ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 2.2.2024
COM(2024) 75 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
για την αξιολόγηση του κανονισμού (EΕ) 2019/1896 για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή συμπεριλαμβανομένης της επανεξέτασης του μόνιμου σώματος
{SWD(2024) 75 final}
1.Εισαγωγή
Ένας χώρος χωρίς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα απαιτεί ένα ολοκληρωμένο σύνολο κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) που διασφαλίζουν την κοινή και άκρως αποδοτική διαχείριση των κοινών εξωτερικών συνόρων μας, όπως τονίζεται στη στρατηγική Σένγκεν της Επιτροπής του 2021 1 . Αποστολή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) είναι να παρέχει στήριξη στα κράτη μέλη για την αποτελεσματική και αποδοτική διαχείριση της διέλευσης των εξωτερικών συνόρων και την αντιμετώπιση των απειλών και των μεταναστευτικών προκλήσεων στα εν λόγω σύνορα, με πλήρη συμμόρφωση προς τα θεμελιώδη δικαιώματα 2 .
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 26ης και 27ης Οκτωβρίου 2023 κάλεσε τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να καταβάλουν συντονισμένες προσπάθειες για να κινητοποιήσουν όλους τους σχετικούς τομείς πολιτικής σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο προκειμένου να αναβαθμίσουν την εσωτερική ασφάλεια, μεταξύ άλλων, ενισχύοντας την προστασία των εξωτερικών συνόρων, την καταπολέμηση των διακινητών και τη στενή συνεργασία με τρίτες χώρες 3 . Η Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, συμπεριλαμβανομένου του Frontex, πρέπει να διαδραματίσει αποφασιστικό ρόλο στην προσπάθεια αυτή.
Τα τελευταία χρόνια η ΕΕ έχει λάβει ορισμένες αποφάσεις που αποτελούν ορόσημο για την ενίσχυση των εξωτερικών της συνόρων, με στόχο τη μετατροπή της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ σε ένα από τα αποδοτικότερα συστήματα στον κόσμο. Οι εντολές των βασικών οργανισμών, όπως ο Frontex και ο Οργανισμός της ΕΕ για τη Λειτουργική Διαχείριση Συστημάτων ΤΠ Μεγάλης Κλίμακας (eu-LISA) έχουν ενισχυθεί, ενώ τον Οκτώβριο του 2022 δρομολογήθηκε ένας νέος μηχανισμός αξιολόγησης Σένγκεν 4 . Παράλληλα, εφαρμόζεται νέα υποδομή ΤΠ στα εξωτερικά σύνορα, ενώ έως το 2030 θα ψηφιοποιηθεί και η διαδικασία θεωρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, το μόνιμο σώμα της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, το οποίο συστάθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1896 5 για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή (κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή) και συγκροτείται σταδιακά έως το τέλος του 2027, αποτελεί καλό παράδειγμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στον τομέα της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων. Η ΕΕ έχει, για πρώτη φορά στην ιστορία της, τη δική της ένστολη υπηρεσία. Το μόνιμο σώμα, αποτελούμενο από 10 000 υπαλλήλους του Frontex και εθνικούς υπαλλήλους, θα είναι διαθέσιμο, ανά πάσα στιγμή, να στηρίζει τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν προκλήσεις στα κοινά εξωτερικά σύνορα και να καθιστά τις επιστροφές πιο αποτελεσματικές.
Ο Frontex και οι αρχές των κρατών μελών που είναι αρμόδιες για τη διαχείριση των συνόρων, την επιστροφή και την επανένταξη συνεργάζονται στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής. Για να καταστεί η συνεργασία αυτή όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική, ο κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή αναθέτει στον Οργανισμό και στα κράτη μέλη κοινή ευθύνη για την αποτελεσματική εφαρμογή της ευρωπαϊκής ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων. Στο πλαίσιο της προσπάθειας αυτής, στις 14 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση για τη θέσπιση πολυετούς στρατηγικής πολιτικής για την ευρωπαϊκή ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων 6 . Η εν λόγω στρατηγική συμπληρώθηκε από την τεχνική και επιχειρησιακή στρατηγική του Frontex 7 , η οποία εγκρίθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2023.
Σύμφωνα με το άρθρο 121 του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, η Επιτροπή υποχρεούται να διενεργήσει αξιολόγηση του εν λόγω κανονισμού έως τις 5 Δεκεμβρίου 2023 και στη συνέχεια ανά τετραετία. Στο πλαίσιο της αξιολόγησης θα πρέπει να εκτιμώνται, ιδίως, ο αντίκτυπος, η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα του Frontex 8 . Η Επιτροπή υποχρεούται να υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στο διοικητικό συμβούλιο σχετικά με τις διαπιστώσεις της αξιολόγησης.
Η Επιτροπή οφείλει επίσης να προβεί, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, σε επανεξέταση του μόνιμου σώματος 9 , συμπεριλαμβανομένης της σύνθεσής του, της εμπειρογνωμοσύνης και του επαγγελματισμού του.
Η Επιτροπή διενήργησε την αξιολόγηση και την επανεξέταση κατά την περίοδο μεταξύ Μαΐου του 2022 και Οκτωβρίου του 2023. Η αξιολόγηση και η επανεξέταση βασίστηκαν σε ευρεία διαβούλευση με τη συμμετοχή των αρχών των κρατών μελών, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου, του ίδιου του Frontex, καθώς και των σχετικών οργανισμών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων 10 . Οι εργασίες αυτές υποστηρίχθηκαν επίσης από εξωτερική μελέτη 11 .
Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζονται τα συμπεράσματα που συνήγαγε η Επιτροπή από την αξιολόγηση του κανονισμού και την επανεξέταση του μόνιμου σώματος, τα οποία περιγράφονται αναλυτικά στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την έκθεση. Ωστόσο, ακόμη και αν ληφθεί υπόψη ότι η εφαρμογή του κανονισμού δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί ακόμη, η αξιολόγηση και η επανεξέταση εντόπισαν σημαντικές καθυστερήσεις και κενά σε ορισμένους τομείς. Για την αντιμετώπισή τους, η έκθεση προτείνει επίσης μέτρα, με τη μορφή σχεδίου δράσης, για την πλήρη επίτευξη των στόχων του Frontex και της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής.
2.Περίληψη της αξιολόγησης
Παρά τις σημαντικές προκλήσεις, όπως η πανδημία COVID-19, η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης και ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η αξιολόγηση καταλήγει σε θετική εκτίμηση της συνάφειας και της ενωσιακής προστιθέμενης αξίας του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, ο οποίος παραμένει επαρκής για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων και των μελλοντικών προκλήσεων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.
Η αντικανονική μετανάστευση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση, γεγονός που απαιτεί κοινή και συντονισμένη αντίδραση από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της σε εσωτερικό και εξωτερικό επίπεδο, σε συνεργασία με τις χώρες-εταίρους. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 6 του κώδικα συνόρων Σένγκεν: «Ο έλεγχος [των συνόρων] θα πρέπει να συμβάλλει στην καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και της εμπορίας ανθρώπων, καθώς και στην πρόληψη κάθε απειλής κατά της εσωτερικής ασφάλειας, της δημόσιας τάξης, της δημόσιας υγείας και των διεθνών σχέσεων των κρατών μελών». Η εφαρμογή του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή έχει συμβάλει στην ενίσχυση της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, σε πλήρη συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα, καθώς και στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της πολιτικής της ΕΕ σε θέματα επιστροφής. Κατέστησε επίσης δυνατή τη βαθμιαία και την επιτυχή έναρξη λειτουργίας του μόνιμου σώματος της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής.
Από το 2019 ο Οργανισμός έχει εντείνει την επιχειρησιακή του στήριξη προς τα κράτη μέλη σε διάφορους τομείς της εντολής του και ικανοποίησε τις ανάγκες τους σε μεγάλο βαθμό. Ο αριθμός των κοινών επιχειρήσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο μεταξύ του 2020 και του 2023 έχει σημειώσει σταθερή αύξηση. Το 2023 ο Οργανισμός έχει δρομολογήσει μέχρι στιγμής 24 κοινές επιχειρήσεις, σε σύγκριση με 15 το 2020, 19 το 2021 και 20 το 2022 και στα μέσα Οκτωβρίου του 2023 είχε αναπτύξει 2 874 υπαλλήλους, σε σύγκριση με 1 122 υπαλλήλους το 2020. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αξιολόγησης, ο Οργανισμός καθίσταται όλο και πιο προορατικός όσον αφορά την πρόταση επιχειρησιακής στήριξης στα κράτη μέλη με βάση τη δική του ανάλυση των επιχειρησιακών προτεραιοτήτων.
Ο Frontex συνέχισε επίσης να αυξάνει τη στήριξη προς τα κράτη μέλη στο πλαίσιο δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την επιστροφή. Το 2022 ο Οργανισμός υποστήριξε την αποτελεσματική επιστροφή 24 868 υπηκόων τρίτων χωρών, σημειώνοντας αύξηση κατά 36 % σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Με την ισχυρότερη εντολή στον τομέα της επιστροφής, ο Οργανισμός εργάζεται, παράλληλα, για την περαιτέρω αύξηση των αποστολών υπαλλήλων συνοδείας αναγκαστικής επιστροφής και υποστήριξης, καθώς και για την ενίσχυση των δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των κοινών υπηρεσιών επανένταξης.
Έχει αυξηθεί επίσης σταδιακά η συνεργασία με χώρες εταίρους, ως σημαντικό μέρος της εντολής του Frontex και σύμφωνα με τη στρατηγική διεθνούς συνεργασίας του Οργανισμού. Το 2022 ο Frontex ενίσχυσε την επιχειρησιακή του συνεργασία με χώρες-εταίρους μέσω της επέκτασης του επιχειρησιακού του πεδίου και της ενίσχυσης της επιχειρησιακής του ικανότητας. Έως τον Οκτώβριο του 2023, ο Frontex διέθετε σχεδόν 600 υπαλλήλους σε δέκα κοινές επιχειρήσεις σε οκτώ τρίτες χώρες 12 . Μια νέα επιχείρηση, η ΚΕ Βόρεια Μακεδονία, δρομολογήθηκε το 2023 βάσει της συμφωνίας περί καθεστώτος μεταξύ της Βόρειας Μακεδονίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Απρίλιο του 2023.
Επιπλέον, η ανάλυση κινδύνου και οι αξιολογήσεις τρωτότητας που διενεργεί ο Οργανισμός αποτελούν πλέον καθιερωμένα εργαλεία, τα οποία συμβάλλουν στην επίγνωση της κατάστασης, με την υποστήριξη της κατάλληλης επιχειρησιακής αντίδρασης. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αξιολόγησης, ο Οργανισμός ανέπτυξε ολοκληρωμένες μεθοδολογίες και βελτίωσε σταθερά την ποιότητα των προϊόντων ανάλυσης κινδύνου, τα οποία εστιάζουν όλο και περισσότερο στην πρόβλεψη και την πρόληψη, καθώς και στις αξιολογήσεις τρωτότητας που διενεργεί για την αξιολόγηση και την παρακολούθηση των ικανοτήτων των κρατών μελών στα εξωτερικά σύνορα.
Μολονότι η περίοδος εφαρμογής για τη θέση σε λειτουργία της εντολής του Frontex που ορίζεται στον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και θα συνεχιστεί έως το 2027, η αξιολόγηση εντόπισε ορισμένες προκλήσεις που επί του παρόντος περιορίζουν την αποτελεσματικότητα του κανονισμού. Ενώ ορισμένες διατάξεις του κανονισμού θα μπορούσαν να παρέχουν μεγαλύτερη σαφήνεια (π.χ. σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα), οι περισσότερες από τις προκλήσεις που εντοπίστηκαν δεν απορρέουν από τον ίδιο τον κανονισμό, αλλά οφείλονται σε οργανωτικές, τεχνικές ή επιχειρησιακές ελλείψεις, κυρίως καθυστερήσεις, στην εφαρμογή του (π.χ. απουσία σαφούς δομής διοίκησης για το μόνιμο σώμα, κενά σε ορισμένα προφίλ του μόνιμου σώματος). Τέλος, μια άλλη δέσμη ζητημάτων που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής απορρέει από περιορισμούς, π.χ. από την έλλειψη αναγνώρισης των εκτελεστικών εξουσιών που ανατίθενται στο μόνιμο σώμα στο εθνικό δίκαιο ορισμένων κρατών μελών, ή από διατάξεις της νομοθεσίας της ΕΕ πέραν του ίδιου του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, π.χ. σε σχέση με την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τον Οργανισμό.
Βασικές διαπιστώσεις όσον αφορά τους κύριους τομείς της αξιολόγησης
Η ανάλυση της δομής διακυβέρνησης του Frontex δείχνει ότι υπάρχει σαφής κατανομή καθηκόντων μεταξύ του διοικητικού συμβουλίου και του εκτελεστικού διευθυντή. Η εποπτική δομή του Οργανισμού στην οποία συμμετέχουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή είναι επίσης σαφής και αποτελεσματική. Ωστόσο, η αξιολόγηση διαπιστώνει ότι η εσωτερική διακυβέρνηση του Frontex δεν μπορεί ακόμη να στηρίξει αποτελεσματικά την εντολή του για το 2019 λόγω αλληλεπικαλυπτόμενων αρμοδιοτήτων και περιστασιακών αντικρουόμενων προσεγγίσεων. Η εφαρμογή της νέας οργανωτικής δομής που εγκρίθηκε από το διοικητικό συμβούλιο 13 τον Νοέμβριο του 2023 θα πρέπει να αντιμετωπίσει το ζήτημα αυτό. Μια άλλη διαπίστωση είναι ότι οι αρχές που είναι αρμόδιες για την επιστροφή δεν εκπροσωπούνται ακόμη επαρκώς στο διοικητικό συμβούλιο. Επί του παρόντος, τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο διοικητικό συμβούλιο εξακολουθούν να εκπροσωπούνται κυρίως από τις εθνικές αρχές διαχείρισης των συνόρων τους, οι οποίες συχνά δεν είναι υπεύθυνες για τις επιστροφές.
Όσον αφορά τις δραστηριότητες του Frontex, η επίγνωση της κατάστασης και η ανάλυση κινδύνου συγκαταλέγεται στις δραστηριότητες οι οποίες θεωρείται ότι προδίδουν τη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία σε επίπεδο ΕΕ. Ο Frontex παρουσιάζει πολλά προϊόντα ανάλυσης κινδύνου τα οποία εξυπηρετούν ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων μερών, σύμφωνα με τους στόχους που καθορίζονται στον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και παρέχει ευρεία κάλυψη θεματικών και γεωγραφικών περιοχών. Τα εν λόγω προϊόντα ανάλυσης κινδύνου χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη για να τροφοδοτήσουν τη δική τους ανάλυση σε εθνικό επίπεδο και, σε κάποιο βαθμό, τον επιχειρησιακό σχεδιασμό τους. Ταυτόχρονα, συμβάλλουν επίσης στους σχετικούς μηχανισμούς της ΕΕ και είναι ουσιαστικής σημασίας για την ενημέρωση των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων του Frontex.
Το EUROSUR, το ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ανταλλαγή πληροφοριών και την επιχειρησιακή συνεργασία στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην πρόοδο του Οργανισμού όσον αφορά την παροχή πλήρως επικαιροποιημένων, αξιόπιστων και αξιοποιήσιμων πληροφοριών μέσω της επιτήρησης 24/7 (σχεδόν) σε πραγματικό χρόνο για την παρακολούθηση καταστάσεων και κρίσεων. Συνέβαλε στη δημιουργία της ευρωπαϊκής εικόνας κατάστασης, με την παροχή ενός κοινού πλαισίου για την ανταλλαγή πληροφοριών, τη βελτίωση της επίγνωσης της κατάστασης και την αύξηση των ικανοτήτων αντίδρασης. Ο όγκος, η ποιότητα, η ροή και η ταχύτητα των δεδομένων που ανταλλάσσονται έχουν αυξηθεί σημαντικά κατά τα τελευταία έτη. Ωστόσο, η επίγνωση της κατάστασης στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ που παρέχει το EUROSUR εξακολουθεί να μην είναι πλήρης και απολύτως επικαιροποιημένη. Αυτό οφείλεται πρωτίστως σε προβλήματα εφαρμογής, όπως το γεγονός ότι δεν αναφέρουν όλα τα κράτη μέλη γεγονότα στα σύνορα με την ίδια πληρότητα ή συχνότητα.
Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ευρωπαϊκής ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων. Η αξιολόγηση διαπιστώνει ότι η συμμόρφωση του Οργανισμού με το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο, ιδίως το πλαίσιο για τα θεμελιώδη δικαιώματα που εφαρμόζεται στον Frontex, συμβάλλει αποτελεσματικά στην πρόληψη των παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο της παροχής της στήριξης στα κράτη μέλη και σε τρίτες χώρες. Από το 2021 και μετά, με την ισχυρή υποστήριξη του διοικητικού συμβουλίου του, ο Frontex έχει αναπτύξει ενεργά και αποτελεσματικά τους εσωτερικούς κανόνες, τις πρακτικές και την κατάρτιση του μόνιμου σώματος, ώστε να ενισχύσει τον σεβασμό, την προστασία και την προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε όλες τις δραστηριότητές του. Ωστόσο, η αξιολόγηση εφιστά την προσοχή στο ερώτημα σχετικά με τον βαθμό στον οποίο ο Frontex μπορεί να λογοδοτεί για τις ενέργειες των κρατών μελών, καθώς και σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι δράσεις του Οργανισμού θα μπορούσαν να συμβάλουν αποτελεσματικά ώστε να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη υποδοχής συμμορφώνονται με τα θεμελιώδη δικαιώματα κατά τη διάρκεια κοινών δραστηριοτήτων, όπως οι κοινές επιχειρήσεις. Εν προκειμένω, το πλαίσιο του Οργανισμού περιλαμβάνει τη δυνατότητα χρήσης του άρθρου 46 του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, το οποίο επιτρέπει την αναστολή ή τον τερματισμό επιχειρησιακών δραστηριοτήτων σε κράτος μέλος. Παρότι το άρθρο 46 αποτελεί βασικό εργαλείο που έχει στη διάθεσή του ο Οργανισμός, θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο ως έσχατη λύση, δεδομένου ότι από την αξιολόγηση προκύπτει ότι η παρουσία του Frontex μπορεί να συμβάλει θετικά σε ενισχυμένη γενική συμμόρφωση με τα θεμελιώδη δικαιώματα. Συνεπώς, η αξιολόγηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, στο παρόν στάδιο, δεν συντρέχει ανάγκη τροποποίησης του άρθρου 46.
Διαπιστώνεται ότι οι επιχειρησιακές δραστηριότητες του Frontex έχουν σαφή προστιθέμενη αξία για τα κράτη μέλη, ενώ υποστηρίζουν παράλληλα την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής της ΕΕ. Ο Frontex παρέχει εκτεταμένη τεχνική και επιχειρησιακή συνδρομή στα κράτη μέλη μέσω κοινών επιχειρήσεων και ταχειών επεμβάσεων στα σύνορα, συμπεριλαμβανομένης της τεχνικής και επιχειρησιακής συνδρομής για την υποστήριξη επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης. Η αποτελεσματικότητα της επιχειρησιακής υποστήριξης που παρέχει ο Οργανισμός παρεμποδίζεται ενίοτε κάπως από την τρέχουσα διαθεσιμότητα ορισμένων προφίλ και τύπων εξοπλισμού του μόνιμου σώματος που ζητούν τα κράτη μέλη. Η νέα δομή διοίκησης του μόνιμου σώματος, η οποία βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο της ανάπτυξης, θα αυξήσει επίσης την αποτελεσματικότητα του Οργανισμού. Γενικά, η επιχειρησιακή στήριξη του Frontex φαίνεται να έχει συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής· ωστόσο, η συνεργασία μεταξύ του Frontex και των εθνικών αρχών θα μπορούσε να ενισχυθεί προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των αποστολών.
Η συνεργασία του Frontex με άλλους οργανισμούς της ΕΕ, όπως η Ευρωπόλ, και με τρίτες χώρες έχει παρεμποδιστεί έως κάποιον βαθμό από καθυστερήσεις στην εφαρμογή κατάλληλου πλαισίου προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ώστε να είναι δυνατή η αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών. Οι αναγκαίοι κανόνες για την προστασία των δεδομένων εγκρίθηκαν από το διοικητικό συμβούλιο του Frontex στις αρχές του 2024. Όσον αφορά τις τρίτες χώρες, οι κανόνες για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που περιλαμβάνονται στο υπόδειγμα συμφωνίας συνεργασίας για τρίτες χώρες, το οποίο εξέδωσε η Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2021, βρίσκονται στο στάδιο της επανεξέτασης.
Ο Frontex διαδραματίζει ενεργό και θετικό ρόλο στην ευρωπαϊκή συνεργασία στα καθήκοντα ακτοφυλακής, κυρίως μέσω της διυπηρεσιακής συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ελέγχου της Αλιείας και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα στο πλαίσιο τριμερούς συμφωνίας συνεργασίας.
Ειδικότερα, η συνεργασία μεταξύ του Frontex και της Ευρωπόλ πρέπει να ενισχυθεί για να ενισχυθεί η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι των πρόσφατων προτάσεων της Επιτροπής για τον εκσυγχρονισμό του νομικού πλαισίου για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών 14 . Η σύναψη συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ των δύο οργανισμών η οποία βρίσκεται επί του παρόντος υπό διαπραγμάτευση, θα διευκολύνει, μεταξύ άλλων, τη διαβίβαση δεδομένων για τον σκοπό αυτό.
Εκτός από τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων, ο κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή αναθέτει ρητά στον Frontex την παροχή τεχνικής και επιχειρησιακής συνδρομής κατά την εφαρμογή μέτρων επιστροφής. Η αξιολόγηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο Frontex έχει στηρίξει αποτελεσματικά τα κράτη μέλη σε όλες τις πτυχές της διαδικασίας επιστροφής, ιδίως όσον αφορά τη διοργάνωση κοινών επιχειρήσεων επιστροφής και άλλων μορφών στήριξης που σχετίζονται με την επιστροφή, συμπεριλαμβανομένης της επανένταξης. Ωστόσο, η αξιολόγηση διαπιστώνει ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης της συνεργασίας μεταξύ του Οργανισμού, των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιστροφή και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
3.Περίληψη της επανεξέτασης του μόνιμου σώματος
Μία από τις πλέον αξιοσημείωτες καινοτομίες που περιλαμβάνονται στον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή συνίσταται στη δημιουργία μόνιμου σώματος της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής της πρώτης ένστολης υπηρεσίας της ΕΕ. Το μόνιμο σώμα παρέχει στον Frontex ένα μοναδικό εργαλείο για την επιτόπια στήριξη των κρατών μελών στις προσπάθειες που καταβάλλουν με σκοπό την προστασία των εξωτερικών συνόρων, την καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος (συμπεριλαμβανομένης της παράνομης διακίνησης μεταναστών, της εμπορίας ανθρώπων, της τρομοκρατίας και των υβριδικών απειλών) και την ουσιαστική επίσπευση της αποτελεσματικής και βιώσιμης επιστροφής των αντικανονικών μεταναστών.
Η σύσταση και η ανάπτυξη του μόνιμου σώματος πρόκειται να πραγματοποιηθούν σταδιακά στο πλαίσιο του κανονισμού. Συνδράμει στην προώθηση μιας κοινής νοοτροπίας όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, συμβάλλει στον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και προάγει τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα κατά την εφαρμογή του κεκτημένου του Σένγκεν και των ορθών πρακτικών.
Το μόνιμο σώμα εξακολουθεί να τελεί υπό διαδικασία σύστασης και φιλοδοξεί να παρέχει ακόμη πιο αξιόπιστη και μόνιμη στήριξη προς τα κράτη μέλη.
Η επανεξέταση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι μεταβαλλόμενες μεταναστευτικές τάσεις απαιτούν ευέλικτη και επιδέξια παροχή στήριξης στα κράτη μέλη, ώστε να είναι εφικτή η κάλυψη των κενών και η συμβολή στη διαχείριση απρόβλεπτων καταστάσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόσφατη αύξηση της αντικανονικής μετανάστευσης αναδεικνύει επίσης την ανάγκη για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και της εμπορίας ανθρώπων. Επιπλέον, αυξάνονται οι προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας, από την τρομοκρατία έως τις υβριδικές απειλές, όπως αποδεικνύεται από τις πιο πρόσφατες επιθέσεις στην Ευρώπη. Έχουν επίσης αναφερθεί περιστατικά εργαλειοποίησης της μετανάστευσης, τα οποία επιχειρούν να αποσταθεροποιήσουν την ΕΕ και τα κράτη μέλη της. Ταυτόχρονα, ο αριθμός των επιτρεπόμενων διελεύσεων των εξωτερικών συνόρων εξακολουθεί να αυξάνεται σταθερά, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη εξασφάλισης ομαλών καλόπιστων ταξιδιών για τις επιχειρήσεις, τον τουρισμό και τη διεθνή συνεργασία εν μέσω της συνεχιζόμενης παγκοσμιοποίησης. Για τον σκοπό αυτό, απαιτείται να ενισχυθεί ο μελλοντοστρεφής χαρακτήρας του Οργανισμού και να βελτιωθεί η ικανότητά του όσον αφορά την πρόβλεψη νέων τάσεων. Τα κράτη μέλη, από την πλευρά τους, πρέπει να ανταποκρίνονται με αποτελεσματικό τρόπο στις εκκλήσεις του Οργανισμού για την αποστολή προσωπικού. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται επίσης να εξασφαλιστεί η δυνατότητα προσαρμογής των ειδικών προφίλ των υπαλλήλων του μόνιμου σώματος —τα οποία καθορίζουν τα επιχειρησιακά τους καθήκοντα— στη μεταβαλλόμενη κατάσταση.
Συνολικός αριθμός και σύνθεση του μόνιμου σώματος
Μολονότι η σύσταση του μόνιμου σώματος βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, έχει αποδείξει ήδη την προστιθέμενη αξία του και τα κράτη μέλη εκτιμούν την επιχειρησιακή υποστήριξη που προσφέρει. Ο αριθμός των μελών του μόνιμου σώματος αυξάνεται σταδιακά, ώστε να ανέλθει έως το 2027 στον απαιτούμενο αριθμό των 10 000 μελών. Ο αριθμός αυτός βασιζόταν αρχικά στις επιχειρησιακές ανάγκες που αξιολογήθηκαν όταν προτάθηκε το μόνιμο σώμα, καθώς και στις εξελίξεις στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Είναι συνολικά ανάλογη προς τις εθνικές ικανότητες. Ο κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή παρέχει στήριξη στα κράτη μέλη για τη συγκρότηση του μόνιμου σώματος 15 προς το συμφέρον ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής. Μολονότι η διαδικασία αυτή απαιτεί σημαντικές προσπάθειες από τον Οργανισμό και τα κράτη μέλη, τα αποτελέσματα της επανεξέτασης, λαμβάνοντας επίσης υπόψη την παρούσα κατάσταση στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, δεν δικαιολογούν προσαρμογές στο παρόν στάδιο.
Ωστόσο, απαιτούνται λεπτές προσαρμογές στην υφιστάμενη σύνθεση του μόνιμου σώματος προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ανταποκρίνεται καλύτερα στις επιχειρησιακές ανάγκες. Υπάρχουν κενά όσον αφορά τη διαθεσιμότητα ορισμένων εξειδικευμένων εμπειρογνωμόνων και προφίλ. Μολονότι τα κράτη μέλη αναμένουν πρόσθετη στήριξη από προσωπικό κατηγορίας 1 σε ορισμένους εξειδικευμένους τομείς, το μόνιμο και λοιπό προσωπικό του Οργανισμού δεν μπορεί ακόμη να παράσχει τέτοια ειδική εμπειρογνωμοσύνη σε όλους τους τομείς, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο ούτε τα κράτη μέλη διαθέτουν αρκετούς ειδικούς στον τομέα. Η κατάσταση αυτή αναμένεται να βελτιωθεί με την πάροδο του χρόνου, εστιάζοντας την κατάρτιση του μόνιμου σώματος σε προφίλ που έχουν τη μεγαλύτερη ζήτηση.
Επιπλέον, ορισμένοι περιορισμοί που απορρέουν από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων της ΕΕ 16 και έχουν αντίκτυπο στην αποτελεσματικότητα της αποστολής της κατηγορίας 1 του μόνιμου σώματος, όπως οι συνθήκες εργασίας, τα δικαιώματα αποζημίωσης, οι κατατάξεις και οι κανόνες ανακατάταξης ή αποστολής, πρέπει να αντιμετωπιστούν, πρωτίστως μέσω της έγκρισης νέων ή τροποποιημένων κανόνων εφαρμογής, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης. Επιπλέον, είναι σημαντικό να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις όσον αφορά την πολυμορφία, ιδίως από πλευράς εθνικής ισορροπίας για το προσωπικό κατηγορίας 1 του μόνιμου σώματος. Η νέα στρατηγική του Οργανισμού για τους ανθρώπινους πόρους 17 αναμένεται να επιτρέψει στον Frontex να βελτιώσει την τρέχουσα κατάσταση, μεταξύ άλλων όσον αφορά το φύλο.
Μετά τις αρχικές καθυστερήσεις στην πρόσληψη μόνιμου και λοιπού προσωπικού για το μόνιμο σώμα, η υλοποίηση είναι πλέον ταχύτατη. Όσον αφορά το μέλλον, η εξασφάλιση επαρκών πόρων για τις προσλήψεις και η εφαρμογή κατάλληλων διαδικασιών είναι καίριας σημασίας. Επιπλέον, είναι σημαντικό να αναπτυχθεί το μόνιμο σώμα ώστε να αναλάβει επιχειρησιακά καθήκοντα κατά μήκος των εξωτερικών συνόρων, σε τρίτες χώρες και στο πλαίσιο επιχειρήσεων επιστροφής. Στην έδρα του Οργανισμού στη Βαρσοβία θα πρέπει να βρίσκεται μόνο πολύ περιορισμένος αριθμός υπαλλήλων του μόνιμου σώματος, οι οποίοι θα είναι επιφορτισμένοι με καθήκοντα υποστήριξης.
Ο Οργανισμός έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την πρόσληψη υπαλλήλων κατηγορίας 1 του μόνιμου σώματος, αυξάνοντας έτσι τον αριθμό των υπαλλήλων κατηγορίας 1 του μόνιμου σώματος από 678 18 στο τέλος του 2022 σε 970 τον Σεπτέμβριο του 2023 19 . Ως εκ τούτου, ο Οργανισμός σχεδόν έφτασε τον απαιτούμενο αριθμό αποσπασμένου προσωπικού το 2023 20 . Ο Οργανισμός ανέφερε επίσης 450 αποσπασμένους υπαλλήλους κατηγορίας 2 του μόνιμου σώματος και 3 899 διορισμένους υπαλλήλους κατηγορίας 3 του μόνιμου σώματος. Ο στόχος του 2023 για 1 500 διορισμένους υπαλλήλους κατηγορίας 4 του μόνιμου σώματος έχει επιτευχθεί 21 .
Η εφεδρεία ταχείας αντίδρασης (κατηγορία 4) δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων αναγκών προτού το μόνιμο σώμα φτάσει σε κρίσιμη μάζα. Προς το παρόν δεν έχει προκύψει ανάγκη για τη χρήση της εν λόγω εφεδρείας. Έως το 2025, άλλες κατηγορίες του μόνιμου σώματος, όπως το μόνιμο και λοιπό προσωπικό, οι μακροπρόθεσμες αποσπάσεις και οι βραχυπρόθεσμες αποστολές από τα κράτη μέλη, θα ανέρχονται σε επίπεδο το οποίο θα καθιστά δυνατή την ανακατανομή των πόρων σε περίπτωση απρόβλεπτων και δυσανάλογων αναγκών. Η προγραμματισμένη σταδιακή κατάργηση της εφεδρείας ταχείας αντίδρασης ακολουθεί την προβλεπόμενη πορεία της.
Το μέγεθος των εθνικών συνεισφορών θεωρείται ότι συνάδει με τις εθνικές ικανότητες. Οι επιμέρους συνεισφορές των κρατών μελών κυμαίνονται από 0,14 % έως 1,5 % των εθνικών ικανοτήτων. Η υφιστάμενη κλείδα κατανομής έχει αποδειχθεί αποτελεσματική. Σημαντική χρηματοδότηση της ΕΕ έχει διατεθεί για τη στήριξη των κρατών μελών ώστε να αναπτύξουν τις ικανότητές τους όσον αφορά τόσο το προσωπικό όσο και τα τεχνικά μέσα. Ωστόσο, η ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής απαιτεί σημαντικές προσπάθειες και από τα κράτη μέλη και ορισμένα αντιμετωπίζουν προκλήσεις όσον αφορά την ανάπτυξη των δικών τους ικανοτήτων. Οι συνεισφορές στο μόνιμο σώμα, όπως θεσπίστηκαν με τον κανονισμό, φαίνεται να επαρκούν συνολικά για την επίτευξη των στόχων του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, δεδομένου ότι ο Οργανισμός έχει κατορθώσει να ανταποκριθεί σχεδόν σε όλα τα επείγοντα αιτήματα των κρατών μελών για την παροχή συνδρομής.
Επαγγελματισμός και κατάρτιση του μόνιμου σώματος
Ο Οργανισμός έχει δρομολογήσει μέτρα κατάρτισης για το προσωπικό του μόνιμου σώματος προκειμένου να διασφαλιστεί ότι συμμορφώνεται με υψηλά επαγγελματικά πρότυπα και ότι μπορεί να αναπτυχθεί με αποτελεσματικό τρόπο. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνεται η ευαισθητοποίηση και η συμμόρφωσή του με τις σχετικές υποχρεώσεις και τα σχετικά πρότυπα στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, με το διεθνές δίκαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και με το ανθρωπιστικό δίκαιο. Ωστόσο, από την επανεξέταση προκύπτει ότι πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω διάφορες πτυχές της έννοιας της κατάρτισης για το μόνιμο σώμα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο αριθμός, το περιεχόμενο και η ποιότητα της κατάρτισης του μόνιμου προσωπικού (κατηγορία 1) τού εξασφαλίζει τη δυνατότητα να παρέχει αποτελεσματική στήριξη στα κράτη μέλη σε εξειδικευμένους τομείς. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται επίσης η επικαιροποίηση των προγραμμάτων κατάρτισης, ώστε να διασφαλίζεται επαρκής πρακτική κατάρτιση για την προετοιμασία του μόνιμου και λοιπού προσωπικού προκειμένου να εργαστεί στα σύνορα. Ο Οργανισμός πρέπει να εξασφαλίζει επαρκείς πόρους κατάρτισης.
Το σύστημα κατάρτισης πρέπει να επικαιροποιηθεί, λαμβάνοντας υπόψη την εφαρμογή της ευρωπαϊκής ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων, στο πλαίσιο της ανάπτυξης και της εφαρμογής του χάρτη πορείας για τις δυνατότητες της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, ο οποίος αποτελεί βασικό μέσο του κανονισμού για τη διασφάλιση του ολοκληρωμένου σχεδιασμού των ικανοτήτων της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής. Ο Οργανισμός αναπτύσσει τον χάρτη πορείας για την ανάπτυξη ικανοτήτων με τη συμβολή των κρατών μελών, με στόχο τη σύγκλιση των εθνικών σχεδίων ανάπτυξης ικανοτήτων και του πολυετούς σχεδιασμού των πόρων του Οργανισμού, προκειμένου να βελτιστοποιηθούν οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις από ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. Θα πρέπει να καθοδηγεί τα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσουν το προσωπικό και τα μέσα τους, συμπεριλαμβανομένου του στενού συντονισμού για την πρόσληψη και την κατάρτιση του προσωπικού τους, συμπεριλαμβανομένου του μόνιμου σώματος.
Επιπλέον των ζητημάτων που εντοπίστηκαν ως προς την κατάρτιση, το μόνιμο και λοιπό προσωπικό αντιμετωπίζει και άλλες δυσκολίες, οι οποίες δεν του επιτρέπουν να αξιοποιήσει πλήρως τις δεξιότητές του. Πρέπει να καλυφθούν αυτά τα ζητήματα ώστε να διασφαλιστεί η λειτουργία του μόνιμου σώματος με επαγγελματικό και αποτελεσματικό τρόπο. Για παράδειγμα, οι διαδικασίες πρόσβασης σε εθνικές βάσεις δεδομένων, τα προβλήματα που αφορούν τη γλώσσα, καθώς και η εξάρτηση από το κράτος μέλος υποδοχής σε διάφορα διοικητικά και διαδικαστικά ζητήματα, περιορίζουν την ικανότητα του προσωπικού να εργάζεται με ανεξάρτητο τρόπο. Οι προκλήσεις αυτές δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με γρήγορες και εύκολες λύσεις, αλλά απαιτούν τη στενή και συνεχή συνεργασία του Οργανισμού και των κρατών μελών.
Επιπλέον, κατά την εφαρμογή του κανονισμού έχουν ανακύψει διάφορα πρακτικά ζητήματα, τα οποία πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το μόνιμο σώμα μπορεί να παρέχει πλήρη στήριξη στα κράτη μέλη, επιτυγχάνοντας παράλληλα τα υψηλότερα δυνατά επίπεδα επαγγελματισμού. Στα ζητήματα αυτά περιλαμβάνονται η ανάγκη βελτίωσης του σχεδιασμού, της διαχείρισης, της οργάνωσης (μεταξύ άλλων, των αποστολών και των αναδιατάξεων), των διοικητικών ρυθμίσεων, της διαχείρισης των ανθρώπινων πόρων, των όρων απασχόλησης, των εσωτερικών επικοινωνιών, της εφοδιαστικής, των τυποποιημένων επιχειρησιακών διαδικασιών και του συντονισμού με το κράτος μέλος υποδοχής και της παροχής στήριξης προς αυτό.
4. Συμπεράσματα
Παρά ορισμένες καθυστερήσεις και κενά που αναφέρονται, η Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, όπως ορίζεται στον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, λειτουργεί ικανοποιητικά, λαμβανομένης υπόψη της τρέχουσας κατάστασης όσον αφορά την εφαρμογή. Έχει επιτύχει σε μεγάλο βαθμό τους στόχους της με τον αναμενόμενο τρόπο, ενώ ορισμένες βασικές δραστηριότητες δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμη πλήρως. Τα ενδιαφερόμενα μέρη συμφωνούν ότι οι στόχοι του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν επαρκώς με μεμονωμένες ενέργειες από τα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, ο κανονισμός για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή παραμένει επίκαιρος για την αντιμετώπιση υφιστάμενων και μελλοντικών καταστάσεων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Η αντικανονική μετανάστευση εξακολουθεί να αποτελεί μείζονα πρόκληση και απαιτεί κοινή και συντονισμένη αντίδραση από όλα τα κράτη μέλη για το άμεσο μέλλον.
Ο κανονισμός συμβάλλει στην αποτελεσματική ανάπτυξη και εφαρμογή όλων των συνιστωσών της ευρωπαϊκής ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων. Παρότι η εφαρμογή του κανονισμού βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, έχει οδηγήσει στη δημιουργία και την ανάπτυξη της πρώτης ένστολης υπηρεσίας της ΕΕ στην ιστορία της, δηλαδή του μόνιμου σώματος της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής.
Το μόνιμο σώμα που θεσπίζεται με τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή αποτελεί επωφελές και αναγκαίο μέρος της εφαρμογής της ευρωπαϊκής ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων. Έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλει στη διασφάλιση της αποτελεσματικής διαχείρισης των συνόρων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, καθώς και ενός ασφαλούς χώρου Σένγκεν. Το μέγεθος και η σύνθεση του μόνιμου σώματος, καθώς και οι ετήσιες συνεισφορές που πρέπει να παρέχουν τα κράτη μέλη, όπως προβλέπονται στα παραρτήματα του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, εξακολουθούν να είναι δικαιολογημένα και αναλογικά.
Ωστόσο, η υλοποίηση του μόνιμου σώματος βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και έχει βρεθεί αντιμέτωπη με διάφορες προκλήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να συνεχιστεί η παρακολούθηση των εξελίξεων όσον αφορά τις επιχειρησιακές ανάγκες, ώστε να διασφαλιστεί ότι το μόνιμο σώμα εξακολουθεί να εξυπηρετεί τον σκοπό του, δηλαδή να ανταποκρίνεται στη διαρκώς μεταβαλλόμενη κατάσταση στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Επιπλέον, είναι καίριας σημασίας ο Οργανισμός και τα κράτη μέλη να θέσουν σε εφαρμογή τον κύκλο πολυετούς στρατηγικής για την ευρωπαϊκή ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων και τη σχετική διαδικασία ολοκληρωμένου σχεδιασμού επιχειρήσεων και σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης. Το μόνιμο σώμα θα συμβάλει επίσης στη βελτίωση των ικανοτήτων αντίδρασης στα εξωτερικά σύνορα για τον εντοπισμό, την πρόληψη και την καταπολέμηση της αντικανονικής μετανάστευσης και του διασυνοριακού εγκλήματος. Τούτο συμβάλλει στη διάσωση μεταναστών, ενώ διασφαλίζεται παράλληλα η προστασία τους μέσω αποτελεσματικών και ευέλικτων αποστολών και αναδιατάξεων του μόνιμου σώματος με βάση τις τρέχουσες επιχειρησιακές ανάγκες.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η αξιολόγηση του κανονισμού και η επανεξέταση του μόνιμου σώματος επιβεβαιώνουν το γεγονός ότι γενικά δεν συντρέχει άμεση ανάγκη αναθεώρησης του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή ή των παραρτημάτων του. Η αναθεωρημένη εντολή που ανατέθηκε στον Οργανισμό με τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, ο οποίος εκδόθηκε το 2019, εξακολουθεί να εφαρμόζεται και η Επιτροπή εκτιμά ότι προς το παρόν οι περισσότερες από τις ελλείψεις που διαπιστώθηκαν κατά την αξιολόγηση και την επανεξέταση μπορούν να αντιμετωπιστούν κατά την εναπομένουσα περίοδο εφαρμογής.
Για να εξορθολογιστούν τα μέτρα που απαιτούνται προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι διαπιστώσεις αυτές, αλλά και για να υποστηριχθεί η εφαρμογή του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και να καταστεί πλήρως αποτελεσματικός έως το 2027, η Επιτροπή προτείνει ένα σχέδιο δράσης, το οποίο πρέπει να εφαρμοστεί από τον Οργανισμό, το διοικητικό του συμβούλιο, τα κράτη μέλη και την Επιτροπή.
Από τα διάφορα ζητήματα τα οποία διαπιστώθηκαν σε όλους τους τομείς που αξιολογήθηκαν, θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές οι ακόλουθες δράσεις:
Η πλήρης εφαρμογή της νέας οργανωτικής δομής του Οργανισμού, ιδίως σε σχέση με το μόνιμο σώμα, θεωρείται σημαντικό βήμα για την επίτευξη της βασικής εντολής του Οργανισμού, η οποία συνίσταται στην επίβλεψη της αποτελεσματικής λειτουργίας των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα και στην παροχή συνδρομής στα κράτη μέλη για την εφαρμογή των επιχειρησιακών πτυχών της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων. Η ανάπτυξη και η εφαρμογή μιας νέας δομής διοίκησης με σαφείς γραμμές αναφοράς και διαύλους επικοινωνίας θεωρείται καίριας σημασίας για τη βελτίωση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας του μόνιμου σώματος.
Επιπλέον, είναι κρίσιμο να διασφαλιστεί η στρατηγική θεώρηση, ο σχεδιασμός και η προβλεψιμότητα σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα για βασικές επενδύσεις σε ικανότητες, τόσο στον Οργανισμό όσο και στα κράτη μέλη. Για τον σκοπό αυτό, είναι σαφής η ανάγκη ανάπτυξης και τακτικής επικαιροποίησης του χάρτη πορείας για την ανάπτυξη ικανοτήτων και των εθνικών σχεδίων ανάπτυξης ικανοτήτων. Η ολοκληρωμένη διαδικασία σχεδιασμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή πρέπει επίσης να αναπτυχθεί και να εφαρμοστεί περαιτέρω. Αυτό έχει ζωτική σημασία για την εξασφάλιση ταχειών και ευέλικτων αποστολών με βάση τις επιχειρησιακές ανάγκες.
Οι δραστηριότητες επιστροφής αποκτούν εξέχοντα ρόλο στο πλαίσιο της νέας εντολής του Οργανισμού. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας το διοικητικό συμβούλιο να εξασφαλίσει κατάλληλη στρατηγική καθοδήγηση σε ζητήματα που σχετίζονται με την επιστροφή, καθώς και να εξετάσει ενδεχομένως τη δυνατότητα διεξαγωγής συζητήσεων στις συνεδριάσεις στρογγυλής τραπέζης υψηλού. Η βελτίωση του συντονισμού και της επικοινωνίας μεταξύ της Επιτροπής, ιδίως του συντονιστή επιστροφών, και του Οργανισμού, και μεταξύ του Οργανισμού και των αρμόδιων εθνικών αρχών, είναι ουσιαστικής σημασίας προκειμένου ο Οργανισμός να είναι σε θέση να παρέχει αποτελεσματική επιχειρησιακή υποστήριξη στα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις επιστροφές, με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Ο στόχος εξακολουθεί να είναι η αύξηση του αριθμού των μελών του μόνιμου σώματος ώστε να ανέλθει έως το 2027 στα 10 000 μέλη πλήρως επιχειρησιακού προσωπικού, όπως έχει προγραμματιστεί. Ιδιαίτερη σημασία για τον σκοπό αυτό έχουν οι δράσεις οι οποίες εξασφαλίζουν ικανοποιητικό επίπεδο κατάρτισης που ανταποκρίνεται στις επιχειρησιακές ανάγκες, ιδίως για την κατηγορία 1 του μόνιμου σώματος, καθώς και οι αποτελεσματικές διαδικασίες πρόσληψης. Είναι επίσης αναγκαίο να εξεταστεί περαιτέρω ο τρόπος αντιμετώπισης ορισμένων ζητημάτων που απορρέουν από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης της ΕΕ ή των εκτελεστικών κανόνων για το προσωπικό κατηγορίας 1 του μόνιμου σώματος, ώστε να καταστεί πλήρως λειτουργικό το ένστολο μόνιμο και λοιπό προσωπικό του Οργανισμού.
Τέλος, όσον αφορά την επίγνωση της κατάστασης, θα εξεταστούν μέτρα τα οποία παρέχουν ακριβή, πλήρη και επικαιροποιημένη εικόνα της κατάστασης και ανάλυση κινδύνου. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί, για παράδειγμα, με την καλύτερη συμπερίληψη των δεδομένων αξιολόγησης τρωτότητας στα προϊόντα ανάλυσης κινδύνου και με την περαιτέρω ανάπτυξη του EUROSUR. Τα μέτρα αυτά θα εξεταστούν περαιτέρω με στόχο τα εν λόγω προϊόντα ανάλυσης να υποστηρίζουν καλύτερα τη λήψη επιχειρησιακών αποφάσεων.
Η Επιτροπή θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την εφαρμογή του σχεδίου δράσης που επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση και μπορεί να προτείνει τυχόν προσαρμογές, μεταξύ άλλων νομοθετικού χαρακτήρα, που ενδέχεται να απαιτηθούν στο μέλλον.
COM(2021) 277 final: Aνακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο
«Στρατηγική προς έναν πλήρως λειτουργικό και ανθεκτικό χώρο Σένγκεν »
Άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1896 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Νοεμβρίου 2019, για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και για την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1052/2013 και (ΕΕ) 2016/1624 (ΕΕ L 295 της 14.11.2019, σ. 1).
EUCO 14/23, 20241027-european-council-conclusions.pdf (europa.eu) .
Κανονισμός (ΕΕ) 2022/922 του Συμβουλίου, της 9ης Ιουνίου 2022, σχετικά με τη θέσπιση και τη λειτουργία μηχανισμού αξιολόγησης και παρακολούθησης για την επαλήθευση της εφαρμογής του κεκτημένου του Σένγκεν και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1053/2012 (ΕΕ L 160 της 15.6.2022, σ. 1).
Kανονισμός (ΕΕ) 2019/1896 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Νοεμβρίου 2019, για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και για την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1052/2013 και (ΕΕ) 2016/1624 (ΕΕ L 295 της 14.11.2019, σ. 1).
COM(2023)146 final — Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για τη θέσπιση πολυετούς στρατηγικής πολιτικής για την ευρωπαϊκή ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων.
Management Board Decision 30/2023 of 20 September 2023 adopting the Technical and Operational Strategy for European integrated border management 2023-2027 (Απόφαση 30/2023 του διοικητικού συμβουλίου, της 20ής Σεπτεμβρίου 2023, για την έγκριση της επιχειρησιακής και τεχνικής στρατηγικής για την ευρωπαϊκή ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων για την περίοδο 2023-2027).
Σύμφωνα με το άρθρο 121, η Επιτροπή οφείλει να αξιολογήσει: α) στα αποτελέσματα του Οργανισμού σε σχέση με τους στόχους, την εντολή, τους πόρους και τα καθήκοντά του· β) τον αντίκτυπο, την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των επιδόσεων του Οργανισμού και των πρακτικών εργασίας του σε σχέση με τους στόχους, την εντολή και τα καθήκοντά του· γ) τη συνεργασία μεταξύ οργανισμών σε ενωσιακό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής της ευρωπαϊκής συνεργασίας όσον αφορά τα καθήκοντα ακτοφυλακής· δ) την ενδεχόμενη ανάγκη τροποποίησης της εντολής του Οργανισμού· ε) τις δημοσιονομικές επιπτώσεις κάθε παρόμοιας τροποποίησης· στ) τη λειτουργία του μόνιμου σώματος· και ζ) το επίπεδο κατάρτισης, ειδικής εμπειρογνωμοσύνης και επαγγελματισμού του προσωπικού του μόνιμου σώματος.
Η επανεξέταση (άρθρο 59 του κανονισμού) αφορά: α) τον συνολικό αριθμό και τη σύνθεση του μόνιμου σώματος· β) το μέγεθος των συνεισφορών των επιμέρους κρατών μελών στο μόνιμο σώμα· γ) την εμπειρογνωμοσύνη και τον επαγγελματισμό του μόνιμου σώματος, καθώς και την εκπαίδευση που δέχεται· και δ) την ανάγκη διατήρησης της εφεδρείας ταχείας αντίδρασης ως τμήματος του μόνιμου σώματος.
FRA (2023) Η Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και τα θεμελιώδη δικαιώματα
[Να επικαιροποιηθεί μετά τη δημοσίευση της μελέτης.]
Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Γεωργία, Κόσοβο*, Μαυροβούνιο, Μολδαβία και Σερβία. *Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με την επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με την απόφαση 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.
Απόφαση 45/2023 του ΔΣ, της 22 Νοεμβρίου 2023, σχετικά με τη νέα οργανωτική δομή του Οργανισμού.
Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την πρόληψη και την καταπολέμηση της υποβοήθησης της παράνομης εισόδου, διέλευσης και διαμονής στην Ένωση (COM/2023/755 final) και πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ενίσχυση της αστυνομικής συνεργασίας όσον αφορά την πρόληψη, τον εντοπισμό και τη διερεύνηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων (COM/2023/754 final).
Βλ. άρθρο 61 του κανονισμού ΚΟΑ.
Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 31, (EKAE) αριθ. 11 περί καθορισμού του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων και του καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος και της Ευρωπαϊκής Κοινότητος Ατομικής Ενεργείας (ΕΕ P 045 της 14.6.1962, σ. 1385).
Απόφαση 44/2023 του ΔΣ, της 22ας Νοεμβρίου 2023, για την έγκριση της στρατηγικής του Frontex για τους ανθρώπινους πόρους 2024-2027.
Τριμηνιαία έκθεση σχετικά με τις ικανότητες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, τέταρτο τρίμηνο του 2022.
Ο συνολικός στόχος για το μόνιμο και λοιπό προσωπικό κατηγορίας 1 ορίζεται σε 1 000 και 1 500 υπαλλήλους για το 2022 και το 2023, αντίστοιχα, στο παράρτημα I του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. Ωστόσο, ο αριθμός αυτός περιλαμβάνει μέλη του μόνιμου και λοιπού προσωπικού που αποστέλλονται ως μέλη της ομάδας σε περιοχές επιχειρήσεων, το προσωπικό που είναι αρμόδιο για τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών και Αδειοδότησης Ταξιδιού (ETIAS) και το «προσωπικό υποστήριξης που ανέρχεται έως το 4 %» σύμφωνα με το άρθρο 54 παράγραφοι 7 και 8 του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή.
Απόφαση 20/2022 του διοικητικού συμβουλίου, της 16 Μαρτίου 2022, για την έγκριση του ετήσιου προγραμματισμού του μόνιμου σώματος της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής για το 2023 και ενδεικτικός πολυετής σχεδιασμός των προφίλ.
Στοιχεία από την έκθεση του Οργανισμού σχετικά με τις ικανότητες για την ενημέρωση του διοικητικού συμβουλίου, 5 Σεπτεμβρίου 2023.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 2.2.2024
COM(2024) 75 final
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
της
ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
για την αξιολόγηση του κανονισμού (EΕ) 2019/1896 για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή συμπεριλαμβανομένης της επανεξέτασης του μόνιμου σώματος
{SWD(2024) 75 final}
Παράρτημα Ι
Σχέδιο δράσης για τη στήριξη της εφαρμογής του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή
Παρόλο που η αξιολόγηση του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και η επανεξέταση του μόνιμου σώματος κατέδειξαν ότι ο κανονισμός έχει αποφέρει ικανοποιητικά αποτελέσματα όσον αφορά τη συνάφεια, τη συνοχή και την ενωσιακή προστιθέμενη αξία του, έφεραν επίσης στο φως ορισμένες ελλείψεις στην εφαρμογή του, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπίζονται διαρκώς.
Η εφαρμογή του κανονισμού βρίσκεται σε εξέλιξη· επομένως, το παρόν σχέδιο δράσης περιλαμβάνει τα σημαντικότερα κενά στην εφαρμογή που διαπιστώθηκαν κατά την αξιολόγηση και τα οποία πρέπει να διευθετηθούν κατά τη διαδικασία, καθώς και τη μελλοντική πορεία και τους αρμόδιους φορείς. Το σχέδιο δράσης δεν θίγει την εκτέλεση των καθηκόντων του Οργανισμού βάσει του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και των σχετικών αποφάσεων του διοικητικού συμβουλίου (π.χ. στρατηγική ΤΠΕ). Απεναντίας, η υλοποίηση των δράσεων αυτών, παράλληλα με τα άλλα καθήκοντα του Οργανισμού, θα πρέπει να εξασφαλίσουν τη δυνατότητα ώστε ο κανονισμός να καταστεί πλήρως αποτελεσματικός μέχρι το 2027.
Διακυβέρνηση και οργανωτική δομή του Οργανισμού
|
Ζήτημα |
Δράσεις |
Αρμόδιος φορέας |
|
1.Η οργανωτική δομή του Οργανισμού δεν ευθυγραμμίζεται ακόμα πλήρως με την εντολή του, ιδίως όσον αφορά τη διαχείριση του μόνιμου σώματος. |
1.1 Πλήρης εφαρμογή της νέας οργανωτικής δομής, συμπεριλαμβανομένης της σταδιακής απομάκρυνσης του προσωπικού του μόνιμου σώματος από την έδρα του Οργανισμού. |
Frontex |
Επιχειρήσεις
|
Ζήτημα |
Δράσεις |
Αρμόδιος φορέας |
|
2.Ο κύκλος επιχειρησιακού σχεδιασμού του Οργανισμού είναι δύσκαμπτος και αργός, ενώ οι αποστολές δεν αντικατοπτρίζουν πάντοτε τις μεταβαλλόμενες επιχειρησιακές ανάγκες στο εκάστοτε σημείο των συνόρων. |
2.1 Περαιτέρω ανάπτυξη της βραχυπρόθεσμης, μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης ιεράρχησης προτεραιοτήτων όσον αφορά τις αποστολές σε σημεία των συνόρων, καθώς και της σχετικής αξιολόγησης των αναγκών, ώστε να βελτιωθεί ο σχεδιασμός των αποστολών. |
Frontex |
|
2.2 Ανάπτυξη και εφαρμογή του σχεδίου λειτουργίας του μόνιμου σώματος, ώστε να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των αποστολών και να ενισχυθεί η ευελιξία της κατανομής των πόρων. |
Frontex |
|
|
2.3 Επιχειρησιακός σχεδιασμός που βασίζεται πρωτίστως στην ανάλυση κινδύνου και την αξιολόγηση τρωτότητας, οι οποίες επικαιροποιούνται διαρκώς και συνοδεύονται από κατάλληλους δείκτες επιδόσεων για την υποστήριξη της λήψης επιχειρησιακών αποφάσεων. |
Frontex |
|
|
2.4 Με βάση μια ολοκληρωμένη διαδικασία σχεδιασμού, ανάπτυξη και εφαρμογή επιχειρησιακών σχεδίων και σχεδίων έκτακτης ανάγκης τα οποία διασφαλίζουν συμβατότητα και ευελιξία για τη φιλοξενία κοινών επιχειρήσεων. |
Κράτη μέλη Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
|
3.Το μόνιμο σώμα διαθέτει πολύπλοκες και αναποτελεσματικές δομές διοίκησης και ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων πολλαπλών γραμμών αναφοράς, οι οποίες περιορίζουν την επιχειρησιακή του αποτελεσματικότητα. |
3.1 Ανάπτυξη και εφαρμογή μιας νέας δομής διοίκησης η οποία δημιουργεί σαφείς γραμμές αναφοράς και καθιστά δυνατή την ταχεία λήψη και εφαρμογή αποφάσεων στο μόνιμο σώμα. |
Frontex |
|
3.2 Καθορισμός σαφών καθηκόντων και διαύλων επικοινωνίας μεταξύ της κεντρικής διοίκησης του Οργανισμού και του προσωπικού που έχει αναπτυχθεί. |
Frontex |
|
|
4.Ορισμένα πρακτικά και υλικοτεχνικά ζητήματα (π.χ. μεταφορά όπλων, χρήση φωτεινής προειδοποίησης μπλε χρώματος, μίσθωση αυτοκινήτων και στέγαση) δημιουργούν σημαντικές δυσκολίες για το απεσταλμένο προσωπικό του μόνιμου σώματος και για τη χρήση τεχνικού εξοπλισμού (π.χ. αναγνώριση οχημάτων Frontex, καταχώριση, συντήρηση). |
4.1 Κατάρτιση καταλόγου με τα πρακτικά και υλικοτεχνικά ζητήματα που προκύπτουν στα κράτη μέλη / στις συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν και τα οποία εμποδίζουν την ανάπτυξη του μόνιμου σώματος και του εξοπλισμού. |
Frontex |
|
4.2 Εάν χρειάζεται, τροποποίηση της εθνικής νομοθεσίας, ώστε να καταστεί δυνατή η πλήρης και αποτελεσματική εφαρμογή του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή στον συγκεκριμένο τομέα. |
Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
|
4.3 Καθορισμός ικανοτήτων και ανάπτυξη διαδικασιών για την παροχή υλικοτεχνικής και τεχνικής υποστήριξης στο μόνιμο σώμα, καθώς και τεχνικού εξοπλισμού που αναπτύσσεται στα εξωτερικά σύνορα, π.χ. με τη δημιουργία τοπικών γραφείων. |
Frontex |
|
|
5.Το απεσταλμένο προσωπικό του μόνιμου σώματος δεν έχει πρόσβαση σε ευρωπαϊκές (π.χ. SIS) και εθνικές βάσεις δεδομένων στα περισσότερα κράτη μέλη υποδοχής, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την αποτελεσματικότητα των αποστολών (π.χ. αδυναμία διεξαγωγής συνοριακών ελέγχων). |
5.1 παροχή πρόσβασης στο SIS στο προσωπικό του μόνιμου σώματος, ώστε να καταστεί δυνατή η εκτέλεση των εργασιών τους πρώτης γραμμής. |
Frontex |
|
5.2 Επανεξέταση και εξάλειψη των εμποδίων στην εθνική νομοθεσία, ή των εμποδίων τεχνικού ή διοικητικού χαρακτήρα, τα οποία δεν επιτρέπουν την πρόσβαση του μόνιμου σώματος στις εθνικές βάσεις δεδομένων που είναι αναγκαίες για την εκτέλεση των καθηκόντων του, όπως ορίζονται στον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και στα επιχειρησιακά σχέδια. |
Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
Επιστροφή
|
Ζήτημα |
Δράσεις |
Αρμόδιος φορέας |
|
6.Στο πλαίσιο της διευρυμένης εντολής του Οργανισμού όσον αφορά την επιστροφή, το διοικητικό συμβούλιο δεν παρέχει επαρκή στρατηγική καθοδήγηση και παρακολούθηση των εργασιών της στρογγυλής τράπεζας υψηλού επιπέδου για την επιστροφή. Τα θέματα της ημερήσιας διάταξης του διοικητικού συμβουλίου όσον αφορά την επιστροφή επικεντρώνονται επί του παρόντος στην υποβολή εκθέσεων μόνο για τις δραστηριότητες του Οργανισμού. |
6.1Επανεξέταση των τακτικών και αναπληρωματικών μελών του διοικητικού συμβουλίου. |
Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
6.2 Διασφάλιση του τακτικού προγραμματισμού στρατηγικών συζητήσεων σχετικά με την επιστροφή για τις συνεδριάσεις του διοικητικού συμβουλίου. |
Διοικητικό συμβούλιο |
|
|
6.3 Προσαρμογή του χρονοδιαγράμματος και της συχνότητας των συνεδριάσεων της στρογγυλής τράπεζας υψηλού επιπέδου για την επιστροφή, καθώς και των τεχνικών συνεδριάσεων, ώστε να είναι δυνατή η αποτελεσματική προετοιμασία και παρακολούθηση των στρατηγικών συζητήσεων κατά τις συνεδριάσεις του διοικητικού συμβουλίου. |
Frontex Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
|
7.Δεν υπάρχει επαρκής συντονισμός μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Οργανισμού στο πλαίσιο της οργάνωσης της επιχειρησιακής υποστήριξης για την επιστροφή. |
7.1 Τακτικός ανάντη συντονισμός των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων και των επιλογών συνεργασίας σε τρίτες χώρες και με τρίτες χώρες, ώστε να διασφαλιστεί ότι η επιχειρησιακή στήριξη του Οργανισμού συμβάλλει στην υλοποίηση των προτεραιοτήτων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του χάρτη πορείας για στοχευμένες δράσεις επιστροφής υπό την καθοδήγηση του συντονιστή επιστροφών και του άρθρου 25α του κώδικα θεωρήσεων. Τακτικές συνεδριάσεις ώστε να διασφαλίζεται ότι ο Οργανισμός λειτουργεί με βάση τις πλέον πρόσφατες πληροφορίες σχετικά με τις δεσμεύσεις με τα κράτη μέλη και τρίτες χώρες. |
Frontex Ευρωπαϊκή Επιτροπή |
|
8.Οι αρμοδιότητες στον τομέα της επιστροφής είναι συχνά κατακερματισμένες σε διάφορες εθνικές αρχές στα κράτη μέλη. Η επικοινωνία με τις εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την επιστροφή μέσω του εθνικού σημείου επαφής (NFPOC) δεν λειτουργεί πάντοτε με απρόσκοπτο τρόπο. |
8.1 Εξασφάλιση της δυνατότητας κατάλληλης συνεργασίας και ροής πληροφοριών μεταξύ του NFPOC και των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιστροφή. |
Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
8.2 Ενίσχυση της εθνικής διακυβέρνησης της ολοκληρωμένης διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων (EIBM), με τη συμμετοχή όλων των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιστροφή σε κατάλληλο εθνικό φόρουμ, και ορισμός ειδικών σημείων επαφής για την επιστροφή, ώστε να είναι δυνατή η εκπροσώπηση ενιαίας εθνικής θέσης στις συνεδριάσεις σε επίπεδο ΕΕ. |
Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
|
9.Οι αποκλίσεις όσον αφορά την κατανόηση βασικών εννοιών που σχετίζονται με την επιστροφή (π.χ. οικειοθελής επιστροφή, οικειοθελής αναχώρηση) οδηγούν σε αποκλίνουσες απόψεις σχετικά με το πεδίο εφαρμογής της στήριξης του Frontex. |
9.1 Συζητήσεις στρογγυλής τράπεζας υψηλού επιπέδου ειδικά για την επιστροφή όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής των υπηρεσιών του Οργανισμού για τη στήριξη της επιστροφής με σκοπό τη μείωση των αποκλίσεων και τη διευκόλυνση της επιχειρησιακής εφαρμογής της εντολής του Οργανισμού στον τομέα της επιστροφής. |
Frontex Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
10.Η εφεδρεία παρατηρητών αναγκαστικής επιστροφής δεν είναι επαρκής για την παρακολούθηση όλων των σχετικών επιχειρήσεων επιστροφής. |
10.1 Αύξηση του αριθμού και της διαθεσιμότητας της εφεδρείας παρατηρητών αναγκαστικής επιστροφής, ώστε να είναι δυνατή η παρακολούθηση όλων των σχετικών επιχειρήσεων. |
Frontex Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
Επίγνωση της κατάστασης
|
Ζήτημα |
Δράσεις |
Αρμόδιος φορέας |
|
11.Η εικόνα της κατάστασης στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ που παρέχει το EUROSUR δεν είναι απολύτως ακριβής, πλήρης και επικαιροποιημένη. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο διαφορετικό επίπεδο συνεργασίας, στις πρακτικές υποβολής εκθέσεων, καθώς και στον διαφορετικό βαθμό ενσωμάτωσης νέων ικανοτήτων από τις εθνικές αρχές. |
11.1 Ευθυγράμμιση των απαιτήσεων πληροφόρησης και ποιότητας και παρακολούθηση της συμμόρφωσης, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι εθνικές αρχές παρέχουν πλήρεις και συγκρίσιμες πληροφορίες σχετικά με τα σημεία των εξωτερικών συνόρων τους. |
Frontex Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
12.Υψηλό κόστος και περιορισμένη προστιθέμενη αξία της αναβάθμισης του δικτύου επικοινωνίας EUROSUR σε επίπεδο διαβάθμισης CONFIDENTIEL UE / EU CONFIDENTIAL, όπως προβλέπεται στον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. |
12.1 Προσδιορισμός των πραγματικών αναγκών, όσον αφορά το είδος και την κλίμακα των πληροφοριών που πρέπει να ανταλλάσσονται, για την αναβάθμιση της ανταλλαγής πληροφοριών στο EUROSUR, καθώς και σε άλλα συστήματα ανταλλαγής διαβαθμισμένων πληροφοριών της ΕΕ, έως το επίπεδο διαβάθμισης CONFIDENTIEL UE / EU CONFIDENTIAL. |
Frontex Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
12.2 Ανάπτυξη λύσεων και εφαρμογή χάρτη πορείας που εξασφαλίζει τη δυνατότητα ανταλλαγής πληροφοριών έως το επίπεδο διαβάθμισης CONFIDENTIEL UE/EU CONFIDENTIAL με πιο περιορισμένες επενδύσεις σε οικονομικό και υλικοτεχνικό επίπεδο. |
Frontex |
|
|
13.Η ανάλυση κινδύνου δεν καλύπτει την επιστροφή και τις πληροφορίες σχετικά με τρίτες χώρες, παρά το γεγονός ότι αποτελούν βασικές συνιστώσες της EIBM. |
13.1 Ανάπτυξη δεικτών και εντοπισμός αναγκών σε δεδομένα που θα εξασφαλίζουν στον Οργανισμό τη δυνατότητα διενέργειας ανάλυσης κινδύνου όσον αφορά την επιστροφή και τις μεταναστευτικές ροές από τρίτες χώρες. |
Frontex Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
14. |
13.2 Τακτική παρακολούθηση της συνοχής των πληροφοριών σχετικά με την επιστροφή και τις μεταναστευτικές ροές από τρίτες χώρες οι οποίες τίθενται στη διάθεση του Frontex με επίσημες ευρωπαϊκές στατιστικές. Συνεργασία με τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Eurostat) για τη βελτίωση της συνοχής των δεδομένων όπου διαπιστώνονται διαφορές. |
Frontex Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν Ευρωπαϊκή Επιτροπή |
|
15.Τα δεδομένα που προκύπτουν από την αξιολόγηση τρωτότητας δεν χρησιμοποιούνται πλήρως στα προϊόντα ανάλυσης κινδύνου, παρά το γεγονός ότι αποτελούν βασικά μέσα για τον εντοπισμό πιθανών τρωτών σημείων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, με αποτέλεσμα να μειώνεται η ακρίβεια της ανάλυσης κινδύνου. |
14.1 Επανεξέταση και άρση των εμποδίων όσον αφορά την αξιοποίηση των δεδομένων από τις αξιολογήσεις τρωτότητας στην ανάλυση κινδύνου, συμπεριλαμβανομένης της επανεξέτασης των αντίστοιχων μεθοδολογιών και απαιτήσεων εμπιστευτικότητας. |
Frontex Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
16.Ο μηχανισμός για την επιβολή των συστάσεων του εκτελεστικού διευθυντή προς τα κράτη μέλη, βάσει αξιολογήσεων τρωτότητας, δεν αξιοποιείται πλήρως, παρότι οι εν λόγω συστάσεις αφορούν σοβαρά τρωτά σημεία στα εξωτερικά σύνορα τα οποία συνιστούν κίνδυνο για την EIBM. |
15.1 Ταχύτερη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις συστάσεις του εκτελεστικού διευθυντή προς τα κράτη μέλη, ώστε να είναι δυνατή η αποτελεσματικότερη εξάλειψη τρωτών σημείων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. |
Διοικητικό συμβούλιο |
Ευρωπαϊκή ολοκληρωμένη διαχείριση των συνόρων
|
Ζήτημα |
Δράσεις |
Αρμόδιος φορέας |
|
17.Η επιτυχής εφαρμογή της EIBM εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αποτελεσματική και ευθυγραμμισμένη εφαρμογή του κύκλου πολυετούς πολιτικής της EIBM στις εθνικές στρατηγικές για την EIBM, οι οποίες βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία προσαρμογής. |
16.1 Ευθυγράμμιση των εθνικών στρατηγικών για την EIBM με τις απαιτήσεις σχετικά με τις 15 συνιστώσες της που καθορίζονται στην ανακοίνωση σχετικά με την πολυετή στρατηγική πολιτική για την EIBM και την τεχνική και επιχειρησιακή στρατηγική για την EIBM. |
Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
Ανάπτυξη ικανοτήτων
|
Ζήτημα |
Δράσεις |
Αρμόδιος φορέας |
|
18.Έλλειψη μακροπρόθεσμης στρατηγικής θεώρησης και προβλεψιμότητας για βασικές επενδύσεις σε ικανότητες, όπως η πρόσληψη, η κατάρτιση, ο τεχνικός εξοπλισμός και η έρευνα και ανάπτυξη, τόσο στον Οργανισμό όσο και στα κράτη μέλη. |
17.1 Κατάρτιση του χάρτη πορείας για την ανάπτυξη ικανοτήτων και παροχή στο διοικητικό συμβούλιο ετήσιων επικαιροποιήσεων σχετικά με την εφαρμογή του, ώστε να αναπτυχθεί και να εφαρμοστεί περαιτέρω η ολοκληρωμένη διαδικασία σχεδιασμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. |
Frontex |
|
17.2 Κατάρτιση και επικαιροποίηση των εθνικών σχεδίων ανάπτυξης ικανοτήτων, σύμφωνα με την εθνική στρατηγική για την EIBM, συμπεριλαμβανομένης της μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης εξέλιξης των εθνικών ανθρώπινων και τεχνικών ικανοτήτων για τη διαχείριση των συνόρων και την επιστροφή. |
Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
|
19.Η εφαρμογή της στρατηγικής του Οργανισμού για την αγορά εξοπλισμού παρουσιάζει καθυστέρηση σε σχέση με το χρονοδιάγραμμα, γεγονός που επηρεάζει αρνητικά την ικανότητα του Οργανισμού όσον αφορά την απορρόφηση των χρηματοδοτικών πόρων που διατίθενται για τεχνικό εξοπλισμό βάσει του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου και, κατά συνέπεια, την επίτευξη των στόχων του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. |
18.1 Καθορισμός και τήρηση βασικών οροσήμων για την απόκτηση ή τη μίσθωση τεχνικού εξοπλισμού. |
Frontex |
|
18.2 Επανεξέταση της πρακτικής εφαρμογής των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις στον Οργανισμό, με σκοπό τον εντοπισμό και, όπου είναι δυνατόν, την αντιμετώπιση των προβλημάτων που συνεπάγονται υψηλό αριθμό ανεπιτυχών διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων. |
Frontex |
|
|
18.3 Παροχή μιας δομής διακυβέρνησης η οποία εξασφαλίζει στο διοικητικό συμβούλιο και στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να παρακολουθούν στενά την πρόοδο που σημειώνει ο Οργανισμός όσον αφορά το σχέδιο εφαρμογής. |
Frontex Διοικητικό συμβούλιο |
|
|
20.Οι ανάγκες των κρατών μελών για την παροχή στήριξης από τον Οργανισμού με τεχνικό εξοπλισμό, ιδίως με εξοπλισμό μεγάλης κλίμακας, υπερβαίνουν κατά πολύ το απόθεμα τεχνικού εξοπλισμού που έχει στη διάθεσή του ο Οργανισμός· η κατάσταση αυτή έχει σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στην ικανότητα ανταπόκρισης του Οργανισμού στις επιχειρησιακές ανάγκες στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. |
19.1 Βελτίωση του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού και εξασφάλιση της δέσμευσης των κρατών μελών να συνεισφέρουν στο απόθεμα τεχνικού εξοπλισμού, ώστε να είναι δυνατή η εξασφάλιση ταχειών αποστολών που θα αντικατοπτρίζουν πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες. |
Frontex |
|
19.2 Συμβολή στο απόθεμα τεχνικού εξοπλισμού σύμφωνα με τις νομικές υποχρεώσεις που προβλέπονται στον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. |
Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
Συνεργασία
|
Ζήτημα |
Δράσεις |
Αρμόδιος φορέας |
|
21. Κατά τα τελευταία έτη, ο Οργανισμός έχει συνάψει ή έχει ανανεώσει αρκετές συμφωνίες συνεργασίας με όργανα και οργανισμούς της ΕΕ. Ωστόσο, ορισμένες βασικές πτυχές της συνεργασίας του (κυρίως με την Ευρωπόλ) βασίζονται σε συμφωνίες προγενέστερες του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και, επομένως, δεν ευθυγραμμίζονται με αυτόν. |
20.1 Επανεξέταση και, όπου απαιτείται, επαναδιαπραγμάτευση των συμφωνιών συνεργασίας, ώστε να ευθυγραμμίζονται με τις απαιτήσεις του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, με στόχο τη διασφάλιση της αποτελεσματικής επιχειρησιακής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών. |
Frontex Διοικητικό συμβούλιο |
|
22. |
20.2 Σύναψη ανανεωμένης συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπόλ και του Frontex για τη διευκόλυνση, μεταξύ άλλων, της διαβίβασης δεδομένων για τους σκοπούς της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης μεταναστών. |
Frontex Ευρωπόλ |
|
23.Οι συνέργειες με άλλους οργανισμούς της ΕΕ δεν αξιοποιούνται πλήρως σε συνεργασία με τρίτες χώρες όσον αφορά την καταπολέμηση της αντικανονικής μετανάστευσης και του συναφούς διασυνοριακού εγκλήματος, ιδίως της παράνομης διακίνησης μεταναστών. |
21.1 Ανάπτυξη στενότερης συνεργασίας με άλλους οργανισμούς της ΕΕ εντός των ορίων των νομικών εντολών των οργανισμών, με σκοπό τη βελτιστοποίηση της χρήσης των πόρων, των πληροφοριών και της τεχνογνωσίας για την ενίσχυση της συνεργασίας με τρίτες χώρες, με στόχο την καταπολέμηση της αντικανονικής μετανάστευσης και του συναφούς διασυνοριακού εγκλήματος. |
Frontex Ευρωπόλ Eurojust |
|
24.Ο Οργανισμός έχει συνάψει συμφωνίες συνεργασίας με διάφορους διεθνείς οργανισμούς, ορισμένες από τις οποίες είναι προγενέστερες του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή και δεν αναφέρονται σε αυτόν. |
22.1 Επανεξέταση των υφιστάμενων συμφωνιών συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς και ευθυγράμμισή τους με τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. |
Frontex Διοικητικό συμβούλιο |
|
25.Οι συμφωνίες περί καθεστώτος εξασφαλίζουν τη δυνατότητα ανάπτυξης του Frontex σε τρίτες χώρες με σκοπό την ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών τους συνόρων. Ωστόσο, δεν έχουν συναφθεί ακόμη συμφωνίες περί καθεστώτος με σημαντικές χώρες καταγωγής ή διέλευσης μεταναστών προς την ΕΕ. |
23.1 Εντατικοποίηση των προσπαθειών για τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη συμφωνιών περί καθεστώτος με τρίτες χώρες προτεραιότητας, σύμφωνα με τις συνολικές σχέσεις της ΕΕ με τις χώρες αυτές, ώστε να είναι δυνατή η ανάπτυξη του μόνιμου σώματος και του τεχνικού εξοπλισμού σύμφωνα με τις επιχειρησιακές ανάγκες. |
Ευρωπαϊκή Επιτροπή |
|
26.Ο Οργανισμός δεν μπόρεσε να συνάψει νέες συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες βάσει του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή, δεδομένου ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων έκρινε ότι οι διατάξεις σχετικά με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ήταν ανεπαρκείς στο υπόδειγμα συμφωνίας συνεργασίας της Επιτροπής. |
24.1 Επικαιροποίηση του υποδείγματος συμφωνίας συνεργασίας, με την ενσωμάτωση διατάξεων οι οποίες διασφαλίζουν την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σύμφωνα με το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο της ΕΕ. |
Ευρωπαϊκή Επιτροπή |
|
24.2 Εντατικοποίηση των προσπαθειών για τη σύναψη συμφωνιών συνεργασίας με τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων κατάλληλων διατάξεων για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. |
Frontex Διοικητικό συμβούλιο |
Θεμελιώδη δικαιώματα
|
Ζήτημα |
Δράσεις |
Αρμόδιος φορέας |
|
27.Η στρατηγική του Οργανισμού για τα θεμελιώδη δικαιώματα δεν έχει τεθεί ακόμη σε πλήρη εφαρμογή. |
25.1 Εφαρμογή όλων των συνιστωσών του σχεδίου δράσης της στρατηγικής για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε όλες τις δραστηριότητες του Οργανισμού και της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής συνολικά, κατά περίπτωση. |
Frontex Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
25.2 Τακτική υποβολή εκθέσεων στο διοικητικό συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής και την αξιολόγησή της. |
Frontex |
|
|
28.Μολονότι ο υπεύθυνος θεμελιωδών δικαιωμάτων μπορεί να διερευνά περιστατικά που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων στις οποίες συμμετέχει ο Οργανισμός, μόνο οι εθνικές αρχές μπορούν να παρακολουθούν και ενδεχομένως να επιβάλλουν κυρώσεις για παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων που διαπράττονται από το προσωπικό των κρατών μελών. Η εμπειρία όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της παρακολούθησης των εκθέσεων του υπευθύνου θεμελιωδών δικαιωμάτων και τη συνεργασία μαζί του παρουσιάζει διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών μελών. |
26.1 Επανεξέταση και, όπου απαιτείται, ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, της ανεξαρτησίας και της έγκαιρης διεξαγωγής των ερευνών για πιθανές παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων που διαπράττονται από το προσωπικό των εθνικών αρχών των κρατών μελών, μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη σαφών και διαφανών διαδικασιών. |
Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
26.2 Λήψη μέριμνας ώστε όλα τα επιχειρησιακά σχέδια να ορίζουν σαφείς διαδικασίες και χρονοδιαγράμματα για τη συνεργασία με τις έρευνες του υπευθύνου θεμελιωδών δικαιωμάτων, τόσο από τον Οργανισμό όσο και από τις αρχές του κράτους μέλους υποδοχής. |
Frontex Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
|
29.Οι παρατηρητές προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων καλούνται να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων με τα θεμελιώδη δικαιώματα. Ωστόσο, σε κάποια κράτη μέλη δεν τους επιτρέπεται η πρόσβαση σε ορισμένες περιοχές επιχειρήσεων, γεγονός που περιορίζει την ικανότητα εκτέλεσης των καθηκόντων τους, τα οποία κατοχυρώνονται με τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. |
27.1 Λήψη μέριμνας ώστε όλα τα επιχειρησιακά σχέδια να εγγυώνται την πλήρη πρόσβαση των παρατηρητών θεμελιωδών δικαιωμάτων στις επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών περιπολίας και των συνεντεύξεων ενημέρωσης, όπως απαιτείται από τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. |
Frontex |
|
27.2 Εξασφάλιση της δυνατότητας πρόσβασης των παρατηρητών θεμελιωδών δικαιωμάτων σε όλες τις περιοχές επιχειρήσεων, όπως απαιτείται από τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. |
Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
|
30.Ο μηχανισμός καταγγελιών και ο μηχανισμός αναφοράς σοβαρών περιστατικών θα μπορούσαν να επηρεαστούν θετικά από τη μεγαλύτερη ευκολία υποβολής αναφορών, την παροχή προστασίας για όσους υποβάλλουν αναφορές, καθώς και από την αύξηση της ευαισθητοποίησης σε σχέση με τους μηχανισμούς. |
28.1 Επανεξέταση του μηχανισμού καταγγελιών και του μηχανισμού αναφοράς σοβαρών περιστατικών, προσδιορισμός και υλοποίηση βελτιώσεων για τη διευκόλυνση της πρόσβαση δυνητικών καταγγελλόντων, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών και των ευάλωτων ατόμων, και άρση των εναπομεινάντων εμποδίων όσον αφορά την υποβολή αναφορών. |
Frontex |
|
31.Ο μηχανισμός του άρθρου 46 δεν είναι σαφής σχετικά με τα στάδια της διαδικασίας που πρέπει να ακολουθεί ο Οργανισμός για την αντιμετώπιση σοβαρών ή συνεχιζόμενων παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο κράτος μέλος υποδοχής. |
29.1 Λήψη μέριμνας ώστε όλα τα επιχειρησιακά σχέδια να απαιτούν την τακτική αξιολόγηση των κινδύνων όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα που συνδέονται με κάθε επιχειρησιακή δραστηριότητα του Frontex, καθώς και τη συμμόρφωσή της με αυτά, σύμφωνα με τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. |
Frontex |
|
29.2 Ανάπτυξη και εφαρμογή μέτρων μετριασμού, όταν αυτά κρίνονται αναγκαία με βάση την αξιολόγηση που διενεργεί ο υπεύθυνος θεμελιωδών δικαιωμάτων, για την αντιμετώπιση όλων των σχετικών ανησυχιών για τα θεμελιώδη δικαιώματα και την πρόληψη παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο όλων των δραστηριοτήτων του Οργανισμού. |
Frontex Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
Προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα
|
Ζήτημα |
Δράσεις |
Αρμόδιος φορέας |
|
32.Ύστερα από μεγάλη καθυστέρηση, ο Οργανισμός θα έχει θεσπίσει εκτελεστικούς κανόνες, οι οποίοι χαρτογραφούν και εξετάζουν τις πτυχές που αφορούν την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε όλες τις δραστηριότητές του. Ωστόσο, η αυστηρή εφαρμογή των αποφάσεων του διοικητικού συμβουλίου έχει καίρια σημασία για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης των δραστηριοτήτων του Οργανισμού με το νομικό πλαίσιο της ΕΕ. |
30.1 Διασφάλιση της ταχείας εφαρμογής των αποφάσεων του διοικητικού συμβουλίου σχετικά με την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε όλες τις δραστηριότητες του Οργανισμού και υποβολή τακτικών εκθέσεων στο διοικητικό συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί. Εξασφάλιση της στενής συνεργασίας μεταξύ του υπευθύνου προστασίας δεδομένων του Frontex και του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων σε διαρκή βάση. |
Frontex |
|
30.2 Παρακολούθηση της πορείας της εφαρμογής των αποφάσεων του διοικητικού συμβουλίου σχετικά με την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. |
Διοικητικό συμβούλιο |
|
|
33.Το γραφείο του υπευθύνου προστασίας δεδομένων έχει παραμείνει υποστελεχωμένο για μεγάλο χρονικό διάστημα, παρότι η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να διασφαλίζεται σε όλες τις δραστηριότητες του Οργανισμού, μεταξύ άλλων και στο πεδίο. |
31.1 Διάθεση επαρκών ανθρώπινων πόρων στο γραφείο του υπευθύνου προστασίας δεδομένων, ώστε να μπορεί να εκτελεί αποτελεσματικά τα καθήκοντά του, τα οποία απορρέουν από τον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. |
Frontex |
Μόνιμο Σώμα
|
Ζήτημα |
Δράσεις |
Αρμόδιος φορέας |
|
34.Τα κράτη μέλη υποδοχής θεωρούν πάντοτε ότι η κατάρτιση του προσωπικού κατηγορίας 1 του μόνιμου σώματος δεν είναι πάντοτε επαρκής για την αντιμετώπιση των επιχειρησιακών αναγκών τους κατά τη διάρκεια των αποστολών. |
32.1 Επανεξέταση των όρων πρόσληψης του προσωπικού κατηγορίας 1 του μόνιμου σώματος και εξασφάλιση της έγκαιρης διενέργειας της ενδιάμεσης αξιολόγησης προόδου των μελών του προσωπικού πριν από τη λήξη της δοκιμαστικής περιόδου. |
Frontex |
|
32.2 Εντοπισμός των ελλείψεων στην κατάρτιση του προσωπικού κατηγορίας 1 και, όπου απαιτείται, επικαιροποίηση των προγραμμάτων κατάρτισης. |
Frontex Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
|
35.Η διαθεσιμότητα ορισμένων κατηγοριών προφίλ του μόνιμου σώματος δεν συσχετίζεται πλήρως με τις πραγματικές ανάγκες ανάπτυξης αποστολών. Μολονότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί με την πάροδο του χρόνου, συγκεκριμένα προφίλ παρουσιάζουν υψηλή ζήτηση και ο Frontex αναφέρει σημαντικά κενά (π.χ. συνοδοί αστυνομικών σκύλων, ανώτεροι υπάλληλοι εγγράφων). |
33.1 Εντατικοποίηση της κατάρτισης του προσωπικού με συγκεκριμένα προφίλ, ώστε το μόνιμο σώμα να έχει τη δυνατότητα να ανταποκρίνεται στις επιχειρησιακές ανάγκες στα εξωτερικά σύνορα και στις επεμβάσεις επιστροφής. |
Frontex Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
33.2 Εντατικοποίηση της κατάρτισης, ώστε να διασφαλιστεί ότι το προσωπικό κατηγορίας 1 διαθέτει πολλαπλά προφίλ για την αύξηση της ευελιξίας των αποστολών. |
Frontex |
|
|
36.Εξακολουθούν να υπάρχουν κενά όσον αφορά τον αριθμό των υπαλλήλων κατηγοριών 2 και 3 του μόνιμου σώματος που ορισμένα κράτη μέλη υποχρεούνται να αποσπάσουν ή να διορίσουν στον Οργανισμό βάσει του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. Τα κράτη μέλη τα οποία δεν πληρούν τη νόμιμη ποσόστωση εμποδίζουν τον Οργανισμό να ανταποκρίνεται με αποτελεσματικό τρόπο στις επιχειρησιακές ανάγκες στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. |
34.1 Βελτίωση του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού και εξασφάλιση της δέσμευσης των κρατών μελών να συνεισφέρουν στο μόνιμο σώμα, ώστε να είναι δυνατή η ταχεία ανάπτυξη αποστολών που αντικατοπτρίζουν πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες. |
Frontex |
|
34.2 Συνεισφορά στις κατηγορίες 2 και 3 του μόνιμου σώματος σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που ορίζονται στον κανονισμό για την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή. |
Κράτη μέλη / Συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν |
|
|
37.Το προσωπικό κατηγορίας 1 του μόνιμου σώματος υπάγεται στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης της ΕΕ, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις ώρες εργασίες, την εργασία με βάρδιες, τις υπερωρίες, την υποχρέωση επιφυλακής κ.λπ. Οι συνακόλουθοι περιορισμοί δεν επιτρέπουν την ένταξη των συγκεκριμένων υπαλλήλων ως πλήρως λειτουργικών μελών των ομάδων της συνοριοφυλακής στα εξωτερικά σύνορα και περιορίζουν την επιχειρησιακή αξία της αποστολής τους στα κράτη μέλη. |
35.1 Προσδιορισμός των ζητημάτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν ώστε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της τοποθέτησης προσωπικού κατηγορίας 1 του μόνιμου σώματος και, εντός των ορίων του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης και του καθεστώτος που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διερεύνηση της δυνατότητας έκδοσης των αναγκαίων αποφάσεων του διοικητικού συμβουλίου και των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων της Επιτροπής για τις επιχειρησιακές ανάγκες στα εξωτερικά σύνορα. |
Frontex Διοικητικό συμβούλιο Ευρωπαϊκή Επιτροπή |