P9_TA(2022)0114

Εφαρμογή δράσεων για την αγωγή του πολίτη

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 6ης Απριλίου 2022 σχετικά με την εφαρμογή δράσεων για την αγωγή του πολίτη (2021/2008(INI))

(2022/C 434/06)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

—	έχοντας υπόψη το άρθρο 2 και το άρθρο 10 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ),

—	έχοντας υπόψη τα άρθρα 9 και 165 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),

—	έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ο «Χάρτης»),

—	έχοντας υπόψη τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, ιδίως τον στόχο 4 (Ποιοτική εκπαίδευση) και τον στόχο 4.7,

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 5ης Μαρτίου 2020, με τίτλο «Μια Ένωση ισότητας: Στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025» (COM(2020)0152),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 9ης Σεπτεμβρίου 2015 σχετικά με την ενδυνάμωση των κοριτσιών στην ΕΕ μέσω της εκπαίδευσης (1),

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 12ης Νοεμβρίου 2020 με τίτλο «Ένωση ισότητας: στρατηγική για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ 2020-2025» (COM(2020)0698),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 25ης Μαρτίου 2021 σχετικά με τη διαμόρφωση της πολιτικής για την ψηφιακή εκπαίδευση (2),

—	έχοντας υπόψη το πλαίσιο αναφοράς ικανοτήτων για δημοκρατικό πολιτισμό του Συμβουλίου της Ευρώπης,

—	έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με την ενίσχυση της δημοκρατικής συνείδησης και της δημοκρατικής συμμετοχής των νέων στην Ευρώπη (3),

—	έχοντας υπόψη τον Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Αγωγή του Πολίτη στη Δημοκρατία και την Εκπαίδευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα,

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 4ης Μαρτίου 2021, σχετικά με το σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (COM(2021)0102),

—	έχοντας υπόψη τον Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων που ανακηρύχθηκε και υπογράφηκε από το Συμβούλιο της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017,

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 14ης Νοεμβρίου 2017, σχετικά με την ισχυροποίηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας μέσω της εκπαίδευσης και του πολιτισμού — Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη σύνοδο των ηγετών στο Γκέτεμποργκ, 17 Νοεμβρίου 2017 (COM(2017)0673),

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 14ης Ιουνίου 2016, με τίτλο «Υποστήριξη της πρόληψης της ριζοσπαστικοποίησης που οδηγεί σε βίαιο εξτρεμισμό» (COM(2016)0379),

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 1ης Ιουλίου 2020, με τίτλο «Ευρωπαϊκό θεματολόγιο δεξιοτήτων για βιώσιμη ανταγωνιστικότητα, κοινωνική δικαιοσύνη και ανθεκτικότητα» (COM(2020)0274),

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 30ής Σεπτεμβρίου 2020, με τίτλο «Σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027 — Επαναπροσδιορίζοντας την εκπαίδευση και την κατάρτιση για την ψηφιακή εποχή» (COM(2020)0624),

—	έχοντας υπόψη το στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης (ΕΚ 2020), ιδίως τον στόχο του για την προώθηση της ισότητας, της κοινωνικής συνοχής και της ενεργού συμμετοχής στα κοινά,

—	έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 30ής Σεπτεμβρίου 2020, σχετικά με την επίτευξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης έως το 2025 (COM(2020)0625),

—	έχοντας υπόψη τη σύσταση του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2018, σχετικά με τις βασικές ικανότητες για τη δια βίου μάθηση (4),

—	έχοντας υπόψη τη σύσταση του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2018, για την προώθηση των κοινών αξιών, της εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς και της ευρωπαϊκής διάστασης της διδασκαλίας (5),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου, της 19ης Φεβρουαρίου 2021, περί στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με στόχο τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και πέραν αυτού (2021-2030) (6),

—	έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου και των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών που συνήλθαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 2021, με θέμα την ενίσχυση της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης κατά την προώθηση της συμμετοχής των νέων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων (7),

—	έχοντας υπόψη τη Δήλωση για την προαγωγή της ιδιότητας του πολίτη και των κοινών αξιών της ελευθερίας, της ανοχής και της αποφυγής των διακρίσεων μέσω της εκπαίδευσης (Δήλωση του Παρισιού 2015), η οποία υπογράφηκε στις 17 Μαρτίου 2015 στο Παρίσι (Γαλλία),

—	έχοντας υπόψη την έκθεση της ομάδας Ευρωπαίων πολιτών αριθ. 1 της Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης με τίτλο «Ισχυρότερη οικονομία, κοινωνική δικαιοσύνη και θέσεις εργασίας / Παιδεία, πολιτισμός, νεολαία και αθλητισμός / Ψηφιακός μετασχηματισμός»,

—	έχοντας υπόψη την έκθεση για την Ευρωπαϊκή Εκδήλωση για τη Νεολαία 2021, με τίτλο «Έκθεση με τις ιδέες των νέων για τη Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης»,

—	έχοντας υπόψη την έκθεση του Δικτύου Ευρυδίκη της Επιτροπής, της 7ης Νοεμβρίου 2017, με τίτλο «Εκπαίδευση για την Ιδιότητα του Πολίτη στο Σχολείο στην Ευρώπη»,

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμα της Ένωσης Ευρωπαίων Φεντεραλιστών (UEF) σχετικά με μια συστηματική προσέγγιση της αγωγής στην ιδιότητα του Ευρωπαίου πολίτη, που εγκρίθηκε στις 4 Ιουλίου 2021 στο ευρωπαϊκό συνέδριο της UEF XXVII στη Βαλένθια,

—	έχοντας υπόψη την ενημέρωση του Μαΐου του 2021 από την Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και το στρατηγικό πλαίσιο του 2030 για την εκπαίδευση και την κατάρτιση,

—	έχοντας υπόψη την έκθεση του Δικτύου Ευρυδίκη της Επιτροπής, της 19ης Οκτωβρίου 2020, με τίτλο «Ισότητα και σχολική εκπαίδευση στην Ευρώπη — Δομές, πολιτικές και επιδόσεις των μαθητών»,

—	έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής, της 15ης Δεκεμβρίου 2021, με τίτλο «Έκθεση του 2020 για την ιθαγένεια της ΕΕ — Ενδυνάμωση των πολιτών και προστασία των δικαιωμάτων τους» (COM(2020)0730),

—	έχοντας υπόψη το σχέδιο δράσης της Επιτροπής, της 3ης Δεκεμβρίου 2020, για την ευρωπαϊκή δημοκρατία,

—	έχοντας υπόψη τη σύνοψη των πορισμάτων και τις συζητήσεις στο πλαίσιο του φόρουμ του 2019 για το μέλλον της μάθησης, που δημοσιεύτηκε από την ευρωπαϊκή ομάδα εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής στον τομέα της εκπαίδευσης και τις κατάρτισης στις 7 Δεκεμβρίου 2019,

—	έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής, του Ιουνίου του 2020, σχετικά με την ιθαγένεια και τη δημοκρατία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

—	έχοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές του Δικτύου Jean Monnet για το 2017 σχετικά με τους εκπαιδευτικούς για την ταυτότητα και την ιθαγένεια των παιδιών στην Ευρώπη,

—

έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής, της 18ης Μαρτίου 2015, σχετικά με την προώθηση της ιθαγένειας και των κοινών αξιών της ελευθερίας, της ανοχής και της μη διάκρισης μέσω της εκπαίδευσης — Επισκόπηση των εξελίξεων της εκπαιδευτικής πολιτικής στην Ευρώπη μετά τη Διακήρυξη του Παρισιού της 17ης Μαρτίου 2015,

—	έχοντας υπόψη την έκθεση παρακολούθησης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για το 2018 και το 2020,

—	έχοντας υπόψη το θεματικό έγγραφο της Ευρωπαϊκής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την εκπαίδευση και κατάρτιση σχετικά με την ένταξη και την ιθαγένεια,

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 12ης Απριλίου 2016 σχετικά με την εκμάθηση για την ΕΕ στο σχολείο (8),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 19ης Ιανουαρίου 2016 σχετικά με τον ρόλο του διαπολιτισμικού διαλόγου, της πολιτισμικής πολυμορφίας και της εκπαίδευσης στην προώθηση των θεμελιωδών αξιών της ΕΕ (9),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 11ης Νοεμβρίου 2021 για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης: μια κοινή, ολιστική προσέγγιση (10),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 12ης Δεκεμβρίου 2017 σχετικά με την έκθεση 2017 για την ιθαγένεια της ΕΕ: ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών σε μια Ένωση δημοκρατικής αλλαγής (11),

—	έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 7ης Ιουλίου 2021 σχετικά με τους διαλόγους με τους πολίτες και τη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ (12),

—	έχοντας υπόψη το άρθρο 54 του Κανονισμού του, καθώς και το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο ε) και το παράρτημα 3 της απόφασης της Διάσκεψης των Προέδρων, της 12ης Δεκεμβρίου 2002, σχετικά με τη διαδικασία για την εξουσιοδότηση εκπόνησης εκθέσεων πρωτοβουλίας,

—	έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας (A9-0060/2022),

Α.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η εκπαίδευση είναι θεμελιώδες δικαίωμα και δημόσιο αγαθό που πρέπει να είναι εξίσου προσβάσιμο, δωρεάν, σε όλους· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων δηλώνει ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα σε ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς διά βίου εκπαίδευση και κατάρτιση για να μπορέσει να συμμετέχει πλήρως και ουσιαστικά στην κοινωνία· λαμβάνοντας υπόψη ότι η εκπαίδευση και η μάθηση δεν θα πρέπει να θεωρούνται αποκλειστικά ως εργαλείο για την εξυπηρέτηση της αγοράς εργασίας·

Β.

λαμβάνοντας υπόψη ότι νέες συστημικές προκλήσεις με τοπικό, περιφερειακό και παγκόσμιο αντίκτυπο, όπως η κλιματική κρίση, η ψηφιακή μετάβαση, τα χάσματα σε κοινωνικό και εδαφικό επίπεδο ή η ίδια η υπερεθνική πολιτική ολοκλήρωση απαιτούν την αντίστοιχη προσαρμογή των εκπαιδευτικών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένης της αγωγής του πολίτη· λαμβάνοντας υπόψη ότι η πράσινη μετάβαση και η Πράσινη Συμφωνία καθιστούν αναγκαία την επέκταση της αγωγής του πολίτη ώστε να περιλαμβάνει την ανάγκη ανάληψη υπεύθυνης δράσης όχι μόνο σε μια δεδομένη κοινότητα ή κοινωνία αλλά και στον πλανήτη στο σύνολό του· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ψηφιακή μετάβαση και το ψηφιακό θεματολόγιο όχι μόνο ανοίγουν νέες δυνατότητες για ενεργό ιδιότητα του πολίτη και δημοκρατική συμμετοχή στο διαδίκτυο αλλά εμπεριέχουν επίσης κινδύνους και απειλές εξαιτίας της παραπληροφόρησης και της εσφαλμένης πληροφόρησης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ενεργός ψηφιακή ιδιότητα του πολίτη θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη και να αντιμετωπίζει το ψηφιακό χάσμα μεταξύ των γενεών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η συμμετοχή των τοπικών, εθνικών και ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης στη διάδοση του ευρωπαϊκού πολιτισμού και ιστορίας αποτελεί σημαντικό μέρος του δημόσιου διαλόγου και της συμμετοχής στα κοινά·

Γ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η αγωγή του πολίτη πρέπει να θεωρείται πολυεπίπεδη και να περιλαμβάνει την τοπική, την περιφερειακή, την εθνική, την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια διάσταση της ιδιότητας του πολίτη· λαμβάνοντας υπόψη ότι η συνεχιζόμενη διαδικασία παγκοσμιοποίησης και ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης θα ωθήσει τη νέα γενιά Ευρωπαίων να δραστηριοποιηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό πολιτικά σε πολλαπλά επίπεδα, ώστε να είναι σε θέση να ζει και να εργάζεται σε ένα διεθνές πλαίσιο και να αντιμετωπίζει με επιτυχία τη διαφορετικότητα στην καθημερινότητά της· λαμβάνοντας υπόψη ότι η κριτική σκέψη, οι διαπροσωπικές δεξιότητες και οι ικανότητες που σχετίζονται με την ιδιότητα του πολίτη αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία στην αγορά εργασίας και στην κοινωνική ζωή· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινωνίες γίνονται ολοένα και πιο πολύμορφες, καθιστώντας τον σεβασμό για την ποικιλομορφία των πολιτισμών και των προελεύσεων και την απόρριψη κάθε είδους διακρίσεων κατά των γυναικών, των ΛΟΑΤΚΙ ή των μειονοτήτων ακόμα πιο σημαντικά στοιχεία στο εσωτερικό της Ευρώπης·

Δ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η αγωγή του πολίτη ωφελείται από μια διατομεακή προσέγγιση και από την αμοιβαία συνεργασία μεταξύ τυπικής, μη τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αγωγή του πολίτη δίνει τη δυνατότητα σε εκπαιδευτικούς και εκπαιδευόμενους να ανακαλύψουν και να οικοδομήσουν αξίες, νοοτροπίες, δεξιότητες και γνώσεις και να κατανοήσουν τον κόσμο από κοινού, μεταξύ άλλων μέσω της συνεργατικής παιδαγωγικής·

Ε.

λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινωνικοπολιτικές αλλαγές που παρατηρούνται στα κράτη μέλη, οι οποίες κυμαίνονται από την κοινωνική πόλωση και την περιορισμένη εμπιστοσύνη στους θεσμούς έως τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση, τη διάβρωση του κράτους δικαίου, τον εθνικισμό αποκλεισμού και την εργαλειοποίηση του ευρωσκεπτικισμού για πολιτικούς σκοπούς, μαζί με την άνοδο των εξτρεμιστικών κινημάτων και του αυταρχισμού, την αναζωπύρωση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας σε όλες της τις μορφές, σε συνδυασμό με τον αυταρχισμό, την εσφαλμένη πληροφόρηση και την παραπληροφόρηση αποτελούν σοβαρή απειλή για τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες και αποσταθεροποιούν την ΕΕ στο σύνολό της· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ενίσχυση της αγωγής του πολίτη σε επίσημο, μη τυπικό και άτυπο μαθησιακό περιβάλλον, μέσω μιας εκπαίδευσης διά βίου μάθησης θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της παραπάνω τάσης και στη δημιουργία ενός περισσότερο ανοιχτού πολιτικού διαλόγου, καθώς και στην ενθάρρυνση μεγαλύτερης συμμετοχής των πολιτών στις πολιτικές και νομοθετικές διαδικασίες σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο·

ΣΤ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η πολιτική στήριξη προς την Ένωση τείνει να εκφράζεται ως συναίσθημα, στάση και αξίες και όχι ως συγκεκριμένος αντίκτυπος στην καθημερινή ζωή των πολιτών· λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει έλλειψη εγγύτητας και κατανόησης των δημοκρατικών διαδικασιών και μηχανισμών συμμετοχής μεταξύ των πολιτών, ιδίως των νέων· λαμβάνοντας υπόψη ότι μια ανανεωμένη ευρωπαϊκή δυναμική για την αγωγή του πολίτη μπορεί να αποτελέσει έναν τρόπο ενθάρρυνσης των νέων να συμμετέχουν στις εκλογές, περιορίζοντας την έλξη του εξτρεμιστικού και λαϊκιστικού λόγου, ενισχύοντας έτσι και την κοινωνική συνοχή·

Ζ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η δυναμική άσκηση της ιδιότητας του Ευρωπαίου πολίτη έχει παρεμποδιστεί από ένα γνωστικό και συναισθηματικό χάσμα, καθώς και από την έλλειψη μηχανισμών που να επιτρέπουν τη συμμετοχή και τον διάλογο των πολιτών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ευρωπαϊκή ταυτότητα συμπληρώνει τις πολλαπλές τοπικές, εθνικές, γεωγραφικές, πολιτισμικές ή άλλες ταυτότητες που μπορεί να διαθέτει ένα άτομο· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανεπαρκής γνώση ή η άγνοια για την ΕΕ και η ελλιπής κατανόηση της λειτουργίας της και της προστιθέμενης αξίας της μπορεί να συμβάλει στην αντίληψη ότι υφίσταται δημοκρατικό έλλειμμα και να οδηγήσει σε ευρωσκεπτικισμό στα κράτη μέλη·

Η.

λαμβάνοντας υπόψη ότι το ψήφισμά του της 12ης Απριλίου 2016, σχετικά με την εκμάθηση για την ΕΕ στο σχολείο, καλούσε την Επιτροπή να παράσχει ένα κοινό πλαίσιο, και να προετοιμάσει κατευθυντήριες γραμμές με συγκεκριμένα παραδείγματα εκμάθησης για την ΕΕ ώστε να ενθαρρύνει την αντικειμενική και κριτική σκέψη για τα οφέλη που αποφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση στους πολίτες της·

Θ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι το ψήφισμά του της 11ης Νοεμβρίου 2021, σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης, καλεί τον ΕΕΧ να εξασφαλίσει καλύτερη ροή εκπαιδευομένων, διδασκόντων και γνώσεων, καλλιεργώντας την αίσθηση του ανήκειν στην Ευρώπη και την ευαισθητοποίηση του πολίτη, διασφαλίζοντας δικαιώματα και αξίες και παρέχοντας δίκαιες και ίσες ευκαιρίες, καθώς και βελτιώνοντας την κοινωνική συνοχή·

Ι.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή δεν έχει αναλάβει καμία ουσιαστική πρωτοβουλία συστημικού χαρακτήρα σε αυτόν τον στρατηγικό τομέα· λαμβάνοντας υπόψη ότι υφιστάμενα προγράμματα της ΕΕ, όπως το Erasmus+ ή το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικό αναξιοποίητο δυναμικό για τη βελτίωση της υλοποίησης της αγωγής του πολίτη με μια περισσότερο στρατηγική προσέγγιση έναντι των συνιστωσών των προγραμμάτων που αφορούν την τυπική, τη μη τυπική και την άτυπη μάθηση και με καλύτερο συντονισμό των πόρων· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες για να βελτιωθεί και να αυξηθεί το επίπεδο της πληροφόρησης σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα ειδικά δικαιώματα και υποχρεώσεις·

ΙΑ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι αρκετά κράτη μέλη έχουν καταρτίσει εθνικά προγράμματα εθελοντισμού· λαμβάνοντας υπόψη ότι η θέσπιση και η ανάπτυξη αυτών των προγραμμάτων είναι σημαντική για την προώθηση της αγωγής του πολίτη στην πράξη, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, την κινητοποίηση για λόγους γενικού ενδιαφέροντος, ιδίως για όσους έχουν λιγότερες ευκαιρίες, και τη συμβολή στην προσωπική και επαγγελματική εξέλιξη των συμμετεχόντων· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αύξηση της κινητικότητας των Ευρωπαίων πολιτών μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του αισθήματος των νέων ότι ανήκουν σε μια ευρωπαϊκή κοινότητα, ενισχύοντας την ανάδυση μιας Ευρώπης των πολιτών· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα εθνικά προγράμματα εθελοντισμού έχουν το δυναμικό να αποτελέσουν φυσική οδό προς την ευρωπαϊκή κινητικότητα των νέων, ιδίως εκείνων που έχουν λιγότερες ευκαιρίες·

ΙΒ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, το οποίο δημιουργήθηκε το 2018 ως διάδοχος της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας που συστάθηκε το 1996, είναι το γενικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα κινητικότητας για τον εθελοντισμό, αλλά διαθέτει περιορισμένο προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-2027· λαμβάνοντας υπόψη ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν μεγαλύτερες συνέργειες και συνεργασία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης και των εθνικών συστημάτων εθελοντισμού, καθώς και μεταξύ των υφιστάμενων εθνικών συστημάτων εθελοντισμού μέσω του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης·

Η κατάσταση της αγωγής του πολίτη στην ΕΕ

εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι δεν υπάρχει κοινός ορισμός της αγωγής του πολίτη· πιστεύει ότι η διδασκαλία της αγωγής του πολίτη περιλαμβάνει έναν συνδυασμό γνώσεων, δεξιοτήτων, μεθόδων, εργαλείων, περιεχομένου, ικανοτήτων, στάσεων, αξιών και φροντίδας και είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη της αλληλεγγύης και της αίσθησης ενότητας·

θεωρεί ότι μια ελάχιστη κατανόηση της αγωγής του πολίτη θα πρέπει να παρέχει θεωρητική κατανόηση των πολιτικών, νομικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών και οικονομικών εννοιών και δομών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν το ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και των διεθνών εξελίξεων, σε βαθμό κατάλληλο για την εκάστοτε βαθμίδα εκπαίδευσης και κατάρτισης, και σε συνδυασμό με πρακτική εμπειρία· επισημαίνει τη σημασία της κριτικής σκέψης και του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας ως αναπόσπαστου μέρους της αγωγής του πολίτη· επιμένει σχετικά με την ανάγκη για παιδαγωγική ανανέωση και για υιοθέτηση μιας θεωρητικής και πρακτικής προσέγγισης στην αγωγή του πολίτη στην Ένωση· προτείνει τη χρήση των ορισμών της αγωγής του πολίτη που περιέχονται στον Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Αγωγή του Πολίτη στη Δημοκρατία και την Εκπαίδευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα και στο πλαίσιο αναφοράς ικανοτήτων για δημοκρατικό πολιτισμό·

εκφράζει την ανησυχία του για την περιορισμένη εστίαση στις ευρωπαϊκές και παγκόσμιες πτυχές της ιδιότητας του πολίτη στα εθνικά προγράμματα σπουδών· διαπιστώνει με ανησυχία ότι μόλις οι μισοί μαθητές στην ΕΕ αναφέρουν ότι έχουν τη δυνατότητα να διδαχθούν σχετικά με την Ευρώπη στο σχολείο· επισημαίνει ότι η υποστήριξη από πλευράς των μαθητών για τη συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών εμφανίζει θετική σύνδεση με υψηλότερα επίπεδα γνώσεων αγωγής του πολίτη· εκφράζει λύπη για την αυξανόμενη ένταση μεταξύ του εθνικού και του ευρωπαϊκού επιπέδου στα προγράμματα σπουδών ορισμένων κρατών μελών· εκφράζει την ανησυχία του για την υπερβολική πολιτικοποίηση της αγωγής του πολίτη και τις συνέπειές της, όπως οι επανειλημμένες και δραστικές αλλαγές στα προγράμματα σπουδών, και επαναλαμβάνει την ανάγκη για μακροπρόθεσμη σταθερότητα και συνοχή στην παροχή αγωγής του πολίτη·

υπογραμμίζει ότι οι κοινωνικοπολιτικές και παγκόσμιες αλλαγές θα απαιτήσουν σημαντική αύξηση του υφιστάμενου επιπέδου ποιότητας και προσεγγίσεων στην αγωγή του πολίτη· εκφράζει ανησυχία διότι τα αγόρια έχουν σημαντικά χαμηλότερη βαθμολογία σε σχέση με τα κορίτσια (13)· εκφράζει την ανησυχία του για τις ανισορροπίες όσον αφορά τη μέση αγωγή του πολίτη μεταξύ και εντός των κρατών μελών· επισημαίνει ότι οι μαθητές που ζουν σε αγροτικές, απομακρυσμένες, κοινωνικά μειονεκτούσες και εξόχως απόκεντρες περιοχές έρχονται αντιμέτωποι με πρόσθετους φραγμούς όσον αφορά τη συμμετοχή τους σε προγράμματα αγωγής του πολίτη· επιβεβαιώνει ότι κάθε εκπαιδευόμενος πρέπει να έχει πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας αγωγή του πολίτη που θα εστιάζει στις ειδικές του ανάγκες από την άποψη της χρηματοδότησης και των υποδομών, μεταξύ άλλων πόρων, κάτι που είναι κεφαλαιώδες για την επιτυχή δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης·

επισημαίνει ότι, ενώ ορισμένες πτυχές της αγωγής του πολίτη υπάρχουν στα περισσότερα εθνικά προγράμματα σπουδών, υπάρχουν έντονες διαφορές μεταξύ και εντός των κρατών μελών ως προς τις βαθμίδες εκπαίδευσης στις οποίες διδάσκεται, το σύνολο των ωρών που αφιερώνονται σε αυτό το μάθημα, το περιεχόμενο και τις μεθοδολογίες· διαπιστώνει ότι μόνο κάποια κράτη μέλη διαθέτουν διαρθρωμένες αξιολογήσεις, στόχους, παιδαγωγικούς προσανατολισμούς ή ειδική κατάρτιση για τους καθηγητές· διαπιστώνει ότι ακόμα και όπου υπάρχουν αυτά τα στοιχεία, υπάρχει χάσμα ανάμεσα στα εθνικά προγράμματα και στην αποτελεσματική εφαρμογή τους στα σχολεία·

υπενθυμίζει ότι η ποιότητα διδασκαλίας έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην αποτελεσματική μάθηση και ότι, συνεπώς, η αρχική και συνεχής κατάρτιση όλων των εκπαιδευτικών και παιδαγωγών, ανεξαρτήτως ειδικότητας, πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα στον τομέα της αγωγής του πολίτη και, ειδικότερα, όσον αφορά τις ευρωπαϊκές και παγκόσμιες διαστάσεις της αγωγής του πολίτη·

επισημαίνει ότι η έλλειψη αξιόπιστης έρευνας σχετικά με τρόπους αποτελεσματικής διδασκαλίας και αξιολόγησης της αγωγής του πολίτη και η έλλειψη κατάλληλων παιδαγωγικών μέσων για τον σκοπό αυτόν εμποδίζουν την αποτελεσματική διδασκαλία της αγωγής του πολίτη· διαπιστώνει ότι από ορισμένα εμπειρικά στοιχεία καταδεικνύεται ότι οι προσεγγίσεις του «σχολείου ως συνόλου» ή της «κοινωνίας ως συνόλου» έχουν θετικό αντίκτυπο στις δεξιότητες και τις νοοτροπίες που σχετίζονται με την ιδιότητα του πολίτη· πιστεύει ότι, κατά την προσέγγιση της αγωγής του πολίτη, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι συμμετοχικές παιδαγωγικές μέθοδοι, προκειμένου να δίνεται η δυνατότητα στους εκπαιδευόμενους να βιώνουν την ιδιότητα του πολίτη σε όλες τις διαστάσεις της και τον ρόλο τους εντός και για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη, το άτομο και την κοινωνία γενικότερα·

εκφράζει την αντίθεσή του με την έλλειψη προσοχής στην αγωγή του πολίτη στην αρχική επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και στην εκπαίδευση των ενηλίκων· ζητεί την ένταξη της αγωγής του πολίτη σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, προσαρμοσμένης στα ειδικά χαρακτηριστικά και τις ανάγκες των εκπαιδευόμενων· εκφράζει τη λύπη του για την έλλειψη έμφασης στην αξία των πλαισίων μάθησης μεταξύ των γενεών που διευκολύνουν τον διάλογο μεταξύ των γενεών·

θεωρεί ότι ποτέ δεν είναι πολύ αργά για να διδαχθεί κανείς σχετικά με την ιδιότητα του πολίτη σε περιφερειακό, εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο· επισημαίνει ότι η προσχολική εκπαίδευση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για την ανάπτυξη ζωτικής σημασίας κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων και ότι φυτεύει τους σπόρους της ευεξίας, του διαλόγου, του αμοιβαίου σεβασμού, της κατανόησης και των κοινών αξιών·

10.

υπενθυμίζει τον κρίσιμο παιδαγωγικό ρόλο της μη τυπικής και άτυπης μάθησης, συμπεριλαμβανομένων του εθελοντισμού, της καθοδήγησης, της ανταλλαγής απόψεων και του αθλητισμού, για την ανάπτυξη κοινωνικών και πολιτικών ικανοτήτων, δεξιοτήτων και συμπεριφορών και για τη διαμόρφωση υπεύθυνων και ενεργών πολιτών·

Πολιτικές της ΕΕ στον τομέα της αγωγής του πολίτη

11.

εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η πολιτική συναίνεση σε ευρωπαϊκό επίπεδο σχετικά με την ανάγκη προώθησης της αγωγής του πολίτη και της διδασκαλίας κοινών ευρωπαϊκών αξιών δεν μεταφράστηκε σε συγκεκριμένους στόχους, επιδιώξεις, δείκτες αναφοράς και δράσεις και συμπεραίνει ότι οι πολιτικές για την αγωγή του πολίτη πάσχουν από χάσμα υλοποίησης·

12.

διαπιστώνει ότι τα προγράμματα της ΕΕ συμβάλλουν σε περιορισμένο βαθμό στην προώθηση ορισμένων διαστάσεων της αγωγής του πολίτη, κυρίως λόγω της έλλειψης συγκεκριμένης άμεσης υποστήριξης, των περιορισμένων πόρων και της άνισης γεωγραφικής κάλυψης· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι, μέχρι στιγμής, τα έργα που χρηματοδοτήθηκαν από την ΕΕ στον τομέα αυτό δεν είχαν εκτεταμένο μακροπρόθεσμο αντίκτυπο·

13.

θεωρεί ότι υπάρχει έλλειψη συνοχής των πολιτικών στον τομέα της αγωγής του πολίτη σε επίπεδο ΕΕ και ότι επί του παρόντος δεν υπάρχει μέσο πολιτικής που να συγκεντρώνει όλους τους σχετικούς φορείς και αρχές με δομημένο τρόπο·

14.

συμπεραίνει ότι προγράμματα της ΕΕ όπως τα Erasmus+, «Ορίζων Ευρώπη», το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, το «Δικαιώματα και αξίες» ή το «Δημιουργική Ευρώπη», μεταξύ άλλων, συνέβαλαν, κυρίως έμμεσα, στην ενεργό παροχή αγωγής του πολίτη· σημειώνει, ωστόσο, ότι δεν έχουν κατορθώσει να έχουν συστηματικό και διαρκή αντίκτυπο·

15.

επιβεβαιώνει ότι, βάσει των άρθρων 9, 10, 165 και 166 ΣΕΕ και του Χάρτη, η ΕΕ έχει την πρωταρχική ευθύνη για την προώθηση της αγωγής του πολίτη της ΕΕ ως τρόπο διασφάλισης βαθύτερης γνώσης μεταξύ των πολιτών της για το ευρωπαϊκό εγχείρημα ως ένωση δημοκρατικών κρατών, διασφαλίζοντας έτσι το δικαίωμα των πολιτών της να συμμετέχουν πλήρως στην πολιτική ζωή και στη λήψη αποφάσεων σε επίπεδο ΕΕ·

16.

επισημαίνει την πρόθεση ενθάρρυνσης μιας ευρωπαϊκής κοινής ταυτότητας μέσω ενός κοινού ακαδημαϊκού προγράμματος και ισχυρής ενσωμάτωσης μιας ευρωπαϊκής διάστασης στην εκπαίδευση, όπως εκφράστηκε από πολίτες στο πλαίσιο της Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης, καθώς και το αίτημα Ευρωπαίων νέων να συμπεριληφθούν στα προγράμματα σπουδών γνώσεις σχετικά με τις δυνατότητες και τα οφέλη που προσφέρει η Ευρώπη·

17.

σημειώνει ότι ορισμένα κράτη μέλη αναγνωρίζουν τη θετική επιρροή των εξελίξεων στην πολιτική της ΕΕ για την προώθηση της εκπαιδευτικής αλλαγής στον τομέα της αγωγής του πολίτη·

18.

εκφράζει την ανησυχία του για την έλλειψη αποτελεσματικής δράσης από την Επιτροπή σχετικά με την προώθηση της «Ικανότητας του πολίτη», η οποία αποτελεί βασική ικανότητα του πλαισίου της Διά βίου μάθησης του 2018, ενώ άλλες βασικές ικανότητες αντικατοπτρίζονται στους δείκτες αναφοράς του ΕΚ 2020 ή υποστηρίζονται από ειδικά πλαίσια ικανοτήτων για τη διευκόλυνση της διδασκαλίας και αποδοχής σε εθνικό επίπεδο·

19.

εφιστά την προσοχή στην απονομή του βραβείου Ευρωπαίου Πολίτη του 2021 σε πρωτοβουλίες που αφορούν τον διάλογο μεταξύ μαθητών· θεωρεί ότι σε ένα κλίμα αυξημένης πόλωσης, ο δημοκρατικός διάλογος είναι σημαντικότερος από ποτέ· πιστεύει ότι η προώθηση των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων διεξαγωγής διαλόγου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αγωγής του πολίτη·

20.

σημειώνει τη σημασία της αγωγής του πολίτη για την ευαισθητοποίηση στην κλιματική μετάβαση και για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης ως το 2030· υπογραμμίζει τη σύνδεση μεταξύ της αγωγής του πολίτης και της εκπαίδευσης για τη βιωσιμότητα και τη σημασία του συντονισμού των προσπαθειών που καταβάλλονται για την ενσωμάτωση και των δύο τομέων στις πολιτικές, στα προγράμματα σπουδών, στην παιδαγωγική και στις μεθοδολογίες της τυπικής, μη τυπικής και άτυπης μάθησης και εκπαίδευσης·

Συστάσεις για μια ανανεωμένη αγωγή του Ευρωπαίου πολίτη

21.

ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν, να αναθεωρήσουν και να επικαιροποιήσουν τα εκπαιδευτικά τους συστήματα και όλα τα είδη περιεχομένου των προγραμμάτων σπουδών που σχετίζονται με την ΕΕ σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και μάθησης, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, με σκοπό την ενίσχυση της διάστασης της ΕΕ, ενθαρρύνοντας σθεναρά τις περιφέρειες και τις τοπικές αρχές να πράξουν το ίδιο, ιδίως εάν διαθέτουν άμεσες αρμοδιότητες στα εκπαιδευτικά συστήματα·

22.

υπογραμμίζει, από αυτή την άποψη, ότι είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη η γλωσσική πολυμορφία στο πλαίσιο της αγωγής του Ευρωπαίου πολίτη, εφιστώντας δέουσα προσοχή στις μειονοτικές και περιφερειακές γλώσσες, καθώς και στις γλώσσες που κινδυνεύουν·

23.

επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς τα κράτη μέλη και την εκπαιδευτική κοινότητα για συμμετοχή όλων των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που κατάγονται από μετανάστες, των μεταναστών, των προσφύγων και των θρησκευτικών κοινοτήτων σε αμφίδρομες διαδικασίες που επιδεικνύουν σεβασμό και προάγουν τη συμμετοχή του πολίτη στα κοινά, ώστε να ενθαρρυνθεί η ενεργός συμμετοχή στην πολιτική και πολιτιστική ζωή· θεωρεί ότι η προώθηση της καλύτερης κατανόησης από τους πολίτες των ιστορικών και προσωπικών λόγων που οδήγησαν στα ταξίδια των μεταναστών, συμπεριλαμβανομένης της αποικιοκρατίας, καθώς και του κοινού πολιτιστικού υποβάθρου, αποτελούν σημαντικά στοιχεία της ιδιότητας του παγκόσμιου πολίτη·

24.

καλεί τα κράτη μέλη να ενισχύσουν και να διευρύνουν τις δυνατότητες αρχικής και συνεχιζόμενης, επαγγελματικής και διά βίου ανάπτυξης των καθηγητών, των εκπαιδευτικών, των οικογενειών και της ευρύτερης εκπαιδευτικής κοινότητας και να τους παρασχεθούν κατάλληλη στήριξη και πόρους για τη διδασκαλία της αγωγής του πολίτη, σε στενή συνεργασία με όλους τους σχετικούς παράγοντες σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο·

25.

παροτρύνει, στο πλαίσιο αυτό, την Επιτροπή να αναπτύξει ένα κοινό πλαίσιο ικανοτήτων για την αγωγή του πολίτη για τους εκπαιδευτικούς και τους σπουδαστές για τη Βασική Ικανότητα «ιδιότητα του πολίτη», συμπεριλαμβανομένων των πολύγλωσσων και διαπολιτισμικών ικανοτήτων των εκπαιδευτών, και λαμβάνοντας υπόψη την τοπική, περιφερειακή, εθνική, ευρωπαϊκή και παγκόσμια σφαίρα, σε παρόμοιο πνεύμα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο ψηφιακών ικανοτήτων, το ευρωπαϊκό πλαίσιο επιχειρηματικών ικανοτήτων, το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη Βασική Ικανότητα «προσωπικές, κοινωνικές και μεταγνωστικές ικανότητες» και το πρόσφατα δρομολογημένο ευρωπαϊκό πλαίσιο ικανοτήτων στον τομέα της βιωσιμότητας, δημιουργώντας σχέσεις μεταξύ όλων των πλαισίων·

26.

τονίζει την ανάγκη προώθησης και ενθάρρυνσης των δυνατοτήτων κινητικότητας, μάθησης από ομοτίμους και ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών μεταξύ του διδακτικού προσωπικού· θεωρεί ότι τα χαρακτηριστικά του προγράμματος Erasmus+ 2021-2027 που συνδυάζουν μεγαλύτερη ευελιξία και υβριδική κινητικότητα παρέχουν την ευκαιρία αύξησης της κινητικότητας για σημερινούς και μελλοντικούς εκπαιδευτικούς· ενθαρρύνει την Επιτροπή να προωθήσει τη βραχυπρόθεσμη κινητικότητα των εκπαιδευτικών και να δημιουργήσει μακροπρόθεσμες εταιρικές σχέσεις κινητικότητας, αξιοποιώντας τα ψηφιακά μέσα χωρίς να αντικαταστήσει τη φυσική κινητικότητα και τις διαπροσωπικές ανταλλαγές·

27.

καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να ενθαρρύνουν και να διευκολύνουν την υψηλής ποιότητας κατάρτιση σε θέματα ΕΕ, εντός του ωραρίου εργασίας, για τους διδάσκοντες, το λοιπό εκπαιδευτικό προσωπικό και τους αρχηγούς και εκπαιδευτές νέων, επίσης μέσω και της παροχής της δυνατότητας να περνούν μέρος της κατάρτισής τους σε άλλο κράτος μέλος, και μεριμνώντας για την αναγνώριση των ικανοτήτων τους να διδάξουν σχετικά με την ΕΕ·

28.

ζητεί τη δημιουργία και την προώθηση της απονομής βραβείου του «Ευρωπαίου δασκάλου»· επαναλαμβάνει την έκκλησή του για προώθηση και ανάπτυξη «Παιδαγωγικών ακαδημιών Erasmus+» με σκοπό την προώθηση μιας ευρωπαϊκής διάστασης στην εκπαίδευση· καλεί την Επιτροπή να αφιερώσει πρόσκληση για υποβολή προσφορών για μια παιδαγωγική ακαδημία Erasmus+, αφιερωμένη στην αγωγή του πολίτη για όλους τους εκπαιδευτικούς, εκπαιδευτές και εκπαιδευόμενους τόσο στον τομέα της τυπικής όσο και σε εκείνον της μη τυπικής μάθησης, συμπεριλαμβανομένου του τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ)·

29.

καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τις συνέργειες προκειμένου να αυξηθεί ο συστημικός αντίκτυπος της αγωγής του πολίτη, και να συνεργαστούν για την ανάπτυξη μιας αρχικής εκπαιδευτικής ενότητας για την εξοικείωση των εκπαιδευτικών με τα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα, τις βέλτιστες παιδαγωγικές πρακτικές, τις πλατφόρμες ανταλλαγής της ΕΕ, τα εργαλεία και τις εταιρικές σχέσεις που αντικατοπτρίζουν τις ευρωπαϊκές αξίες και προωθούν την ανάδυση μιας εκπαιδευτικής κουλτούρας της ευρωπαϊκής ιθαγένειας, αναγνωρίζοντας παράλληλα τη διαφορετικότητα στην Ευρώπη· υπογραμμίζει την ανάγκη να συμπεριληφθεί αυτός ο τύπος εκπαιδευτικής ενότητας στο πρόγραμμα «Ακαδημίες εκπαιδευτικών»·

30.

ζητεί την αναγνώριση και την επικύρωση των σχετικών με την ιδιότητα του πολίτη ικανοτήτων που αποκτούνται μέσω της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης, συμπεριλαμβανομένων της εργασίας των νέων και του εθελοντισμού, και την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ της τυπικής, της μη τυπικής και της άτυπης εκπαίδευσης στο πλαίσιο της αγωγής του πολίτη·

31.

θεωρεί ότι στο πλαίσιο συνεργασίας μετά το ΕΚ 2020, η προσοχή πρέπει να επικεντρωθεί στην ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών και εθνικών αξιολογήσεων για την αγωγή του πολίτη που να ενσωματώνουν όλες τις σχετικές πτυχές του θεματικού τομέα σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς ικανοτήτων για δημοκρατικό πολιτισμό και το ευρωπαϊκό πλαίσιο αναφοράς των βασικών ικανοτήτων για τη διά βίου μάθηση του Συμβουλίου της Ευρώπης, ιδίως όσον αφορά τις κοινωνικές δεξιότητες και τις ικανότητες που σχετίζονται με την ιδιότητα του πολίτη, λαμβάνοντας επίσης υπόψη την άτυπη και τη μη τυπική εκπαίδευση, τον συντονισμό και τη διευκόλυνσή της·

32.

ζητεί τη συγκρότηση μιας νέας ομάδας εργασίας που θα εστιάζει στην αγωγή του πολίτη προκειμένου να δοθεί συνέχεια στο έργο της ομάδας εργασίας του ΕΚ 2020 για την προώθηση κοινών αξιών και της χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευσης που δημιουργήθηκε μετά τη διακήρυξη του Παρισιού του 2015·

33.

ζητεί την ανάπτυξη απτών και μετρήσιμων στόχων και σημείων αναφοράς για την αγωγή του πολίτη, συμπεριλαμβανομένης της αγωγής του Ευρωπαίου πολίτη, στο στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης προς τον ευρωπαϊκό χώρο και μετά την περίοδο 2021-2030· επισημαίνει ότι οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να μετουσιωθούν σε στόχους για το 2025, με συγκεκριμένους στόχους για τους μειονεκτούντες εκπαιδευόμενους, και να συμπεριληφθούν σε ένα ειδικό σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή αγωγή του πολίτη, λαμβάνοντας υπόψη την προοπτική της διά βίου μάθησης, αρχής γενομένης από την προσχολική ηλικία·

34.

υπογραμμίζει την ανάγκη για μια πιο δομημένη προσέγγιση για τον εντοπισμό και τη διάδοση των αποτελεσμάτων των προγραμμάτων για την αγωγή του πολίτη από τα προγράμματα της ΕΕ, ιδίως των Erasmus+, «Ορίζων Ευρώπη», Ευρώπη για τους πολίτες και του προγράμματος «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες», του προγράμματος Δημιουργική Ευρώπη και του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης και των διαδόχων του, με σκοπό την κλιμάκωση των αποτελεσμάτων σε ολόκληρη την Ένωση, με συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη διαδικασία· θεωρεί εν προκειμένω ότι είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί ένας μόνιμος μηχανισμός επανεξέτασης και ανάλυσης σε επίπεδο ΕΕ για τον εντοπισμό των ορθών πρακτικών που θα μπορούν να διαδίδονται και να κλιμακώνονται ευρέως προκειμένου να συμβάλουν σε συστημικές και μακροπρόθεσμες αλλαγές πολιτικής·

35.

τονίζει την ανάγκη να προωθηθεί αποφασιστικά η έρευνα σχετικά με τον καλύτερο τρόπο διδασκαλίας και αξιολόγησης της αγωγής του πολίτη, και ιδίως για την προσχολική εκπαίδευση, καθώς και ο ρόλος των ευκαιριών τυπικής, μη τυπικής και άτυπης μάθησης, και η παρακολούθηση της εφαρμογής της βάσει επαρκών και επικαιροποιημένων συγκριτικών δεδομένων από όλα τα κράτη μέλη· υπογραμμίζει τη σημασία της βασικής δράσης 2, της βασικής δράσης 3, των εδρών Jean Monnet και του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη»· επικροτεί τη μεγαλύτερη εστίαση της βασικής δράσης 2 στις «κοινές αξίες, την ενασχόληση με τα κοινά και τη συμμετοχή» στο πρόγραμμα Erasmus+ 2021-2027·

36.

υπογραμμίζει την ανάγκη περισσότερων επενδύσεων σε μορφές εκπαίδευσης σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση σε σχολικό και πανεπιστημιακό επίπεδο με την ενίσχυση των υφιστάμενων δικτύων και την ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών που θα είναι προσαρμοσμένα σε αυτό το είδος εκπαίδευσης· ζητεί τη συμμετοχή σχολών ειδικευμένων σε ευρωπαϊκά θέματα στην έρευνα και ανάπτυξη των βέλτιστων μεθόδων διδασκαλίας και εργαλείων για την αγωγή του πολίτη χρησιμοποιώντας τα διαθέσιμα κονδύλια και τους πόρους της ΕΕ·

37.

τονίζει ότι το περιεχόμενο της αγωγής του πολίτη πρέπει να συμβαδίζει με τη διδασκαλία των ψηφιακών δεξιοτήτων και την εκπαίδευση, προκειμένου, αφενός, να ανταποκρίνεται στην ψηφιακή μετάβαση και, αφετέρου, τα άτομα να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν υπεύθυνα τα ψηφιακά μέσα·

38.

υπενθυμίζει την έκκλησή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν κοινή και συμμετοχική έρευνα στον τομέα της εκπαίδευσης, ιδίως πανενωσιακές συγκρίσιμες δοκιμασίες στον τομέα της αγωγής του πολίτη, συμπεριλαμβανομένης της ιδιότητας του Ευρωπαίου πολίτη, με σαφώς καθορισμένη εντολή και στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της ΕΕ· συνιστά τη διενέργεια ειδικής έρευνας του Ευρωβαρόμετρου σχετικά με τις γενικές γνώσεις των πολιτών σχετικά με την ΕΕ, με την οποία θα διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής της υφιστάμενης σειράς που αφορά την ιδιότητα του πολίτη και τη δημοκρατία στην Ευρωπαϊκή Ένωση·

39.

καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει διδακτικές ενότητες για την αγωγή του Ευρωπαίου πολίτη και πρόγραμμα επισκέψεων σε τοποθεσίες και τοποθεσίες μνήμης με ιστορική σημασία για την Ένωση και τις χώρες υποδοχής προκειμένου να προαχθεί μια διαπολιτισμική και διαλογική προσέγγιση στην ιστορία και να ενισχυθούν οι ευρωπαϊκές αξίες και αρχές ως αναπόσπαστο μέρος όλων των ευκαιριών κινητικότητας του προγράμματος Erasmus + και του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης·

40.

καλεί την Επιτροπή να προωθήσει με περισσότερο ενεργό τρόπο την αγωγή του πολίτη για όλους τους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των ενηλίκων, και να συμπεριλάβει το στοιχείο αυτό στα σχετικά προγράμματα χρηματοδότησης και στις ομάδες εργασίας· ζητεί από την Επιτροπή να συνδέσει τις πρωτοβουλίες του ευρωπαϊκού θεματολογίου δεξιοτήτων με τις ικανότητες που συνδέονται με την ιδιότητα του πολίτη και να συμπεριλάβει την ψηφιακή ιδιότητα του πολίτη στην κατάρτιση του ευρωπαϊκού πιστοποιητικού ψηφιακών δεξιοτήτων·

41.

ζητεί τη δημιουργία ευρωπαϊκών σημάτων για σχολεία και πανεπιστήμια που προάγουν ενεργά την αγωγή του πολίτη· ζητεί τη δημιουργία ευρωπαϊκού βραβείου για τη στήριξη των εκπαιδευτικών και των τοπικών φορέων που προάγουν ενεργά την εκπαίδευση σχετικά με την Ευρώπη·

42.

ζητεί από την Επιτροπή να αξιολογήσει την εισαγωγή ενός νέου ειδικού σκέλους στο πρόγραμμα «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» για την προώθηση της αγωγής του πολίτη, με ειδικά κονδύλια του προϋπολογισμού, και να αυξήσει τις δράσεις και τις δραστηριότητες που αποσκοπούν στην αγωγή του πολίτη στο πλαίσιο των προγραμμάτων Erasmus+ και «Ορίζων Ευρώπη» με ειδικές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων· καλεί την Επιτροπή να αξιοποιήσει στο έπακρο το Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας 2022 για την ανάπτυξη ειδικών προγραμμάτων και δράσεων με σκοπό την ενίσχυση της ιδιότητας και της ταυτότητας του Ευρωπαίου πολίτη·

43.

πιστεύει ότι είναι σημαντικό να διαδοθούν περαιτέρω οι υφιστάμενες ευκαιρίες σε επίπεδο ΕΕ μεταξύ της εκπαιδευτικής κοινότητας ΕΕΚ· θεωρεί σημαντική την παροχή εξατομικευμένης στήριξης για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στα προγράμματα· ζητεί την ένταξη ειδικής εστίασης στην αγωγή του πολίτη σε όλες τις δράσεις της ΕΕ που αφορούν την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, ιδίως στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων των κέντρων επαγγελματικής αριστείας·

44.

επισημαίνει τον ρόλο του Σπιτιού της Ευρωπαϊκής Ιστορίας για την προαγωγή της ανάπτυξης ειδικών προγραμμάτων, μέσων και δραστηριοτήτων που θα δημιουργήσουν ένα πειστικό αφήγημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και των βασικών της αξιών, ιδίως για μαθητές και εκπαιδευτικούς σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες· καλεί την Επιτροπή να συνεργαστεί με το Κοινοβούλιο στην αξιολόγηση τρόπων για την αποκέντρωση του Σπιτιού της Ευρωπαϊκής Ιστορίας προκειμένου να διευρυνθεί η προσβασιμότητα, μεταξύ άλλων από τα κράτη μέλη και κυρίως την εκπαιδευτική κοινότητα, με ενισχυμένη, μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών, συνεργασία με τα πολιτιστικά ιδρύματα των κρατών μελών, με κινητές εκθέσεις και με ένα δίκτυο μόνιμων αντιπροσωπειών·

45.

ζητεί μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή στρατηγική για την αγωγή του Ευρωπαίου πολίτη και για την ενασχόληση με τα κοινά, καθώς και τη δημιουργία υποστηρικτικών πλατφορμών για την προώθηση της εφαρμογής της, εστιάζοντας κυρίως στις κοινές δημοκρατικές αξίες και αρχές της ΕΕ και τα θεμελιώδη δικαιώματα — όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ισότητα, η ανοχή, ο σεβασμός για την πολυμορφία και η ελευθερία της συνείδησης– με στόχο να ενισχυθεί η κατανόηση των πολιτών για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τον καταμερισμό αρμοδιοτήτων, τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και τις πολιτικές της ΕΕ, ευαισθητοποιώντας τους σχετικά με τα οφέλη, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η ιδιότητα του πολίτη της ΕΕ, προάγοντας τη γνώση σχετικά με τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, τους τρόπους ενεργού συμμετοχής στις δημοκρατικές διαδικασίες της ΕΕ και στην ενωσιακή διαδικασία λήψης αποφάσεων, και ενισχύοντας μια κοινή αίσθηση του ανήκειν·

46.

ενθαρρύνει τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τα θεσμικά όργανα, τους εμπειρογνώμονες και τους επαγγελματίες που εργάζονται στο πεδίο της αγωγής του πολίτη να αυξήσουν τη συμμετοχή και να αναπτύξουν συνέργειες μέσω ανοιχτών διεθνικών δικτύων· επισημαίνει τον ρόλο που έχει διαδραματίσει η πλατφόρμα Δικτύωσης στην Ευρωπαϊκή Αγωγή του Πολίτη για την παροχή βήματος διαλόγου και την επιδίωξη μιας ισχυρότερης ανάθεσης προτεραιότητας στην αγωγή του πολίτη σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο· ζητεί την περαιτέρω θεσμοποίηση αυτών των ευρωπαϊκών δικτύων τα οποία αναπτύσσουν και προωθούν πρωτοβουλίες αγωγής του πολίτη σε ολόκληρη την Ένωση και πέραν αυτής·

47.

τονίζει ότι η στρατηγική θα πρέπει να περιλαμβάνει μια προοπτική διά βίου μάθησης και μια κοινοτική προοπτική που θα περιλαμβάνει τους τομείς της άτυπης και μη τυπικής μάθησης, καθώς και επιχειρήσεις και ΜΚΟ, ιδίως εκείνες που λαμβάνουν χρηματοδότηση μέσω της ΕΕ, οι οποίες θα πρέπει να συμβάλουν άμεσα στην ενίσχυση των γνώσεων σχετικά με την ΕΕ μεταξύ των συμμετεχόντων και των κοινοτήτων στις οποίες δραστηριοποιούνται·

48.

θεωρεί ότι η εν στρατηγική θα πρέπει να περιλαμβάνει συνέργειες με τις συναφείς δράσεις της ΕΕ στο πεδίο των πολιτικών της ΕΕ για τη νεολαία και την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας σε όλες τους τις μορφές, του μίσους κατά των ΛΟΑΤΚΙ και των διακρίσεων κατά των γυναικών και των μειονοτήτων, δημιουργώντας συνδέσεις με το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση του ρατσισμού και χρηματοδοτώντας μέσα, όπως το πρόγραμμα «Δικαιώματα, Ισότητα και Ιθαγένεια»·

49.

ζητεί την ενσωμάτωση της αγωγής του πολίτη στα σχετικά προγράμματα της ΕΕ και την ενίσχυση των συνεργειών μεταξύ τους, προκειμένου να αυξηθεί ο συστημικός αντίκτυπος της αγωγής του πολίτη, μεταξύ άλλων με την καθιέρωση και προσφορά μιας εκπαιδευτικής ενότητας για την ιθαγένεια της ΕΕ, η οποία θα χρησιμοποιείται ως μάθημα κατάρτισης πριν ή παράλληλα με την υλοποίηση έργου χρηματοδοτούμενου από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ ή ευκαιρίας κινητικότητας μέσω προγραμμάτων όπως το Erasmus+ ή το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης· θεωρεί ότι η παρακολούθηση εκπαιδευτικής ενότητας με αντικείμενο την αγωγή του πολίτη στην ΕΕ θα πρέπει να οδηγεί σε πιστοποίηση μέσω μικροδιαπιστευτηρίων·

50.

ενθαρρύνει την Επιτροπή να προωθήσει τη μάθηση σχετικά με την ΕΕ στα σχολεία στις διαπραγματεύσεις με υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ χώρες·

51.

υπογραμμίζει την ανάγκη περισσότερων επενδύσεων σε μορφές εκπαίδευσης σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση σε σχολικό και πανεπιστημιακό επίπεδο τόσο για την τυπική όσο και για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, με την ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών· ζητεί από την Επιτροπή να προτείνει σύσταση που θα περιέχει ενδεικτικά προγράμματα σπουδών για την πρωτοβάθμια, τη δευτεροβάθμια και την τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση σχετικά με την ενωσιακή και την παγκόσμια αγωγή του πολίτη, προς εθελοντική έγκριση από τα κράτη μέλη, με πλήρη σεβασμό των διατάξεων της Συνθήκης, ιδίως του άρθρου 165 ΣΛΕΕ, η οποία θα αναπτυχθεί από κοινού με εμπειρογνώμονες των κρατών μελών, εξειδικευμένες σχολές ευρωπαϊκών υποθέσεων, εκπαιδευτικούς, εκπαιδευτές, σπουδαστές και την ευρύτερη εκπαιδευτική κοινότητα, και θα συνοδεύεται από μέτρα παροχής κινήτρων για την αποδοχή της· πιστεύει ότι τα εν λόγω κοινά ενδεικτικά προγράμματα σπουδών θα πρέπει να ενθαρρύνουν την καλύτερη κατανόηση της ιστορίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, της οργάνωσης και δομής των υφιστάμενων θεσμικών οργάνων της ΕΕ, των ευρωπαϊκών εκλογικών διαδικασιών και των διαδικασιών λήψης αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένων των μέσων για ενεργό συμμετοχή των πολιτών στη δημοκρατική ζωή της ΕΕ, συνδυάζοντας διαφορετικές παιδαγωγικές προσεγγίσεις και μεθόδους, συμπεριλαμβανομένης της θεωρητικής μάθησης και της μάθησης που βασίζεται στην εκπόνηση εργασιών, προσαρμοσμένων στις ανάγκες των εκπαιδευόμενων·

52.

καλεί την Επιτροπή να εντείνει το έργο της σχετικά με την αγωγή του πολίτη, προκειμένου να βελτιωθεί η προσβασιμότητα και η ποιότητα της αγωγής του πολίτη σε όλα τα κράτη μέλη και να υποστηριχτεί η ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής διάστασης στην αγωγή του πολίτη για όλες τις ηλικίες· πιστεύει ότι μια μόνιμη δομή πρέπει να είναι αρμόδια για τη δημιουργία συνεργειών σε ευρωπαϊκό επίπεδο με αντικείμενο την αγωγή του πολίτη, θα διαχειρίζεται τους πόρους της ΕΕ που θα διατίθενται για τον σκοπό αυτό και θα συντονίζει τις προσπάθειες για κοινές μεθόδους, πρακτικές, εργαλεία και περιεχόμενο· θεωρεί ότι αυτή θα πρέπει να είναι επίσης υπεύθυνη για τη συλλογή δεδομένων και την αξιολόγηση των επιπτώσεων των δράσεων για την αγωγή του πολίτη που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, με σκοπό τη διάδοση και αναβάθμιση των πλέον επιτυχημένων δράσεων και την παροχή της δυνατότητας στην Επιτροπή, σε αυτή τη βάση, να προτείνει πολιτικές και νομοθετικές πρωτοβουλίες στο συγκεκριμένο πεδίο· πιστεύει ότι θα πρέπει να στηρίζει τις ευκαιρίες κατάρτισης των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών σε θέματα αγωγής του πολίτη και να ενθαρρύνει τις διακρατικές ανταλλαγές·

53.

πιστεύει ότι επείγει να ξεκινήσουν οι εργασίες προς την κατεύθυνση αυτή με την εισαγωγή μιας δράσης σκοπιμότητας που θα επικεντρώνεται στη συλλογή δεδομένων και την αξιολόγηση του αντικτύπου των δράσεων αγωγής του πολίτη που συντονίζονται από ειδικές μονάδες για την αγωγή του πολίτη στο πλαίσιο της Γενικής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης, Νεολαίας, Αθλητισμού και Πολιτισμού της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού· θεωρεί ότι αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ευκαιρία αύξησης της στήριξης που παρέχεται για δράσεις αγωγής του πολίτη από τα κράτη μέλη, του συντονισμού και της υλοποίησής τους, παροχής στρατηγικού προσανατολισμού για την ανάπτυξη εθνικών δομών και προγραμμάτων σπουδών με αντικείμενο την αγωγή του πολίτη και καθορισμού ελάχιστων κοινών προτύπων ως προς το περιεχόμενο και τη μεθοδολογία της αγωγής του πολίτη σε ολόκληρη την Ένωση· θεωρεί ότι, για τον σκοπό αυτό, στις μονάδες αυτές θα πρέπει να συμμετέχουν τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι εκπαιδευόμενοι και η ευρύτερη μαθησιακή κοινότητα·

54.

επαινεί το πρόγραμμα Σχολείων-Πρεσβευτών, το οποίο αυξάνει την ευαισθητοποίηση των μαθητών σχετικά με την ευρωπαϊκή κοινοβουλευτική δημοκρατία και τις ευρωπαϊκές αξίες, καθώς και την πρωτοβουλία Euroscola, που προσφέρει μια πρακτική εμπειρία εμβύθισης στο Ημικύκλιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που αντιπροσωπεύει βιώσιμη προστιθέμενη αξία όσον αφορά την ατομική παροχή αγωγής του πολίτη και την ενεργό συμμετοχή στη δημοκρατική ζωή· ζητεί την καθιέρωση πιστοποίησης και αναγνώρισης των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων που αποκτούν οι συμμετέχοντες τόσο για εκπαιδευόμενους όσο και για εκπαιδευτικούς· θεωρεί ότι αυτό αποτελεί βέλτιστη πρακτική που πρέπει να κλιμακωθεί προκειμένου να επιτευχθεί συστημικό αποτέλεσμα σε ολόκληρη την Ένωση·

55.

ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να καταρτίσουν και να αναπτύξουν εθνικά προγράμματα εθελοντισμού· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την αμοιβαία αναγνώριση μεταξύ των εθνικών συστημάτων και να αυξήσουν την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα των πολιτικών υπηρεσιών και του εθελοντισμού των νέων· ενθαρρύνει τα εθνικά συστήματα εθελοντισμού και τις υπηρεσίες δραστηριοποίησης των πολιτών να ορίσουν εμπειρίες ευρωπαϊκής κινητικότητας, σε αμοιβαία βάση·

56.

καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν την ευρωπαϊκή κινητικότητα των πολιτών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης που απευθύνεται στους νέους, με σκοπό να συμβάλουν στην πραγματική συμμετοχή των Ευρωπαίων πολιτών και στις υπηρεσίες τους· για τον σκοπό αυτό, ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αυξήσουν σημαντικά τους πόρους για το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης· τονίζει ότι τα ευρωπαϊκά πρότυπα για τις εθελοντικές δραστηριότητες, όπως η οικονομική στήριξη των εθελοντών, η ασφάλιση, η μάθηση, η κατάρτιση, η ένταξη και η αρχή της μη υποκατάστασης θέσεων εργασίας, πρέπει να διατηρηθούν σε κάθε μελλοντική ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης· επιμένει ότι οι δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης μπορούν μόνο να συμπληρώνουν και να μην υποκαθιστούν τα εθνικά προγράμματα εθελοντισμού ή τις πολιτικές υπηρεσίες·

57.

θεωρεί ότι η νήσος Ventotene και το μανιφέστο της έχουν διαδραματίσει αποφασιστικό ρόλο στην ιστορία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης· υπογραμμίζει τον ρόλο της νήσου ως εμβληματικού τόπου μνήμης όσον αφορά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και για την προστασία των κοινών ευρωπαϊκών αξιών· υπογραμμίζει τη συμβολή της στην προώθηση της ευρωπαϊκής αγωγής του πολίτη, ιδίως μέσω της ενεργού συμμετοχής των νέων στο ετήσιο σεμινάριό της για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, το οποίο δρομολογήθηκε από τον Altiero Spinelli το 1982· τονίζει επίσης τη συμβολική σημασία των εργασιών αποκατάστασης της φυλακής του Santo Stefano και τις δυνατότητές της να αποτελέσει κέντρο αναφοράς για μόνιμες πολιτιστικές ανταλλαγές, δημόσιες εκδηλώσεις, εκθέσεις και συζητήσεις· θεωρεί, ως εκ τούτου, ότι αποτελεί ιστορικό κεφάλαιο της ηθικής και πνευματικής οικοδόμησης των ευρωπαϊκών αξιών·

58.

καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να επενδύσουν εξίσου στις επίσημες δράσεις της αγωγής του πολίτη και στην υποστήριξη της άτυπης αγωγής του πολίτη, σε προγράμματα σπουδών και εξωσχολικές δραστηριότητες, και να ενισχύσουν τα προγράμματα της ΕΕ για τη στήριξη της εκπαίδευσης και της αγωγής του πολίτη· ζητεί να συμπεριληφθούν στον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και στα εκπαιδευτικά προγράμματα που χρηματοδοτούνται από πόρους της ΕΕ ειδικοί στόχοι που σχετίζονται με την αγωγή του πολίτη· ζητεί να διατεθούν περισσότεροι χρηματοδοτικοί πόροι για τις δραστηριότητες, τα εργαλεία και τις δράσεις του Κοινοβουλίου που σχετίζονται με την προώθηση της αγωγής του πολίτη σε όλα τα κράτη μέλη, ιδίως το Euroscola· καλεί την Επιτροπή να εγκρίνει τα πιλοτικά έργα που προτείνει το Κοινοβούλιο, τα οποία αποσκοπούν στην ενίσχυση της αγωγής του πολίτη· επιμένει στην ανάγκη για ειδικό προϋπολογισμό για την ανάπτυξη συγκρίσιμων δοκιμασιών σε επίπεδο ΕΕ στον τομέα της ιδιότητας του πολίτη·

59.

θεωρεί ότι η Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης αποτελεί μια κατάλληλη ευκαιρία για τη διεξαγωγή πολυεπίπεδης συζήτησης σχετικά με την ανάπτυξη πολιτικής στον τομέα της εκπαίδευσης, της νεολαίας και του πολιτισμού· καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να αποδεχτούν και να προωθήσουν τις τελικές εκθέσεις της ομάδας εργασίας της Διάσκεψης για την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, τη νεολαία και τον αθλητισμό· θεωρεί, επομένως, ότι θα πρέπει να καθιερωθούν συντρέχουσες αρμοδιότητες στο πεδίο της εκπαίδευσης, τουλάχιστον στον τομέα της αγωγής του πολίτη, και ότι η άσκηση της εν λόγω αρμοδιότητας από την ΕΕ δεν θα πρέπει να αποκλείει τα κράτη μέλη από την άσκηση των δικών τους αρμοδιοτήτων·

60.

καλεί την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο υποστήριξης της δημιουργίας σε κάθε δήμο των κρατών μελών ενός μνημείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα παρέχει στους πολίτες ένα οπτικό σύμβολο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης·

61.

καλεί τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τις προσπάθειές τους για την εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 2012 για την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης (14), δεδομένου του πλήθους των ικανοτήτων που αποκτώνται με αυτά τα είδη μάθησης, που είναι υποστηρικτικές, συμπληρωματικές ή και απολύτως αναγκαίες για την ανάπτυξη ικανοτήτων που σχετίζονται με την ιδιότητα του πολίτη·

o o

62.

αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) ΕΕ C 316 της 22.9.2017, σ. 182.

(2) ΕΕ C 494 της 8.12.2021, σ. 2.

(3) ΕΕ C 415 της 1.12.2020, σ. 16.

(4) ΕΕ C 189 της 4.6.2018, σ. 1.

(5) ΕΕ C 195 της 7.6.2018, σ. 1.

(6) ΕΕ C 66 της 26.2.2021, σ. 1.

(7) ΕΕ C 241 της 21.6.2021, σ. 3.

(8) ΕΕ C 58 της 15.2.2018, σ. 57.

(9) ΕΕ C 11 της 12.1.2018, σ. 16.

(10) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2021)0452.

(11) ΕΕ C 369 της 11.10.2018, σ. 11.

(12) ΕΕ C 99 της 1.3.2022, σ. 96.

(13) Schulz, W. et al., Becoming Citizens in a Changing World, IEA International Civic and Citizenship Education Study 2016 International Report, Springer, Cham, 2016.

(14) ΕΕ C 398 της 22.12.2012, σ. 1.