Οι εκπομπές φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου προκαλούν υπερθέρμανση του κλίματος. Η πρόληψη αυτών των εκπομπών συμβάλλει σημαντικά, αφενός, στην επίτευξη των κλιματικών στόχων της ΕΕ που περιλαμβάνονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και, αφετέρου, στην τήρηση των δεσμεύσεών μας βάσει της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή και του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ για τις ουσίες που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος, πράξεις που διέπουν τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου. Η οικονομικά αποδοτική δράση σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου θα στηρίξει τα κράτη μέλη στην επίτευξη του εθνικού τους στόχου για τα αέρια του θερμοκηπίου στο πλαίσιο του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών.

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 517/2014 για τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου είναι η κύρια πράξη της ΕΕ για την αποφυγή των εκπομπών φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου και τη συμμόρφωση με το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ. Τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου είναι ανθρωπογενείς χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για πολλούς διαφορετικούς σκοπούς, π.χ. ως ψυκτικά μέσα σε ψυκτικό εξοπλισμό και κλιματιστικά, συμπεριλαμβανομένων των αντλιών θερμότητας, στην παραγωγή χημικών προϊόντων, ως προωθητικό σε σπρέι για το άσθμα, ως μονωτικά υλικά σε εξοπλισμό μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας ή ως αφρώδη υλικά σε κτίρια. Εκπομπές προκύπτουν όταν τα αέρια παράγονται, χρησιμοποιούνται σε προϊόντα ή εξοπλισμό ή όταν τα τελευταία απορρίπτονται.

Από αξιολόγηση διαπιστώθηκε ότι ο κανονισμός για τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου μειώνει σημαντικά τις εκπομπές και ότι λειτουργεί σχετικά καλά. Ωστόσο, ο κανονισμός απαιτεί μεγαλύτερη φιλοδοξία υπό το πρίσμα του ενισχυμένου στόχου της ΕΕ για το κλίμα για το 2030 και του στόχου της επίτευξης κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Επιπλέον, με τους ισχύοντες κανόνες δεν μπορεί να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη συμμόρφωση με το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ. Υπάρχουν επίσης ορισμένες προκλήσεις όσον αφορά την εφαρμογή, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης να σταματήσουν οι παράνομες δραστηριότητες, καθώς και ορισμένα κενά και ανεπάρκειες στην παρακολούθηση. Η επανεξέταση παρέχει επίσης τη δυνατότητα να ενισχυθεί η σαφήνεια και η συνοχή του κανονισμού με άλλες πολιτικές.

Η Επιτροπή θα προτείνει αναθεώρηση του κανονισμού βάσει της παρούσας εκτίμησης επιπτώσεων. Σχεδιάστηκαν τρεις δέσμες επιλογών για την αντιμετώπιση των εντοπισθέντων ζητημάτων σε διαφορετικό βαθμό. Η επιλογή 1 συνίσταται σε μέτρα που διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ και επιδιώκει την εξοικονόμηση πρόσθετων εκπομπών και βελτιώσεις που μπορούν να γίνουν με αρκετά χαμηλό κόστος και προσπάθεια. Η επιλογή 2 περιλαμβάνει, επιπλέον, μέτρα που μειώνουν περαιτέρω τις εκπομπές και εξασφαλίζουν πιο ολοκληρωμένη παρακολούθηση και έλεγχο, σε συνδυασμό με μέτριο κόστος. Η επιλογή 3 περιλαμβάνει όλα τα μέτρα που θεωρούνται χρήσιμα και τεχνικώς εφικτά, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ενδέχεται να συνεπάγονται υψηλό κόστος ή προσπάθεια.

Η επιλογή 2 είναι ο προτιμώμενος συνδυασμός μέτρων. Η πρώτη δέσμη επιλογών φαίνεται ανεπαρκής στο τρέχον πολιτικό πλαίσιο, καθώς δεν οδηγεί σε μεγαλύτερη μείωση των εκπομπών από το βασικό σενάριο έως το 2050, παρά την αφαίρεση μιας ποσοτικά σημαντικής εξαίρεσης από το σύστημα ποσοστώσεων, και η τρίτη δέσμη μέτρων φαίνεται υπερβολικά δαπανηρή σε σύγκριση με τα οφέλη που θα δημιουργούσε, δηλαδή οδηγεί σε πολύ υψηλή επιβάρυνση για ορισμένους υποτομείς, ενώ οδηγεί σε ελάχιστη μόνο πρόσθετη εξοικονόμηση εκπομπών σε σύγκριση με την επιλογή 2.

Σε σύγκριση με το σήμερα, η επιλογή 2 θα περιορίσει περαιτέρω την ποσότητα των διαθέσιμων ποσοστώσεων για τη διάθεση υδροφθορανθράκων στην αγορά κάθε έτος έως το 2050, ενώ οι παραγωγοί και οι εισαγωγείς της ΕΕ θα πρέπει να αρχίσουν να πληρώνουν για τα δικαιώματα ποσοστώσεών τους. Διάφορα είδη νέου εξοπλισμού θα υπόκεινται επίσης σε απαγορεύσεις φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου (π.χ. κλιματισμός και εξοπλισμός μεταγωγής) και επεκτείνονται τα μέτρα πρόληψης των εκπομπών. Η επιλογή 2 θα εναρμονίσει τον κανονισμό με το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ αφαιρώντας ορισμένες εξαιρέσεις, καθιερώνοντας χωριστή σταδιακή κατάργηση των υδροφθορανθράκων στο πλαίσιο της παραγωγής και τερματίζοντας το εμπόριο με μη συμβαλλόμενα μέρη από το 2028. Επιπλέον, θα θεσπιστούν ειδικές απαιτήσεις για τις τελωνειακές διαδικασίες και τους οικονομικούς φορείς με σκοπό την πρόληψη παράνομων δραστηριοτήτων, ενώ το προσωπικό συντήρησης εξοπλισμού θα εκπαιδεύεται ευρύτερα σε εναλλακτικές τεχνολογίες. Τέλος, οι δραστηριότητες παρακολούθησης και υποβολής στοιχείων από τις εταιρείες θα καταστούν πληρέστερες και καταλληλότερες για τον επιδιωκόμενο σκοπό.

Με την επιλογή 2 θα εξοικονομηθούν εκπομπές που ανέρχονται σε 40 MtCO2e έως το 2030 και 310 MtCO2e έως το 2050, επιπλέον της ποσότητας που θα επιτύγχανε ο ισχύων κανονισμός (δηλαδή εξοικονόμηση 430 και 1990 MtCO2e, αντίστοιχα). Παρότι ορισμένοι χρήστες εξοπλισμού θα αντιμετωπίσουν αυξήσεις των τιμών για τους υδροφθοράνθρακες λόγω αυστηρότερων ορίων ποσοστώσεων, συνολικά η επιλογή 2 θα οδηγήσει σε εξοικονόμηση κόστους μακροπρόθεσμα για τους χρήστες του εξοπλισμού λόγω της εξοικονόμησης ενέργειας. Το διοικητικό κόστος θα αυξηθεί μετρίως για τη βιομηχανία, τα κράτη μέλη και την Επιτροπή, ιδίως για μέτρα που αποσκοπούν στην ευθυγράμμιση με τους διεθνείς κανόνες και την επίτευξη καλύτερων ελέγχων.

Ως απάντηση στην κρίση φυσικού αερίου λόγω των πρόσφατων γεωπολιτικών γεγονότων, η Επιτροπή πρότεινε να επισπευσθεί η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας. Ενώ είναι σημαντικό όχι μόνο να αυξηθεί η ενεργειακή απόδοση αλλά και να περιοριστούν οι άμεσες εκπομπές φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου από τις αντλίες θερμότητας, το σύστημα ποσοστώσεων της επιλογής 2 παρέχει επαρκές περιθώριο για αυτή τη μεγαλύτερη ανάπτυξη, ακόμη και αν ληφθεί υπόψη μια ελαφρώς βραδύτερη μετατροπή των μικρών αντλιών θερμότητας σε φιλικές προς το κλίμα εναλλακτικές λύσεις.

Ως εκ τούτου, η σταδιακή κατάργηση φαίνεται να συνάδει με τους στόχους για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ακόμη και αν ληφθεί υπόψη η σημαντικά υψηλότερη ανάπτυξη των αντλιών θερμότητας που απαιτείται υπό το πρίσμα της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης στον τομέα του φυσικού αερίου και η επακόλουθη ελαφρώς βραδύτερη μετατροπή των μικρών αντλιών θερμότητας σε φιλικές προς το κλίμα εναλλακτικές λύσεις.

Πραγματοποιήθηκαν εκτενείς διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Τα ενδιαφερόμενα μέρη συμφωνούν ότι είναι αναγκαίο να αναθεωρηθεί ο κανονισμός τώρα και ότι η επανεξέταση θα πρέπει να βασιστεί στα υφιστάμενα μέτρα. Η βιομηχανία, τα κράτη μέλη και οι ΜΚΟ, εν γένει, υποστηρίζουν τα μέτρα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων εφαρμογής και τη συμμόρφωση με το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ. Όσον αφορά το επίπεδο φιλοδοξίας για τη σταδιακή κατάργηση και τις απαγορεύσεις των υδροφθορανθράκων, ιδίως όσον αφορά τη χρήση φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου σε αντλίες θερμότητας, ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη της βιομηχανίας θεωρούν ότι ο ισχύων κανονισμός είναι επαρκώς φιλόδοξος, ενώ φορείς καινοτομίας και κατασκευαστές φιλικών προς το κλίμα τεχνολογιών πιέζουν για ισχυρότερα μέσα προώθησης της πολιτικής για τη διάθεση των λύσεών τους στην αγορά. Το τελευταίο υποστηρίζεται επίσης από ΜΚΟ και πολλές αρμόδιες αρχές. Αυτό αποτυπώνεται στις τρεις επιλογές που εξετάστηκαν.