ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 15.1.2024
COM(2024) 8 final
2024/0004(NLE)
Πρόταση
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
με την οποία επιτρέπεται στην Πολωνία η εφαρμογή μειωμένων συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης για το βαρύ πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τον άνθρακα και τον οπτάνθρακα, που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα θέρμανσης
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
•Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης
Η φορολογία των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση διέπεται από την οδηγία 2003/96/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας 1 (στο εξής: οδηγία για τη φορολογία της ενέργειας ή οδηγία).
Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 1 της οδηγίας, εκτός από τις διατάξεις που θεσπίζονται ειδικότερα στα άρθρα 5, 15 και 17, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα έπειτα από πρόταση της Επιτροπής, μπορεί να επιτρέψει σε ένα κράτος μέλος να θεσπίσει περαιτέρω απαλλαγές ή μειώσεις του επιπέδου φορολογίας για λόγους ειδικής πολιτικής.
Με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2023/1197 του Συμβουλίου 2 , της 19ης Ιουνίου 2023, επιτράπηκε στην Πολωνία να εφαρμόσει μειωμένους συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλωσης για το βαρύ πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τον άνθρακα και τον οπτάνθρακα, που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα θέρμανσης. Η άδεια αυτή έληξε στις 30 Ιουνίου 2023.
Η Πολωνία ζητεί την άδεια να συνεχίσει να εφαρμόζει προσωρινή μείωση των εθνικών φορολογικών συντελεστών για το βαρύ πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τον άνθρακα και τον οπτάνθρακα, που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα θέρμανσης, κάτω από τα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που καθορίζονται στο άρθρο 9 της οδηγίας και στον πίνακα Γ του παραρτήματος I της οδηγίας.
Η αιτούμενη περίοδος ισχύος περιορίζεται σε έξι μήνες και βρίσκεται εντός του μέγιστου διαστήματος που επιτρέπεται βάσει του άρθρου 19 παράγραφος 2 της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας.
Με επιστολή της 30ής Ιουνίου 2023, οι πολωνικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι προτίθενται να συνεχίσουν να εφαρμόζουν το προαναφερόμενο προσωρινό μέτρο για περαιτέρω περίοδο έξι μηνών, με ισχύ από την 1η Ιουλίου 2023 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Οι πολωνικές αρχές διαβίβασαν συμπληρωματικές πληροφορίες αντίστοιχα στις 8 Σεπτεμβρίου 2023, καθώς και στις 5 και στις 13 Οκτωβρίου 2023.
Το αίτημα παρέκκλισης αφορά την εφαρμογή μειωμένων συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης στο βαρύ πετρέλαιο, στο φυσικό αέριο, στον άνθρακα και στον οπτάνθρακα, που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα θέρμανσης.
Οι πολωνικές αρχές επισήμαναν ότι η ετήσια επικαιροποίηση των ελάχιστων συντελεστών που εκφράζονται σε εθνικά νομίσματα για τα κράτη μέλη που δεν έχουν υιοθετήσει το ευρώ, η οποία απαιτείται βάσει του άρθρου 13 της οδηγίας, σε συνδυασμό με την προσωρινά υψηλή —και δυσμενή— συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ/ζλότι (EUR/PLN) την πρώτη εργάσιμη ημέρα του Οκτωβρίου 2022, θα απαιτούσε την αύξηση των επιπέδων φορολογίας που εφαρμόζονται για τα εν λόγω προϊόντα 3 .
Μολονότι η συναλλαγματική ισοτιμία του ζλότι έχει επανέλθει έκτοτε σε ευνοϊκότερα επίπεδα, οι κανόνες που θεσπίζονται στο άρθρο 13 δεν λαμβάνουν υπόψη την παράμετρο αυτή και, συνεπώς, η υποβολή αιτήματος παρέκκλισης αποτελεί τον μοναδικό τρόπο με τον οποίο η Πολωνία θα μπορούσε να διατηρήσει σταθερά επίπεδα φορολογίας των οικείων ενεργειακών προϊόντων. Σύμφωνα με την Πολωνία, χωρίς την εν λόγω παρέκκλιση, θα ήταν αναγκαία η αύξηση των επιπέδων φορολογίας που εφαρμόζονται για τα εν λόγω προϊόντα.
Στόχος του πολωνικού αιτήματος είναι ο μετριασμός των αρνητικών επιπτώσεων που ενδέχεται να προκύψουν από την αναπροσαρμογή που προβλέπεται στο άρθρο 13 της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας, μέσω της διατήρησης των αντίστοιχων εθνικών φορολογικών συντελεστών στα σημερινά τους επίπεδα, κάτω από τα αντίστοιχα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που προβλέπονται στην οδηγία. Αυτό αντιστοιχεί σε μείωση των εθνικών φορολογικών συντελεστών εκφρασμένων σε ευρώ σε σύγκριση με τους ελάχιστους συντελεστές, η οποία προκύπτει από τη διαφορά συναλλαγματικής ισοτιμίας EUR/PLN μετά την ετήσια αναπροσαρμογή που πραγματοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας. Αυτή η διατήρηση των ισχυόντων εθνικών συντελεστών θα εφαρμοστεί και σε άλλα προϊόντα που προορίζονται για θέρμανση κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 3 της ίδιας οδηγίας.
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, η κοινωνική και οικονομική κατάσταση που προκάλεσε ο υψηλός πληθωρισμός, καθώς και η αύξηση των τιμών των ενεργειακών προϊόντων εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρό πρόβλημα για την πολωνική κοινωνία.
Εκτός από τα άλλα μέτρα που θεσπίστηκαν 4 , η Πολωνία υπογράμμισε τη σημασία μιας τέτοιας παρέκκλισης λόγω των αρνητικών επιπτώσεων ως αποτέλεσμα της απότομης αύξησης των τιμών πώλησης της ενέργειας, η οποία είναι μία από τις συνέπειες της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Παράλληλα με τον καλπάζοντα πληθωρισμό, οι πολωνικές αρχές επισήμαναν ότι η εν λόγω κατάσταση επηρεάζει άμεσα τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, η Πολωνία διευκρίνισε ότι η εν λόγω μείωση των συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης είναι διαθέσιμη για όλους τους καταναλωτές που αγοράζουν ενεργειακά προϊόντα τα οποία καλύπτονται από το αίτημα παρέκκλισης 5 . Για τον σκοπό αυτό, οι πολωνικές αρχές διαβίβασαν το ακόλουθο διάγραμμα στο οποίο παρουσιάζεται η συνολική τάση της κατανάλωσης 6 των εν λόγω ενεργειακών προϊόντων.
Διάγραμμα 1 — Κατανάλωση των ενεργειακών προϊόντων (2006-2021) 7
|
Έτος |
Άνθρακας (σε χιλιάδες τόνους) |
Φυσικό αέριο (TJ) |
Βαρύ πετρέλαιο (σε χιλιάδες τόνους) |
|
2006 |
83 483 |
493 544 |
1 750 |
|
2007 |
84 230 |
499 571 |
1 711 |
|
2008 |
80 323 |
505 922 |
1 609 |
|
2009 |
73 842 |
488 179 |
1 615 |
|
2010 |
81 979 |
519 923 |
1 587 |
|
2011 |
79 108 |
515 162 |
1 403 |
|
2012 |
75 165 |
552 579 |
1 171 |
|
2013 |
77 300 |
560 164 |
876 |
|
2014 |
72 768 |
542 598 |
795 |
|
2015 |
72 283 |
553 964 |
1 056 |
|
2016 |
74 176 |
592 114 |
1 049 |
|
2017 |
74 637 |
628 517 |
924 |
|
2018 |
74 232 |
660 336 |
813 |
|
2019 |
68 302 |
691 543 |
785 |
|
2020 |
62 404 |
694 653 |
802 |
|
2021 |
69 621 |
741 000 |
889 |
Το ανωτέρω διάγραμμα δείχνει ότι, μεταξύ 2006 και 2010, η κατανάλωση άνθρακα παρέμεινε σχετικά σταθερή, ενώ από το 2010, παρά ορισμένες διακυμάνσεις, παρατηρείται μείωση. Ωστόσο, το 2021 σημειώθηκε κάποια ανάκαμψη και η κατανάλωση άνθρακα αυξήθηκε σε σχέση με το 2020.
Η ανάλυση των στοιχείων από το 2006 έως το 2021 δείχνει ανοδική τάση στην κατανάλωση φυσικού αερίου. Συνολικά, σημειώθηκε αύξηση της κατανάλωσης φυσικού αερίου.
Οι πολωνικές αρχές τόνισαν ότι μεταξύ του 2006 και του 2021 σημειώθηκε μείωση της κατανάλωσης βαρέος πετρελαίου. Πρόσθεσαν επίσης ότι, παρά τη γενική πτωτική τάση, σημειώθηκε ελαφρά αύξηση το 2015 και το 2021.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Φόρουμ για την Ενέργεια 8 , η κατανάλωση άνθρακα το 2022 ήταν περίπου 66 000 000 τόνοι, ποσότητα που αντιπροσωπεύει μείωση κατά περίπου 4 000 000 τόνους σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αυτό υποδηλώνει συνέχιση της γενικής καθοδικής τάσης που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια.
Οι πολωνικές αρχές πρόσθεσαν επίσης ότι οι αγορές αερίου από το εξωτερικό για την κάλυψη των αναγκών των καταναλωτών στην Πολωνία το 2022, οι οποίες ανήλθαν σε 154,5 TWh (556 200 Tj), συμπληρώθηκαν με 39,8 TWh (143 280 Tj) αερίου από εγχώριες πηγές. Ο συνολικός εφοδιασμός με αέριο από το εξωτερικό το 2022 περιλάμβανε τις εισαγωγές και τις ενδοενωσιακές αγορές. Συνολικά, οι αγορές αερίου για τις ανάγκες των καταναλωτών στην Πολωνία το 2022 ανήλθαν σε 699 480 Tj 9 . Βάσει της ίδιας πηγής πληροφοριών, η Πολωνία επισήμανε ότι οι αγορές αερίου το 2021 ανήλθαν σε 831 960 Tj και το 2020 σε 768 960 Tj. Αναφορικά με τα στοιχεία του πίνακα, η Πολωνία σημείωσε ότι η ανοδική τάση των προηγούμενων ετών αναμένεται να συνεχιστεί.
Για να καταδείξουν την αύξηση των τιμών, οι πολωνικές αρχές υπέβαλαν το παρακάτω διάγραμμα (Διάγραμμα 2) που δείχνει τη μέση τιμή του φυσικού αερίου από τον Ιανουάριο του 2020 έως τον Μάιο του 2023.
Διάγραμμα 2 — Μέση τιμή φυσικού αερίου (2020-2023) 10
Το διάγραμμα κατωτέρω (Διάγραμμα 3), το οποίο διαβίβασαν επίσης οι πολωνικές αρχές, απεικονίζει τις τάσεις των ιστορικών τιμών άνθρακα και φυσικού αερίου στις αντίστοιχες αγορές χονδρικής, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των τιμών το 2022 που σχετίζεται με τις επιπτώσεις της επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Διάγραμμα 3 — Τιμή άμεσης παράδοσης του άνθρακα και του φυσικού αερίου σε δολάρια ΗΠΑ (USD) (2020-2023) 11
Οι πολωνικές αρχές παρείχαν επιπλέον τις τιμές χονδρικής (2020-2023) 12 του βαρέος πετρελαίου που απεικονίζονται στο διάγραμμα κατωτέρω (Διάγραμμα 4).
Διάγραμμα 4 — Τιμές χονδρικής για το βαρύ πετρέλαιο (2020-2023)
Τέλος, οι πολωνικές αρχές παρουσίασαν στο ακόλουθο διάγραμμα (Διάγραμμα 5) τις ημερήσιες τιμές ενέργειας στο πολωνικό χρηματιστήριο ηλεκτρικής ενέργειας (POLPX).
Διάγραμμα 5 — Ημερήσιες τιμές ενέργειας (2016-2023)
Όσον αφορά τα επίπεδα φορολογίας στα σχετικά προϊόντα, οι πολωνικές αρχές διαβίβασαν επίσης τον πίνακα που ακολουθεί (Πίνακας Α), στον οποίο συγκρίνονται τα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που ισχύουν βάσει της οδηγίας για κάθε προϊόν που καλύπτεται από το αίτημά τους, μαζί με τους αντίστοιχους συντελεστές που ισχύουν επί του παρόντος στην Πολωνία (Ιανουάριος 2023). Τόνισαν σχετικά ότι οι συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλωσης επί των καυσίμων θέρμανσης εφαρμόζονται αδιακρίτως τόσο στους μη εμπορικούς όσο και στους εμπορικούς πελάτες.
|
Ενεργειακό προϊόν |
Ελάχιστα επίπεδα ΕΕ (EUR) |
EUR/PLN (2023) |
Ελάχιστα επίπεδα ΕΕ το 2023 (σε PLN) |
Ειδικός φόρος κατανάλωσης το 2022 (σε PLN) |
Ειδικός φόρος κατανάλωσης το 2023, χωρίς μεταβολή του συντελεστή ειδικού φόρου κατανάλωσης (σε EUR) |
Διαφορά μεταξύ των ελάχιστων επιπέδων της ΕΕ και της πραγματικής φορολογίας (σε PLN) |
Διαφορά μεταξύ των ελάχιστων επιπέδων της ΕΕ και της πραγματικής φορολογίας (σε EUR) |
Μεταβολή των ελάχιστων επιπέδων της ΕΕ σε σχέση με την πραγματική φορολογία (%) |
|
Βαρύ πετρέλαιο (σε PLN ανά 1 000 kg) |
15 |
4,832 |
72,48 |
69 |
14,2798 |
3,48 |
0,72 |
5,04 |
|
Φυσικό αέριο (σε PLN ανά gigajoule μεικτής θερμογόνου δύναμης) |
0,3 |
4,832 |
1,45 |
1,38 |
0,2856 |
0,07 |
0,01 |
5,04 |
|
Άνθρακας και οπτάνθρακας (σε PLN ανά gigajoule μεικτής θερμογόνου δύναμης) |
0,3 |
4,832 |
1,45 |
1,38 |
0,2856 |
0,07 |
0,01 |
5,04 |
Πίνακας A
Διάγραμμα 8 — Μέση μηνιαία συναλλαγματική ισοτιμία EUR/PLN (2022-2023)
Με βάση τις πληροφορίες που παρουσιάζονται στα διαγράμματα ανωτέρω, οι πολωνικές αρχές τόνισαν ότι η χρήση του Οκτωβρίου του 2022 13 ως μήνα αναφοράς για την ετήσια αναπροσαρμογή σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας είχε αρνητικό αντίκτυπο για την Πολωνία, ιδίως λαμβανομένων υπόψη των διακυμάνσεων του πολωνικού νομίσματος. Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, η αναπροσαρμογή αυτή δεν λαμβάνει υπόψη τη δυναμική των οικονομικών μεταβολών και οι διακυμάνσεις της συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά την περίοδο από τον Οκτώβριο ενός δεδομένου έτους έως το τέλος Σεπτεμβρίου του επόμενου έτους είναι άνευ σημασίας. Για την παροχή περαιτέρω στοιχείων προς απόδειξη του εν λόγω αρνητικού αντικτύπου, οι πολωνικές αρχές παρουσίασαν το παράδειγμα που ακολουθεί (Πίνακας Β), τονίζοντας ότι οι συντελεστές του ειδικού φόρου κατανάλωσης για τα ενεργειακά προϊόντα που καλύπτονται από το αίτημά τους θα βρίσκονταν εντός των ελάχιστων επιπέδων, όπως αυτά προβλέπονται στην οδηγία, εάν η ετήσια αναπροσαρμογή βασιζόταν στη συναλλαγματική ισοτιμία που ίσχυε τον Ιανουάριο του 2022.
Πίνακας B
|
Ενεργειακά προϊόντα που καλύπτονται από το αίτημα |
Ελάχιστα επίπεδα φορολογίας στην ΕΕ (σε ευρώ) |
Συντελεστής ειδικού φόρου κατανάλωσης (σε πολωνικά ζλότι) |
Φορολογικός συντελεστής βάσει της μέσης μηνιαίας συναλλαγματικής ισοτιμίας EUR/PLN τον Ιανουάριο του 2022 |
Συντελεστής 2023 |
|
Άνθρακας και οπτάνθρακας (ανά gigajoule μεικτής θερμογόνου δύναμης) |
0,3 |
1,38 |
0,3 * 4,55 ≈ 1,37 |
Δεν απαιτείται τροποποίηση |
|
Φυσικό αέριο (ανά gigajoule μεικτής θερμογόνου δύναμης) |
0,3 |
1,38 |
0,3 * 4,55 ≈ 1,37 |
Δεν απαιτείται τροποποίηση |
|
Βαρύ πετρέλαιο (ανά 1 000 kg) |
15 |
69 |
15 * 4,55 ≈ 68 |
Δεν απαιτείται τροποποίηση |
Οι πολωνικές αρχές θεώρησαν ότι ήταν δύσκολο να εκτιμηθεί η επίπτωση που θα έχει στον προϋπολογισμό η μεταβολή των συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης για τα καλυπτόμενα ενεργειακά προϊόντα. Ωστόσο, επιβεβαίωσαν ότι, δεδομένου ότι η διόρθωση των συντελεστών είναι αμελητέα, δεν θα πρέπει να έχει σημαντική επίπτωση στα έσοδα του προϋπολογισμού, ιδίως εάν ληφθεί υπόψη ότι οι υψηλές τιμές των ενεργειακών φορέων παράγουν υψηλότερα έσοδα προϋπολογισμού από τον ΦΠΑ 14 .
Εκτιμάται ότι οι δημοσιονομικές δαπάνες για την περίοδο που καλύπτεται από το αίτημα παρέκκλισης ανέρχονται σε 6,5 εκατ. PLN (βάσει των στοιχείων κατανάλωσης και των εσόδων για το 2022). Στον πίνακα κατωτέρω (Πίνακας Γ), ο οποίος υποβλήθηκε από τις πολωνικές αρχές, παρουσιάζονται εν προκειμένω οι δημοσιονομικές επιπτώσεις για καθένα από τα εν λόγω ενεργειακά προϊόντα.
Πίνακας Γ
|
Προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης |
Δημοσιονομικές επιπτώσεις όσον αφορά τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης για την περίοδο των 6 μηνών του 2023 [σε εκατ. PLN] |
|
Βαρύ πετρέλαιο και άλλα καύσιμα που χρησιμοποιούνται για θέρμανση |
0,5 |
|
Φυσικό αέριο και άλλα αέρια καύσιμα που χρησιμοποιούνται για θέρμανση |
4,2 |
|
Άνθρακας και οπτάνθρακας |
1,8 |
•Συνέπεια με τις ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής
Το άρθρο 19 παράγραφος 1 πρώτο εδάφιο της οδηγίας ορίζει τα εξής:
«Εκτός από τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στα προηγούμενα άρθρα και ειδικότερα στα άρθρα 5, 15 και 17, το Συμβούλιο αποφασίζοντας ομόφωνα μετά από πρόταση της Επιτροπής μπορεί να επιτρέψει σε ένα κράτος μέλος να θεσπίσει περαιτέρω απαλλαγές ή μειώσεις για λόγους ειδικής πολιτικής.».
Όπως απαιτείται βάσει του άρθρου 13 παράγραφος 1 της οδηγίας, στα κράτη τα οποία δεν έχουν υιοθετήσει το ευρώ, η ισοτιμία του ευρώ με τα εθνικά νομίσματα βάσει της οποίας υπολογίζεται το ύψος των επιπέδων φορολογίας ορίζεται ετησίως. Οι εφαρμοζόμενες συναλλαγματικές ισοτιμίες είναι εκείνες που ανακοινώνονται την πρώτη εργάσιμη ημέρα του Οκτωβρίου και δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ισχύουν δε από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου ημερολογιακού έτους.
Το άρθρο 13 παράγραφος 2 της οδηγίας ορίζει τα εξής: «Τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν το ύψος της φορολογίας που ισχύει κατά την ετήσια αναπροσαρμογή που προβλέπεται στην παράγραφο 1, εάν η μετατροπή του ύψους του επιπέδου φορολογίας εκφρασμένου σε ευρώ συνεπάγεται αύξηση του επιπέδου φορολογίας, εκφρασμένου στο εθνικό νόμισμα, μικρότερη από 5 % ή 5 ευρώ, οποιοδήποτε ποσό είναι μικρότερο.».
Οι σχετικοί πολωνικοί εθνικοί συντελεστές, οι οποίοι μετατράπηκαν βάσει του άρθρου 13 παράγραφος 1, υπερβαίνουν ελαφρώς το όριο ανοχής του 5 % που επιτρέπεται δυνάμει του άρθρου 13 παράγραφος 2 της ίδιας οδηγίας. Με την αιτούμενη παρέκκλιση, ώστε να επιτραπεί η μη τιμαριθμική αναπροσαρμογή των εθνικών συντελεστών, οι πολωνικές αρχές ζητούν πολύ μικρή (κάτω της μίας εκατοστιαίας μονάδας) προσωρινή αύξηση του ορίου ανοχής που εφαρμόζεται στην ετήσια αναπροσαρμογή των συντελεστών για περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Με την αιτούμενη παρέκκλιση, η οποία είναι χρονικά περιορισμένη, οι πολωνικές αρχές επιδιώκουν να μετριάσουν τις αρνητικές επιπτώσεις που θα προέκυπταν από την αύξηση των επιπέδων φορολογίας λόγω της υψηλής συναλλαγματικής ισοτιμίας ευρώ/ζλότι (EUR/PLN), κατ’ εφαρμογή του άρθρου 13 της οδηγίας. Η εν λόγω μείωση αντιστοιχεί στο ποσό που προκύπτει από τη διαφορά συναλλαγματικής ισοτιμίας μετά την ετήσια αναπροσαρμογή που πραγματοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας.
Η Πολωνία θεωρεί ότι το προσωρινό μέτρο θα πρέπει να μετριάσει εν μέρει την κοινωνική και οικονομική επιβάρυνση που υφίστανται οι Πολωνοί καταναλωτές εντός του υφιστάμενου γεωπολιτικού πλαισίου. Οι πολωνικές αρχές επισήμαναν εν προκειμένω ότι η μείωση του φόρου θα είναι επωφελής και για τους πωλητές των καλυπτόμενων ενεργειακών προϊόντων.
Η δυνατότητα διατήρησης της εν λόγω μείωσης φόρου είναι δυνατόν να επιτρέπεται δυνάμει του άρθρου 19 της οδηγίας, δεδομένου ότι σκοπός της είναι να επιτρέπεται στα κράτη μέλη να θεσπίζουν περαιτέρω απαλλαγές ή μειώσεις για λόγους ειδικής πολιτικής.
Η περιορισμένη περίοδος ισχύος των έξι μηνών βρίσκεται εντός του μέγιστου διαστήματος που επιτρέπεται βάσει του άρθρου 19 παράγραφος 2 της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας, το οποίο προβλέπει γι’ αυτό το είδος μέτρου μέγιστο διάστημα έξι ετών, με δυνατότητα παράτασης.
Ωστόσο, η παρέκκλιση δεν θα πρέπει να υπονομεύει τη μελλοντική έκδοση νομικής πράξης από το Συμβούλιο βάσει πρότασης της Επιτροπής για την τροποποίηση της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας 15 .
Κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις
Η προσωρινή μείωση φόρου που προβλέπεται από τις πολωνικές αρχές εμπίπτει στα αντίστοιχα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που καθορίζονται στην οδηγία.
Η παρούσα πρόταση δεν θίγει τυχόν εκτίμηση του πολωνικού μέτρου βάσει των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις. Επιπλέον, η πρόταση εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου δεν προδικάζει την υποχρέωση του κράτους μέλους να διασφαλίζει τη συμμόρφωση με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις.
•Συνέπεια με άλλες πολιτικές της Ένωσης
Κάθε αίτημα παρέκκλισης βάσει του άρθρου 19 της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας πρέπει να εξετάζεται από την Επιτροπή λαμβανομένων υπόψη: i) της εύρυθμης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς· ii) της ανάγκης διασφάλισης θεμιτού ανταγωνισμού· και iii) των πολιτικών της ΕΕ στους τομείς της υγείας, του περιβάλλοντος, της ενέργειας και των μεταφορών.
Όπως τόνισαν οι πολωνικές αρχές, στόχος της εν λόγω φορολογικής μείωσης είναι να μετριαστεί εν μέρει η κοινωνική και οικονομική επιβάρυνση με την οποία θα βρισκόταν αντιμέτωπος ο πολωνικός πληθυσμός σε περίπτωση αύξησης του φόρου λόγω της υψηλής συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ, σε συνδυασμό με τον καλπάζοντα πληθωρισμό που πλήττει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις, εν μέρει λόγω της πρόσφατης αύξησης των τιμών που οφείλεται στη σύγκρουση στην Ουκρανία.
Ως αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής, η προσωρινή μείωση δεν είναι πιθανό να επηρεάσει τις ενδοενωσιακές συναλλαγές. Λόγω των περιορισμένων επιπτώσεων και της περιορισμένης διάρκειάς του, το αιτούμενο μέτρο δεν αναμένεται να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό ούτε να παρεμποδίσει τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.
Όπως υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση RePowerEU 16 , η Επιτροπή, εστιάζοντας παράλληλα στα ευάλωτα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν μέτρα τα οποία παρέχουν κίνητρα για την εξοικονόμηση ενέργειας και τη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων. Ωστόσο, δεδομένης της σύντομης διάρκειάς της και των τρεχουσών εξαιρετικών περιστάσεων που συνδέονται με τη γεωπολιτική κατάσταση, η αιτούμενη παρέκκλιση φαίνεται κατάλληλη και αναλογική. Το μέτρο λαμβάνει επίσης υπόψη την ανάγκη εξισορρόπησης των ειδικών στόχων πολιτικής που απαριθμούνται στο άρθρο 19 της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας, και ιδίως της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ, με την επιτακτική ανάγκη να διασφαλιστεί η οικονομική προσιτότητα της ενέργειας για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, και δεδομένου ότι το μέτρο έχει προσωρινό χαρακτήρα και περιορισμένο πεδίο εφαρμογής, είναι σκόπιμη η χορήγηση της αιτούμενης άδειας.
2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ
•Νομική βάση
Άρθρο 19 της οδηγίας 2003/96/ΕΚ του Συμβουλίου.
•Επικουρικότητα (σε περίπτωση μη αποκλειστικής αρμοδιότητας)
Ο τομέας της έμμεσης φορολογίας που καλύπτεται από το άρθρο 113 της ΣΛΕΕ δεν εμπίπτει, αυτός καθαυτόν, στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3 της ΣΛΕΕ.
Ωστόσο, δυνάμει του άρθρου 19 της οδηγίας 2003/96/ΕΚ, έχει εκχωρηθεί αποκλειστική αρμοδιότητα στο Συμβούλιο, σύμφωνα με το παράγωγο δίκαιο, να επιτρέπει σε ένα κράτος μέλος να θεσπίζει περαιτέρω απαλλαγές ή μειώσεις κατά την έννοια της εν λόγω διάταξης. Επομένως, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να υποκαταστήσουν το Συμβούλιο. Κατά συνέπεια, στην παρούσα εκτελεστική απόφαση δεν έχει εφαρμογή η αρχή της επικουρικότητας. Σε κάθε περίπτωση, δεδομένου ότι η παρούσα πράξη δεν αποτελεί σχέδιο νομοθετικής πράξης, δεν θα πρέπει να διαβιβαστεί στα εθνικά κοινοβούλια σύμφωνα με το πρωτόκολλο αριθ. 2 που προσαρτάται στις Συνθήκες για τον έλεγχο της συμμόρφωσης με την αρχή της επικουρικότητας.
•Αναλογικότητα
Η πρόταση τηρεί την αρχή της αναλογικότητας.
Οι φορολογικές μειώσεις δεν υπερβαίνουν τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου.
Οι φορολογικές μειώσεις εφαρμόζονται για περιορισμένο χρονικό διάστημα έξι μηνών.
•Επιλογή της νομικής πράξης
Ως νομική πράξη προτείνεται εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου.
Το άρθρο 19 της οδηγίας 2003/96/ΕΚ προβλέπει μόνο αυτό το είδος μέτρου.
3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
•Εκ των υστέρων αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας της ισχύουσας νομοθεσίας
Για το μέτρο δεν απαιτείται η αξιολόγηση της ισχύουσας νομοθεσίας.
•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη
Η παρούσα πρόταση βασίζεται σε αίτημα που υπέβαλε η Πολωνία και αφορά μόνο το εν λόγω κράτος μέλος.
•Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας
Δεν υπήρξε ανάγκη εξωτερικής εμπειρογνωσίας.
•Εκτίμηση επιπτώσεων
Η παρούσα πρόταση αφορά τη χορήγηση άδειας σε μεμονωμένο κράτος μέλος, κατόπιν αιτήματός του, και δεν απαιτείται εκτίμηση επιπτώσεων.
•Καταλληλότητα και απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου
Το μέτρο δεν προβλέπει καμία απλούστευση.
Προκύπτει από το αίτημα της Πολωνίας και αφορά μόνο το εν λόγω κράτος μέλος.
•Θεμελιώδη δικαιώματα
Το μέτρο δεν έχει επίπτωση στα θεμελιώδη δικαιώματα.
4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Το μέτρο δεν συνεπάγεται ούτε οικονομική ούτε διοικητική επιβάρυνση για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συνεπώς, η πρόταση δεν έχει καμία επίπτωση στον προϋπολογισμό της Ένωσης.
5.ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
•Σχέδια εφαρμογής και ρυθμίσεις παρακολούθησης, αξιολόγησης και υποβολής εκθέσεων
Δεν απαιτείται σχέδιο εφαρμογής. Η πρόταση αφορά τη χορήγηση άδειας μείωσης φόρου για μεμονωμένο κράτος μέλος, κατόπιν αιτήματός του. Η άδεια χορηγείται για περιορισμένο χρονικό διάστημα έξι μηνών.
Οι φορολογικοί συντελεστές που θα εφαρμοστούν θα είναι χαμηλότεροι από τα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που καθορίζονται στην οδηγία για τη φορολογία της ενέργειας (Άρθρο 9).
Προβλέπεται η δυνατότητα αξιολόγησης του μέτρου σε περίπτωση αιτήματος ανανέωσης μετά τη λήξη της περιόδου ισχύος.
•Επεξηγηματικά έγγραφα (για οδηγίες)
Για την πρόταση δεν απαιτούνται επεξηγηματικά έγγραφα σχετικά με τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο.
•Αναλυτική επεξήγηση των επιμέρους διατάξεων της πρότασης
Το άρθρο 1 ορίζει ότι θα επιτραπεί στην Πολωνία να εφαρμόσει μειωμένους φορολογικούς συντελεστές στο βαρύ πετρέλαιο, στο φυσικό αέριο, στον άνθρακα και στον οπτάνθρακα, που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα θέρμανσης, κάτω από τα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας.
Το άρθρο 2 ορίζει ότι η αιτούμενη άδεια χορηγείται για έξι μήνες, σύμφωνα με το αίτημα της Πολωνίας, εντός του μέγιστου διαστήματος έξι ετών που επιτρέπεται βάσει της οδηγίας.
2024/0004 (NLE)
Πρόταση
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
με την οποία επιτρέπεται στην Πολωνία η εφαρμογή μειωμένων συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης για το βαρύ πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τον άνθρακα και τον οπτάνθρακα, που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα θέρμανσης
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη την οδηγία 2003/96/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας 17 , και ιδίως το άρθρο 19,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)Με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2023/1197 του Συμβουλίου 18 , επιτράπηκε στην Πολωνία η εφαρμογή μειωμένων συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης για το βαρύ πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τον άνθρακα και τον οπτάνθρακα, που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα θέρμανσης, σύμφωνα με το άρθρο 19 της οδηγίας 2003/96/ΕΚ. Η άδεια αυτή έληξε στις 30 Ιουνίου 2023.
(2)Με επιστολή της 30ής Ιουνίου 2023, η Πολωνία ζήτησε την άδεια να συνεχίσει να εφαρμόζει μειωμένους συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλωσης στο βαρύ πετρέλαιο, στο φυσικό αέριο, στον άνθρακα και στον οπτάνθρακα, που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα θέρμανσης, σύμφωνα με το άρθρο 19 της οδηγίας 2003/96/ΕΚ. Πρόσθετες πληροφορίες και διευκρινίσεις προς υποστήριξη του αιτήματος παρασχέθηκαν από τις πολωνικές αρχές στις 8 Σεπτεμβρίου 2023, στις 5 Οκτωβρίου 2023 και στις 13 Οκτωβρίου 2023. Η άδεια ζητήθηκε για περίοδο έξι μηνών, από την 1η Ιουλίου 2023 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
(3)Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, η εφαρμογή μειωμένου φορολογικού συντελεστή αποσκοπεί στον μετριασμό των αρνητικών επιπτώσεων που θα συνεπαγόταν η αύξηση των επιπέδων φορολογίας λόγω της υψηλής συναλλαγματικής ισοτιμίας μεταξύ του ευρώ και του ζλότι, σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας 2003/96/ΕΚ. Η μείωση αυτή αντιστοιχεί στο ποσό που προκύπτει από τη διαφορά της συναλλαγματικής ισοτιμίας των δύο νομισμάτων μετά την ετήσια αναπροσαρμογή που πραγματοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 13 της εν λόγω οδηγίας. Η μείωση αυτή θα καθιστούσε τους εφαρμοστέους φορολογικούς συντελεστές χαμηλότερους από τα αντίστοιχα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που αναφέρονται στο άρθρο 9 της οδηγίας 2003/96/ΕΚ.
(4)Η αιτούμενη άδεια δεν είναι πιθανό να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό ούτε να παρεμποδίσει την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Δεδομένης της σύντομης διάρκειάς της και των εξαιρετικών περιστάσεων που συνδέονται με τη γεωπολιτική κατάσταση, η αιτούμενη άδεια θεωρείται κατάλληλη και αναλογική. Η άδεια εξισορροπεί τους λόγους ειδικής πολιτικής που αναφέρονται στο άρθρο 19 παράγραφος 1 της οδηγίας 2003/96/ΕΚ, και ιδίως της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ένωσης, με την ανάγκη να διασφαλιστεί η οικονομική προσιτότητα της ενέργειας για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Η μείωση του φόρου θα αντισταθμίσει εν μέρει το αυξημένο ενεργειακό κόστος ενώ δεν είναι σωρευτική με κανένα άλλο είδος φορολογικών μειώσεων.
(5)Επομένως, θα πρέπει να επιτραπεί στην Πολωνία να συνεχίσει να εφαρμόζει μειωμένους συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλωσης στο βαρύ πετρέλαιο, στο φυσικό αέριο, στον άνθρακα και στον οπτάνθρακα, που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα θέρμανσης, σύμφωνα με το αίτημά της.
(6)Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 2 της οδηγίας 2003/96/ΕΚ, κάθε άδεια που χορηγείται δυνάμει της εν λόγω διάταξης πρέπει να υπόκειται σε χρονικό περιορισμό. Ωστόσο, για να μην υπονομευθούν οι μελλοντικές γενικές εξελίξεις του υφιστάμενου νομικού πλαισίου, είναι σκόπιμο να προβλεφθεί ότι, σε περίπτωση που το Συμβούλιο, ενεργώντας βάσει του άρθρου 113 ή οποιασδήποτε άλλης σχετικής διάταξης της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεσπίσει τροποποιημένο γενικό σύστημα φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας με το οποίο δεν θα συνάδει η παρούσα άδεια, η παρούσα άδεια παύει να ισχύει την ημέρα κατά την οποία τίθενται σε εφαρμογή οι εν λόγω γενικοί κανόνες.
(7)Για τη διασφάλιση της ομαλής αντιμετώπισης των αρνητικών επιπτώσεων για τους καταναλωτές ενεργειακών προϊόντων, θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε η Πολωνία να μπορεί να εφαρμόσει τη φορολογική μείωση, σύμφωνα με το αίτημά της, με ισχύ από την 1η Ιουλίου 2023.
(8)Η παρούσα απόφαση δεν θίγει την εφαρμογή των ενωσιακών κανόνων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Επιτρέπεται στην Πολωνία να εφαρμόσει μειωμένους συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλωσης στο βαρύ πετρέλαιο, στο φυσικό αέριο, στον άνθρακα και στον οπτάνθρακα, που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα θέρμανσης, κάτω από τα αντίστοιχα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που αναφέρονται στο άρθρο 9 της οδηγίας 2003/96/ΕΚ.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2023 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
Ωστόσο, σε περίπτωση που το Συμβούλιο, ενεργώντας βάσει του άρθρου 113 ή οποιασδήποτε άλλης σχετικής διάταξης της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεσπίσει τροποποιημένο γενικό σύστημα φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας με το οποίο δεν συνάδει η άδεια που χορηγείται σύμφωνα με το άρθρο 1 της παρούσας απόφασης, η ισχύς της παρούσας απόφασης λήγει την ημέρα κατά την οποία τίθεται σε εφαρμογή το εν λόγω σύστημα.
Άρθρο 3
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Πολωνίας.
Βρυξέλλες,
Για το Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος