Βρυξέλλες, 20.11.2023

COM(2023) 710 final

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την άσκηση της εξουσιοδότησης που έχει ανατεθεί στην Επιτροπή σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1148 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση πρόδρομων ουσιών εκρηκτικών υλών, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 98/2013


1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2019/1148 σχετικά με την κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση πρόδρομων ουσιών εκρηκτικών υλών (στο εξής: κανονισμός) θεσπίζει εναρμονισμένους κανόνες σχετικά με τη διάθεση, την εισαγωγή, την κατοχή και τη χρήση ουσιών ή μειγμάτων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά για την παράνομη κατασκευή εκρηκτικών, με σκοπό να περιοριστεί η διαθεσιμότητα των εν λόγω ουσιών ή μειγμάτων στο ευρύ κοινό και να διασφαλιστεί η κατάλληλη αναφορά ύποπτων συναλλαγών σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. Οι έλεγχοι και οι περιορισμοί που προβλέπονται στον κανονισμό ισχύουν για τις ουσίες που περιλαμβάνονται στα παραρτήματά του και για τα μείγματα και τις ουσίες που τις περιέχουν.

Σύμφωνα με το άρθρο 15 του κανονισμού, ανατίθεται στην Επιτροπή η εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για την τροποποίηση του κανονισμού με: α) τροποποίηση των τιμών ορίου στο παράρτημα I στον βαθμό που απαιτείται για την προσαρμογή στις εξελίξεις όσον αφορά την παράνομη χρήση ουσιών ως πρόδρομων ουσιών εκρηκτικών υλών ή βάσει έρευνας και δοκιμών· β) την προσθήκη ουσιών στο παράρτημα ΙΙ όπου είναι αναγκαίο για την προσαρμογή στις εξελίξεις όσον αφορά την παράνομη χρήση ουσιών ως πρόδρομων ουσιών εκρηκτικών υλών.

Η μόνιμη επιτροπή για τις πρόδρομες ουσίες, μια ομάδα εμπειρογνωμόνων υπό την προεδρία της Επιτροπής και αποτελούμενη από εκπροσώπους των κρατών μελών και ενώσεων του κλάδου, επικουρεί την Επιτροπή στο έργο της για τη διευκόλυνση και την παρακολούθηση της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1148.

Ο κανονισμός αποτελεί βασικό μέσο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του εγκλήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς εμποδίζει τους τρομοκράτες ή τους εγκληματίες να αποκτούν πρόδρομες ουσίες εκρηκτικών υλών που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή αυτοσχέδιων εκρηκτικών. Σε αρκετές τρομοκρατικές επιθέσεις στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων στο Παρίσι το 2015, στις Βρυξέλλες το 2016, στο Μάντσεστερ και στο Parsons Green το 2017, καθώς και στη Λυών το 2019, οι τρομοκράτες χρησιμοποίησαν τέτοια αυτοσχέδια εκρηκτικά.

2. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

Η παρούσα έκθεση απαιτείται από το άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, η εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανατίθεται στην Επιτροπή για περίοδο πέντε ετών από την 31η Ιουλίου 2019. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει την υποχρέωση να υποβάλει έκθεση σχετικά με τις εξουσίες που της έχουν ανατεθεί το αργότερο εννέα μήνες πριν από τη λήξη της πενταετίας, ήτοι πριν από τις 31 Οκτωβρίου 2023.

Η εξουσιοδότηση ανανεώνεται σιωπηρά για περιόδους ίδιας διάρκειας, εκτός αν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο προβάλουν αντιρρήσεις το αργότερο εντός τριών μηνών πριν από τη λήξη της κάθε περιόδου.

3. ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗΣ

Κατά την περίοδο που καλύπτεται από την παρούσα έκθεση —δηλαδή από τις 31 Ιουλίου 2019 έως τις 31 Οκτωβρίου 2023— η Επιτροπή δεν άσκησε την εξουσία της σύμφωνα με το άρθρο 15 του κανονισμού να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για την τροποποίηση των τιμών ορίου των ουσιών του παραρτήματος Ι ή για την προσθήκη ουσιών στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού.

Ωστόσο, η απειλή που συνιστούν τα αυτοσχέδια εκρηκτικά παραμένει υψηλή και εξακολουθεί να εξελίσσεται. Αυτό επιβεβαιώνεται συστηματικά στην ετήσια έκθεση της Ευρωπόλ για την κατάσταση και τις τάσεις της τρομοκρατίας (TE-SAT) στην ΕΕ, η οποία παρουσιάζει συνοπτικά το φαινόμενο της τρομοκρατίας στην ΕΕ σε δεδομένο έτος 1 .

Ως εκ τούτου, η μόνιμη επιτροπή για τις πρόδρομες ουσίες παρακολουθεί συνεχώς τις εξελίξεις σχετικά με την πιθανή κατάχρηση νέων ουσιών ή νέων συγκεντρώσεων ή μειγμάτων αυτών, ως πρόδρομων ουσιών εκρηκτικών υλών, με βάση τη συμβολή των εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών της ΕΕ, της Ευρωπόλ ή άλλων αρχών επιβολής του νόμου. Κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτεται από την παρούσα έκθεση ορισμένες νέες ουσίες εξετάστηκαν για ενδεχόμενη συμπερίληψη στα παραρτήματα του κανονισμού. Ωστόσο, κατά την περίοδο αναφοράς δεν θεωρήθηκε ποτέ αναγκαίο να ληφθούν υπόψη οι εξελίξεις όσον αφορά την κατάχρηση ουσιών ως πρόδρομων ουσιών εκρηκτικών υλών και να υποβληθεί πρόταση κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού για την τροποποίηση των τιμών ορίου των ουσιών του παραρτήματος Ι ή για την προσθήκη ουσιών στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού.

Επιπλέον, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή άσκησε την εξουσία της να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις το 2016 για την προσθήκη τριών ουσιών στο παράρτημα II, συγκεκριμένα τις σκόνες αργιλίου, το εξαένυδρο νιτρικό μαγνήσιο και τις σκόνες μαγνησίου. Εκείνη την περίοδο ίσχυε ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 98/2013 σχετικά με την κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση πρόδρομων ουσιών εκρηκτικών υλών, ο οποίος ήταν ο πρόδρομος του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1148 σχετικά με την κυκλοφορία στην αγορά και τη χρήση πρόδρομων ουσιών εκρηκτικών υλών.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η εξουσία έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που της έχει ανατεθεί με τον κανονισμό θα πρέπει να ανανεωθεί σιωπηρά για περίοδο πέντε ετών, σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού.

(1)

Έκθεση του 2022 για την κατάσταση και τις τάσεις της τρομοκρατίας (TE-SAT) στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στην οποία αναφέρεται ότι «τα αυτοσχέδια εκρηκτικά παραμένουν το προτιμώμενο όπλο για τους τζιχαντιστές τρομοκράτες. Ενώ η χρήση εκρηκτικών TATP εξακολούθησε να μειώνεται, το 2021 σημειώθηκε συνεχής αυξητική τάση κατασκευής αυτοσχέδιων ασθενών εκρηκτικών υλών με τη μείξη πρόδρομων ουσιών εκρηκτικών υλών που είχαν αποκτηθεί (π.χ. νιτρικό κάλιο, σκόνες αργιλίου, θείο, νιτρικό αμμώνιο). Οδηγίες που δημοσιεύθηκαν και κοινοποιήθηκαν μέσω κρυπτογραφημένων πλατφορμών επικοινωνίας ως επί το πλείστον υποκινούσαν και πρότειναν τη χρήση αυτοσχέδιων εκρηκτικών, άμεσα διαθέσιμων πυροτεχνικών μηχανισμών και υποτυπωδών αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών υπό τη μορφή βομβών σωλήνα».