ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 1.6.2023
COM(2023) 268 final
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ
Ασφάλεια στη θάλασσα: στο επίκεντρο μιας καθαρής και σύγχρονης ναυτιλίας
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ
Ασφάλεια στη θάλασσα: στο επίκεντρο μιας καθαρής και σύγχρονης ναυτιλίας
Οι θαλάσσιες μεταφορές είναι στρατηγικής σημασίας για την οικονομία της ΕΕ και τις συνδέσεις μεταξύ και εντός των κρατών μελών. Δεδομένου ότι το 75 % του εξωτερικού εμπορίου της ΕΕ πραγματοποιείται διά θαλάσσης, ένας αποδοτικός, ασφαλής, προστατευμένος και πιο βιώσιμος ναυτιλιακός τομέας είναι απαραίτητος για την ανταγωνιστικότητα του εμπορίου μας και για την προμήθεια αγαθών και υλικών στην ενιαία αγορά μας. Οι θαλάσσιες μεταφορές δεν αποτελούν απλώς τη ραχοκοκαλιά της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας μας, αλλά είναι και ζωτικές για τα νησιά μας και τις περιφερειακές και απομακρυσμένες θαλάσσιες περιοχές. Ο τομέας αποδείχθηκε ιδιαίτερα ανθεκτικός κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, καθιστώντας δυνατή τη συνέχιση του εμπορίου βασικών αγαθών, όπως ο εφοδιασμός με τρόφιμα και ιατροφαρμακευτικό υλικό. Η πανδημία υπενθύμισε με έντονο τρόπο τον καίριο ρόλο που διαδραματίζουν οι θαλάσσιες μεταφορές και οι εργαζόμενοι σε αυτές, καθώς και την ανάγκη οι πολιτικές της ΕΕ να λαμβάνουν υπόψη τη σημασία του τομέα. Οι νέες γεωπολιτικές συνθήκες που προκλήθηκαν από τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και οι επακόλουθες αλλαγές των τάσεων στο εμπόριο και στον τομέα της ενέργειας ανέδειξαν την επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του ναυτιλιακού τομέα της.
Το επίπεδο θαλάσσιας ασφάλειας στα ύδατα της ΕΕ είναι επί του παρόντος πολύ υψηλό, με λίγους θανάτους και χωρίς μεγάλες πετρελαιοκηλίδες του μεγέθους των ατυχημάτων των πετρελαιοφόρων Erika και Prestige 1 . Ωστόσο, κάθε χρόνο αναφέρονται περισσότερα από 2 000 ναυτικά ατυχήματα και συμβάντα 2 . Μόνο ένα ατύχημα στο οποίο εμπλέκεται επιβατηγό πλοίο ή φορτηγό πλοίο που μεταφέρει επικίνδυνο ή επιβλαβές υλικό θα μπορούσε να έχει καταστροφικές επιπτώσεις στους εργαζομένους, στους πολίτες γενικότερα και στο θαλάσσιο περιβάλλον. Η μετάβαση σε καθαρότερες και πιο αυτόνομες θαλάσσιες μεταφορές δημιουργεί επίσης νέες προκλήσεις. Η ασφάλεια, η προστασία και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα του συστήματος μεταφορών είναι υψίστης σημασίας και δεν θα πρέπει να διακυβεύονται. Η ΕΕ θα πρέπει να αναπτύξει προορατικές και προληπτικές πολιτικές και να διατηρήσει την παγκόσμια ηγετική της θέση στον τομέα αυτόν, βασιζόμενη σε συνεχείς προσπάθειες με τις διεθνείς, εθνικές και τοπικές αρχές, καθώς και με τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνίας των πολιτών.
Η διττή, ψηφιακή και βιώσιμη, μετάβαση προϋποθέτουν οι θαλάσσιες μεταφορές να υποβληθούν σε σημαντικό μετασχηματισμό. Ο τομέας, που αντιπροσωπεύει το 3 % των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (GHG), πρέπει να στραφεί σε τεχνολογίες, συστήματα πρόωσης και καύσιμα χαμηλών και μηδενικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Θα πρέπει επίσης να μειώσει τις εκπομπές ατμοσφαιρικών ρύπων και τις συνολικές επιπτώσεις του στο θαλάσσιο περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων πλαστικών απορριμμάτων και του υποθαλάσσιου θορύβου. Ταυτόχρονα, η ψηφιοποίηση και η μετάβαση προς έξυπνα και αυτόνομα συστήματα ναυτιλίας δημιουργούν ευκαιρίες και προκλήσεις. Οι εν λόγω μετασχηματισμοί προϋποθέτουν περιβάλλον υποστήριξης της καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης που παρέχεται στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης για τις πλωτές μεταφορές μηδενικών εκπομπών 3 . Πρέπει επίσης να συνοδεύονται από εκτεταμένες προσπάθειες επανεκπαίδευσης και επαγγελματικής ανάπτυξης του εργατικού δυναμικού, καθώς και από μέτρα για την προσέλκυση εργαζομένων στον τομέα, ιδίως των νέων. Οι ναυτικοί και οι εργαζόμενοι στις θαλάσσιες μεταφορές αποτελούν το πολυτιμότερο κεφάλαιο του τομέα και πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο μιας ασφαλούς και βιώσιμης μετάβασης.
Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η στρατηγική για βιώσιμη και έξυπνη κινητικότητα 4 και το σχέδιο δράσης για μηδενική ρύπανση 5 έχουν καθορίσει την κατεύθυνση σε επίπεδο ΕΕ, με γενική φιλοδοξία να επιτευχθούν μηδενικά ατυχήματα, μηδενικά απόβλητα, μηδενική ρύπανση, απανθρακοποιημένες, έξυπνες και ανθεκτικές θαλάσσιες μεταφορές. Με τη δέσμη νομοθετικών μέτρων «Fit-for-55», επιτεύχθηκε σημαντική πρόοδος για να τεθεί ο τομέας σε μια πιο βιώσιμη πορεία. Μέσω του κανονισμού FuelEU Maritime 6 —ο οποίος αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της διάδοσης βιώσιμων καυσίμων στις θαλάσσιες μεταφορές— και της επέκτασης του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ) στις θαλάσσιες μεταφορές 7 , η ΕΕ έχει θεσπίσει μέτρα που θα προωθήσουν τις επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες και καύσιμα και θα διασφαλίσουν ότι ο τομέας θα συμβάλλει στην επίτευξη του στόχου της συμφωνίας του Παρισιού για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5 °C.
Η Επιτροπή προτείνει την αναθεώρηση πέντε νομοθετικών πράξεων για τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ για την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα στη θάλασσα και την παροχή στην ΕΕ εργαλείων για τη στήριξη της καθαρής και σύγχρονης ναυτιλίας. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι ο ναυτιλιακός τομέας της ΕΕ είναι κατάλληλος για τον επιδιωκόμενο σκοπό. Στο σύνολό τους, οι προτάσεις αυτές αποτελούν τη βάση των προσπαθειών μας για τη διασφάλιση αποτελεσματικής, βιώσιμης και ασφαλούς θαλάσσιας κίνησης και θαλάσσιων μεταφορών στα ύδατα της ΕΕ και πέραν αυτών, προς όφελος των πολιτών, των παράκτιων κοινοτήτων, του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των υγιών ωκεανών μας. Παράλληλα με αυτό το ισχυρό νομικό πλαίσιο, η ΕΕ δεσμεύεται να εργαστεί στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ) για να θέσει τον πήχη ψηλά σε θέματα ασφάλειας και προστασίας, στην ψηφιοποίηση και στον οικολογικό προσανατολισμό και στην απανθρακοποίηση της ναυτιλίας. Η συνύπαρξη των εν λόγω ευρωπαϊκών κανόνων και η δράση της ΕΕ στο πλαίσιο του ΔΝΟ διασφαλίζουν τη διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού εντός της ενιαίας αγοράς, καθώς και σε παγκόσμιο επίπεδο, αποφεύγοντας τους κινδύνους αλλαγής σημαίας και απώλειας όσον αφορά τα ευρωπαϊκά συμφέροντα.
Η παρούσα δέσμη μέτρων για τις θαλάσσιες μεταφορές αποτελείται από πέντε προτάσεις αναθεώρησης που αφορούν:
-την οδηγία 2009/21/ΕΚ για την τήρηση των υποχρεώσεων του κράτους σημαίας·
-την οδηγία 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα·
-την οδηγία 2009/18/ΕΚ για τη διερεύνηση των ατυχημάτων στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών·
-την οδηγία 2005/35/ΕΚ σχετικά με τη ρύπανση από τα πλοία και τη θέσπιση κυρώσεων· και
-τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1406/2002 σχετικά με τη σύσταση ευρωπαϊκού οργανισμού για την ασφάλεια στη θάλασσα.
1.Το υφιστάμενο πλαίσιο της ΕΕ για την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα στη θάλασσα: μια ισχυρή δέσμη νομοθετικών πράξεων που πρέπει να εκσυγχρονιστούν
Οι τρεις οδηγίες σχετικά με τις υποχρεώσεις του κράτους σημαίας, τον έλεγχο από το κράτος λιμένα και τη διερεύνηση ατυχημάτων αποτελούν τους βασικούς πυλώνες της ασφάλειας στη θάλασσα. Αντικατοπτρίζουν τις διεθνείς υποχρεώσεις που υπέχουν τα κράτη μέλη ως κράτη σημαίας, λιμένα και παράκτια κράτη, όπως ορίζονται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), στην οποία η ίδια η ΕΕ είναι συμβαλλόμενο μέρος. Η δράση της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας στη θάλασσα συμπληρώνει και εφαρμόζει το διεθνές νομικό πλαίσιο, ιδίως τους λεπτομερείς κανόνες και τα πρότυπα που προβλέπονται στις κύριες συμβάσεις του ΔΝΟ. Η ενσωμάτωση των εν λόγω κανόνων και προτύπων στο νομικό σύστημα της ΕΕ καθιστά τις εν λόγω διατάξεις δεκτικές προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου, με αποτέλεσμα να διασφαλίζεται η ομοιόμορφη επιβολή τους σε ολόκληρη την ΕΕ και να εξασφαλίζονται ισότιμοι όροι ανταγωνισμού τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για τους φορείς εκμετάλλευσης του τομέα. Ταυτόχρονα, η ενσωμάτωση των διεθνών κανόνων στο δίκαιο της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ευθυγράμμιση του δικαίου της ΕΕ με τους διεθνείς κανόνες διασφαλίζουν ότι τα κράτη σημαίας και οι φορείς εκμετάλλευσης επωφελούνται από ισότιμους όρους ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο και ότι διατηρούμε την ανταγωνιστικότητα της ναυτιλίας της ΕΕ.
Η ασφάλεια στη θάλασσα οργανώνεται με βάση τρεις γραμμές άμυνας για τη δημόσια δράση, ενώ οι πλοιοκτήτες και οι φορείς εκμετάλλευσης έχουν καθήκον να διατηρούν πάντοτε τα πλοία τους κατάλληλα για τη σκοπούμενη χρήση. Την πρωταρχική ευθύνη φέρει το κράτος σημαίας, το οποίο πρέπει να διασφαλίζει ότι το πλοίο είναι αξιόπλοο και ότι διαθέτει τα απαραίτητα πιστοποιητικά που αποδεικνύουν τη συμμόρφωση με τους διεθνείς κανόνες και πρότυπα. Ως εκ τούτου, το κράτος σημαίας είναι η πρώτη γραμμή άμυνας. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι κανόνες του κράτους σημαίας εφαρμόζονται μόνο σε σκάφη που φέρουν τη σημαία αυτή και δεδομένου ότι ορισμένα κράτη σημαίας δεν είναι πρόθυμα ή ικανά να επιβάλουν τους ισχύοντες κανόνες στους στόλους τους, οι αξιωματικοί ελέγχου του κράτους λιμένα διενεργούν επιθεωρήσεις ξένων πλοίων όταν βρίσκονται σε λιμένες. Συνεπώς, ο έλεγχος από το κράτος λιμένα είναι η δεύτερη γραμμή άμυνας. Παρά τα δύο αυτά επίπεδα πρόληψης, τα ατυχήματα και οι εκ προθέσεως ή εξ αμελείας παραβάσεις των σχετικών υποχρεώσεων μπορούν ακόμα να συμβούν. Οι αιτίες τους θα πρέπει να διερευνώνται ώστε να εξασφαλίζεται συνεχής βελτίωση, να αποφεύγεται η επανάληψη παρόμοιων ατυχημάτων και να επιβάλλονται κυρώσεις στους δράστες παράνομων δραστηριοτήτων. Πρόκειται για την τρίτη γραμμή άμυνας.
Στο σύνολό τους, οι εν λόγω γραμμές άμυνας αποσκοπούν στη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής των κανόνων και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να οδηγήσουν σε μείωση των συμβάντων και των ατυχημάτων και, εν τέλει, να αποτρέψουν την απώλεια ανθρώπινων ζωών και τη ρύπανση του περιβάλλοντος.
Κατά τον έλεγχο καταλληλότητας που διενεργήθηκε το 2018, διαπιστώθηκε ότι οι τρεις αυτές οδηγίες είχαν προστιθέμενη αξία, ιδίως όσον αφορά την εναρμονισμένη εφαρμογή και επιβολή των διεθνών κανόνων, και ότι είχαν επιτύχει τους επιδιωκόμενους στόχους τους. Ωστόσο, ο έλεγχος καταλληλότητας επισήμανε επίσης ότι υπήρχαν περιθώρια βελτίωσης και ευκαιρίες για περαιτέρω ψηφιοποίηση, συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και αυξημένη στήριξη από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA).
Τα θαλάσσια ατυχήματα δεν προκαλούν μόνο την απώλεια ανθρώπινων ζωών και οικονομικές απώλειες, αλλά έχουν άμεσο αντίκτυπο στο περιβάλλον. Η ρύπανση που εκλύεται από πλοία, τυχαία, εκ προθέσεως ή εξ αμελείας, όπως πετρέλαιο, λύματα απορριμμάτων ή χημικές ουσίες, έχει αρνητικές επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον και μπορεί να μολύνει σοβαρά τους θαλάσσιους και παράκτιους οικοτόπους. Ως εκ τούτου, η εν λόγω ρύπανση αντιμετωπίζεται μέσω ειδικής συμπληρωματικής νομοθεσίας της ΕΕ για τις παράνομες απορρίψεις, και συγκεκριμένα μέσω της οδηγίας σχετικά με τη ρύπανση από τα πλοία.
Η εν λόγω οδηγία δεν καθορίζει πρότυπα για τον προσδιορισμό των απορρίψεων αυτών. Οι προδιαγραφές αυτές ρυθμίζονται διεθνώς μέσω της σύμβασης MARPOL του ΔΝΟ (για την πρόληψη της ρύπανσης από πλοία), η οποία καθορίζει αν μια απόρριψη είναι εγκεκριμένη ή παράνομη. Από την άλλη πλευρά, ο ρόλος της οδηγίας είναι να απαιτεί από τα κράτη μέλη να ορίζουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένων των ποινικών κυρώσεων, για τις παράνομες απορρίψεις. Προβλέπει επίσης τη συνεργασία για την επιβολή της νομοθεσίας σε ολόκληρη την ΕΕ με την υποστήριξη του EMSA. Η οδηγία συμπληρώνει το διεθνές καθεστώς με την υποστήριξη των κρατών μελών της ΕΕ στον εντοπισμό των παραβατών μέσω πληροφοριών από δορυφορική επιτήρηση σχετικά με πιθανές πετρελαιοκηλίδες και με το καθεστώς ευθύνης που θεσπίζει, το οποίο διευκολύνει την επιβολή κυρώσεων στους ρυπαίνοντες.
Η αξιολόγηση της οδηγίας επισήμανε διάφορες ελλείψεις τις οποίες η προτεινόμενη αναθεώρηση σκοπεύει να αντιμετωπίσει. Σε αυτές περιλαμβάνεται η διασφάλιση του κατάλληλου εντοπισμού των παράνομων απορρίψεων, της δίωξης των παραβάσεων, της επιβολής κυρώσεων στους δράστες παράνομων δραστηριοτήτων και, λόγω αυτού, η διασφάλιση της μείωσης των παράνομων απορρίψεων ώστε να μειωθούν τελικά οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η αναθεώρηση αποσκοπεί, σε συνδυασμό με την οδηγία σχετικά με τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής, να αποθαρρύνει όλους τους πλοιοκτήτες και τους φορείς εκμετάλλευσης (ανεξαρτήτως σημαίας) από κάθε είδους παράνομες απορρίψεις στις ευρωπαϊκές θάλασσες. Η παράδοση όλων των αποβλήτων πλοίου στις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής της ΕΕ θα πρέπει να αποτελεί τον κανόνα.
Ο EMSA διαδραματίζει καίριο ρόλο στο πλαίσιο της ΕΕ για την ασφάλεια στη θάλασσα και έχει συμβάλει σημαντικά στα ενθαρρυντικά αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν στην ΕΕ όσον αφορά τη διασφάλιση ποιοτικής ναυτιλίας και τη διαμόρφωση νοοτροπίας ασφάλειας. Ο Οργανισμός ιδρύθηκε το 2002, στον απόηχο των θαλάσσιων καταστροφών του Prestige και του Erika, με ειδικό στόχο την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών στην εφαρμογή και στην παρακολούθηση της νομοθεσίας της ΕΕ για την ασφάλεια στη θάλασσα. Μέσω των επισκέψεων και των επιθεωρήσεών του (κλιμάκιο ελέγχου), ο Οργανισμός βρίσκεται στον πυρήνα της προστιθέμενης αξίας της ΕΕ για την ασφάλεια στη θάλασσα χάρη στη βοήθειά του στην επιβολή και στη διευκόλυνση της αποτελεσματικής και αποδοτικής εφαρμογής των κανόνων. Ο Οργανισμός πρέπει να συνεχίσει να διαθέτει επαρκείς πόρους γι’ αυτό το βασικό καθήκον παρά το διευρυμένο χαρτοφυλάκιο δραστηριοτήτων του, ώστε να συνεχίσει να παρέχει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας στα κράτη μέλη, στην Επιτροπή και στην ευρύτερη ναυτιλιακή κοινότητα.
Από το 2002 τα καθήκοντα του Οργανισμού έχουν πράγματι διευρυνθεί και ο EMSA παρέχει πλέον τεχνική, επιστημονική και επιχειρησιακή συνδρομή σε ευρύ φάσμα τομέων που σχετίζονται με τις θαλάσσιες μεταφορές, ιδίως σε σχέση με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Η εντολή του Οργανισμού, με εξαίρεση την τροποποίηση της συνεργασίας με την ακτοφυλακή, αναθεωρήθηκε τελευταία φορά το 2013 και πρέπει να επικαιροποιηθεί ώστε να αντικατοπτρίζει το τρέχον πεδίο δραστηριοτήτων του EMSA, το εξελισσόμενο κανονιστικό πλαίσιο, ιδίως την παρούσα δέσμη μέτρων για τις θαλάσσιες μεταφορές, και τις εξελίξεις στον ναυτιλιακό τομέα.
2.Ευθυγράμμιση με τους διεθνείς κανονισμούς και διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής για αποτελεσματικότερο πλαίσιο
Ένας από τους κύριους λόγους για την αναθεώρηση των πέντε νομοθετικών κειμένων είναι η ανάγκη και τα οφέλη της ευθυγράμμισης με τους επικαιροποιημένους διεθνείς κανονισμούς. Η συνύπαρξη μη ευθυγραμμισμένων προτύπων και κανόνων δημιουργεί επιβάρυνση και ανασφάλεια δικαίου για τον κλάδο και τις εθνικές διοικήσεις και υπονομεύει τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού και την ανταγωνιστικότητα της ναυτιλίας της ΕΕ. Η ενσωμάτωση των διεθνών κανονισμών στο δίκαιο της ΕΕ θα πρέπει να γίνει κατά τρόπο που διασφαλίζει την αποτελεσματική εφαρμογή, την ομοιομορφία και την ορθή επιβολή και, ως εκ τούτου, την ποιοτική ναυτιλία.
Για την οδηγία για το κράτος σημαίας, η ενσωμάτωση του «κώδικα εφαρμογής των πράξεων του ΔΝΟ» (κωδικός ΙΙΙ), ο οποίος εγκρίθηκε το 2013 και άρχισε να ισχύει το 2016, βρίσκεται στο επίκεντρο της αναθεώρησης. Ο κώδικας ΙΙΙ αποτέλεσε σημαντική εξέλιξη του ΔΝΟ, καθώς διασφαλίζει ότι οι εθνικές αρχές διαθέτουν τους πόρους και τις εξουσίες που απαιτούνται ως κράτη σημαίας για την ανάληψη των διεθνών υποχρεώσεών τους. Ενώ αυτό ίσχυε ήδη για τα κράτη μέλη της ΕΕ από το 2009, ο κώδικας ΙΙΙ κατέστησε επίσης υποχρεωτικό τον σχετικό ολοκληρωμένο έλεγχο του ΔΝΟ για όλα τα συμβαλλόμενα μέρη στον ΔΝΟ κάθε 7 έτη.
Δεδομένης της σημασίας της, η επιβολή της διεθνούς σύμβασης Ναυτικής Εργασίας, η οποία ρυθμίζει όλα τα θέματα που σχετίζονται με τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των ναυτικών, έχει ήδη εισαχθεί στο δίκαιο της ΕΕ μέσω χωριστής νομικής πράξης 8 που εφαρμόζεται στα κράτη σημαίας 9 . Οι κοινωνικοί κανόνες είναι πράγματι ζωτικής σημασίας για την ευημερία των πληρωμάτων και για την ασφάλεια στη θάλασσα (ο ανθρώπινος παράγοντας είναι υπεύθυνος για τα περισσότερα συμβάντα).
Η αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα επικαιροποιεί και ευθυγραμμίζει τους κανόνες της ΕΕ με τις πρόσφατα εφαρμοστέες διεθνείς νομικές πράξεις, και συγκεκριμένα με τη σύμβαση του ΔΝΟ για τη διαχείριση του ερματικού ύδατος και τη σύμβαση του Ναϊρόμπι για την ανέλκυση των ναυαγίων. Για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα, τα κράτη λιμένα που διενεργούν επιθεωρήσεις ελέγχου του κράτους λιμένα συντονίζουν συστηματικά τις εργασίες τους σε περιφερειακή βάση. Το Μνημόνιο Συνεννόησης των Παρισίων για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος του λιμένα 10 (στο εξής: ΜΣ των Παρισίων) που θεσπίστηκε το 1982 είναι η πρώτη από τις εννέα τέτοιες διακυβερνητικές δομές. Και τα 24 κράτη μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) με θαλάσσιους λιμένες, καθώς και ο Καναδάς, η Ρωσική Ομοσπονδία 11 και το Ηνωμένο Βασίλειο, είναι μέλη του ΜΣ των Παρισίων. Η ΕΕ δεν είναι μέλος.
Από το 2009, όταν εκδόθηκε η οδηγία ο έλεγχος των πλοίων από το κράτος λιμένα της ΕΕ βασίζεται στη διαδικασία και στα εργαλεία του ΜΣ των Παρισίων. Κατά συνέπεια, πρέπει επίσης να ενσωματωθούν αρκετές εξελίξεις και βελτιώσεις που αποφασίστηκαν τα τελευταία 14 έτη στο πλαίσιο του ΜΣ των Παρισίων. Όσον αφορά την οδηγία σχετικά με τη διερεύνηση ατυχημάτων, επικαιροποιούνται διάφοροι ορισμοί και παραπομπές ώστε να ληφθούν υπόψη οι αλλαγές στο διεθνές κανονιστικό περιβάλλον, ιδίως ο κώδικας του ΔΝΟ για τη διερεύνηση ατυχημάτων, και να ληφθεί δεόντως υπόψη η κατάσταση των πλοίων στους λιμένες και τα ατυχήματα που πλήττουν τους λιμενεργάτες.
Η Επιτροπή προτείνει την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας για το κράτος λιμένα και της οδηγίας για τη διερεύνηση ατυχημάτων όσον αφορά τα αλιευτικά σκάφη όπου εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ανησυχίες για την ασφάλεια. Θα προβλεφθεί ένα εθελοντικό σύστημα ελέγχου από το κράτος λιμένα για τα αλιευτικά σκάφη μήκους άνω των 24 μέτρων που καταπλέουν σε λιμένες της ΕΕ για τα κράτη μέλη που επιθυμούν να διενεργήσουν τις εν λόγω επιθεωρήσεις, το οποίο θα προσφέρει μια δεύτερη γραμμή άμυνας γι’ αυτόν τον τύπο σκαφών. Πράγματι, το κράτος σημαίας φέρει την κύρια ευθύνη για την ασφάλεια των αλιευτικών σκαφών, δεδομένου ότι τα μικρότερα αλιευτικά σκάφη συνήθως δεν επισκέπτονται ξένους λιμένες και, σε πολλές περιπτώσεις, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των διεθνών συμβάσεων. Η διερεύνηση ατυχημάτων θα καλύπτει πλέον όχι μόνο τα μεγαλύτερα αλιευτικά σκάφη, αλλά θα επεκταθεί εν μέρει ώστε να καλύπτει τα σοβαρότερα ατυχήματα που αφορούν μικρότερα αλιευτικά σκάφη μήκους μικρότερου των 15 μέτρων, με παράλληλη διασφάλιση ότι η διοικητική επιβάρυνση περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο.
Όσον αφορά τη ρύπανση από τα πλοία, το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας επεκτείνεται ώστε να καλύπτει πλήρως τα πέντε παραρτήματα της σύμβασης MARPOL του ΔΝΟ 12 . Εκτός από τις παράνομες απορρίψεις πετρελαίου και επιβλαβών υγρών ουσιών (το ισχύον πεδίο εφαρμογής της), η οδηγία θα καλύπτει τις παράνομες απορρίψεις επιβλαβών ουσιών σε συσκευασμένη μορφή, λυμάτων και απορριμμάτων και τα απορριπτόμενα ύδατα και υπολείμματα από συστήματα καθαρισμού καυσαερίων (πλυντρίδες). Αυτό συμβάλλει επίσης σημαντικά στην επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας της ΕΕ, οι οποίοι επιδιώκουν τη μηδενική ρύπανση και τις φιλοδοξίες βιώσιμης και έξυπνης κινητικότητας που περιλαμβάνουν και αυτές τις άλλες επιβλαβείς ουσίες.
Η ευθυγράμμιση αυτή με τη σύμβαση MARPOL είναι καίριας σημασίας για την αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τη ρύπανση από τα πλοία. Ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο το 2019, όταν εγκρίθηκε η αναθεωρημένη οδηγία σχετικά με τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής καταλοίπων φορτίου και αποβλήτων 13 . Πρόθεση ήταν να συμπληρωθούν οι συμφωνηθέντες αυστηρότεροι κανόνες για τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής, με την αποφυγή μιας κατάστασης στην οποία θα μπορούσαν ακούσια να παράσχουν κίνητρα για περισσότερες παράνομες απορρίψεις στη θάλασσα.
Λόγω των αναθεωρήσεων που περιγράφονται ανωτέρω και των ευρύτερων εξελίξεων στο γενικό κανονιστικό περιβάλλον από το 2013, η εντολή του EMSA απαιτεί επίσης επικαιροποίηση ώστε να αντικατοπτρίζει καλύτερα τον αυξανόμενο ρόλο που διαδραματίζει ο Οργανισμός στην υποστήριξη πολλών τομέων των θαλάσσιων μεταφορών, όπως η ασφάλεια, η πρόληψη της ρύπανσης και η προστασία του περιβάλλοντος, η δράση για το κλίμα, η προστασία, η επιτήρηση και η διαχείριση κρίσεων, καθώς και η ψηφιοποίηση. Η αναθεωρημένη εντολή δεν θα αντικατοπτρίζει μόνο τα καθήκοντα που έχουν ανατεθεί στον Οργανισμό από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη από το 2013, αλλά και τα νέα καθήκοντα ασφάλειας και βιωσιμότητας που απορρέουν από την εν λόγω νομοθετική δέσμη μέτρων. Θα καταστήσει επίσης τον Οργανισμό ανθεκτικό στις προκλήσεις του μέλλοντος, με την πρόβλεψη των εξελίξεων, ιδίως όσον αφορά την ψηφιοποίηση και την αυτοματοποίηση.
3.Προσπάθεια για μεγαλύτερη περιβαλλοντική βιωσιμότητα
Οι θαλάσσιες μεταφορές είναι επί του παρόντος ένας από τους καθαρότερους τρόπους μεταφοράς, λαμβανομένων υπόψη του όγκου τους και του μεριδίου των μεταφερόμενων αγαθών και της συμβολής τους στην ΕΕ και στην παγκόσμια οικονομία 14 . Η διασφάλιση ποιοτικής ναυτιλίας και ασφαλούς ναυτιλιακού τομέα είναι ουσιαστικής σημασίας ώστε να διατηρηθεί η ελκυστικότητά του. Ωστόσο, ο ναυτιλιακός τομέας αποτελεί επίσης μείζονα πηγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και ευθύνεται για τη σημαντική ατμοσφαιρική και θαλάσσια ρύπανση που είναι επιβλαβής για το θαλάσσιο περιβάλλον και τη βιοποικιλότητά του, και την ανθεκτικότητα στον άνθρακα, καθώς και για την υγεία των παράκτιων πληθυσμών. Καθώς άλλοι τομείς της οικονομίας, όπως οι οδικές μεταφορές, απανθρακοποιούνται ή μειώνουν ταχέως τις εκπομπές άλλων ρύπων, οι θαλάσσιες μεταφορές θα πρέπει να συμβάλουν κάπως περισσότερο στη μείωση των εν λόγω εκπομπών και της ρύπανσης. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να συνεχιστεί να δίνεται προσοχή και να λαμβάνονται μέτρα.
Με αυτήν τη δέσμη μέτρων, η Επιτροπή αποσκοπεί στην προώθηση της ποιοτικής ναυτιλίας και σε έναν σύγχρονο, καθαρό και ακμάζοντα ναυτιλιακό τομέα, ο οποίος θα συμμορφώνεται με τις σχετικές διεθνείς και ενωσιακές υποχρεώσεις. Το νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ θα πρέπει να αποθαρρύνει και να επιβάλλει κυρώσεις σε όσους παρακάμπτουν ή επιθυμούν να παρακάμψουν τους κανόνες, ενώ παράλληλα θα πρέπει να παρέχει κίνητρα για επενδύσεις στη διάδοση καθαρών τεχνολογιών και βιώσιμων πρακτικών. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να συμβάλει στη θέσπιση υψηλών παγκόσμιων προτύπων και να διατηρήσει την ηγετική θέση της ναυτιλίας της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η αναθεώρηση της οδηγίας για το κράτος σημαίας θεσπίζει αποτελεσματικότερο πλαίσιο που βασίζεται σε επαρκές επίπεδο και ποιότητα των επιθεωρήσεων των πλοίων και της συνολικής εποπτείας του στόλου, στην ανάπτυξη ικανοτήτων των διοικητικών αρχών του κράτους σημαίας και στην ορθότερη μέτρηση των επιδόσεών τους. Αυτό θα εξυπηρετήσει πρωτίστως την ασφάλεια, αλλά θα ωφελήσει επίσης την προστασία του περιβάλλοντος. Όταν αρχίσουν να ισχύουν αυστηρότεροι περιβαλλοντικοί κανόνες δυνάμει των διεθνών συμβάσεων, η ευθύνη του κράτους σημαίας για την επιβολή τους επεκτείνεται αυτομάτως. Η αναθεώρηση της οδηγίας για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα θα βελτιώσει επίσης περαιτέρω την ικανότητα των κρατών μελών να εντοπίζουν και να διορθώνουν την έλλειψη συμμόρφωσης όχι μόνο με τους κανόνες και τα πρότυπα ασφάλειας αλλά και με τους κανόνες και τα πρότυπα πρόληψης της ρύπανσης.
Επιπλέον, η αναθεώρηση της οδηγίας για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα τροποποιεί συγκεκριμένα την κατηγορία κινδύνου των πλοίων στην οποία βασίζεται η στόχευση των πλοίων για επιθεώρηση, ώστε να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι περιβαλλοντικοί παράγοντες. Για τα φορτηγά και επιβατηγά πλοία ολικής χωρητικότητας άνω των 5 000 GT (τα οποία θεωρούνται τα πλέον ρυπογόνα), η κατηγορία κινδύνου του πλοίου θα λαμβάνει υπόψη τον δείκτη έντασης άνθρακα του ΔΝΟ. Για όλα τα πλοία που είναι επιλέξιμα για έλεγχο από το κράτος λιμένα, προσαρμόζει τον συντελεστή στάθμισης ώστε να αποδίδεται μεγαλύτερη σημασία σε ελλείψεις και απαγορεύσεις απόπλου που σχετίζονται με το περιβάλλον και έχουν προσδιοριστεί προηγουμένως (σύμφωνα με τη σύμβαση MARPOL, τη σύμβαση για τα ερματικά ύδατα και τα επιβλαβή συστήματα υφαλοχρωματισμού) σχετικά με το υπό επιθεώρηση πλοίο.
Η αναθεώρηση της οδηγίας για τη ρύπανση από τα πλοία θα ενισχύσει την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος όχι μόνο με την ευθυγράμμιση του πεδίου εφαρμογής της με τα διεθνή πρότυπα, αλλά και με την αποτελεσματικότερη επιβολή των διεθνών κανόνων για τη διασυνοριακή ρύπανση από πλοία. Η νέα οδηγία έχει ως στόχο να εξουσιοδοτήσει τις εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για τον εντοπισμό και την επαλήθευση της ρύπανσης, ιδίως των παράνομων απορρίψεων, να ενεργούν πιο επιμελώς και συντονισμένα. Αυτό θα επιτευχθεί χάρη στα ενισχυμένα ψηφιακά εργαλεία, στην ανάπτυξη ικανοτήτων και στην εξατομικευμένη κατάρτιση, καθώς και μέσω της υποχρέωσης μεταφόρτωσης εκθέσεων σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα που φιλοξενείται από τον EMSA. Η αναθεώρηση θα πρέπει επίσης να επιτρέπει την ανάληψη κατάλληλης εθνικής δράσης σε περίπτωση παράβασης, με τη θέσπιση ενός πιο ισχυρού πλαισίου κυρώσεων και την εφαρμογή τους, χωρίς να θίγεται η δυνατότητα επιβολής ποινικών κυρώσεων στο πλαίσιο της οδηγίας για το περιβαλλοντικό έγκλημα 15 .
Μολονότι το ισχύον πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τη ρύπανση από τα πλοία δεν περιλαμβάνει τις εκπομπές ατμοσφαιρικών ρύπων, ενόψει των επιπτώσεών τους στην ποιότητα του αέρα στους λιμένες και στις παράκτιες περιοχές, η Επιτροπή θα αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο θα συμπεριληφθούν στο μέλλον με βάση τα νέα δεδομένα και την πείρα που έχει αποκομίσει ο EMSA σχετικά με την επιβολή των σχετικών νομικών απαιτήσεων για την ατμοσφαιρική ρύπανση από θείο (Sox) και οξείδια του αζώτου (NOx) που ορίζονται στο παράρτημα VI της σύμβασης MARPOL. Για τον σκοπό αυτόν, ο προτεινόμενος αναθεωρημένος κανονισμός σχετικά με την εντολή του EMSA δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ικανότητα του Οργανισμού να παρέχει τεχνική βοήθεια για την επιβολή των εφαρμοστέων κανόνων για τα NOx και SOx στον εν λόγω τομέα.
Με την πάροδο των ετών, ο EMSA καλείται όλο και περισσότερο να συνδράμει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη στη βελτίωση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας των θαλάσσιων μεταφορών. Από την ίδρυσή του, ο Οργανισμός έχει καλύψει τη θαλάσσια ρύπανση και έχει παράσχει επιχειρησιακή συνδρομή μέσω μιας ιδιαίτερα αποτελεσματικής συμπληρωματικής επιχειρησιακής ικανότητας των σκαφών αντιμετώπισης της πετρελαϊκής ρύπανσης, τα οποία είναι διαθέσιμα σε ετοιμότητα σε περίπτωση πετρελαιοκηλίδας. Με την αναθεώρηση της οδηγίας για το θείο το 2012, ο EMSA άρχισε να διαδραματίζει καίριο ρόλο στην εφαρμογή και στην επιβολή των κανόνων της ΕΕ για τις ατμοσφαιρικές εκπομπές από τα πλοία. Η συνδρομή αυτή είναι τόσο τεχνική, με τη φιλοξενία των σχετικών βάσεων δεδομένων που υποστηρίζουν τους ελέγχους των κρατών μελών, όσο και επιχειρησιακή με τις υπηρεσίες παρακολούθησης των εκπομπών των RPAS 16 που είτε ζητούνται από τα κράτη μέλη είτε συμπληρώνουν τις υφιστάμενες δυνατότητες επιτήρησης. Όσον αφορά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τα πλοία, ο EMSA φιλοξενεί το σύστημα αναφοράς, παρακολούθησης και επαλήθευσης της ΕΕ 17 . Ο EMSA συνδράμει επίσης τα κράτη μέλη στην εφαρμογή των υποχρεώσεων ανακύκλωσης πλοίων, καθώς και στον υποθαλάσσιο θόρυβο και τη ρύπανση από πλαστικά.
Ο EMSA παρέχει επίσης βασική τεχνική και επιστημονική εμπειρογνωσία στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη για την προώθηση των εργασιών στο πλαίσιο του ΔΝΟ σχετικά με όλα τα περιβαλλοντικά θέματα στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας και μέσω της έκδοσης σύγχρονων εκθέσεων, μελετών σχετικά με αναδυόμενα ζητήματα βιωσιμότητας (απώλεια εμπορευματοκιβωτίων, απαερίωση φορτίων, ατμοσφαιρική αιθάλη), καθώς και καθοδήγησης προς τις ναυτικές και λιμενικές αρχές, όπως για παράδειγμα για την ηλεκτρική ενέργεια στην ξηρά.
Τα νέα καθήκοντα που ορίζονται στην εν λόγω δέσμη μέτρων πρέπει να ενσωματωθούν καλύτερα στην αναθεωρημένη εντολή και να συνδυαστούν με επαρκείς πόρους. Επιπλέον, το νέο νομικό πλαίσιο για τις θαλάσσιες μεταφορές που θεσπίστηκε στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων «Fit-for-55» θα ενισχύσει περαιτέρω την προσπάθεια για βιωσιμότητα. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να βασίζεται στην υποστήριξη του EMSA για την εφαρμογή του κανονισμού FuelEU Maritime και την επέκταση του ΣΕΔΕ της ΕΕ στις θαλάσσιες μεταφορές. Εξίσου σημαντική θα είναι η συνδρομή στις κανονιστικές εξελίξεις στο πλαίσιο του ΔΝΟ. Βασική προτεραιότητα για το μέλλον είναι η παροχή προορατικής ανάλυσης των κινδύνων για την ασφάλεια που συνδέονται με τη χρήση εναλλακτικών καυσίμων χαμηλών και μηδενικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, με παράλληλη συνέχιση της υποστήριξης και της διευκόλυνσης της επιχειρησιακής διάδοσης και ανάπτυξης των εν λόγω καυσίμων με κατευθυντήριες γραμμές και έρευνα.
4.Η ψηφιοποίηση ως παράγοντας διευκόλυνσης
Η ψηφιοποίηση βρίσκεται στο επίκεντρο της δέσμης μέτρων για τις θαλάσσιες μεταφορές. Οι εξελίξεις στον τομέα της ΤΠ και οι έξυπνες τεχνολογίες αποτελούν βασικούς παράγοντες διευκόλυνσης για την αύξηση της ανταλλαγής πληροφοριών και της διαφάνειας και, ως εκ τούτου, για την επιβολή των κανόνων. Η ψηφιοποίηση μειώνει την επιβάρυνση για τους φορείς εκμετάλλευσης και τις διοικητικές αρχές, με αποτέλεσμα να επιτυγχάνεται συνολικά ένα αποτελεσματικότερο πλαίσιο της ΕΕ και καλύτερος αντίκτυπος όσον αφορά την αποδοτικότητα στην αλυσίδα εφοδιαστικής. Ο EMSA διαδραματίζει κεντρικό ρόλο ως φορέας φιλοξενίας και τεχνικής ανάπτυξης συστημάτων και υπηρεσιών θαλάσσιων πληροφοριών και παρακολούθησης που διασφαλίζουν τη διαλειτουργικότητα και τη συμβατότητα. Τα εν λόγω συστήματα και υπηρεσίες ενισχύουν την υποστήριξη των κρατών μελών με αρμοδιότητες ως κράτη σημαίας, κράτη λιμένα και/ή παράκτια κράτη.
Η εξάρτηση από έγχαρτες διαδικασίες αποδείχθηκε ιδιαίτερα ανεπαρκής κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, καθώς δεν υπήρχαν μέσα για τον έλεγχο και τη διευκόλυνση της προσωρινής παράτασης των πιστοποιητικών. Οι προτάσεις για το κράτος σημαίας και τον έλεγχο από το κράτος λιμένα προβλέπουν και παρέχουν κίνητρα για μεγαλύτερη υιοθέτηση ψηφιακών λύσεων. Η αναθεωρημένη οδηγία για το κράτος σημαίας αποσκοπεί στην ψηφιοποίηση των σημαιών των κρατών μελών μέσω μητρώων ηλεκτρονικής πιστοποίησης που θα ανταλλάσσουν ηλεκτρονικά πιστοποιητικά, με την αξιοποίηση λύσεων ΤΠ με βάση τον EMSA και ενός κοινά διαθέσιμου τεχνικού πρωτοκόλλου που θα καθιστά δυνατή τη διαλειτουργικότητα σε επίπεδο ΕΕ.
Παράλληλα, η οδηγία για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα θα ενθαρρύνει τη χρήση ηλεκτρονικών πιστοποιητικών (κυρίως με τη σύνδεση της χρήσης τους με την κατηγορία κινδύνου του πλοίου) και θα προβλέπει ένα κοινό εργαλείο δεδομένων, ένα εργαλείο επικύρωσης και ένα αποθετήριο σε επίπεδο ΕΕ. Η έκδοση ηλεκτρονικών πιστοποιητικών από τα κράτη σημαίας (ή από αναγνωρισμένους οργανισμούς που ενεργούν για λογαριασμό τους) θα ενθαρρυνθεί μέσω μιας νέας παραμέτρου που θα προστεθεί στην κατηγορία κινδύνου πλοίου και θα παρέχει τη δυνατότητα στα εν λόγω πιστοποιημένα πλοία να αποτελούν λιγότερο συχνά στόχο των επιθεωρήσεων ελέγχου από το κράτος λιμένα.
Η ανάπτυξη υφιστάμενων και νέων τεχνολογιών μπορεί επίσης να βοηθήσει τον τομέα να συμβάλει στην πράσινη μετάβαση. Η ψηφιοποίηση των διαδικασιών για τη διασφάλιση της εφαρμογής της οδηγίας για τη ρύπανση από τα πλοία θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητά της. Ο εντοπισμός των φερόμενων ως ρυπαντών θα διευκολυνθεί από την ολοκληρωμένη ικανότητα των διαφόρων συστημάτων που φιλοξενεί ο EMSA (γεωσκόπηση για τον εντοπισμό της ρύπανσης — CleanSeaNet 18 , εργαλείο επιθεώρησης λιμένων — THETIS-EU 19 και σύστημα παρακολούθησης της κυκλοφορίας των πλοίων και ανταλλαγής πληροφοριών για τον εντοπισμό των φερόμενων ως ρυπαντών — SafeSeaNet 20 ). Η συστηματική υποβολή δεδομένων και η ανταλλαγή στοχευμένων πληροφοριών με τις εθνικές διοικητικές αρχές θα οδηγήσουν σε καλύτερη επιβολή της νομοθεσίας, με τελικό αποτέλεσμα τη μείωση της ρύπανσης.
Ο EMSA έχει ήδη σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την ψηφιοποίηση των δραστηριοτήτων και των υπηρεσιών που προσφέρει στην Επιτροπή, στα κράτη μέλη και στην ευρύτερη ναυτιλιακή κοινότητα τα τελευταία έτη. Τα ψηφιακά του συστήματα και εργαλεία έχουν καταστεί παγκόσμιο σημείο αναφοράς. Η εντολή του Οργανισμού θα αναθεωρηθεί ώστε να αντικατοπτρίζει την ήδη διευρυμένη ψηφιακή ικανότητά του. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται η υλοποίηση του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος ναυτιλιακής ενιαίας θυρίδας μέσω του συνόλου δεδομένων που παρέχει κοινές προδιαγραφές για τις υποχρεώσεις υποβολής δηλώσεων των κρατών μελών στους λιμένες και της βάσης δεδομένων πλοίων που περιέχει στοιχεία ταυτοποίησης των πλοίων, καθώς και αρχεία σχετικά με τις εξαιρέσεις από την υποβολή δηλώσεων από τα πλοία. Ο Οργανισμός αναπτύσσει επίσης συνεχώς τις ολοκληρωμένες υπηρεσίες του σχετικά με τις θαλάσσιες μεταφορές με στόχο την υποστήριξη της επιτήρησης από τα κράτη μέλη και άλλους οργανισμούς της ΕΕ για ευρύ φάσμα καθηκόντων ακτοφυλακής.
Στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων «Fit-for-55», ο Οργανισμός ανέλαβε νέα καθήκοντα, όπως η δημιουργία εργαλείων συμμόρφωσης για το ΣΕΔΕ της ΕΕ και την πρωτοβουλία «FuelEU Maritime», με βάση τα υφιστάμενα συστήματα και υπηρεσίες του. Όπως περιγράφεται στην κοινή ανακοίνωση και στο σχέδιο δράσης σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για τη ναυτιλιακή ασφάλεια 21 , ο Οργανισμός διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παροχή ενισχυμένης ικανότητας επιτήρησης μέσω των ολοκληρωμένων υπηρεσιών του σχετικά με τις θαλάσσιες μεταφορές και του εθελοντικού κοινού περιβάλλοντος ανταλλαγής πληροφοριών (CISE), καθώς και στην παροχή βοήθειας για την ανθεκτικότητα όσον αφορά την κυβερνοασφάλεια. Ο ρωσικός πόλεμος κατά της Ουκρανίας και η πανδημία COVID-19 κατέδειξαν την προστιθέμενη αξία της υποστήριξης του EMSA στις προσπάθειες θαλάσσιας επιτήρησης, στον σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης, καθώς και στην ετοιμότητα και στην αντιμετώπιση κρίσεων για θαλάσσια συμβάντα της ΕΕ μέσω ενός ενισχυμένου κέντρου επίγνωσης σε θαλάσσια θέματα που είναι διαθέσιμο σε 24ωρη βάση επτά ημέρες την εβδομάδα. Η συνεχής παροχή υπηρεσιών υψηλής ποιότητας απαιτεί επαρκείς πόρους του Οργανισμού.
5.Προώθηση της εμπιστοσύνης και της συνεργασίας
Η πολιτική της ΕΕ για την ασφάλεια στη θάλασσα ανέκαθεν βασιζόταν στην ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων παραγόντων —της Επιτροπής, των κρατών μελών της ΕΕ και των ενδιαφερόμενων μερών. Αυτό επεκτάθηκε επίσης με την πάροδο του χρόνου και στην επιβολή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Πράγματι, η εμπιστοσύνη στον ναυτιλιακό τομέα είναι ουσιαστικής σημασίας, δεδομένου ότι, χωρίς αυτήν, δεν μπορεί να υπάρξει ασφαλής και ποιοτική ναυτιλία και, κατ’ επέκταση, καμία θαλάσσια εμπορική δραστηριότητα.
Ο EMSA δημιουργήθηκε για να διευκολύνει τις κοινές εργασίες της Επιτροπής και των κρατών μελών της ΕΕ ώστε να εξασφαλιστεί το υψηλότερο δυνατό επίπεδο ασφάλειας στα ύδατα της ΕΕ και κατά μήκος των ακτών της ΕΕ. Οι επισκέψεις του EMSA στις ναυτικές αρχές συνδράμουν την Επιτροπή στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών της όσον αφορά τον έλεγχο της ορθής εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας της ΕΕ από τα κράτη μέλη. Επίσης, καθιστούν δυνατή την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών καθώς και προκλήσεων μεταξύ των κρατών μελών. Οι δραστηριότητες και οι υπηρεσίες του EMSA βελτιώνουν την ανταλλαγή πληροφοριών και ενισχύουν τη συνεργασία, καθώς και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των ναυτικών αρχών στην Ευρώπη, με τις γειτονικές χώρες και σε παγκόσμιο επίπεδο, ιδίως μέσω της κοινής δράσης των κρατών μελών της ΕΕ στο πλαίσιο του ΔΝΟ.
Οι πρωτοβουλίες που περιλαμβάνονται στη δέσμη μέτρων για τις θαλάσσιες μεταφορές αποσκοπούν στην περαιτέρω εμβάθυνση της εμπιστοσύνης και της συνεργασίας μεταξύ όλων των μερών. Η οδηγία για το κράτος σημαίας θα διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών σημαίας σχετικά με τα αποτελέσματα των επιθεωρήσεων, τα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, την εποπτεία των αναγνωρισμένων οργανισμών και τα γενικότερα ζητήματα συμμόρφωσης του κράτους σημαίας. Αυτό θα διευκολυνθεί από συστήματα που φιλοξενούνται από τον EMSA, όπως το THETIS, καθώς και από την Επιτροπή, η οποία θα συγκροτήσει ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων.
Η αναθεώρηση της οδηγίας για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα θα ενισχύσει τον συντονισμό, ο οποίος βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αρχή του επιμερισμού του φόρτου των επιθεωρήσεων και της εναρμόνισης. Ο EMSA θα υποστηρίξει την εφαρμογή μέσω ενός νέου και ενισχυμένου προγράμματος επαγγελματικής εξέλιξης και κατάρτισης (μετά την απόκτηση προσόντων) τόσο για τους επιθεωρητές ελέγχου του κράτους λιμένα όσο και για τους επιθεωρητές/επιτηρητές/ελεγκτές του κράτους σημαίας.
Όπως και στην περίπτωση του ελέγχου από το κράτος λιμένα, η οδηγία για τη διερεύνηση ατυχημάτων προέβλεπε εξαρχής ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα διδάγματα που αντλήθηκαν και τις βέλτιστες πρακτικές. Ο EMSA θα ενισχύσει περαιτέρω την υποστήριξή του προς τους εθνικούς φορείς διερεύνησης ατυχημάτων, διαθέτοντας μια ομάδα εμπειρογνωμόνων διαφόρων ειδικοτήτων που θα μπορούσαν να παράσχουν τις υπηρεσίες τους κατόπιν αιτήματος. Ο Οργανισμός θα είναι επίσης σε θέση να δανείζει εξειδικευμένα εργαλεία και εξοπλισμό στα κράτη μέλη που χρειάζονται πρόσθετη υποστήριξη, καθιστώντας δυνατή την επίτευξη οικονομιών κλίμακας σε επίπεδο ΕΕ.
Ο EMSA θα ενισχύσει επίσης τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών για την εφαρμογή και την αποτελεσματικότερη επιβολή της οδηγίας για τη ρύπανση από τα πλοία. Μια σημαντική αδυναμία που εντοπίστηκε στην αξιολόγηση της οδηγίας ήταν η έλλειψη συνεπούς ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειρογνωσίας για τον αποτελεσματικό εντοπισμό, την επαλήθευση, την επιβολή της νομοθεσίας και την επιβολή κυρώσεων για τη ρύπανση. Ο EMSA θα παράσχει ενισχυμένα εργαλεία παρακολούθησης για την ανταλλαγή πληροφοριών, την καθοδήγηση και την κατάρτιση των αρχών που είναι αρμόδιες για τον εντοπισμό, την επαλήθευση και τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων. Η αναθεώρηση θα περιλαμβάνει επίσης τη σύσταση ειδικής ομάδας εμπειρογνωμόνων για τη διευκόλυνση της συνεργασίας. Τέλος, θα ληφθεί μέριμνα για την εφαρμογή άλλης περιβαλλοντικής νομοθεσίας που αφορά τη ρύπανση του αέρα και των υδάτων, καθώς και την ανακύκλωση των πλοίων.
Ο κατάλογος των καθηκόντων που ανατίθενται στα κράτη λιμένα, στα κράτη σημαίας και στα παράκτια κράτη διευρύνεται, ιδίως λόγω της διττής ψηφιακής και πράσινης μετάβασης, και το ίδιο ισχύει και για τις δεξιότητες που απαιτούνται από τις αρμόδιες οντότητες. Αυτό συμβαίνει σε ένα πλαίσιο λιγότερο τακτικών και πιο περιορισμένων πόρων των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, η ζήτηση για καθοδήγηση, τεχνική βοήθεια και εμπειρογνωσία από τον EMSA θα συνεχίσει να αυξάνεται. Ο Οργανισμός θα πρέπει να διαθέτει επαρκείς πόρους προκειμένου να ανταποκριθεί σ' αυτήν τη μεγαλύτερη ζήτηση.
Ο EMSA βοηθά επίσης όλο και περισσότερο την Επιτροπή να προωθεί λύσεις και πρότυπα της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ο τρόπος με τον οποίο το ισχυρό πλαίσιο για τον έλεγχο από το κράτος λιμένα που αναπτύχθηκε στην ΕΕ έχει καταστεί παγκόσμιο σημείο αναφοράς. Έχει αναπτυχθεί συνεργασία μεταξύ του EMSA και άλλων περιφερειακών μνημονίων συνεννόησης για τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα, όπως το ΜΣ του Τόκιο και το ΜΣ της Μεσογείου, βάσει των οποίων τα δεδομένα σχετικά με τις επιθεωρήσεις ανταλλάσσονται μεταξύ των ΜΣ. Εκτός από τις εργασίες του με το ΜΣ των Παρισίων, ο EMSA διαχειρίζεται τη βάση δεδομένων στόχευσης και αναφοράς των επιθεωρήσεων για το ΜΣ της Μεσογείου.
Μέσω της τεχνικής του υποστήριξης, ο EMSA συμβάλλει στον συντονισμό της ΕΕ στο πλαίσιο του ΔΝΟ και προάγει την παγκόσμια συνεργασία για την ενίσχυση της ασφαλούς, καθαρής και σύγχρονης ναυτιλίας. Ad hoc εξωτερική βοήθεια μπορεί να παρασχεθεί στις ναυτικές αρχές τρίτων χωρών, με βάση το χαρτοφυλάκιο υπηρεσιών ανάπτυξης ικανοτήτων του οργανισμού. Η βοήθεια αυτή, η οποία είναι ήδη πάγια για τις γειτονικές και τις υποψήφιες χώρες, θα διευκολυνθεί στο πλαίσιο της αναθεωρημένης εντολής.
6.Συμπέρασμα
Το πλαίσιο της ΕΕ για την ασφάλεια στη θάλασσα προβλέπει ποιοτική ναυτιλία στα ύδατα της ΕΕ, η οποία προστατεύει το εμπόριο και τους επιβάτες, τους πολίτες στο σύνολό τους, καθώς και το περιβάλλον, υποστηρίζει την ενιαία αγορά και ενισχύει τον ηγετικό διεθνή ρόλο και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ. Η θαλάσσια πολιτική της ΕΕ ενισχύει τους ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τα κράτη μέλη της ΕΕ, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την ανάγκη προστασίας της ανταγωνιστικότητας του κλάδου μας και των συμφερόντων της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο. Ορισμένες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ επηρεάζουν την ασφάλεια στη θάλασσα παγκοσμίως, για παράδειγμα η νομοθεσία της ΕΕ σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα για τους αναγνωρισμένους οργανισμούς και την κατάρτιση και πιστοποίηση των ναυτικών. Επιπλέον, μέσω της εμπειρογνωσίας, της πείρας και των πολιτικών φιλοδοξιών της, η ΕΕ διαδραματίζει καίριο ρόλο στο πλαίσιο του ΔΝΟ, βοηθώντας τον οργανισμό να επιτύχει υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας και περιβαλλοντικά πρότυπα.
Ο ναυτιλιακός τομέας βρίσκεται σε σημείο καμπής. Έχει προχωρήσει σε σημαντικό μετασχηματισμό προκειμένου να αυξήσει την περιβαλλοντική βιωσιμότητά του και να συμβάλει στις προσπάθειες μετριασμού της κλιματικής αλλαγής. Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, η ΕΕ έχει ενεργήσει προορατικά μέσω της δέσμης μέτρων «Fit-for-55» και έχει συνεχίσει τις προσπάθειες στο πλαίσιο του ΔΝΟ για να διασφαλίσει ότι η ναυτιλία θα επιτύχει παγκοσμίως το μερίδιο που της αναλογεί στις προσπάθειές μας για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και τη μείωση της ρύπανσης. Η ενίσχυση της επιβολής του διεθνούς περιβαλλοντικού δικαίου είναι υψίστης σημασίας με την προσαρμογή των κανόνων σχετικά με τη συμμόρφωση και την ευθύνη για παράνομες συμπεριφορές και ρύπανση. Η ψηφιοποίηση παρέχει μια τεράστια ευκαιρία για την ενίσχυση της ασφάλειας και της βιωσιμότητας, αλλά πρέπει να αξιοποιηθεί πλήρως. Η προοπτική των αυτόνομων πλοίων και των έξυπνων συστημάτων απαιτεί προετοιμασία, δοκιμές, επικαιροποίηση των κανονιστικών ρυθμίσεων, καθώς και κατάρτιση και επανειδίκευση. Η υγεία και η ασφάλεια, οι συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των ναυτικών και γενικότερα των εργαζομένων στις θαλάσσιες μεταφορές χρήζουν επίσης μεγαλύτερης προσοχής.
Η πανδημία COVID-19 και το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον μετά τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας ανέδειξαν την ανάγκη και τα οφέλη της στενής συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων μερών γενικότερα. Η ύπαρξη ενός ισχυρού πλαισίου της ΕΕ για την ασφάλεια στη θάλασσα και ενός EMSA που διαθέτει επαρκείς πόρους θα διευκολύνει και θα ενισχύσει τη συνεργασία αυτή και θα βοηθήσει τις ναυτικές αρχές της ΕΕ να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Ταυτόχρονα, θα συμβάλει σε μια ισχυρότερη Ευρώπη στον κόσμο, καθώς θα ενισχύσει τη φωνή της ΕΕ στο πλαίσιο του ΔΝΟ και άλλων διεθνών φόρουμ.
Η Επιτροπή καλεί τους νομοθέτες της ΕΕ να εγκρίνουν ταχέως τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που περιλαμβάνονται στην παρούσα δέσμη μέτρων προκειμένου να στηρίξουν την υψηλής ποιότητας, καθαρή και σύγχρονη ναυτιλία της ΕΕ.
Ατύχημα του MV Erika το 1999, Γαλλία (20 000 τόνοι πετρελαίου), ατύχημα του MV Prestige το 2002, Ισπανία (63 000 τόνοι πετρελαίου).
Ετήσια επισκόπηση των ναυτικών ατυχημάτων και συμβάντων του EMSA, Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα Πληροφοριών Ναυτικών Ατυχημάτων (EMCIP).
Partnership - waterborne.eu (Εταιρική σχέση — waterborne.eu).
https://transport.ec.europa.eu/system/files/2021-04/2021-mobility-strategy-and-action-plan.pdf.
COM(2019) 640, COM(2021) 400 final.
Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στις θαλάσσιες μεταφορές και για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ [COM(2021) 562 final].
Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/87/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Ένωσης [COM(2021) 551 final]
Οδηγία 2013/54/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Νοεμβρίου 2013, σχετικά με ορισμένες υποχρεώσεις του κράτους σημαίας για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις και την εφαρμογή της σύμβασης Ναυτικής Εργασίας, 2006 (ΕΕ L 329 της 10.12.2013, σ. 1).
Και μέσω αναθεώρησης της οδηγίας σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα όσον αφορά το μέρος της επιβολής της νομοθεσίας από το κράτος λιμένα —οδηγία 2013/38/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Αυγούστου 2013, για την τροποποίηση της οδηγίας 2009/16/ΕΚ σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα (ΕΕ L 218 της 14.8.2013, σ. 1).
Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η συμμετοχή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στο ΜΣ των Παρισίων ανεστάλη τον Μάιο του 2022.
Το έκτο παράρτημα καλύπτει τις εκπομπές ατμοσφαιρικών ρύπων και καλύπτεται ήδη εν μέρει από τη νομοθεσία της ΕΕ (οδηγία για το θείο) ή θα εξεταστεί αργότερα και υπόκειται σε ρήτρα επανεξέτασης στην αναθεωρημένη οδηγία για τη ρύπανση από τα πλοία (NOx, θαλάσσια απορρίμματα και υποθαλάσσιος θόρυβος).
Οδηγία (ΕΕ) 2019/883 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2019, σχετικά με τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής για την παράδοση αποβλήτων από πλοία, για την τροποποίηση της οδηγίας 2010/65/ΕΕ και την κατάργηση της οδηγίας 2000/59/ΕΚ (ΕΕ L 151 της 7.6.2019, σ. 116).
Rail and waterborne — best for low-carbon motorised transport (Σιδηροδρομικές και πλωτές μεταφορές — η καλύτερη λύση για μηχανοκίνητες μεταφορές χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών), μελέτη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, 2021.
Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου και την αντικατάσταση της οδηγίας 2008/99/ΕΚ [COM(2021) 851 final].
Συστήματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών (RPAS).
Ενότητα του συστήματος THETIS-MRV — https://www.emsa.europa.eu/tackling-air-emissions/greenhouse-gas.html.
Satellite based Services - CleanSeaNet service - EMSA - European Maritime Safety Agency (europa.eu) [Δορυφορικές υπηρεσίες — Υπηρεσία CleanSeaNet — EMSA — Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (europa.eu)].
THETIS EU - EMSA - European Maritime Safety Agency (europa.eu) [THETIS EU — EMSA — Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (europa.eu)].
SafeSeaNet - EMSA - European Maritime Safety Agency (europa.eu) [SafeSeaNet — EMSA — Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (europa.eu)].
Κοινή ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την επικαιροποίηση της στρατηγικής της ΕΕ για τη ναυτιλιακή ασφάλεια και του σχεδίου δράσης της «Βελτιωμένη στρατηγική της ΕΕ για τη ναυτιλιακή ασφάλεια όσον αφορά τις εξελισσόμενες απειλές στη θάλασσα» [JOIN(2023) 8].