ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 1.4.2025

COM(2025) 141 final

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την τελική αξιολόγηση της πρωτοβουλίας εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ 2014 – 2020

{SWD(2025) 76 final}

Περιεχόμενα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΕ

3. ΚΥΡΙΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

3.1.Συνάφεια, συνοχή, αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα — πόσο επιτυχημένη υπήρξε η πρωτοβουλία EUAV;

Συνάφεια

Συνοχή

Αποτελεσματικότητα

Αποδοτικότητα

3.2.Ενωσιακή προστιθέμενη αξία — ποιος ήταν ο ουσιαστικός αντίκτυπος της πρωτοβουλίας EUAV και για ποιους;

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η πρωτοβουλία εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ (στο εξής: «πρωτοβουλία EUAV» ή «πρωτοβουλία») ήταν ένα πρόγραμμα της ΕΕ που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 375/2014 1 , και σύμφωνα με το άρθρο 7, επιδίωκε πέντε επιχειρησιακούς στόχους:

·Συμβολή στην αύξηση και βελτίωση της ικανότητας της Ένωσης να παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια.

·Βελτίωση των δεξιοτήτων, του επιπέδου των γνώσεων και των ικανοτήτων των εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας, καθώς και των όρων και συνθηκών συμμετοχής τους.

·Ανάπτυξη της ικανότητας των οργανώσεων υποδοχής και προώθηση του εθελοντισμού σε τρίτες χώρες.

·Ανακοίνωση των αρχών που διέπουν την ανθρωπιστική βοήθεια της Ένωσης, όπως συμφωνήθηκαν στην ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανθρωπιστική βοήθεια.

·Ενίσχυση της συνοχής και της συνέπειας του εθελοντισμού στα κράτη μέλη, ώστε να αυξηθούν οι ευκαιρίες για τους πολίτες της Ένωσης να συμμετέχουν σε δραστηριότητες και επιχειρήσεις παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας.

Σύμφωνα με το άρθρο 27 παράγραφος 4 στοιχείο δ) του εν λόγω κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει πλέον διενεργήσει την τελική αξιολόγηση της πρωτοβουλίας για την περίοδο 2014-2020. Αυτή η τελική αξιολόγηση υποστηρίχθηκε από δύο εξωτερικές μελέτες (που εκπονήθηκαν το 2021 και από τον Ιούνιο του 2023 έως τον Δεκέμβριο του 2024) και από διαβουλεύσεις.

Η αξιολόγηση εξέτασε την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα, τη συνάφεια, τη συνοχή και την προστιθέμενη αξία της πρωτοβουλίας.

Η αξιολόγηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πρωτοβουλία: i) ανταποκρίθηκε στις ανάγκες των εθελοντών που συμμετείχαν στην πρωτοβουλία· και ii) ήταν συνεπής με τον στόχο της βελτίωσης των δεξιοτήτων και των γνώσεων των εθελοντών στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας. Η πρωτοβουλία επίσης: i) ανταποκρίθηκε στην ανάγκη να υποστηριχθεί η ανάπτυξη δυναμικού στις οργανώσεις υποδοχής· ii) προώθησε τον εθελοντισμό σε τρίτες χώρες· και iii) πρόσφερε ενωσιακή προστιθέμενη αξία συμβάλλοντας στη διαμόρφωση κοινών προτύπων για τον εθελοντισμό στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η πρωτοβουλία αξιοποίησε στο έπακρο την παγκόσμια παρουσία της ΕΕ για τη βελτίωση της αποστολής εθελοντών, παρέχοντας μια πλατφόρμα μέσω της οποίας τα άτομα μπορούν να συμμετέχουν σε ουσιαστικές δραστηριότητες ανθρωπιστικής βοήθειας σε τρίτες χώρες.

Το συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής παρέχει λεπτομέρειες σχετικά με τα πορίσματα της αξιολόγησης, τις διαβουλεύσεις και τη μεθοδολογία που ακολουθήθηκε.

2.ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΕ

Όταν άρχισε να ισχύει το 2009, το άρθρο 214 παράγραφος 5 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ πρόβλεπε τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Σώματος Εθελοντών Ανθρωπιστικής Βοήθειας (EVHAC), στόχος του οποίου ήταν να δημιουργηθεί ένα «πλαίσιο για την κοινή συνεισφορά των νέων της Ευρώπης στις δράσεις παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας της Ένωσης».

Το 2014 θεσπίστηκε η πρωτοβουλία EUAV με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 375/2014. Ο γενικός στόχος της πρωτοβουλίας ήταν να συμβάλει στην αύξηση και βελτίωση της ικανότητας της ΕΕ να παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια βάσει αναγκών με σκοπό: i) τη διαφύλαξη της ζωής· ii) την αποτροπή και ανακούφιση του ανθρώπινου πόνου· iii) τη διαφύλαξη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας· και iv) την ενίσχυση του δυναμικού και της ανθεκτικότητας των ευάλωτων και πληγεισών κοινοτήτων σε τρίτες χώρες (ιδίως μέσω της ετοιμότητας έναντι καταστροφών, της μείωσης των κινδύνων καταστροφής και της ενίσχυσης του δεσμού μεταξύ ανακούφισης, αποκατάστασης και ανάπτυξης).

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 375/2014 ανέφερε ότι οι δράσεις της πρωτοβουλίας EUAV θα πρέπει να διεξάγονται σύμφωνα με τις αρχές της ανθρωπιστικής βοήθειας (ανθρωπισμός, ουδετερότητα, αμεροληψία και ανεξαρτησία), καθώς και σύμφωνα με την ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανθρωπιστική βοήθεια 2 . Ο κανονισμός ανέφερε επίσης ότι οι δράσεις της πρωτοβουλίας θα πρέπει να έχουν τους εξής στόχους: i) να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των τοπικών κοινοτήτων και στις απαιτήσεις των οργανώσεων υποδοχής· ii) να διασφαλίζουν την ασφάλεια και την προστασία των υποψήφιων εθελοντών· iii) να προωθούν τις διεθνικές εταιρικές σχέσεις· και iv) να συμβάλουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Η πρωτοβουλία EUAV έφερε κοντά εθελοντές και οργανώσεις από διάφορες χώρες και είχε ως στόχο να ενθαρρύνει και να προωθήσει: i) τη συνεργασία· ii) την ανταλλαγή γνώσεων και ορθών πρακτικών· και iii) την οικοδόμηση εταιρικών σχέσεων μεταξύ οργανώσεων στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Ο Ευρωπαϊκός Εκτελεστικός Οργανισμός Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA) ήταν υπεύθυνος για την πρακτική υλοποίηση της πρωτοβουλίας EUAV (δηλ. για προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, διαχείριση συμβάσεων, πιστώσεις του προϋπολογισμού κ.λπ.). Υπεύθυνη για τη διαχείριση του προγράμματος έως το 2020 ήταν η Γενική Διεύθυνση Ευρωπαϊκής Πολιτικής Προστασίας και Επιχειρήσεων Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ΓΔ ECHO), ενώ για τα παλαιότερα έργα που συνεχίστηκαν το 2021 και το 2022, η Γενική Διεύθυνση Εκπαίδευσης, Νεολαίας, Αθλητισμού και Πολιτισμού (ΓΔ EAC). Η πρωτοβουλία καταργήθηκε σταδιακά στο τέλος του 2020 (αλλά η υλοποίηση των υπό εξέλιξη έργων συνεχίστηκε έως το 2022) και ενσωματώθηκε στο Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης.

3.ΚΥΡΙΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας 3 , η αξιολόγηση βασίζεται στα στοιχεία που προέκυψαν από δύο εξωτερικές μελέτες, από τις οποίες η πρώτη εκπονήθηκε το 2021 4 και η δεύτερη την περίοδο 2023-2024 5 . Η αξιολόγηση κατέληξε σε μια συνολικά θετική αποτίμηση της πρωτοβουλίας σε όλα τα κριτήρια αξιολόγησης.

3.1.Συνάφεια, συνοχή, αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα — πόσο επιτυχημένη υπήρξε η πρωτοβουλία EUAV;

Συνάφεια

Βασικά πορίσματα

·Η πρωτοβουλία EUAV ευθυγραμμιζόταν με την ανάγκη προώθησης της ανάπτυξης δυναμικού στις οργανώσεις υποδοχής, καθώς παρείχε έγκαιρη και αναγκαία στήριξη και εμπειρογνωσία στις οργανώσεις-εταίρους.

·Επίσης, ευθυγραμμιζόταν ικανοποιητικά με την ανάγκη βελτίωσης του εθελοντισμού της ΕΕ στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης. Οι περισσότερες οργανώσεις που ερωτήθηκαν στο πλαίσιο της αξιολόγησης συμφώνησαν ή συμφώνησαν απόλυτα ότι η πρωτοβουλία είχε αντιμετωπίσει διαρκείς ανάγκες στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες.

·Η πρωτοβουλία επίσης: i) αντιμετώπισε τις βασικές ανάγκες και ανησυχίες των συμμετεχόντων εθελοντών και των οργανώσεων υποδοχής· ii) βελτίωσε τις εγκάρσιες δεξιότητες αυτών των εθελοντών και των οργανώσεων υποδοχής· iii) συνέβαλε στην κατανόηση των αναγκών και των προκλήσεων των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών· και iv) αντιμετώπισε την ανάγκη προετοιμασίας των ατόμων για μια επαγγελματική σταδιοδρομία στον τομέα της διεθνούς ανάπτυξης.

Συνοχή

Βασικά πορίσματα

·Η πρωτοβουλία

·Μολονότι οι στόχοι της πρωτοβουλίας ήταν συνεκτικοί και εναρμονισμένοι με το ανθρωπιστικό θεματολόγιο της ΕΕ, υπήρχαν περιορισμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν την ανάπτυξη συνεργειών μεταξύ των δραστηριοτήτων της πρωτοβουλίας και άλλων δραστηριοτήτων της ΕΕ στους τομείς της ανθρωπιστικής βοήθειας.

·Τα ενδιαφερόμενα μέρη θεώρησαν ότι η πρωτοβουλία είχε συνοχή με τις εθνικές πολιτικές στις χώρες υποδοχής. Παρατηρήθηκαν άτυποι δεσμοί μεταξύ της πρωτοβουλίας και ορισμένων δικτύων εθελοντών στα κράτη μέλη της ΕΕ.

·Τα ενδιαφερόμενα μέρη εκτίμησαν ιδιαίτερα την πρωτοβουλία για την ενίσχυση των τοπικών ικανοτήτων, ιδίως μέσω δραστηριοτήτων κατάρτισης.

Η τελευταία μελέτη αξιολόγησης διαπίστωσε ότι η πρωτοβουλία λειτούργησε συμπληρωματικά προς άλλα προγράμματα της ΕΕ που προσφέρουν δραστηριότητες εθελοντισμού λόγω της ευρύτερης γεωγραφικής της κάλυψης και των ειδικών τύπων δραστηριοτήτων. Όπως και το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, η πρωτοβουλία αφορούσε την αλληλεγγύη, αλλά με έμφαση στην ανθρωπιστική δράση σε τρίτες χώρες.

Μολονότι οι στόχοι της πρωτοβουλίας EUAV ήταν συνεκτικοί και εναρμονισμένοι με το ανθρωπιστικό θεματολόγιο της ΕΕ, η αξιολόγηση εντόπισε περιορισμένα στοιχεία ύπαρξης συνεργειών μεταξύ των δραστηριοτήτων της πρωτοβουλίας και άλλων δραστηριοτήτων της ΕΕ στους τομείς της ανθρωπιστικής βοήθειας. Μια σημαντική πρόκληση, όπως επισημάνθηκε στην προηγούμενη μελέτη αξιολόγησης, είναι το γεγονός ότι οι ανησυχίες για την ασφάλεια εμπόδισαν την αποστολή εθελοντών σε περιοχές όπου βρίσκονταν σε εξέλιξη επιχειρήσεις ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ κατά τη διάρκεια καταστροφών. Η συνοχή της πρωτοβουλίας με άλλες ανθρωπιστικές δράσεις της ΕΕ περιορίστηκε: i) λόγω του γεγονότος ότι οι εθελοντές δεν μπορούσαν να αποσταλούν σε ζώνες συγκρούσεων 6 · ii) λόγω εσωτερικών ανησυχιών σχετικά με την αποστολή νέων εθελοντών σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης 7 · και iii) λόγω των χρονοβόρων διαδικασιών ένταξης και αποστολής. Επιπλέον, όπως διαπιστώθηκε από την πρώτη μελέτη αξιολόγησης, υπήρχε έλλειψη ενημέρωσης μεταξύ των επιτόπιων γραφείων της ΓΔ ECHO ή άλλων αντιπροσωπειών της ΕΕ σχετικά με τις δραστηριότητες της πρωτοβουλίας και περιορισμένη αλληλεπίδραση μεταξύ τους 8 . Ωστόσο, το γεγονός ότι η πρωτοβουλία ήταν πολύ μικρή σε σύγκριση με τη συνολική ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΕ [στην πρωτοβουλία διατέθηκαν 141 εκατ. EUR για την περίοδο 2014-2020 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 375/2014 σε σύγκριση με τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ανθρωπιστική βοήθεια, ύψους 13,5 δισ. EUR για την ίδια περίοδο 9 ] περιορίζει επίσης τις δυνατότητες παρατήρησης ευρύτερων συνεργειών.

Αποτελεσματικότητα

Βασικά πορίσματα

·Η πρωτοβουλία EUAV αντιμετώπισε σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την επίτευξη του επιδιωκόμενου αριθμού αποστολών. Μολονότι ορισμένες από τις προκλήσεις αυτές επιλύθηκαν αργότερα, η πρωτοβουλία επλήγη σοβαρά λόγω των περιορισμών στις μετακινήσεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Ο αριθμός των εθελοντών που ταξίδεψαν στο εξωτερικό για να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας μειώθηκε κατά 90 % μεταξύ του 2019 και του 2020.

·Όσοι συμμετείχαν στην πρωτοβουλία ατομικά βελτίωσαν τις δεξιότητές τους και εξελίχθηκαν επαγγελματικά, ιδίως σε τομείς υψηλής ζήτησης, όπως η διαχείριση έργων και η κατάρτιση σε θέματα ασφάλειας πριν από την αποστολή τους. Οι εθελοντές αυτοί είχαν επίσης τη δυνατότητα να εξασκήσουν και να καλλιεργήσουν διάφορες εγκάρσιες δεξιότητες στον τομέα της ανάπτυξης.

·Η πρωτοβουλία βοήθησε τις οργανώσεις να βελτιώσουν τις ικανότητές τους όσον αφορά τη μείωση του κινδύνου καταστροφών και την ανθεκτικότητά τους, αυξάνοντας την προβολή, την αξιοπιστία και την επιχειρησιακή και επικοινωνιακή τους ικανότητα. Οι οργανώσεις που επιθυμούσαν να συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ και να αποστείλουν ή να φιλοξενήσουν εθελοντές έπρεπε να λάβουν πιστοποίηση είτε ως οργανώσεις αποστολής είτε ως οργανώσεις υποδοχής. Το 2015 δημοσιεύθηκε ανοικτή πρόσκληση, η οποία παρείχε τη δυνατότητα στους οργανισμούς να υποβάλουν αίτηση έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2020. Έως το τέλος του 2020 είχαν πιστοποιηθεί 74 οργανώσεις αποστολής και 296 οργανώσεις υποδοχής.

·Η πρωτοβουλία ωφέλησε τις υποστηριζόμενες κοινότητες, ιδίως εκείνες που ήταν ευάλωτες σε φυσικούς κινδύνους και μεγάλες μεταναστευτικές ροές. Η πρωτοβουλία παρείχε εξαιρετικά σημαντική στήριξη για την ανάπτυξη ανθεκτικότητας και ικανοτήτων διαχείρισης καταστροφών σε περιοχές όπου συμβαίνουν φυσικές καταστροφές.

·Η πρωτοβουλία αύξησε τη χρήση καινοτόμων προσεγγίσεων κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, όπως ο διαδικτυακός εθελοντισμός, ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη συμμετοχή και στήριξη της κοινότητας.

Αποδοτικότητα

Βασικά πορίσματα

Η εκτέλεση του προϋπολογισμού και η διαχείριση του προγράμματος υπήρξαν αποδοτικές, δεδομένου του πλαισίου εντός του οποίου υλοποιήθηκε το πρόγραμμα, με ανάγκη βελτιώσεων στη μέτρηση των εκροών και των αποτελεσμάτων.

·Η χρηματοδότηση ήταν επαρκής, καθώς ο προϋπολογισμός που δαπανήθηκε ανήλθε μόλις στο 76 % περίπου του συνόλου των διαθέσιμων κονδυλίων. Το γεγονός αυτό οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στις καθυστερήσεις στην έναρξη της πρωτοβουλίας εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ, καθώς και σε καθυστερήσεις προς το τέλος της έξαρσης της πανδημίας COVID-19.

·Όσον αφορά την υλοποίηση, οι πραγματοποιηθείσες δαπάνες για την πρωτοβουλία εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ ήταν σύμφωνες με το μερίδιο των κονδυλίων του προϋπολογισμού που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 375/2014. Ωστόσο, η πρωτοβουλία δεν πέτυχε ούτε τους στόχους των δαπανών της ούτε τον στόχο της όσον αφορά τον αριθμό των συμμετεχόντων εθελοντών. Έως το τέλος του 2022, εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση για την αποστολή 1 192 εθελοντών, ποσό που αντιστοιχούσε στο 29 % του αρχικού στόχου των 4 175 εθελοντών. Ως εκ τούτου, υπάρχουν αμφιβολίες ότι η διαθέσιμη χρηματοδότηση θα ήταν ρεαλιστική για την επίτευξη όλων των στόχων της πρωτοβουλίας. Αυτό σημαίνει ότι η πρωτοβουλία διέθεσε το 76 % του προϋπολογισμού της για την επίτευξη του 29 % των στόχων της. Αναλογικά, η επίτευξη του 100 % του στόχου για τον αριθμό των προς αποστολή εθελοντών θα απαιτούσε πιθανώς πολύ υψηλότερο προϋπολογισμό.

·Επιπλέον, ήταν ασαφές το σκεπτικό που συνδέει την κατανομή του προϋπολογισμού με τις αναμενόμενες δραστηριότητες και τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Για παράδειγμα, δεν υπήρχε σαφής σύνδεση μεταξύ του προϋπολογισμού που διατέθηκε και του αριθμού, της διάρκειας, των αποτελεσμάτων και του αντικτύπου της αποστολής εθελοντών, γεγονός που μπορεί να έχει οδηγήσει σε ελλείψεις. Η εξασφάλιση πιο άμεσης σύνδεσης μεταξύ των πτυχών αυτών θα μπορούσε ενδεχομένως να συμβάλει σε μια οικονομικά αποδοτικότερη πρωτοβουλία.

·Οι καθυστερήσεις στην έναρξη της πρωτοβουλίας EUAV και στην υλοποίησή της κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 οδήγησαν από κοινού σε χαμηλό ποσοστό υλοποίησης, ήτοι μόλις 29 % του αρχικού στόχου.

·Όσον αφορά τη διαχείριση των επιδόσεων, οι πραγματικές δαπάνες ανά οργάνωση που συμμετείχε σε παρεμβάσεις ήταν κατά 10 % χαμηλότερες από τις αρχικά προβλεπόμενες στον προϋπολογισμό, γεγονός που υποδηλώνει κάποιον βαθμό οικονομικής αποδοτικότητας.

3.2.Ενωσιακή προστιθέμενη αξία — ποιος ήταν ο ουσιαστικός αντίκτυπος της πρωτοβουλίας EUAV και για ποιους;

Βασικά πορίσματα

·Επίσης, η πρωτοβουλία ευθυγραμμιζόταν ικανοποιητικά με την ανάγκη βελτίωσης του εθελοντισμού της ΕΕ στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης. Οι περισσότερες οργανώσεις συμφώνησαν ή συμφώνησαν απόλυτα ότι η πρωτοβουλία αντιμετώπισε διαρκείς ανάγκες στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες.

·Αντιμετώπισε τις βασικές ανάγκες και ανησυχίες των συμμετεχόντων εθελοντών και των οργανώσεων υποδοχής, βελτίωσε τις εγκάρσιες δεξιότητές τους και συνέβαλε στην κατανόηση των αναγκών και των προκλήσεων των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών. Επίσης, αντιμετώπισε την ανάγκη προετοιμασίας των ατόμων για μια επαγγελματική σταδιοδρομία στον τομέα της διεθνούς ανάπτυξης.

Η αρχική μελέτη αξιολόγησης της πρωτοβουλίας EUAV το 2021 διαπίστωσε ότι η πρωτοβουλία ήταν σημαντική τόσο για τις οργανώσεις όσο και για τα άτομα. Ωστόσο, η μελέτη αξιολόγησης του 2021 εντόπισε τομείς που επιδέχονταν βελτίωση, ιδίως για τρίτους και όσον αφορά την προώθηση των ανθρωπιστικών αρχών της ΕΕ πέραν των άμεσων δικαιούχων. Στην τελευταία μελέτη αξιολόγησης διαπιστώθηκε, επίσης, ότι η πρωτοβουλία ήταν ευθυγραμμισμένη με τις ανάγκες διαχείρισης καταστροφών και τις εσωτερικές πρωτοβουλίες των τοπικών κυβερνήσεων. Από έρευνες έχει προκύψει ότι οι κύριοι στόχοι της πρωτοβουλίας ευθυγραμμίζονταν γενικά με τις κοινωνικές ανάγκες, μολονότι οι συμμετέχοντες εξέφρασαν αμφιβολίες για το αν τα έργα αύξησαν αποτελεσματικά την ανθεκτικότητα της κοινότητας ή ευαισθητοποίησαν το κοινό σχετικά με τις ανθρωπιστικές αρχές της ΕΕ.

4.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Αφότου εγκαινιάστηκε η πρωτοβουλία εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ, η συμμετοχή δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες. Κατά την περίοδο 2014-2020, η πρωτοβουλία αποσκοπούσε στη στήριξη της κατάρτισης 4 400 εθελοντών και της αποστολής 4 000 εθελοντών. Αποσκοπούσε επίσης στην παροχή τεχνικής βοήθειας και στην ανάπτυξη δυναμικού για τις συμμετέχουσες οργανώσεις και στη διεξαγωγή δραστηριοτήτων επικοινωνίας και υποστήριξης. Ωστόσο, έως το τέλος του 2022 είχαν χρηματοδοτηθεί μόνο 1 192 αποστολές (που αντιστοιχούσαν στο 29 % του αρχικού στόχου) και είχαν ολοκληρωθεί 788 αποστολές.

Η πρωτοβουλία εισήγαγε έναν αυστηρό μηχανισμό πιστοποίησης που απαιτούσε από τις οργανώσεις αποστολής και υποδοχής να αποδείξουν ότι διέθεταν τις απαραίτητες διαδικασίες και πολιτικές για την τήρηση των υψηλών προτύπων του προγράμματος όσον αφορά τις δραστηριότητες εθελοντισμού, γεγονός που οδήγησε σε φιλόδοξους στόχους για τις πιστοποιημένες οργανώσεις και για την κατάρτιση και την αποστολή εθελοντών, μολονότι ο μηχανισμός αυτός δεν είχε τεθεί σε εφαρμογή κατά τη διάρκεια της πιλοτικής φάσης. Ακόμη και αν οι στόχοι αυτοί δεν επιτεύχθηκαν πλήρως, η πρωτοβουλία EUAV αποτέλεσε ένα από τα πρώτα βήματα της ΕΕ για τη στήριξη του εθελοντισμού στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας.

Για την επίλυση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η πρωτοβουλία EUAV, δημιουργήθηκε ένα νέο σκέλος ανθρωπιστικής βοήθειας στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης, βάσει του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2021-2027. Στόχος του ήταν η αύξηση της συνοχής και της συνέργειας με τις άλλες εθελοντικές δράσεις του Σώματος, με βάση την κληρονομιά της πρωτοβουλίας εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ. Με την επέκταση του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης ώστε να συμπεριλάβει την ανθρωπιστική βοήθεια σε τρίτες χώρες, το πρόγραμμα έχει εδραιώσει τον ρόλο του ως κεντρική πύλη μέσω της οποίας οι νέοι μπορούν να συμμετέχουν σε δραστηριότητες εθελοντισμού και άλλες δραστηριότητες αλληλεγγύης. This expansion has also increased the programme’s visibility and impact both within the EU and beyond.

Σε επίπεδο υλοποίησης, τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την πρωτοβουλία EUAV, ιδίως η προεπιλογή των υποψήφιων εθελοντών από έργα πριν από την υποχρεωτική κεντρική κατάρτιση, είχαν ως αποτέλεσμα τη σημαντική απλούστευση της πρόσβασης των ενδιαφερόμενων νέων και οργανώσεων, συμπεριλαμβανομένων βελτιωμένων μέτρων για τη συμμετοχή νέων με λιγότερες ευκαιρίες στον εθελοντισμό. Οι μηχανισμοί ποιότητας και υποστήριξης του προγράμματος έχουν επίσης ενισχυθεί, με πρόσθετες διαθέσιμες επιλογές κατάρτισης και υποστήριξης για τους συμμετέχοντες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη συμμετοχή τους.

Σε επίπεδο υλοποίησης, τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την πρωτοβουλία EUAV την περίοδο 2014-2020 διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στον σχεδιασμό του νέου σκέλους ανθρωπιστικής βοήθειας του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης 2021-2027, και ιδίως στους ακόλουθους τομείς:

·Χάρη στην απαίτηση που υπάρχει για τους ενδιαφερόμενους νέους να εγγραφούν και να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους στην Ευρωπαϊκή Δικτυακή Πύλη της Νεολαίας, υπάρχουν διαθέσιμοι περισσότεροι υποψήφιοι εθελοντές για τα έργα.

·Τα έργα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο αυτού του νέου σκέλους επιλέγουν εθελοντές απευθείας από μια δεξαμενή καταρτισμένων υποψήφιων εθελοντών, σε αντίθεση με την πρωτοβουλία EUAV, η οποία απαιτούσε την προεπιλογή των εθελοντών από έργα πριν από την υποχρεωτική κεντρική αρχική τους κατάρτιση. Με τον τρόπο αυτόν, επιτυγχάνεται μεγαλύτερη διαφάνεια και συντομεύεται σημαντικά το χρονικό διάστημα μεταξύ επιλογής και αποστολής, με στόχο να μειωθεί ο αριθμός των ατόμων που αποχωρούν και να καταστεί δυνατή η ταχύτερη υλοποίηση.

·Τα μέτρα για τη συμμετοχή νέων με λιγότερες ευκαιρίες στον εθελοντισμό έχουν επίσης βελτιωθεί. Πράγματι, οι συμπεριληπτικοί φιλόδοξοι στόχοι του προγράμματος Erasmus+ και του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης έχουν ως θεμέλιο τις νομικές βάσεις τους μέσω ειδικού κεφαλαίου περί συμπερίληψης, το οποίο πλαισιώνεται από τη στρατηγική για τη διαφορετικότητα και τη συμπερίληψη για την περίοδο 2020-2027, καθώς και μέσω του ειδικού πλαισίου μέτρων συμπερίληψης, το οποίο εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2021.

·Η δράση επωφελείται επίσης από δυνατότητες οριζόντιας στήριξης τις οποίες προσφέρει το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, όπως είναι ιδίως ο κύκλος μάθησης, ο οποίος περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, γενική διαδικτυακή κατάρτιση και διαδικτυακή γλωσσική υποστήριξη, οι οποίες διατίθενται στην Ακαδημία της ΕΕ για τους συμμετέχοντες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη συμμετοχή τους.

(1)

ΕΕ L 122 της 24.4.2014, σ. 1. Ο εν λόγω κανονισμός δεν ισχύει πλέον, καθώς καταργήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/888 για τη θέσπιση του Προγράμματος για το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης.

(2)

https://civil-protection-humanitarian-aid.ec.europa.eu/who/european-consensus_el : Κοινή δήλωση του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

(3)

https://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/planning-and-proposing-law/better-regulation-why-and-how/better-regulation-guidelines-and-toolbox_el .

(4)

ADE (2021). Εκ των υστέρων αξιολόγηση της πρωτοβουλίας εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ, 2014-2020. Το έγγραφο είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://op.europa.eu/el/publication-detail/-/publication/1d172a85-0b96-11ec-adb1-01aa75ed71a1/language-en .

(5)

Ενδιάμεση αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης 2021-2027, τελική αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης 2018-2010 και τελική αξιολόγηση της πρωτοβουλίας εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ 2014-2020 Διαθέσιμες στη διεύθυνση https://data.europa.eu/doi/10.2766/5736339

(6)

Άρθρο 14 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 375/2014.

(7)

ADE (2021). Εκ των υστέρων αξιολόγηση της πρωτοβουλίας εθελοντών ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ, 2014-2020.

(8)

Ό.π.

(9)

Ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων της ΓΔ ECHO για την περίοδο 2014-2020.