μεταρρυθμίσεων, πέραν της συνεχιζόμενης διχαστικής πολιτικής. Η ΕΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για τον ειρηνικό, συμπεριληπτικό και ανταγωνιστικό πρώτο γύρο των τοπικών εκλογών, με τη συμμετοχή όλων των κοινοτήτων. Επιτεύχθηκε κάποια πρόοδος, ιδίως όσον αφορά την καταπολέμηση του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος και τον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Κατά την προσεχή περίοδο, το Κόσοβο πρέπει να επανέλθει στην πορεία του όσον αφορά το θεματολόγιο της ΕΕ, αναπτύσσοντας διακομματική συνεργασία και δίνοντας προτεραιότητα στις απολύτως αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, ιδίως στον τομέα του κράτους δικαίου και της ελευθερίας της έκφρασης. Το Κόσοβο θα πρέπει να συνεχίσει να διαχειρίζεται τις αβάσιμες αιτήσεις ασύλου πολιτών του Κοσόβου στην ΕΕ. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να συντάξει γνώμη σχετικά με την αίτηση προσχώρησης του Κοσόβου εάν της ζητηθεί. Στο πλαίσιο του διαλόγου υπό την αιγίδα της ΕΕ, το Κόσοβο αναμένεται να εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις του που απορρέουν από τη συμφωνία για την πορεία προς την εξομάλυνση και το παράρτημα εφαρμογής της καθώς και από όλες τις προηγούμενες συμφωνίες διαλόγου. Ο διάλογος υπό την αιγίδα της ΕΕ αποσκοπεί στην προώθηση της συνεργασίας, στην επίτευξη προόδου στην πορεία προς την ΕΕ και στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων. Η Επιτροπή έχει κάνει τα πρώτα βήματα για τη σταδιακή άρση των μέτρων που είχαν τεθεί σε εφαρμογή από τον Μάιο του 2025. Τα επόμενα βήματα εξακολουθούν να εξαρτώνται από τη σταθερή αποκλιμάκωση στον Βορρά. Η Επιτροπή προτίθεται να άρει περαιτέρω τα μέτρα αυτά, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιτευχθεί η εύτακτη μεταβίβαση της τοπικής διακυβέρνησης στον Βορρά μετά τον δεύτερο γύρο των τοπικών εκλογών και ότι θα συνεχιστεί η αποκλιμάκωση.

17.Η Τουρκία είναι υποψήφια χώρα και σημαντικός εταίρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Τουρκία βρίσκονται σε στασιμότητα από το 2018, σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου. Τα υποκείμενα γεγονότα που οδήγησαν στην εν λόγω αξιολόγηση εξακολουθούν να ισχύουν, ιδίως υπό το πρίσμα της περαιτέρω οπισθοδρόμησης στους τομείς των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, μεταξύ άλλων και στον τομέα της δικαιοσύνης όπως παρατηρήθηκε κατά το τρέχον έτος. Η Τουρκία θα πρέπει να εφαρμόσει τα υψηλότερα δημοκρατικά πρότυπα σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της ως παλαιό μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα και να αντιστρέψει αυτήν την οπισθοδρόμηση.

Συνιστά στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ η διασφάλιση σταθερού και ασφαλούς περιβάλλοντος στην Ανατολική Μεσόγειο και η ανάπτυξη συνεργατικής και αμοιβαία επωφελούς σχέσης με την Τουρκία, ιδίως όσον αφορά το διαπεριφερειακό θεματολόγιο ασφάλειας και συνδεσιμότητας, ώστε η ΕΕ να έρθει πιο κοντά στον Νότιο Καύκασο και την Κεντρική Ασία και να ενισχυθεί η ασφάλεια της περιοχής του Εύξεινου Πόντου. Οι γεωπολιτικές προκλήσεις, όπως και οι προκλήσεις που απορρέουν από την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, απαιτούν ισχυρότερη εταιρική σχέση με την Τουρκία. Η βελτίωση της περιφερειακής σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο και η προώθηση σχέσεων καλής γειτονίας άνοιξαν τον δρόμο για τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Η συνεργασία σε υψηλό επίπεδο συνεχίστηκε και ο διάλογος υψηλού επιπέδου για την οικονομία ξεκίνησε εκ νέου. Πραγματοποιήθηκαν επίσης διάλογοι υψηλού επιπέδου για το εμπόριο καθώς και για τη μετανάστευση και την ασφάλεια. Η Τουρκία είναι σημαντικός περιφερειακός παράγοντας στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, ο οποίος αποτελεί σημαντικό στοιχείο στο πλαίσιο των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας, ακόμη και αν εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για ορισμένα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Το ποσοστό επίσημης ευθυγράμμισης της Τουρκίας με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας συνέχισε να είναι πολύ χαμηλό, παρότι τα συμφέροντα και οι στόχοι ευθυγραμμίζονταν συχνά με τις βασικές εξελίξεις στην περιοχή (ειρήνη και συνδεσιμότητα στον Νότιο Καύκασο, σταθερότητα στη Συρία, κατάπαυση πυρός στη Γάζα και στόχος για υλοποίηση της λύσης δύο κρατών). Η Τουρκία εφάρμοσε ειδικά μέτρα για να σταματήσει η καταστρατήγηση των κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας μέσω του εδάφους της και θα πρέπει να συνεχίσει να συνεργάζεται με την ΕΕ στο θέμα της καταστρατήγησης των κυρώσεων.

Θα πρέπει να εξακολουθήσει να εφαρμόζεται μια σταδιακή, αναλογική και αναστρέψιμη προσέγγιση για την ενεργοποίηση βασικών τομέων συνεργασίας, σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση του 2023 και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Οι εποικοδομητικές προσπάθειες της Τουρκίας θα πρέπει να συνεχιστούν και, παράλληλα, θα πρέπει να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες της ΕΕ. Αναμένεται από την Τουρκία να σέβεται το διεθνές δίκαιο, τις σχέσεις καλής γειτονίας και την κυριαρχία των κρατών μελών της ΕΕ. Από την Τουρκία αναμένεται να υποστηρίξει ενεργά τις διαπραγματεύσεις για μια δίκαιη, συνολική και βιώσιμη διευθέτηση του Κυπριακού στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένων των εξωτερικών πτυχών τους, και σύμφωνα με τις αρχές στις οποίες βασίζεται η ΕΕ και με το κεκτημένο. Επίσης η Τουρκία οφείλει να εκπληρώσει την υποχρέωσή της για τη διασφάλιση της πλήρους και χωρίς διακρίσεις εφαρμογής του πρόσθετου πρωτοκόλλου της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ–Τουρκίας.

18.Η Επιτροπή εκφράζει εκ νέου τη σταθερή της αλληλεγγύη προς τον λαό της Γεωργίας και την ετοιμότητά της να συνεχίσει να στηρίζει τους πολίτες της στην πορεία τους προς ένα ευρωπαϊκό μέλλον. Τα μέτρα που έλαβαν οι αρχές της Γεωργίας υπολείπονται των προσδοκιών της ΕΕ για μια υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα. Σημειώθηκε σοβαρή οπισθοδρόμηση όσον αφορά τις θεμελιώδεις αρχές σε όλους τους τομείς με τη θέσπιση κατασταλτικής νομοθεσίας που υπονομεύει τα θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες, την πολιτική εργαλειοποίηση της δικαιοσύνης, τη δίωξη ηγετών της αντιπολίτευσης, τις αυθαίρετες συλλήψεις διαδηλωτών και δημοσιογράφων και τη συρρίκνωση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών. Η διάβρωση της αρχής των ελέγχων και ισορροπιών και της δημοκρατικής λήψης αποφάσεων, σε συνδυασμό με την απουσία αποτελεσματικής κοινοβουλευτικής εποπτείας, έχει οδηγήσει σε αύξηση της εκτελεστικής εξουσίας, συμπεριλαμβανομένης της άλωσης του κράτους. Τον Νοέμβριο του 2024 η απόφαση των αρχών της Γεωργίας να μην επιδιώξουν την έναρξη διαπραγματεύσεων προσχώρησης επιβεβαίωσε ξεκάθαρα την απομάκρυνσή τους από τις πολιτικές προηγούμενων κυβερνήσεων, τις ευρωπαϊκές προσδοκίες της συντριπτικής πλειονότητας του γεωργιανού λαού και τη δέσμευση που περιλαμβάνεται στο Σύνταγμα της Γεωργίας να διασφαλιστεί η πλήρης ενσωμάτωση της Γεωργίας στην ΕΕ. Παράλληλα, οι αρχές της Γεωργίας έχουν επίσης διαδώσει συστηματικά ρητορική κατά της ΕΕ και παραπληροφόρηση και δεν έχουν επιδείξει καμία πολιτική δέσμευση για τη συνέχιση των σχετικών μεταρρυθμίσεων (δηλαδή των εννέα βημάτων) που καθορίζονται στις συστάσεις της Επιτροπής της 8ης Νοεμβρίου 2023, οι οποίες είναι απαραίτητες για την πρόοδο της χώρας στην πορεία της προς την ΕΕ. Η πορεία δράσης των αρχών της Γεωργίας έχει υπονομεύσει τις σχέσεις ΕΕ–Γεωργίας και έχει απομακρύνει τη Γεωργία από τη διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ. Κατά συνέπεια, η διαδικασία προσχώρησης της Γεωργίας στην ΕΕ έχει ουσιαστικά περιέλθει σε στασιμότητα. Έως ότου οι αρχές της Γεωργίας αντιστρέψουν την πορεία δράσης τους, η Επιτροπή, από την πλευρά της και συμπληρωματικά με το Συμβούλιο, έχει υποβαθμίσει τις πολιτικές επαφές υψηλού επιπέδου, έχει αναστείλει τη διμερή βοήθεια που ωφελούσε άμεσα τις αρχές της χώρας, ενώ επίσης έχει εντείνει τις προσπάθειες για τη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών και των ανεξάρτητων μέσων μαζικής ενημέρωσης. Τον Ιανουάριο του 2025, με βάση την πρόταση της Επιτροπής, το Συμβούλιο αποφάσισε τη μερική αναστολή της συμφωνίας ΕΕ–Γεωργίας για την απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων και ανέστειλε την απαλλαγή των κατόχων διπλωματικών και υπηρεσιακών/επίσημων διαβατηρίων της Γεωργίας από την υποχρέωση θεώρησης.

Η Γεωργία πρέπει να αντιστρέψει επειγόντως την οπισθοδρόμηση της δημοκρατίας στη χώρα και να καταβάλει ολοκληρωμένες και απτές προσπάθειες για την αντιμετώπιση των εκκρεμών ανησυχιών και βασικών μεταρρυθμίσεων με διακομματική στήριξη και αποτελεσματική συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, σύμφωνα με τα εννέα βήματα που έχουν καθοριστεί για το καθεστώς υποψήφιας χώρας, με πλήρη σεβασμό των αξιών και των αρχών της ΕΕ στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Μετά τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 2024, σύμφωνα με τα οποία οι ενέργειες της κυβέρνησης της Γεωργίας οδήγησαν σε εκ των πραγμάτων διακοπή της προενταξιακής διαδικασίας και υπό το πρίσμα της έκτοτε συνεχιζόμενης οπισθοδρόμησης της Γεωργίας όσον αφορά τις θεμελιώδεις αρχές, η Επιτροπή θεωρεί τη Γεωργία ως υποψήφια χώρα μόνο κατ’ όνομα. Οι αρχές της Γεωργίας πρέπει να επιδείξουν αποφασιστική δέσμευση για την αναστροφή της πορείας και την επιστροφή στην πορεία προσχώρησης στην ΕΕ.

VI. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ                        

Στατιστικά στοιχεία

Δείκτες τρίτων σε σχέση με το καθεστώς της δημοκρατίας, της χρηστής διακυβέρνησης και του κράτους δικαίου στις υποψήφιες χώρες και στα δυνάμει υποψήφια μέλη

(1)

Σχέδια ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια και τη Μολδαβία και Μέσο Διευκόλυνσης για την Ουκρανία.

(2)

COM(2025) 570 final.

(3)

Κεφάλαια 5 (Δημόσιες συμβάσεις), 7 (Δίκαιο διανοητικής ιδιοκτησίας), 10 (Κοινωνία της πληροφορίας και μέσα ενημέρωσης) και 20 (Επιχειρήσεις και βιομηχανική πολιτική).

(4)

* Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με την απόφαση 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.

(5)

EUCO 12/24.

(6)

https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16983-2024-INIT/el/pdf.

(7)

EUCO 15/24· EUCO 25/24.

(8)

COM(2025) 900 final.

(9)

COM(2023) 691 final.

(10)

COM(2024) 470 final.

(11)

Κανονισμός (ΕΕ) 2024/792.

(12)

Λόγω οπισθοδρόμησης όσον αφορά τις θεμελιώδεις αρχές, η Γεωργία δεν προσκλήθηκε στον οικονομικό και δημοσιονομικό διάλογο του 2025.

(13)

Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1449.

(14)

Κανονισμός (ΕΕ) 2025/535.

(15)

Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1529.

(16)

COM(2020) 641 final.

(17)

JOIN(2021) 30 final.

(18)

Η Αλβανία, το Μαυροβούνιο, η Βόρεια Μακεδονία, η Μολδαβία και η Σερβία καλύπτονται από το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής του ΕΧΠΕ, ενώ μεμονωμένες τράπεζες της Αλβανίας, του Μαυροβουνίου, της Βόρειας Μακεδονίας και της Μολδαβίας προσχώρησαν στα συστήματα πληρωμών του ΕΧΠΕ στις 6 Οκτωβρίου 2025. Μεμονωμένες τράπεζες της Σερβίας εργάζονται για την ένταξή τους στα συστήματα πληρωμών έως τον Μάιο του 2026.

(19)

https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16983-2024-INIT/el/pdf.

(20)

https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16983-2024-INIT/el/pdf.

(21)

  JOIN(2025) 135 final.

(22)

Η Επιτροπή θα εντείνει τη στρατηγική της επικοινωνία και θα δρομολογήσει ειδική εκστρατεία προβολής της διεύρυνσης με στόχο τη μετουσίωση των μεταρρυθμίσεων σε απτή και κατανοητή πρόοδο, την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την ανάδειξη των αμοιβαίων οφελών μιας ευρύτερης και ισχυρότερης Ένωσης.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 4.11.2025

COM(2025) 690 final

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

της

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Ανακοίνωση του 2025 σχετικά με την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ

{SWD(2025) 750 final} - {SWD(2025) 751 final} - {SWD(2025) 752 final} - {SWD(2025) 753 final} - {SWD(2025) 754 final} - {SWD(2025) 755 final} - {SWD(2025) 756 final} - {SWD(2025) 757 final} - {SWD(2025) 758 final} - {SWD(2025) 759 final}

Παράρτημα I

Δείκτες	Δείκτες τρίτων σε σχέση με την κατάσταση της δημοκρατίας, της χρηστής διακυβέρνησης και του κράτους δικαίου στις υποψήφιες χώρες και στις δυνάμει υποψήφιες χώρες1
	Αλβανία	Βοσνία και Ερζεγοβίνη	Κόσοβο	Βόρεια Μακεδονία	Μαυροβούνιο	Σερβία	Τουρκία	Γεωργία	Μολδαβία	Ουκρανία
Έκθεση «Nations in Transit 2024» – Βαθμολογίες στον τομέα της δημοκρατίας, Freedom House https://freedomhouse.org/countries/nations-transit/scores	Συνολική βαθμολογία: 46/100 (2023: 46/100) Κατάσταση: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς (2023: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς)	Συνολική βαθμολογία: 36/100 (2023: 37/100) Κατάσταση: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς (2023: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς)	Συνολική βαθμολογία: 38/100 (2023: 38/100) Κατάσταση: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς (2023: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς)	Συνολική βαθμολογία: 46/100 (2023: 48/100) Κατάσταση: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς (2023: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς)	Συνολική βαθμολογία: 46/100 (2023: 46/100) Κατάσταση: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς (2023: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς)	Συνολική βαθμολογία: 43/100 (2023: 46/100) Κατάσταση: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς (2023: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς)	άνευ αντικειμένου	Συνολική βαθμολογία: 34/100 (2023: 34/100) Κατάσταση: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς (2023: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς)	Συνολική βαθμολογία: 36/100 (2023: 36/100) Κατάσταση: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς (2023: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς)	Συνολική βαθμολογία: 40/100 (2023: 39/100) Κατάσταση: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς (2023: Μεταβατικό ή υβριδικό καθεστώς)
Έκθεση «Freedom in the World 2025» – Βαθμολογίες σε θέματα παγκόσμιας ελευθερίας, Freedom House https://freedomhouse.org/countries/freedom-world/scores	Συνολική βαθμολογία: 68/100 (2024: 68/100) Κατάσταση: Εν μέρει ελεύθερη (2024: Εν μέρει ελεύθερη)	Συνολική βαθμολογία: 52/100 (2024: 51/100) Κατάσταση: Εν μέρει ελεύθερη (2024: Εν μέρει ελεύθερη)	Συνολική βαθμολογία: 60/100 (2024: 60/100) Κατάσταση: Εν μέρει ελεύθερη (2024: Εν μέρει ελεύθερη)	Συνολική βαθμολογία: 67/100 (2024: 67/100) Κατάσταση: Εν μέρει ελεύθερη (2024: Εν μέρει ελεύθερη)	Συνολική βαθμολογία: 69/100 (2024: 69/100) Κατάσταση: Εν μέρει ελεύθερη (2024: Εν μέρει ελεύθερη)	Συνολική βαθμολογία: 56/100 (2024: 57/100) Κατάσταση: Εν μέρει ελεύθερη (2024: Εν μέρει ελεύθερη)	Συνολική βαθμολογία: 33/100 (2024: 33/100) Κατάσταση: Όχι ελεύθερη (2024: Όχι ελεύθερη)	Συνολική βαθμολογία: 55/100 (2024: 58/100) Κατάσταση: Εν μέρει ελεύθερη (2024: Εν μέρει ελεύθερη)	Συνολική βαθμολογία: 60/100 (2024: 61/100) Κατάσταση: Εν μέρει ελεύθερη (2024: Εν μέρει ελεύθερη)	Συνολική βαθμολογία: 51/100 (2024: 49/100) Κατάσταση: Εν μέρει ελεύθερη (2024: Εν μέρει ελεύθερη)
Δείκτης δημοκρατίας 2024 – The Economist Intelligence Unit Δείκτης δημοκρατίας 2024 – The Economist Intelligence Unit	Συνολική βαθμολογία: 6,20/10 (2023: 6,28/10) Κατάταξη: 66/167 (2023: 66/167) Είδος καθεστώτος: Ελαττωματική δημοκρατία (2023: Ελαττωματική δημοκρατία)	Συνολική βαθμολογία: 5,06/10 (2023: 5,00/10) Κατάταξη: 88/167 (2023: 94/167) Είδος καθεστώτος: Υβριδικό καθεστώς (2023: Υβριδικό καθεστώς)	άνευ αντικειμένου	Συνολική βαθμολογία: 6,28/10 (2023: 6,03/10) Κατάταξη: 62/167 (2023: 72/167) Είδος καθεστώτος: Ελαττωματική δημοκρατία (2023: Ελαττωματική δημοκρατία)	Συνολική βαθμολογία: 6,73/10 (2023: 6,67/10) Κατάταξη: 50/167 (2023: 52/167) Είδος καθεστώτος: Ελαττωματική δημοκρατία (2023: Ελαττωματική δημοκρατία)	Συνολική βαθμολογία: 6,26/10 (2023: 6,33/10) Κατάταξη: 64/167 (2023: 64/167) Είδος καθεστώτος: Ελαττωματική δημοκρατία (2023: Ελαττωματική δημοκρατία)	Συνολική βαθμολογία: 4,26/10 (2023: 4,33/10) Κατάταξη: 103/167 (2023: 102/167) Είδος καθεστώτος: Υβριδικό καθεστώς (2023: Υβριδικό καθεστώς)	Συνολική βαθμολογία: 4,70/10 (2023: 5,20/10) Κατάταξη: 94/167 (2023: 89/167) Είδος καθεστώτος: Υβριδικό καθεστώς (2023: Υβριδικό καθεστώς)	Συνολική βαθμολογία: 6,04/10 (2023: 6,23/10) Κατάταξη: 71/167 (2023: 68/167) Είδος καθεστώτος: Ελαττωματική δημοκρατία (2023: Ελαττωματική δημοκρατία)	Συνολική βαθμολογία: 4,90/10 (2023: 5,06/10) Κατάταξη: 92/167 (2023: 91/167) Είδος καθεστώτος: Υβριδικό καθεστώς (2023: Υβριδικό καθεστώς)

1 Στον πίνακα παρουσιάζεται η τελευταία διαθέσιμη κατάταξη και/ή οι βαθμολογίες τρίτων. Πρόσθετη παραπομπή σε στοιχεία από προηγούμενη αξιολόγηση παρουσιάζεται μεταξύ παρενθέσεων, όταν είναι διαθέσιμη.

Παγκόσμιος δείκτης ελευθερίας του Τύπου 2025 – Δημοσιογράφοι χωρίς σύνορα https://rsf.org/en/index	Συνολική βαθμολογία: 58,18/100 (2024: 54,10/100) Κατάταξη: 80/180 (2024: 99/180)	Συνολική βαθμολογία: 56,33/100 (2024: 58,85/100) Κατάταξη: 86/180 (2024: 81/180)	Συνολική βαθμολογία: 52,73/100 (2024: 60,19/100) Κατάταξη: 99/180 (2024: 75/180)	Συνολική βαθμολογία: 70,44/100 (2024: 73,78/100) Κατάταξη: 42/180 (2024: 36/180)	Συνολική βαθμολογία: 72,83/100 (2024: 73,21/100) Κατάταξη: 37/180 (2024: 40/180)	Συνολική βαθμολογία: 53,55/100 (2024: 54,48/100) Κατάταξη: 96/180 (2024: 98/180)	Συνολική βαθμολογία: 29,40/100 (2024: 31,60/100) Κατάταξη: 159/180 (2024: 158/180)	Συνολική βαθμολογία: 50,53/100 (2024: 53,05/100) Κατάταξη: 114/180 (2024: 103/180)	Συνολική βαθμολογία: 73,36/100 (2024: 74,86/100) Κατάταξη: 35/180 (2024: 31/180)	Συνολική βαθμολογία: 63,93/100 (2024: 65/100) Κατάταξη: 62/180 (2024: 61/180)
Δείκτης κράτους δικαίου 2024 – World Justice Project https://worldjusticeproject.org/rule-of-law-index/global/	Συνολική βαθμολογία: 0,48/1 (2023: 0,48/1) Συνολική κατάταξη: 89/142 (2023: 91/140)	Συνολική βαθμολογία: 0,52/1 (2023: 0,51/1) Συνολική κατάταξη: 71/142 (2023: 75/140)	Συνολική βαθμολογία: 0,56/1 (2023: 0,56/1) Συνολική κατάταξη: 58/142 (2023: 58/140)	Συνολική βαθμολογία: 0,53/1 (2023: 0,53/1) Συνολική κατάταξη: 67/142 (2023: 67/140)	Συνολική βαθμολογία: 0,57/1 (2024: 0,56/1) Συνολική κατάταξη: 56/142 (2024: 57/142)	Συνολική βαθμολογία: 0,47/1 (2023: 0,48/1) Συνολική κατάταξη: 94/142 (2023: 93/140)	Συνολική βαθμολογία: 0,42/1 (2023: 0,41/1) Συνολική κατάταξη: 117/142 (2023: 117/140)	Συνολική βαθμολογία: 0,60/1 (2023: 0,60/1) Συνολική κατάταξη: 49/142 (2023: 48/140)	Συνολική βαθμολογία: 0,54/1 (2023: 0,53/1) Συνολική κατάταξη: 64/142 (2023: 68/140)	Συνολική βαθμολογία: 0,49/1 (2023: 0,49/1) Συνολική κατάταξη: 88/142 (2023: 89/140)
Παγκόσμιοι δείκτες διακυβέρνησης 2023 – Κράτος δικαίου, Όμιλος της Παγκόσμιας Τράπεζας https://info.worldbank.org/governance/wgi/	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 45,75/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 39,62/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 41,51/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 45,28/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 52,36/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 51,42/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 32,55/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 55,19/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 47,17/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 19,81/100
Παγκόσμιοι δείκτες διακυβέρνησης 2023 – Αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης, Όμιλος της Παγκόσμιας Τράπεζας https://info.worldbank.org/governance/wgi/	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 60,38/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 15,57/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 47,64/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 49,06/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 59,91/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 51,89/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 41,51/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 77,83/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 44,34/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 37,74/100

Παγκόσμιοι δείκτες διακυβέρνησης 2023 – Έλεγχος της διαφθοράς, Όμιλος της Παγκόσμιας Τράπεζας http://info.worldbank.org/governance/wgi/	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 43,40/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 30,66/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 48,58/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 42,45/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 51,89/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 38,21/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 34,91/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 71,23/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 46,70/100	Κατάταξη σε εκατοστημόριο: 25,94/100
Δείκτης αντίληψης της διαφθοράς 2024 – Διεθνής Διαφάνεια https://www.transparency.org/en/cpi/2023	Βαθμολογία: 42/100 (2023: 37/100) Κατάταξη: 80/180 (2023: 98/180)	Βαθμολογία: 33/100 (2023: 35/100) Κατάταξη: 114/180 (2023: 108/180)	Βαθμολογία: 44/100 (2023: 41/100) Κατάταξη: 73/180 (2023: 83/180)	Βαθμολογία: 40/100 (2023: 42/100) Κατάταξη: 88/180 (2023: 76/180)	Βαθμολογία: 46/100 (2023: 46/100) Κατάταξη: 65/180 (2023: 63/180)	Βαθμολογία: 35/100 (2023: 36/100) Κατάταξη: 105/180 (2023: 104/180)	Βαθμολογία: 34/100 (2023: 34/100) Κατάταξη: 107/180 (2023: 115/180)	Βαθμολογία: 53/100 (2023: 53/100) Κατάταξη: 53/180 (2023: 49/180)	Βαθμολογία: 43/100 (2023: 42/100) Κατάταξη: 76/180 (2023: 76/180)	Βαθμολογία: 35/100 (2022: 36/100) Κατάταξη: 105/180 (2022: 104/180)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II — Στατιστικά στοιχεία ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ (στις 11/9/2025), μέρος 1 (Αλβανία — Μαυροβούνιο)

Δημογραφία

Σημείωση

Αλβανία

Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Κόσοβο*

Βόρεια Μακεδονία

Μαυροβούνιο

ΕΕ-27

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Συνολικός πληθυσμός (σε χιλιάδες)

2 794 i

2 762 i

3 464 pi

3 441 pi

1 774 i

:

1 837 i

1 830 i

618 i

617 i

445 997 i

447 704 bpi

Μερίδιο 15-64 επί του συνολικού πληθυσμού (%)

68,0 i

67,5 i

:

:

67,1 i

:

65,9 bi

65,5 i

66,1 i

65,7 i

63,9 pi

63,8 bpi

Ακαθάριστο ποσοστό φυσικής πληθυσμιακής μεταβολής (ανά 1 000 κατοίκους)

0,2

:

- 4,2 p

- 2,8 p

:

:

-2,4

-1,9

-0,1

1,1

- 2,9 bep

- 2,6 bep

Προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση, άνδρες (σε έτη)

77,4

:

:

:

:

:

:

:

:

75,1

77,9 bep

78,7 bep

Προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση, γυναίκες (σε έτη)

80,9

:

:

:

:

:

:

:

:

80,2

83,3 bep

84,0 bep

Αγορά εργασίας

Σημείωση

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Ποσοστό οικονομικής δραστηριότητας ατόμων ηλικίας 20-64 ετών: αναλογία του οικονομικά ενεργού πληθυσμού ηλικίας 20-64 ετών (%)

Σύνολο

79,1 ew

81,4 w

63,6

64,3

43,2 w

45,1 w

:

:

:

:

79,3

80

Άνδρες

86,7 ew

88,1 w

77,2

77,7

62,4 w

64,1 w

:

:

:

:

84,7

85,2

Γυναίκες

72,0 ew

75,1 w

49,8

50,6

24,5 w

26,8 w

:

:

:

:

73,9

74,8

Ποσοστά απασχόλησης ατόμων ηλικίας 20-64 ετών (% του πληθυσμού)

Σύνολο

70,4 ew

73,4 w

53,9

55,9

37,9 w

40,3 w

:

:

:

:

74,6

75,3

Άνδρες

77,4 ew

79,6 w

67,7

69,5

55,7 w

59,4 w

:

:

:

:

79,9

80,4

Γυναίκες

63,7 ew

67,5 w

40

42,1

20,5 w

22,0 w

:

:

:

:

69,3

70,2

Άτομα ηλικίας 15-24 ετών εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης, % επί του πληθυσμού της ηλικιακής ομάδας

23,3 w

22,8 w

18,2

16,5

33,0 w

33,4 w

:

:

:

:

9,6

9,2

Αγορά εργασίας (συνέχεια)

Σημείωση

Αλβανία

Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Κόσοβο*

Βόρεια Μακεδονία

Μαυροβούνιο

ΕΕ-27

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Άτομα ηλικίας 15-29 ετών εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης, % επί του πληθυσμού της ηλικιακής ομάδας

25,2 w

25,0 w

23,5

22,2

36,6 w

37,6 w

:

:

:

:

11,7

11,3

Απασχόληση ανά κύριους τομείς

Γεωργία, δασοκομία και αλιεία (%)

33,9 ew

39,4 w

7,3 i

7,6 i

2,2 w

2,4 w

:

:

:

:

3,7 i

3,6 i

Βιομηχανία (%)

14,3 ew

11,8 w

25,4 i

25,1 i

13,3 w

12,9 w

:

:

:

:

17,7 i

17,4 i

Κατασκευές (%)

7,6 ew

7,2 w

9,2 i

9,2 i

11,0 w

11,8 w

:

:

:

:

6,8 i

6,8 i

Υπηρεσίες (%)

44,2 ew

41,7 w

58,2 i

58,0 i

73,4 w

72,9 w

:

:

:

:

71,5 i

72,0 i

Εργαζόμενοι στον δημόσιο τομέα ως ποσοστό επί της συνολικής απασχόλησης ατόμων ηλικίας 20-64 ετών (%)

16,1 ew

15,9 w

19,0 w

19,0 w

27,7 w

27,4 w

:

:

:

:

:

:

Εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα ως ποσοστό επί της συνολικής απασχόλησης ατόμων ηλικίας 20-64 ετών (%)

83,9 ew

84,1 w

81,0 w

81,0 w

72,3 w

72,6 w

:

:

:

:

:

:

Ποσοστά ανεργίας (% του εργατικού δυναμικού)

Σύνολο

11,0 ew

9,6 w

15,4

13,2

12,5 w

10,8 w

:

:

:

:

6,2

6,1

Άνδρες

10,6 ew

9,3 w

12,6

10,9

11,0 w

7,6 w

:

:

:

:

5,9

5,8

Γυναίκες

11,4 ew

9,9 w

19,8

16,7

16,5 w

18,2 w

:

:

:

:

6,5

6,4

Νέοι ηλικίας 15-24 ετών

24,9 ew

24,5 w

35,1

30,1

21,4 w

17,3 w

:

:

:

:

14,6

14,6

Μακροχρόνια (>12 μήνες)

7,4 ew

6,8 w

11,4

9,6

8,1 w

7,7 w

:

:

:

:

2,4

2,1

Μέσοι ονομαστικοί μηνιαίοι μισθοί και ημερομίσθια (σε EUR)

595

:

963

:

521 iw

570 iw

517 iw

595 iw

712 iw

792 iw

2 580

:

Εκπαίδευση

Σημείωση

Αλβανία

Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Κόσοβο*

Βόρεια Μακεδονία

Μαυροβούνιο

ΕΕ-27

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση ως ποσοστό του ΑΕΠ (%)

2,9 iw

2,9 piw

4,1 iw

:

3,9 iw

4,1 iw

:

:

:

:

4,7 d

:

Συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση (παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω)

1)

82,2 w

82,9 w

43,6 w

45,0 w

:

:

42,4

46,1

:

78,3

93,3 d

94,6 d

Συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση (παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω), αγόρια

1)

83,1 w

84,3 w

44,1 w

45,3 w

:

:

41,4

46,2

:

78,4

93,2 d

94,5 d

Συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση (παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω), κορίτσια

1)

81,1 w

81,5 w

43,2 w

44,7 w

:

:

43,4

46,1

:

78,2

93,3 d

94,7 d

Άτομα ηλικίας 15 ετών με χαμηλές επιδόσεις στην ανάγνωση

73,7

:

:

:

:

:

73,6

:

52,9

:

26,2

:

Άτομα ηλικίας 15 ετών με χαμηλές επιδόσεις στα μαθηματικά

73,9

:

:

:

:

:

66,2

:

59,5

:

29,5

:

Άτομα ηλικίας 15 ετών με χαμηλές επιδόσεις στις θετικές επιστήμες

67,4

:

:

:

:

:

65,3

:

54,9

:

24,2

:

Άτομα που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση: ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 18-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και δεν παρακολουθούν περαιτέρω εκπαίδευση ή κατάρτιση (%)

15,5 w

15,7 w

3,6

4,2

7,8 w

7,7 w

:

:

:

:

9,6

9,6

Άνδρες που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση: ποσοστό των ανδρών ηλικίας 18-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (το πολύ επίπεδο 2 της ISCED 2011) και δεν παρακολουθούν περαιτέρω εκπαίδευση ή κατάρτιση

:

:

3,9

5,2

:

:

:

:

:

:

11,1

11,3

Γυναίκες που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση: ποσοστό των γυναικών ηλικίας 18-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (το πολύ επίπεδο 2 της ISCED 2011) και δεν παρακολουθούν περαιτέρω εκπαίδευση ή κατάρτιση

:

:

3,3

3,1

:

:

:

:

:

:

8

7,7

Εκπαίδευση

Σημείωση

Αλβανία

Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Κόσοβο*

Βόρεια Μακεδονία

Μαυροβούνιο

ΕΕ-27

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Ποσοστό ατόμων ηλικίας 25-64 ετών που έχουν συμμετάσχει σε εκπαίδευση και κατάρτιση (τελευταίες 4 εβδομάδες)

0,6 w

0,7 w

1,8

1,8

:

4,5 w

:

:

:

:

11,9

12,8

Ποσοστό ατόμων ηλικίας 25-64 ετών που έχουν συμμετάσχει σε εκπαίδευση και κατάρτιση (τελευταίες 4 εβδομάδες), άνδρες

0,7 w

0,6 w

1,6

1,5

:

4,3 w

:

:

:

:

10,8

11,6

Ποσοστό ατόμων ηλικίας 25-64 ετών που έχουν συμμετάσχει σε εκπαίδευση και κατάρτιση (τελευταίες 4 εβδομάδες), γυναίκες

0,6 w

0,8 w

2,0

2,0

:

4,8 w

:

:

:

:

12,9

14,0

Έκθεση των αποφοίτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ) στη μάθηση στον χώρο εργασίας (% του πληθυσμού ηλικίας 20-34 ετών)

2,4 w

1,6 w

:

:

:

:

:

:

:

:

60,1

64,6 b

Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, σύνολο

15,0 w

17,4 w

6,8

8,1

10,7 w

8,8 w

:

:

:

:

15,4

15

Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, άνδρες

16,3 w

19,0 w

6,7

8,8

12,1 w

8,1 w

:

:

:

:

17,6

17,5

Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, γυναίκες

13,8 w

16,0 w

6,8

7,5

9,4 w

9,6 w

:

:

:

:

13,1

12,3

Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που είναι απόφοιτοι ανώτερης δευτεροβάθμιας ή μεταδευτεροβάθμιας μη τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σύνολο

57,6 w

57,8 w

87

86,1

73,9 w

77,5 w

:

:

:

:

65,8

65,9

Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που είναι απόφοιτοι ανώτερης δευτεροβάθμιας ή μεταδευτεροβάθμιας μη τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, άνδρες

64,7 w

65,0 w

89,4

87,2

77,4 w

83,0 w

:

:

:

:

66,7

66,3

Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που είναι απόφοιτοι ανώτερης δευτεροβάθμιας ή μεταδευτεροβάθμιας μη τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, γυναίκες

51,1 w

51,0 w

84,6

85,1

70,1 w

71,7 w

:

:

:

:

64,9

65,4

Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 30-34 ετών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σύνολο

38,4 ew

36,5 w

28,6

28,2

30,9 w

30,6 w

:

:

:

:

42,8

43,8

Εκπαίδευση

Σημείωση

Αλβανία

Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Κόσοβο*

Βόρεια Μακεδονία

Μαυροβούνιο

ΕΕ-27

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 30-34 ετών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, άνδρες

31,9 ew

31,2 w

23,4

23,5

26,3 w

23,9 w

:

:

:

:

37,4

38,4

Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 30-34 ετών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, γυναίκες

45,5 ew

42,0 w

34,1

33,1

35,9 w

37,4 w

:

:

:

:

48,4

49,4

Ποσοστό των ατόμων που διαθέτουν τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες (% του πληθυσμού ηλικίας 16-74 ετών)

:

23,3

:

30,1

:

:

:

:

:

52

:

55,6

Ποσοστό των ατόμων που διαθέτουν τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες (% του πληθυσμού ηλικίας 16-74 ετών), άνδρες

:

25,1

:

30,8

:

:

:

:

:

53,5

:

56,7

Ποσοστό των ατόμων που διαθέτουν τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες (% του πληθυσμού ηλικίας 16-74 ετών), γυναίκες

:

21,6

:

29,3

:

:

:

:

:

50

:

54,5

Εθνικοί λογαριασμοί	Σημείωση	Αλβανία		Βοσνία και Ερζεγοβίνη		Κόσοβο*		Βόρεια Μακεδονία		Μαυροβούνιο		ΕΕ-27
		2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023
Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν
Σε τρέχουσες τιμές (εκατ. EUR)		18 068	21 731	23 324	25 524	8 896	9 680	13 243	14 583 p	5 924	6 964	16 136 043	17 199 528
Κατά κεφαλή (σε EUR)		6 500	:	6 733 pi	:	5 015 i	:	7 230 e	7 980 e	9 600	11 000 p	35 950	38 130
Σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (ΜΑΔ) κατά κεφαλή		12 189	:	:	:	:	:	15 086 e	15 823 e	17 477	19 550 p	35 955	38 135
Σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (ΜΑΔ) κατά κεφαλή, σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ (ΕΕ-27 = 100)		33,9	:	:	:	:	:	42,0 e	41,5 e	48,6	51,3 p	100	100
Πραγματικό (όγκος) ετήσιο ποσοστό μεταβολής, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος (%)		4,8	4	4,2	2	4,3	4,1	2,8	2,1 p	6,4	6,3	3,4	0,5
Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία κατά κύριους τομείς
Γεωργία, δασοκομία και αλιεία (%)		19,7	18,7	5,7	5,5	9,2	9	8,4	7,6 p	7,5	6,8	1,9	1,8
Βιομηχανία (%)		13,3	13,2	24,2	22,7	23,3	22,8	19,7	19,8 p	11,3	11,6	20	20,1
Κατασκευές (%)		13,4	13,4	5,2	5,4	10,7	10,1	6,9	6,9 p	4,8	4	5,4	5,6
Υπηρεσίες (%)		53,6 i	54,8 i	64,9 i	66,3 i	56,9 i	58,2 i	64,9 i	65,6 pi	76,3 i	77,6 i	72,6 i	72,4 i
Ισοζύγιο πληρωμών	Σημείωση	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023
Καθαρές (εισερχόμενες – εξερχόμενες) άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) (σε εκατ. EUR)	2)	C	1 253,4 i	730,7 w	863,7 w	556,9 w	650,1 w	654,2 w	488,1 w	783,0 i	434,0 i	- 270 767,2 i	- 93 663,2 pi
Καθαρές (εισερχόμενες – εξερχόμενες) άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) (% του ΑΕΠ)	2)	C	5,77 i	3,13 iw	3,38 iw	6,26 i	6,72 i	4,94 i	3,35 pi	13,22 i	6,23 i	- 1,68 i	- 0,54 pi
Καθαρές (εισερχόμενες – εξερχόμενες) άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) σε σχέση με την ΕΕ-27 (σε εκατ. EUR)	3)	C	813,5 i	399,3 w	421,0 w	351,1 i	352,0 i	452,3 i	402,2 i	218,0 i	95,0 i	- 63 667,4 i	- 34 878,0 pi
Καθαρές (εισερχόμενες – εξερχόμενες) άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) σε σχέση με την ΕΕ-27 (% του ΑΕΠ)	3)	C	3,74 i	1,71 iw	1,65 iw	3,95 i	3,64 i	3,42 i	2,76 ip	3,68 i	1,36 i	- 0,39 i	- 0,20 pi
Εμβάσματα σε % του ΑΕΠ		4,60 i	4,26 i	7,86 i	7,36 i	13,7 i	13,80 i	2,65 i	2,33 pi	7,36 i	5,60 i	0,14 i	0,14 i

Εξωτερικό εμπόριο αγαθών	Σημείωση	Αλβανία		Βοσνία και Ερζεγοβίνη		Κόσοβο*		Βόρεια Μακεδονία		Μαυροβούνιο		ΕΕ-27
		2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023
Μερίδιο εξαγωγών στις χώρες της ΕΕ-27 επί της αξίας των συνολικών εξαγωγών (%)		73,4 iw	70,8 iw	73,6 iw	73,0 iw	33,9 iw	32,3 iw	78,3 iw	78,7 iw	30,3 iw	36,1 iw	:	:
Μερίδιο εισαγωγών από τις χώρες της ΕΕ-27 επί της αξίας των συνολικών εισαγωγών (%)		51,6 iw	50,9 iw	56,9 iw	59,0 iw	42,4 iw	43,0 iw	46,8 iw	49,2 iw	44,3 iw	45,8 iw	:	:
Εμπορικό ισοζύγιο (σε εκατ. EUR)		- 3 912	- 3 994	- 5 451	- 5 659	- 4 719	- 5 051	- 3 826	- 2 826	- 2 840	- 3 136	- 435 505	34 922
Διεθνές εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών ως ποσοστό του ΑΕΠ
Εισαγωγές (% του ΑΕΠ)		47,5	43,9	61,9	55,7	71,4	70,3	93,4	80,9 p	74,4	68,6	53,5	48,3
Εξαγωγές (% του ΑΕΠ)		37,2	38,4	48,3	43,9	38,6	39,6	72,8	67,8 p	51,5	50	55,4	52
Δημόσια οικονομικά	Σημείωση	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023
Δημοσιονομικό πλεόνασμα (+) / Δημοσιονομικό έλλειμμα (-) (%)		:	:	:	:	:	:	:	:	:	:	-3,2	-3,5
Δημόσιο χρέος (%)		:	:	:	:	:	:	:	:	:	:	82,5	80,8

Οικονομικοί δείκτες

Σημείωση

Αλβανία

Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Κόσοβο*

Βόρεια Μακεδονία

Μαυροβούνιο

ΕΕ-27

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Ετήσια μεταβολή των τιμών καταναλωτή (%)

4)

6,6 d

5,3 d

14,0 w

6,1 w

11,6 d

4,9 d

14,0 d

9,0 d

11,9 d

8,7 d

9,2

6,4

Σύνολο εξωτερικού χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ (%)

3)

54,1 iw

46,3 piw

51,6 iw

47,4 iw

38,6 iw

39,6 iw

81,5 iw

77,9 piw

158,7 iw

130,1 iw

:

:

Σύνολο χρέους σε ξένο νόμισμα, ως ποσοστό του ΑΕΠ (%)

:

:

:

:

:

:

:

:

:

:

:

:

Αξία διαθεσίμων (συμπεριλαμβανομένου του χρυσού) (σε εκατ. EUR)

-71,8

911,5

72,8

26,5

67,6

-44

271,6

603,1

164

-482

:

:

Συναλλαγματικά διαθέσιμα – ισοδυναμία σε μήνες εισαγωγών

6,9 iw

7,3 iw

6,8 iw

7,0 iw

2,2 iw

2,0 iw

3,7 iw

4,6 iw

5,2 iw

3,6 iw

:

:

Επιχειρήσεις	Σημείωση	Αλβανία		Βοσνία και Ερζεγοβίνη		Κόσοβο*		Βόρεια Μακεδονία		Μαυροβούνιο		ΕΕ-27
		2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023
Δείκτης βιομηχανικής παραγωγής (2015 = 100)	5)	116,1 w	106,3 w	107,2	103,1	:	:	103,6	104,3	107,2	114,1	110,8	108,6 i
Υποδομές	Σημείωση	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023
Πυκνότητα σιδηροδρομικού δικτύου (γραμμές σε λειτουργία ανά χίλια km²)		7,1 i	8,8 i	19,9 iw	19,9 iw	30,5 iw	30,5 iw	26,9 i	26,9 i	18,0 i	18,0 i	47,8 i	47,6 i
Μήκος αυτοκινητοδρόμων (σε χιλιόμετρα)		25	25	231	231 p	:	:	335	335	0	0	:	:
Ενέργεια	Σημείωση	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023
Καθαρές εισαγωγές ενέργειας σε σχέση με το ΑΕΠ		3,9 i	1,1 i	6,5 i	4,2 i	10,0 i	7,6 i	13,4 i	7,6 pi	7,0 i	2,1 i	5,1 i	3,2 i

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ (στις 11/9/2025), μέρος 2 (Σερβία — Ουκρανία)

Δημογραφία	Σημείωση	Σερβία		Τουρκία		Γεωργία**		Μολδαβία***		Δημοκρατία της Ουκρανίας		ΕΕ-27
		2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023
Συνολικός πληθυσμός (σε χιλιάδες)		6 797 i	6 641 i	84 680 i	85 280 i	3 689 i	3 736 i	2 565 i	2 513 pi	40 998 i	:	445 997 i	447 704 bpi
Μερίδιο 15-64 επί του συνολικού πληθυσμού (%)		64,4 i	63,4 bi	67,9 i	68,1 i	63,7 i	63,8 i	66,4 i	65,9 pi	67,4 i	:	63,9 pi	63,8 bpi
Ακαθάριστο ποσοστό φυσικής πληθυσμιακής μεταβολής (ανά 1 000 κατοίκους)		-6,9	-5,4	6,2	5,1	-1,8	-0,7	- 3,6 ep	- 3,9 ep	:	:	- 2,9 bep	- 2,6 bep
Προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση, άνδρες (σε έτη)		72,7 b	73,8 b	74,3	74,8	69,4	69,9	:	67,5 ep	:	:	77,9 bep	78,7 bep
Προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση, γυναίκες (σε έτη)		77,9 b	78,6 b	78,4	79,8	78,1	77,5	:	76,4 ep	:	:	83,3 bep	84,0 bep
Αγορά εργασίας	Σημείωση	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023
Ποσοστό οικονομικής δραστηριότητας ατόμων ηλικίας 20-64 ετών: αναλογία του οικονομικά ενεργού πληθυσμού ηλικίας 20-64 ετών (%)
Σύνολο	6)	75,9	76,8	63,1	63,1	65,9 w	68,7 w	53,7 w	58,4 w	:	:	79,3	80
Άνδρες	6)	83,3	83,3	83,3	82,7	77,9 w	80,3 w	57,8 w	61,9 w	:	:	84,7	85,2
Γυναίκες	6)	68,7	70,5	42,8	43,5	54,7 w	57,9 w	50,0 w	55,3 w	:	:	73,9	74,8
Ποσοστά απασχόλησης ατόμων ηλικίας 20-64 ετών (% του πληθυσμού)
Σύνολο	6)	68,8	69,6	56,5	57,3	54,0 w	56,9 w	52,1 w	55,7 w	:	:	74,6	75,3
Άνδρες	6)	75,8	75,9	75,9	76,5	62,2 w	64,9 w	55,8 w	58,8 w	:	:	79,9	80,4
Γυναίκες	6)	61,8	63,4	37	38	46,4 w	49,4 w	48,7 w	53,0 w	:	:	69,3	70,2
Άτομα ηλικίας 15-24 ετών εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης, % επί του πληθυσμού της ηλικιακής ομάδας	6)	13,3	12,4	24,1	22,4	23,4 w	21,0 w	17,2 w	13,8 w	:	:	9,6	9,2

Αγορά εργασίας (συνέχεια)

Σημείωση

Σερβία

Τουρκία

Γεωργία**

Μολδαβία***

Δημοκρατία της Ουκρανίας

ΕΕ-27

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Άτομα ηλικίας 15-29 ετών εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης, % επί του πληθυσμού της ηλικιακής ομάδας

6)

15,4

15,2

27,2

25,8

30,7 w

26,9 w

26,2 w

23,1 w

:

:

11,7

11,3

Απασχόληση ανά κύριους τομείς

Γεωργία, δασοκομία και αλιεία (%)

6) 7)

13,9 i

13,1 i

15,7 i

14,6 i

17,9 w

16,5 w

20,8 w

20,9 w

:

:

3,7 i

3,6 i

Βιομηχανία (%)

6) 7)

23,8 i

23,5 i

21,7 i

21,3 i

11,9 w

12,2 w

14,8 w

14,4 w

:

:

17,7 i

17,4 i

Κατασκευές (%)

6) 7)

5,9 i

5,9 i

6,0 i

6,3 i

8,5 w

8,8 w

7,7 w

7,1 w

:

:

6,8 i

6,8 i

Υπηρεσίες (%)

6) 7)

56,4 i

57,4 i

56,6 i

57,8 i

61,8 w

62,4 w

56,7 w

57,6 w

:

:

71,5 i

72,0 i

Εργαζόμενοι στον δημόσιο τομέα ως ποσοστό επί της συνολικής απασχόλησης ατόμων ηλικίας 20-64 ετών (%)

:

:

:

:

23,4 w

23,3 w

28,8 w

28,5 w

:

:

:

:

Εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα ως ποσοστό επί της συνολικής απασχόλησης ατόμων ηλικίας 20-64 ετών (%)

:

:

:

:

76,6 w

76,7 w

71,2 w

71,5 w

:

:

:

:

Ποσοστά ανεργίας (% του εργατικού δυναμικού)

Σύνολο

6) 8)

9,6

9,5

10,5

9,4

17,3 w

16,4 w

3,1 w

4,6 w

:

:

6,2

6,1

Άνδρες

6) 8)

9,1

9,1

9

7,7

19,3 w

18,3 w

3,6 w

5,0 w

:

:

5,9

5,8

Γυναίκες

6) 8)

10,1

9,9

13,5

12,7

14,6 w

14,0 w

2,6 w

4,2 w

:

:

6,5

6,4

Νέοι ηλικίας 15-24 ετών

8)

24,3

25

19,5

17,5

39,4 w

34,5 w

10,7 w

11,5 w

:

:

14,6

14,6

Μακροχρόνια (>12 μήνες)

6) 8)

3,9

3,8

2,5

2

6,6 w

6,5 w

0,7 w

0,8 w

:

:

2,4

2,1

Μέσοι ονομαστικοί μηνιαίοι μισθοί και ημερομίσθια (σε EUR)

6) 9) 10) 11) 12)

920

:

272 iw

333 iw

501 iw

622 iw

525 iw

622 iw

436 iw

441 iw

2 580

:

Εκπαίδευση

Σημείωση

Σερβία

Τουρκία

Γεωργία**

Μολδαβία***

Δημοκρατία της Ουκρανίας

ΕΕ-27

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση ως ποσοστό του ΑΕΠ (%)

13)

3,0 p

:

3,1

:

3,2 iw

3,7 iw

:

:

:

:

4,7 d

:

Συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση (παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω)

12)

69,2

:

48,6

54,9

148,7 dw

141,3 dw

94,4 w

98,9 w

88,5 w

87,1 w

93,3 d

94,6 d

Συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση (παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω), αγόρια

12)

69,2

:

48,9

55,3

:

:

94,4 w

99,2 w

88,7 w

87,3 w

93,2 d

94,5 d

Συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση (παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω), κορίτσια

12)

69,3

:

48,3

54,5

:

:

94,5 w

98,6 w

88,4 w

86,9 w

93,3 d

94,7 d

Άτομα ηλικίας 15 ετών με χαμηλές επιδόσεις στην ανάγνωση

36,4

:

29,3

:

:

:

:

:

:

:

26,2

:

Άτομα ηλικίας 15 ετών με χαμηλές επιδόσεις στα μαθηματικά

43,1

:

38,7

:

:

:

:

:

:

:

29,5

:

Άτομα ηλικίας 15 ετών με χαμηλές επιδόσεις στις θετικές επιστήμες

35,1

:

24,7

:

:

:

:

:

:

:

24,2

:

Άτομα που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση: ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 18-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και δεν παρακολουθούν περαιτέρω εκπαίδευση ή κατάρτιση (%)

5,7

5,8

21,2

19,5

6,0 w

5,3 w

21,5 w

17,5 w

:

:

9,6

9,6

Άνδρες που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση: ποσοστό των ανδρών ηλικίας 18-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (το πολύ επίπεδο 2 της ISCED 2011) και δεν παρακολουθούν περαιτέρω εκπαίδευση ή κατάρτιση

6,5

5,8

22,2

20,1

6,1 w

5,1 w

24,5 w

18,6 w

:

:

11,1

11,3

Γυναίκες που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση: ποσοστό των γυναικών ηλικίας 18-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (το πολύ επίπεδο 2 της ISCED 2011) και δεν παρακολουθούν περαιτέρω εκπαίδευση ή κατάρτιση

5,0

5,9

20,2

19,0

5,9 w

5,4 w

18,7 w

16,4 w

:

:

8

7,7

Εκπαίδευση	Σημείωση	Σερβία		Τουρκία		Γεωργία**		Μολδαβία***		Δημοκρατία της Ουκρανίας		ΕΕ-27
		2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023
Ποσοστό ατόμων ηλικίας 25-64 ετών που έχουν συμμετάσχει σε εκπαίδευση και κατάρτιση (τελευταίες 4 εβδομάδες)		5,1	6,1	6,7	7,4	1,6 w	1,7 w	1,3 w	:	:	:	11,9	12,8
Ποσοστό ατόμων ηλικίας 25-64 ετών που έχουν συμμετάσχει σε εκπαίδευση και κατάρτιση (τελευταίες 4 εβδομάδες), άνδρες		4,4	5,5	6,4	7,0	1,3 w	1,6 w	1,1 w	:	:	:	10,8	11,6
Ποσοστό ατόμων ηλικίας 25-64 ετών που έχουν συμμετάσχει σε εκπαίδευση και κατάρτιση (τελευταίες 4 εβδομάδες), γυναίκες		5,7	6,7	7,0	7,8	1,8 w	1,8 w	1,4 w	:	:	:	12,9	14,0
Έκθεση των αποφοίτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ) στη μάθηση στον χώρο εργασίας (% του πληθυσμού ηλικίας 20-34 ετών)		17,2	21,4	:	:	:	:	:	:	:	:	60,1	64,6 b
Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, σύνολο	6) 14)	6,5	6,3	26,2	23,5	6,0 w	5,3 w	26,5 w	22,4 w	:	:	15,4	15
Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, άνδρες	6)	6,9	5,9	28	24,6	5,9 w	4,3 w	28,0 w	22,5 w	:	:	17,6	17,5
Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που έχουν ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, γυναίκες	6)	6,1	6,7	24,3	22,4	6,1 w	6,4 w	25,0 w	22,2 w	:	:	13,1	12,3
Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που είναι απόφοιτοι ανώτερης δευτεροβάθμιας ή μεταδευτεροβάθμιας μη τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σύνολο	6)	85,9	85,9	50,8	53,8	78,1 w	76,4 w	62,7 w	65,2 w	:	:	65,8	65,9
Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που είναι απόφοιτοι ανώτερης δευτεροβάθμιας ή μεταδευτεροβάθμιας μη τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, άνδρες	6)	87,4	87,5	54,6	58	83,4 w	79,4 w	62,8 w	67,4 w	:	:	66,7	66,3
Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 20-24 ετών που είναι απόφοιτοι ανώτερης δευτεροβάθμιας ή μεταδευτεροβάθμιας μη τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, γυναίκες	6)	84,4	84,2	47	49,4	72,2 w	72,9 w	62,7 w	63,0 w	:	:	64,9	65,4
Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 30-34 ετών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σύνολο	6)	36,1	38,2	37,6	39,9	35,2 w	35,6 w	31,8 w	31,3 w	:	:	42,8	43,8

Εκπαίδευση	Σημείωση	Σερβία		Τουρκία		Γεωργία**		Μολδαβία***		Δημοκρατία της Ουκρανίας		ΕΕ-27
		2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023	2022	2023
Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 30-34 ετών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, άνδρες	6)	30,7	29,8	37,4	39,2	30,4 w	31,2 w	27,8 w	23,5 w	:	:	37,4	38,4
Ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 30-34 ετών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, γυναίκες	6)	41,6	46,9	37,9	40,5	40,1 w	40,3 w	35,2 w	38,1 w	:	:	48,4	49,4
Ποσοστό των ατόμων που διαθέτουν τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες (% του πληθυσμού ηλικίας 16-74 ετών)		:	33,6	:	33,1	32,4 w	34,5 w	:	:	:	:	:	55,6
Ποσοστό των ατόμων που διαθέτουν τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες (% του πληθυσμού ηλικίας 16-74 ετών), άνδρες		:	35,5	:	36,8	30,5 w	33,5 w	:	:	:	:	:	56,7
Ποσοστό των ατόμων που διαθέτουν τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες (% του πληθυσμού ηλικίας 16-74 ετών), γυναίκες		:	31,8	:	29,4	34,1 w	35,4 w	:	:	:	:	:	54,5

Εθνικοί λογαριασμοί

Σημείωση

Σερβία

Τουρκία

Γεωργία**

Μολδαβία***

Δημοκρατία της Ουκρανίας

ΕΕ-27

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν

Σε τρέχουσες τιμές (εκατ. EUR)

13) 15)

63 501 p

75 204 p

862 310

1 030 514

23 662 w

28 464 w

13 795 w

15 454 w

154 006

167 632

16 136 043

17 199 528

Κατά κεφαλή (σε EUR)

6) 13) 15)

9 530 p

11 350 p

10 150

12 080

6 374 w

7 661 w

5 455 w

6 288 w

:

:

35 950

38 130

Σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (ΜΑΔ) κατά κεφαλή

15)

16 449 p

18 650 p

24 509

27 458

:

:

17 461 w

20 910 w

:

:

35 955

38 135

Σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (ΜΑΔ) κατά κεφαλή, σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ (ΕΕ-27 = 100)

15)

45,7 p

48,9 p

68,2

72

:

:

30,9 ew

34,9 ew

:

:

100

100

Πραγματικό (όγκος) ετήσιο ποσοστό μεταβολής, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος (%)

13) 15)

2,6 p

3,8 p

5,5

5,1

11,0 w

7,8 w

- 4,6 w

1,2 w

-28,8

5,5

3,4

0,5

Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία κατά κύριους τομείς

Γεωργία, δασοκομία και αλιεία (%)

13) 15) 16)

6,3 p

4,4 p

7,2

6,9

7,6 w

6,9 w

9,4 w

7,1 w

9,7

8,6

1,9

1,8

Βιομηχανία (%)

13) 15) 16)

24,1 p

22,2 p

29,5

25,8

16,5 w

14,1 w

13,3 w

12,2 w

18,9

19,9

20

20,1

Κατασκευές (%)

13) 15) 16)

5,6 p

5,9 p

5,5

6,2

8,0 w

7,6 w

8,8 w

8,3 w

1,5

1,8

5,4

5,6

Υπηρεσίες (%)

13) 15) 16)

64,0 pi

67,5 pi

57,7 i

61,1 i

67,9 w

71,4 w

68,4 w

71,3 w

69,9 i

69,7 i

72,6 i

72,4 i

Ισοζύγιο πληρωμών

Σημείωση

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

2022

2023

Καθαρές (εισερχόμενες – εξερχόμενες) άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) (σε εκατ. EUR)

12)

4 328,2 w

4 261,6 w

8 170,2 i

4 324,7 i

1 837,9 w

1 493,1 w

514,0 w

315,8 w

249,9 w

4 102,8 w

- 270 767,2 i

- 93 663,2 pi

Καθαρές (εισερχόμενες – εξερχόμενες) άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) (% του ΑΕΠ)

12) 13) 15)

6,82 pi

5,67 pi

0,95 i

0,42 i

7,77 iw

5,25 iw

3,73 iw

2,04 iw

0,16 iw

2,45 iw

- 1,68 i

- 0,54 pi

Καθαρές (εισερχόμενες – εξερχόμενες) άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) σε σχέση με την ΕΕ-27 (σε εκατ. EUR)

12)

1 430,0 i

2 122,0 i

2 793,1 i

1 939,1 i

621,3 w

489,8 w

:

:

92,4 w

3 323,5 w

- 63 667,4 i

- 34 878,0 pi

Καθαρές (εισερχόμενες – εξερχόμενες) άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) σε σχέση με την ΕΕ-27 (% του ΑΕΠ)

12) 13)

2,25 pi

2,82 pi

0,32 i

0,19 i

2,63 iw

1,72 iw

:

:

0,06 iw

1,98 iw

- 0,39 i

- 0,20 pi

Εμβάσματα σε % του ΑΕΠ

12) 13) 15)

6,31 pi

5,25 pi

0,02 iw

0,02 iw

9,48 iw

7,92 iw

8,29 diw

6,72 diw

1,03 iw

0,99 iw

0,14 i

0,14 i