ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή

2. Κριτήρια κατανομής

2.1. Νομικό πλαίσιο

2.2. Μεθοδολογία καθορισμού των ενδεικτικών κατανομών της ενωσιακής ενίσχυσης ανά σχολικό έτος μετά την 1η Αυγούστου 2023

2.2.1. Πηγές δεδομένων

2.2.2. Υπολογισμοί

2.3. Αποτέλεσμα της εφαρμογής των κριτηρίων κατανομής

3. Αντίκτυπος των μεταφορών

3.1. Νομικό πλαίσιο

3.2. Μεταφορές που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο εφαρμογής 2017-2023

4. Συμπεράσματα

1.Εισαγωγη

Σύμφωνα με το άρθρο 225 στοιχεία ε) και στ) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 1 , η παρούσα έκθεση εκπληρώνει δύο από τις σχετικές υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με το πρόγραμμα της ΕΕ για την προώθηση της κατανάλωσης οπωροκηπευτικών και γάλακτος στα σχολεία (στο εξής: πρόγραμμα της ΕΕ για τα σχολεία).

Η πρώτη υποχρέωση αφορά την εφαρμογή των κριτηρίων κατανομής που αναφέρονται στο άρθρο 23α παράγραφος 2, όπου καθορίζεται ένα σύνολο αντικειμενικών κριτηρίων για την κατανομή μεταξύ των κρατών μελών του συνολικού ποσού της ενίσχυσης της ΕΕ για το πρόγραμμα της ΕΕ για τα σχολεία.

Η δεύτερη υποχρέωση αφορά τον αντίκτυπο που έχουν οι μεταφορές που αναφέρονται στο άρθρο 23α παράγραφος 4 στην αποτελεσματικότητα του προγράμματος της ΕΕ για τα σχολεία σε σχέση με τη διανομή οπωροκηπευτικών και γάλακτος στα σχολεία. Οι διατάξεις αυτές επιτρέπουν στα κράτη μέλη να μεταφέρουν, άπαξ ανά σχολικό έτος, έως και το 20 % κάθε ενός από τα ενδεικτικά κονδύλια που τα αφορούν, ενώ το ποσοστό αυτό θα μπορούσε να αυξηθεί έως το 25 % σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις 2 .

2.Κριτηρια κατανομης

2.1.Νομικό πλαίσιο

Σύμφωνα με το άρθρο 23α παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, το συνολικό ποσό της ενίσχυσης της ΕΕ για το πρόγραμμα της ΕΕ για τα σχολεία καθορίζεται σε 220 804 135 EUR ανά σχολικό έτος, εκ των οποίων 130 608 466 EUR για τα οπωροκηπευτικά και 90 195 669 EUR για το γάλα.

Τα ποσά κατανέμονται μεταξύ των κρατών μελών με βάση τα ακόλουθα αντικειμενικά κριτήρια.

1)Αριθμός των παιδιών ηλικίας από 6 έως 10 ετών στο οικείο κράτος μέλος. Δεδομένου ότι θεωρείται ζωτικής σημασίας η σταθερή αύξηση του μεριδίου των εν λόγω προϊόντων στη διατροφή των παιδιών κατά το στάδιο της διαμόρφωσης των διατροφικών συνηθειών τους. Με τον τρόπο αυτό, συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) για τη σταθεροποίηση των αγορών τη διασφάλιση του εφοδιασμού τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον [βλέπε αιτιολογική σκέψη 24 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013].

2)Βαθμός περιφερειακής ανάπτυξης εντός του οικείου κράτους μέλους, ώστε να εξασφαλιστεί η παροχή υψηλότερου επιπέδου ενίσχυσης στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες και στα μικρά νησιά του Αιγαίου σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 229/2013.

3)Ιστορική χρήση της ενίσχυσης της ΕΕ για την παροχή γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων στα παιδιά, επιπλέον των κριτηρίων που αναφέρονται στα στοιχεία α) και β).

Με βάση τα εν λόγω αντικειμενικά κριτήρια, το Συμβούλιο καθόρισε τις ενδεικτικές κατανομές της ενίσχυσης της ΕΕ ανά κράτος μέλος από την 1η Αυγούστου 2017 έως τις 31 Ιουλίου 2023 στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1370/2013 του Συμβουλίου 3 .

Το άρθρο 5 παράγραφος 4 τρίτο εδάφιο του εν λόγω κανονισμού προβλέπει ότι, από την 1η Αυγούστου 2023, η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει τις ενδεικτικές κατανομές της ενίσχυσης της ΕΕ ανά σχολικό έτος σε κάθε κράτος μέλος. Η ενίσχυση της ΕΕ πρέπει να ακολουθεί τα ίδια κριτήρια κατανομής και να λαμβάνει υπόψη το ελάχιστο ποσό που δικαιούνται τα κράτη μέλη (290 000 EUR για την προώθηση της κατανάλωσης οπωροκηπευτικών στα σχολεία και 193 000 EUR για την προώθηση της κατανάλωσης γάλακτος στα σχολεία), ώστε τα κράτη μέλη περιορισμένου δημογραφικού μεγέθους να μπορούν να εφαρμόσουν οικονομικά αποδοτικό πρόγραμμα.

Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή καθόρισε τις ενδεικτικές κατανομές για την εξαετή περίοδο από την 1η Αυγούστου 2023 έως τις 31 Ιουλίου 2029. Αυτό το χρονικό διάστημα καλύπτει την περίοδο εφαρμογής που ορίζεται στις στρατηγικές τις οποίες τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλουν στην Επιτροπή έως τις 30 Απριλίου 2023, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 3 του κατ' εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2017/40 της Επιτροπής 4 .

2.2.Μεθοδολογία καθορισμού των ενδεικτικών κατανομών της ενωσιακής ενίσχυσης ανά σχολικό έτος μετά την 1η Αυγούστου 2023

2.2.1.Πηγές δεδομένων

1)Ο αριθμός των παιδιών ηλικίας 6-10 ετών εξήχθη από τα τελευταία στοιχεία της Eurostat «Πληθυσμός την 1η Ιανουαρίου ανά ηλικία και φύλο». Ο συνολικός αριθμός των παιδιών ηλικίας 6-10 ετών στην ΕΕ-27 αυξήθηκε κατά 2 % το 2021 σε σύγκριση με το 2012. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις (της τάξης του +20 %) καταγράφηκαν στη Σλοβενία, τη Σουηδία, τη Μάλτα, το Λουξεμβούργο και την Τσεχική Δημοκρατία. Κατά την απογραφή σημειώθηκε μείωση κατά 13 % στην Πορτογαλία, μεταξύ 5 % και 8 % στη Ρουμανία, τις Κάτω Χώρες, τη Δανία, την Ιταλία και την Ουγγαρία και κατά 4 % τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κροατία.

2)Λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες: οι κατηγορίες ορίζονται στο νομοθετικό πλαίσιο της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 5 . Πρόκειται για τις περιφέρειες σε επίπεδοNUTS2 στις οποίες το κατά κεφαλήν ΑΕΠ (σε ΜΑΔ — μονάδες αγοραστικής δύναμης) είναι χαμηλότερο από το 75 % του μέσου όρου της ΕΕ-27. Τα μικρά νησιά του Αιγαίου ορίζονται στο άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 229/2013 6 ως όλα τα νησιά του Αιγαίου πελάγους, εκτός από την Κρήτη και την Εύβοια (τα εν λόγω νησιά αντιστοιχούν στην περιφέρεια NUTS2 που αναφέρεται ως Ελλάδα 42, Νότιο Αιγαίο και λαμβάνονται υπόψη ως οι άλλες λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες).

3)Η ιστορική χρήση εξάγεται από τις μηνιαίες δηλώσεις δαπανών των κρατών μελών που αποστέλλονται στην Επιτροπή σύμφωνα με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 908/2014 της Επιτροπής 7 (γραμμές του προϋπολογισμού 05 02 18 και 08 02 03 04). Τα αριθμητικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται είναι ο μέσος όρος των δαπανών της ΕΕ που πραγματοποίησε κάθε κράτος μέλος για το γάλα στα σχολεία κατά τα τελευταία τέσσερα πλήρη σχολικά έτη: 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020 και 2020/2021. Σε σύγκριση με την περίοδο 2012-2014, παρατηρείται αξιοσημείωτη αύξηση των δαπανών (άνω του 100 %) για τη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, τη Μάλτα και τη Σλοβενία. Η Σλοβακία αύξησε τις δαπάνες της κατά 71 %. Ωστόσο, η χρήση μειώθηκε δραστικά στη Γαλλία (–96 %) και στο Βέλγιο (–54 %). Το συνολικό ποσοστό της ιστορικής χρήσης σε επίπεδο ΕΕ παρουσιάζει αύξηση κατά 3 % 8 .

2.2.2.Υπολογισμοί

Όσον αφορά τα οπωροκηπευτικά στα σχολεία, το συνολικό ποσό της ενίσχυσης της ΕΕ (130 608 466 EUR) κατανεμήθηκε αρχικά στα κράτη μέλη κατ’ αναλογία προς το κριτήριο α) του αριθμού των παιδιών ηλικίας 6-10 ετών.

Στη συνέχεια, υπολογίστηκε προσαύξηση έως 20 % κατ’ αναλογία προς το ποσοστό των παιδιών ηλικίας 6-10 ετών στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες/στα μικρά νησιά του Αιγαίου σε κάθε κράτος μέλος [κριτήριο β)]. Η προσέγγιση αυτή έχει ως αποτέλεσμα συντελεστή στάθμισης σχεδόν 5 % για το κριτήριο αυτό (προσαύξηση 7 028 176 EUR επί συνόλου 137 636 642 EUR).

Οι ενδεικτικές κατανομές ενίσχυσης της ΕΕ που προκύπτουν από το άθροισμα των ποσών που υπολογίστηκαν με βάση τα κριτήρια α) και β) μειώθηκαν αναλογικά ώστε να προσαρμοστούν στο συνολικό ποσό της ενωσιακής ενίσχυσης ύψους 130 608 466 EUR.

Οι ενδεικτικές κατανομές ενίσχυσης της ΕΕ σε κάθε κράτος μέλος προσαρμόστηκαν επίσης ώστε να συμμορφώνονται με την απαίτηση βάσει της οποίας κάθε κράτος μέλος πρέπει να λαμβάνει τουλάχιστον 290 000 EUR. Η Κύπρος, το Λουξεμβούργο και η Μάλτα έλαβαν πρόσθετο ποσό. Οι ενδεικτικές κατανομές ενίσχυσης της ΕΕ για όλα τα άλλα κράτη μέλη μειώθηκαν αναλογικά ώστε να τηρηθεί το συνολικό ποσό.

Όσον αφορά το γάλα στα σχολεία, με βάση το κριτήριο α), το 60 % του συνολικού ποσού της ενίσχυσης της ΕΕ κατανεμήθηκε στα κράτη μέλη κατ’ αναλογία του αντίστοιχου αριθμού των παιδιών ηλικίας 6-10 ετών. Με βάση το κριτήριο β), το 5 % του συνολικού ποσού της ενίσχυσης της ΕΕ για το γάλα στα σχολεία κατανεμήθηκε στα κράτη μέλη κατ’ αναλογία προς τον αριθμό των παιδιών ηλικίας 6-10 ετών στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες/στα μικρά νησιά του Αιγαίου.

Εκτός από τα δύο αυτά κριτήρια, το 35 % του συνολικού ποσού της ενίσχυσης της ΕΕ για το γάλα στα σχολεία κατανεμήθηκε στα κράτη μέλη με μέση δαπάνη ενίσχυσης της ΕΕ ανά παιδί πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, κατ’ αναλογία προς την ιστορική χρήση των ενισχύσεων της ΕΕ στα εν λόγω κράτη μέλη, σύμφωνα με το κριτήριο γ). Πρόκειται για τη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Δανία, την Εσθονία, την Κύπρο, το Λουξεμβούργο, την Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Μάλτα, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία.

Οι ενδεικτικές κατανομές ενίσχυσης της ΕΕ για το γάλα στα σχολεία που προκύπτουν από το άθροισμα των ποσών που υπολογίστηκαν με βάση τα κριτήρια α), β) και γ) προσαρμόστηκαν ώστε να συμμορφώνονται με την απαίτηση βάσει της οποίας κάθε κράτος μέλος πρέπει να λαμβάνει ποσό τουλάχιστον 193 000 EUR. Το Λουξεμβούργο και η Μάλτα έλαβαν πρόσθετο ποσό. Οι ενδεικτικές κατανομές ενίσχυσης της ΕΕ για όλα τα άλλα κράτη μέλη μειώθηκαν αναλογικά ώστε να τηρηθεί το συνολικό ποσό (αναλυτικοί υπολογισμοί στο παράρτημα II).

2.3.Αποτέλεσμα της εφαρμογής των κριτηρίων κατανομής

Για 10 κράτη μέλη (Δανία, Εσθονία, Ελλάδα, Κροατία, Ιταλία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία και Ρουμανία), οι νέες ενδεικτικές κατανομές της ενίσχυσης της ΕΕ για τα οπωροκηπευτικά στα σχολεία είναι χαμηλότερες από την προηγούμενη περίοδο. Η μείωση είναι μικρότερη από 5 % για την Ελλάδα, τη Λιθουανία και την Ουγγαρία, κυμαίνεται από 5 % έως 10 % για τη Δανία, την Εσθονία, την Κροατία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες και τη Ρουμανία, ενώ ανέρχεται στο 15 % για την Πορτογαλία.

Για 14 κράτη μέλη (Βέλγιο, Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Γερμανία, Ιρλανδία, Ισπανία, Γαλλία, Λετονία, Αυστρία, Πολωνία, Σλοβενία, Σλοβακία, Φινλανδία και Σουηδία), οι νέες ενδεικτικές κατανομές της ενίσχυσης της ΕΕ για τα οπωροκηπευτικά στα σχολεία είναι υψηλότερες από την προηγούμενη περίοδο. Η αύξηση είναι μικρότερη από 5 % για τη Βουλγαρία, τη Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, τη Λετονία, την Αυστρία, την Πολωνία και τη Φινλανδία, κυμαίνεται από 5 % έως 10 % για το Βέλγιο, την Τσεχική Δημοκρατία, την Ιρλανδία και τη Σλοβακία, είναι 19 % για τη Σουηδία και 20 % για τη Σλοβενία.

Ο κύριος παράγοντας όσον αφορά τη μείωση ή την αύξηση της ενδεικτικής κατανομής της ενίσχυσης της ΕΕ είναι η μεταβολή του αριθμού των παιδιών ηλικίας 6-10 ετών στα οικεία κράτη μέλη, ενώ όσον αφορά την Εσθονία, είναι η μεταβολή του καθεστώτος των αναγνωρισμένων μειονεκτικών περιοχών.

Για την Κύπρο, το Λουξεμβούργο και τη Μάλτα, δεν υπάρχει μεταβολή στην ενδεικτική κατανομή, γεγονός που προκύπτει από την απαίτηση de minimis (δηλαδή, κάθε κράτος μέλος πρέπει να λαμβάνει ελάχιστο ποσό ύψους 290 000 EUR).

Όσον αφορά το γάλα στα σχολεία, 15 κράτη μέλη (Βέλγιο, Γερμανία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Κροατία, Ιταλία, Κύπρος, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Πορτογαλία, Σλοβενία, Φινλανδία και Σουηδία) έλαβαν χαμηλότερες ενδεικτικές κατανομές ενίσχυσης της ΕΕ σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.

Η μείωση είναι μικρότερη από 5 % για το Βέλγιο και την Ισπανία, κυμαίνεται από 5 % έως 10 % για τη Γερμανία, την Ιρλανδία, την Ελλάδα, τις Κάτω Χώρες, την Αυστρία, τη Σλοβενία και τη Σουηδία, ανέρχεται σε 14 % για την Ιταλία, κυμαίνεται από 20 % έως 30 % για τη Γαλλία, την Κροατία και τη Φινλανδία, ισούται με 41 % για την Πορτογαλία και 49 % για την Κύπρο. Στην Πορτογαλία καταγράφηκε μείωση κατά 13 % του αριθμού των παιδιών ηλικίας 6-10 ετών και η ιστορική χρήση της μειώθηκε σημαντικά. Η Κύπρος είχε λάβει για την προηγούμενη περίοδο μεγαλύτερο ποσό ενίσχυσης από εκείνο που θα δικαιούνταν με την αυστηρή εφαρμογή των κριτηρίων κατανομής, στο πλαίσιο των διοργανικών συζητήσεων.

Συνολικά, οι μεταβολές στις ενδεικτικές κατανομές για το γάλα στα σχολεία είναι σημαντικότερες από τις αντίστοιχες μεταβολές για τα οπωροκηπευτικά στα σχολεία. Αυτό οφείλεται στο τρίτο κριτήριο της ιστορικής χρήσης των ενισχύσεων της ΕΕ (σε ορισμένα κράτη μέλη σημειώθηκε σημαντική μείωση της χρήσης των ενισχύσεων της ΕΕ στο πλαίσιο του νέου καθεστώτος).

Κατά την εξέταση του συνολικού ενδεικτικού ποσού ενίσχυσης της ΕΕ (οπωροκηπευτικά και γάλα), τρία κράτη μέλη κατέγραψαν απότομη πτώση: η Κύπρος (–31 %), η Πορτογαλία (–25 %) και η Φινλανδία (–19 %), καμία από τις οποίες δεν κατόρθωσε να χρησιμοποιήσει το 100 % της ενδεικτικής κατανομής κατά τα τελευταία τέσσερα σχολικά έτη.

3.Αντικτυπος των μεταφορων

3.1.Νομικό πλαίσιο

Το πρόγραμμα της ΕΕ για την προώθηση της κατανάλωσης γάλακτος στα σχολεία και το πρόγραμμα της ΕΕ για την προώθηση της κατανάλωσης οπωροκηπευτικών στα σχολεία αποτελούσαν χωριστά καθεστώτα έως ότου συγχωνεύθηκαν σε κοινό νομικό και δημοσιονομικό πλαίσιο βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2016/791 9 . Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκριναν ότι η υιοθέτηση κοινής προσέγγισης θα εξασφάλιζε στα κράτη μέλη τη δυνατότητα μεγιστοποίησης του αντίκτυπου της κατανομής στο πλαίσιο ενός σταθερού προϋπολογισμού, καθώς και τη δυνατότητα αύξησης της αποτελεσματικότητας της διαχείρισης. Ωστόσο, προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι διαφορές μεταξύ των καθεστώτων (και των αλυσίδων εφοδιασμού τους), ορισμένα στοιχεία, όπως οι αντίστοιχοι προϋπολογισμοί, παρέμειναν χωριστά.

Από την 1η Αυγούστου 2017 τα κράτη μέλη που επιθυμούν να συμμετάσχουν στο σχολικό πρόγραμμα υποβάλλουν κάθε χρόνο αίτημα ενίσχυσης από την ΕΕ, στο οποίο προσδιορίζεται το ποσό που ζητείται για τα οπωροκηπευτικά και το ποσό που ζητείται για το γάλα στα σχολεία. Όπως αναφέρεται ανωτέρω, ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να μεταφέρουν άπαξ ανά σχολικό έτος έως και το 20 % κάθε μίας από τις ενδεικτικές κατανομές τους, με σκοπό την καλύτερη προσαρμογή στις προτεραιότητες και τις ανάγκες τους κατά την εφαρμογή του προγράμματος. Οι μεταφορές μπορούν να γίνουν:

α)	πριν από τον καθορισμό των οριστικών κατανομών για το επόμενο σχολικό έτος, μεταξύ των ενδεικτικών κατανομών του κράτους μέλους· ή
β)	μετά την έναρξη του σχολικού έτους, μεταξύ των οριστικών κατανομών του κράτους μέλους, εφόσον έχουν προσδιοριστεί οι οριστικές κατανομές για το εν λόγω κράτος μέλος.

3.2.Μεταφορές που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο εφαρμογής 2017-2023

Από την αξιολόγηση του προγράμματος της ΕΕ για τα σχολεία κατά την περίοδο από το 2017/2018 έως το 2020/2021 προέκυψε ότι η δυνατότητα μεταφοράς της ενίσχυσης της ΕΕ μεταξύ των δύο σκελών του προγράμματος της ΕΕ χρησιμοποιήθηκε από 14 κράτη μέλη (βάσει εξέτασης των εγγράφων εργασίας που υποβλήθηκαν στους αντιπροσώπους των κρατών μελών στην επιτροπή για την κοινή οργάνωση των γεωργικών αγορών, ζωικά προϊόντα). Χρησιμοποιήθηκε κυρίως για τη μεταφορά κονδυλίων από τη διανομή γάλακτος στην προώθηση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών (σε 10 από τα 14 κράτη μέλη με τη χρήση των μεταφορών). Ο κύριος λόγος για τη μεταφορά ήταν η κάλυψη της υψηλότερης ζήτησης για τα οπωροκηπευτικά, παράλληλα με την υποαπορρόφηση του προϋπολογισμού για το γάλα 10 .

Οι μεταφορές από τα κονδύλια για το γάλα στα κονδύλια για τα οπωροκηπευτικά για τα 10 ενδιαφερόμενα κράτη μέλη δεν ζητούνταν κάθε έτος και η χρήση του μεταφερόμενου προϋπολογισμού διέφερε από το ένα έτος στο άλλο, όπως φαίνεται στον πίνακα κατωτέρω.

ΚΜ

ΕΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ

% ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΕΡΟΜΕΝΟΥ ΠΟΣΟΥ

Βέλγιο

2017/2018-2020/2021

0 %

Δανία

2020/2021

0 %

Γερμανία

2018/2019

2017/2018, 2019/2020 και 2020/2021

100 %

0 %

Ιρλανδία

2017/2018

60 %

Ισπανία

2017/2018

2018/2019 και 2019/2020

30 %

0 %

Κύπρος

2017/2018

2018/2019

2019/2020

2020/2021

0 %

82 %

0 %

60 %

Λουξεμβούργο

2017/2018-2020/2021

100 %

Μάλτα

2017/2018

0 %

Κάτω Χώρες

2017/2018

2018/2019

2019/2020 και 2020/2021

27 %

70 %

0 %

Αυστρία

2017/2018-2018/2019 και 2019/2020

0 %

Μολονότι οι μεταφορές από τα κονδύλια για οπωροκηπευτικά στα κονδύλια για το γάλα χρησιμοποιήθηκαν από περιορισμένο αριθμό κρατών μελών (Γαλλία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σουηδία), τα ποσά που μεταφέρθηκαν είναι υψηλότερα. Η Σουηδία κάνει χρήση αυτής της δυνατότητας κάθε έτος, δεδομένου ότι το πρόγραμμα της ΕΕ για την προώθηση της κατανάλωσης οπωροκηπευτικών στα σχολεία δεν εφαρμόζεται στη χώρα· ωστόσο, το μεταφερόμενο ποσό δεν χρησιμοποιείται στην πραγματικότητα. Η Γαλλία μεταφέρει σχεδόν 4,5 εκατ. EUR ετησίως, ώστε να διαθέτει εξίσου σημαντικούς προϋπολογισμούς τόσο για το γάλα όσο και για τα οπωροκηπευτικά. Ωστόσο, και τα δύο κονδύλια παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό αχρησιμοποίητα κατά τη διάρκεια της τετραετούς περιόδου εφαρμογής που καλύπτεται από την αξιολόγηση. Μόνο στην περίπτωση της Ρουμανίας, το μεταφερόμενο ποσό χρησιμοποιήθηκε πλήρως, χάρη στην αυξημένη συχνότητα διανομής (σε καθημερινή βάση).

4.Συμπερασματα

Τα κριτήρια που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 για την κατανομή του συνολικού ποσού της ενίσχυσης της ΕΕ για το πρόγραμμα της ΕΕ για τα σχολεία μεταξύ των κρατών μελών εφαρμόστηκαν από το Συμβούλιο κατά την έκδοση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1370/2013 του Συμβουλίου (για την περίοδο από την 1η Αυγούστου 2017 έως τις 31 Ιουλίου 2023), και από την Επιτροπή με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2023/106 (για την περίοδο από την 1η Αυγούστου 2023 έως τις 31 Ιουλίου 2029). Η τελευταία εκδόθηκε μετά από θετική γνωμοδότηση της επιτροπής για την κοινή οργάνωση των γεωργικών αγορών της 15ης Δεκεμβρίου 2022, στην οποία 24 κράτη μέλη, που αντιπροσωπεύουν το 83 % του πληθυσμού της ΕΕ, εξέφρασαν την υποστήριξή τους. Με άλλα λόγια, η εφαρμογή των κριτηρίων εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία.

Τα κριτήρια εξακολουθούν να έχουν εφαρμογή, δεδομένου ότι περιλαμβάνουν τρεις βασικές αρχές: την αναλογικότητα (αριθμός μαθητών σε κάθε κράτος μέλος), τη συνοχή (βαθμός ανάπτυξης των περιφερειών), και την αποτελεσματικότητα (ιστορική χρήση). Κατά την υπό εξέλιξη επανεξέταση του προγράμματος της ΕΕ για τα σχολεία θα μπορούσε να διερευνηθεί το ενδεχόμενο επέκτασης του πεδίου εφαρμογής του τρίτου κριτηρίου (ιστορική χρήση), ώστε να συμπεριληφθούν τα οπωροκηπευτικά στα σχολεία, δεδομένου ότι επί του παρόντος περιορίζεται στο γάλα στα σχολεία.

Η δυνατότητα μεταφοράς της ενίσχυσης της ΕΕ χρησιμοποιήθηκε κυρίως από το γάλα στα σχολεία στα οπωροκηπευτικά στα σχολεία. Αυτό έγινε για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης ζήτησης για τα οπωροκηπευτικά, η οποία φαίνεται να συνάδει με την ανοδική τάση του αριθμού των παιδιών που συμμετέχουν στο σκέλος του προγράμματος της ΕΕ για τα οπωροκηπευτικά στα σχολεία και την πτωτική τάση του αριθμού των παιδιών που συμμετέχουν στο σκέλος του προγράμματος της ΕΕ για το γάλα στα σχολεία 11 .

Στην πράξη, τα ποσά που μεταφέρθηκαν πράγματι χρησιμοποιήθηκαν μόνο σε ποσοστό έως και 15 % για μεταφορές από το γάλα στα οπωροκηπευτικά και κατά 12 % για μεταφορές από τα οπωροκηπευτικά στο γάλα. Ωστόσο, η δυνατότητα αυτή επέτρεψε στα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν καλύτερα τη χορηγούμενη ενίσχυση της ΕΕ όπου χρειαζόταν, με στόχο την αύξηση της κάλυψης όσον αφορά την ποσότητα και τη συχνότητα της διανομής. Κατά την υπό εξέλιξη επανεξέταση του προγράμματος της ΕΕ για τα σχολεία θα μπορούσε να διερευνηθεί το ενδεχόμενο απλούστευσης της προσέγγισης, ώστε να επιτρέπεται στα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν τα εθνικά τους κονδύλια ανάλογα με τις ανάγκες τους και όπως περιγράφεται στις εθνικές στρατηγικές τους.

(1) () Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των αγορών γεωργικών προϊόντων και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 922/72, (ΕΟΚ) αριθ. 234/79, (ΕΚ) αριθ. 1037/2001 και (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου.

(2) () Κράτη μέλη με εξόχως απόκεντρες περιοχές του άρθρου 349 ΣΛΕΕ, καθώς και σε άλλες περιπτώσεις, μεταξύ άλλων όπως όταν ένα κράτος μέλος πρέπει να αντιμετωπίσει την ιδιαίτερη κατάσταση της αγοράς στον τομέα που καλύπτεται από το σχολικό πρόγραμμα, ή να αντιμετωπίσει ιδιαίτερες ανησυχίες όσον αφορά τη χαμηλή κατανάλωση μιας από τις ομάδες προϊόντων ή να αντιμετωπίσει άλλες κοινωνικές μεταβολές.

(3) () Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1370/2013 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2013, για τη θέσπιση μέτρων σχετικά με τον καθορισμό ορισμένων ενισχύσεων και επιστροφών που συνδέονται με την κοινή οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων.

(4) () Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2017/40 της Επιτροπής, της 3ης Νοεμβρίου 2016, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την ενωσιακή ενίσχυση για την παροχή φρούτων και λαχανικών, μπανανών και γάλακτος στα εκπαιδευτικά ιδρύματα και για την τροποποίηση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 907/2014 της Επιτροπής.

(5) () https://cohesiondata.ec.europa.eu/2021-2027-Finances/2021-2027-IJG-Categories-of-NUTS2-regions/uxj2-277b/data

(6) () Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 229/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Μαρτίου 2013, σχετικά με τον καθορισμό ειδικών μέτρων για τη γεωργία στα μικρά νησιά του Αιγαίου και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1405/2006 του Συμβουλίου.

(7) () Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 908/2014 της Επιτροπής, της 6ης Αυγούστου 2014, για τη θέσπιση κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους οργανισμούς πληρωμών και άλλους οργανισμούς, τη δημοσιονομική διαχείριση, την εκκαθάριση λογαριασμών, τους κανόνες σχετικά με τους ελέγχους, τις εγγυήσεις και τη διαφάνεια.

(8) () Οι σχετικοί πίνακες εργασίας και οι υπολογισμοί για τα τρία κριτήρια παρατίθενται στο παράρτημα I.

(9) () Κανονισμός (ΕΕ) 2016/791 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2016, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 όσον αφορά το καθεστώς ενίσχυσης για την παροχή οπωροκηπευτικών προϊόντων, μπανανών και γάλακτος στα εκπαιδευτικά ιδρύματα.

(10) () Αναλυτικός πίνακας των μεταφορών ενωσιακής ενίσχυσης μεταξύ των οπωροκηπευτικών και του γάλακτος στα σχολεία παρατίθεται στο παράρτημα III.

(11) () Συνολικά, κατά την περίοδο από το 2017/2018 έως το 2020/2021, ο αριθμός των παιδιών που επωφελήθηκαν από το σκέλος των οπωροκηπευτικών μειώθηκε κατά 2,5 % (μείωση που συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τα υγειονομικά περιοριστικά μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης της πανδημίας COVID-19). Ωστόσο, ο αριθμός των παιδιών που επωφελούνται από το σκέλος του γάλακτος παρουσιάζει σταθερή μείωση από το 2017/2018.

Κράτη μέλη	2017/2018	2018/2019	2019/2020	2020/2021	Κύριος λόγος για τις μεταφορές (πηγή: έρευνα των οργανισμών πληρωμών)	Χρήση ή μη χρήση για τα μεταφερόμενα ποσά
	Ευρώ	Ευρώ	Ευρώ	Ευρώ
Βέλγιο	22 450	37 529	37 529	37 529	—	Το ποσό των μεταφορών που πραγματοποιήθηκαν από το σκέλος του γάλακτος στο σκέλος των οπωροκηπευτικών δεν χρησιμοποιήθηκε.
Δανία				2 987		Το ποσό των μεταφορών που πραγματοποιήθηκαν από το σκέλος του γάλακτος στο σκέλος των οπωροκηπευτικών δεν χρησιμοποιήθηκε.
Γερμανία	451 361	177 929	384 706	162 902	Υψηλότερη ζήτηση για οπωροκηπευτικά σε σύγκριση με τη ζήτηση για γάλα στα σχολεία, κατ’ αναλογία προς την κατανομή.	Το ποσό των μεταφορών, με το οποίο αυξήθηκε η ενωσιακή ενίσχυση για το σκέλος των οπωροκηπευτικών, χρησιμοποιήθηκε το 2018/2019 αλλά δεν χρησιμοποιήθηκε κατά τα έτη 2017/2018, 2019/2020 και 2020/2021.
Ιρλανδία	117 052				Υποαπορρόφηση του προϋπολογισμού για το σκέλος του γάλακτος και ανεπαρκή κονδύλια στο σκέλος των οπωροκηπευτικών.	Το ποσό των μεταφορών που πραγματοποιήθηκαν από το σκέλος του γάλακτος στο σκέλος των οπωροκηπευτικών χρησιμοποιήθηκε κατά 60 %.
Ισπανία	1 575 696	1 114 961	165 874		Περιορισμοί των εθνικών/περιφερειακών υγειονομικών αρχών.	Το ποσό που μεταφέρθηκε από το σκέλος του γάλακτος στο σκέλος των οπωροκηπευτικών του προγράμματος χρησιμοποιήθηκε κατά 30 % το 2017/2018, αλλά δεν χρησιμοποιήθηκε κατά τα έτη 2018/2019 και 2019/2020.
Γαλλία	4 497 617	4 497 617	4 497 617	4 497 617	Εξασφάλιση ισοδυναμίας στους προϋπολογισμούς για τα οπωροκηπευτικά και για το γάλα με σκοπό την επίτευξη ίσης συμβολής στην κατανάλωση γεωργικών προϊόντων.	Το ποσό των μεταφορών που πραγματοποιήθηκαν από το σκέλος των οπωροκηπευτικών στο σκέλος του γάλακτος δεν χρησιμοποιήθηκε.
Κύπρος	100 044	100 044	100 044	100 044	Το ποσό που μεταφέρθηκε από το σκέλος του γάλακτος στο σκέλος των οπωροκηπευτικών χρησιμοποιήθηκε κατά 82 % το 2018/2019 και κατά 60 % το 2020/2021.	Το ποσό που μεταφέρθηκε από το σκέλος του γάλακτος στο σκέλος των οπωροκηπευτικών δεν χρησιμοποιήθηκε το 2017/2018, χρησιμοποιήθηκε κατά 82 % το 2018/2019, δεν χρησιμοποιήθηκε το 2019/2020 και χρησιμοποιήθηκε κατά 60 % το 2020/2021.
Λουξεμβούργο	4 000	30 000	35 000	40 950	Βραδύτερος ρυθμός απορρόφησης για το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα απ’ ό,τι αναμενόταν.	Το ποσό που μεταφέρθηκε από το σκέλος του γάλακτος στο σκέλος των οπωροκηπευτικών χρησιμοποιήθηκε εξ ολοκλήρου.
Μάλτα	48 250				—	Το ποσό που μεταφέρθηκε από το σκέλος του γάλακτος στο σκέλος των οπωροκηπευτικών δεν χρησιμοποιήθηκε.
Κάτω Χώρες	480 212	480 212	480 212	480 212	—	Το ποσό που μεταφέρθηκε από το σκέλος του γάλακτος στο σκέλος των οπωροκηπευτικών χρησιμοποιήθηκε κατά 27 % το 2017/2018 και κατά 70 % το 2018/2019, ενώ δεν χρησιμοποιήθηκε το 2019/2020 και το 2020/2021.
Αυστρία	112 546	130 000	150 000		Υψηλότερη ζήτηση για τα οπωροκηπευτικά σε σύγκριση με το γάλα.	Το ποσό των μεταφορών που πραγματοποιήθηκαν από το σκέλος του γάλακτος στο σκέλος των οπωροκηπευτικών δεν χρησιμοποιήθηκε.
Πορτογαλία	426 842				—	Το ποσό των μεταφορών που πραγματοποιήθηκαν από το σκέλος των οπωροκηπευτικών στο σκέλος του γάλακτος δεν χρησιμοποιήθηκε.
Ρουμανία	1 373 370	1 373 370			Πολλές αναθέτουσες αρχές (δημοτικά συμβούλια) επέλεξαν τη διανομή γάλακτος για 5 ημέρες την εβδομάδα.	Το ποσό των μεταφορών που πραγματοποιήθηκαν από το σκέλος των οπωροκηπευτικών στο σκέλος του γάλακτος χρησιμοποιήθηκε εξ ολοκλήρου.
Σουηδία	570 994	570 994	570 994	570 994	Η Σουηδία δεν εφαρμόζει το σκέλος του προγράμματος για τα σχολεία όσον αφορά τα οπωροκηπευτικά.	Το ποσό των μεταφορών που πραγματοποιήθηκαν από το σκέλος των οπωροκηπευτικών στο σκέλος του γάλακτος δεν χρησιμοποιήθηκε.
Μεταφορές Γ προς ΟΠ	(9) = 2 911 611	(7) = 2 070 675	(7) = 1 353 365	(6) = 824 354
Μεταφορές ΟΠ προς Γ	(4) = 6 868 823	(3) = 6 441 981	(2) = 5 068 611	(2) = 5 068 611

ΚΜ	ΕΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ	% ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΕΡΟΜΕΝΟΥ ΠΟΣΟΥ
Βέλγιο	2017/2018-2020/2021	0 %
Δανία	2020/2021	0 %
Γερμανία	2018/2019 2017/2018, 2019/2020 και 2020/2021	100 % 0 %
Ιρλανδία	2017/2018	60 %
Ισπανία	2017/2018 2018/2019 και 2019/2020	30 % 0 %
Κύπρος	2017/2018 2018/2019 2019/2020 2020/2021	0 % 82 % 0 % 60 %
Λουξεμβούργο	2017/2018-2020/2021	100 %
Μάλτα	2017/2018	0 %
Κάτω Χώρες	2017/2018 2018/2019 2019/2020 και 2020/2021	27 % 70 % 0 %
Αυστρία	2017/2018-2018/2019 και 2019/2020	0 %