15.11.2022   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 434/28


P9_TA(2022)0113

Εφαρμογή της πολιτικής συνοχής 2021-2027

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 6ης Απριλίου 2022 σχετικά με την έναρξη της εφαρμογής της πολιτικής συνοχής 2021-2027 (2022/2527(RSP))

(2022/C 434/05)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως τα άρθρα 4, 162, 174-178 και 349,

έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1060 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 2021, για τον καθορισμό κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, το Ταμείο Συνοχής, το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας, και δημοσιονομικών κανόνων για τα εν λόγω Ταμεία και για το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης, το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας και το Μέσο για τη Χρηματοδοτική Στήριξη της Διαχείρισης των Συνόρων και την Πολιτική των Θεωρήσεων (κανονισμός περί κοινών διατάξεων) (1),

έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2020, για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για τα έτη 2021 έως 2027 (2),

έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2018/1046 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 2018, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης, την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1296/2013, (ΕΕ) αριθ. 1301/2013, (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) αριθ. 1304/2013, (ΕΕ) αριθ. 1309/2013, (ΕΕ) αριθ. 1316/2013, (ΕΕ) αριθ. 223/2014, (ΕΕ) αριθ. 283/2014 και της απόφασης αριθ. 541/2014/ΕΕ και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 (3),

έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1058 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 2021, για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ταμείο Συνοχής (4),

έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1059 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 2021, για τις ειδικές διατάξεις που διέπουν τον στόχο «Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία» (Interreg) ο οποίος υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και τους μηχανισμούς εξωτερικής χρηματοδότησης (5),

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 4ης Φεβρουαρίου 2022, με τίτλο «8η έκθεση για τη συνοχή: συνοχή στην Ευρώπη με ορίζοντα το 2050» (COM(2022)0034),

έχοντας υπόψη την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 8ης Μαρτίου 2022, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 223/2014 όσον αφορά τη δράση συνοχής για τους πρόσφυγες στην Ευρώπη (CARE) (COM(2022)0109),

έχοντας υπόψη την ερώτηση προς την Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 (O-000002/2022 — B9-0006/2022),

έχοντας υπόψη το άρθρο 136 παράγραφος 5 και το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,

Α.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η πολιτική συνοχής αντιπροσωπεύει συνεχώς την κύρια πολιτική επενδύσεων και αλληλεγγύης σε επίπεδο ΕΕ για την κοινωνική ισότητα και τη δίκαιη μετάβαση, και αποτελεί καθιερωμένο καταλύτη για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την απασχόληση, για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή στην ΕΕ και για την επίτευξη των στόχων της ΕΕ για το κλίμα, της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, με προϋπολογισμό ύψους 392 δισεκατομμυρίων EUR έως το 2027·

Β.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η πανδημία ήταν ο πρωταρχικός λόγος καθυστέρησης των διαπραγματεύσεων για την πολιτική συνοχής, η οποία προκάλεσε επακόλουθη καθυστέρηση στην έγκριση του νομοθετικού πλαισίου για την περίοδο χρηματοδότησης 2021-2027· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα περισσότερα κράτη μέλη δεν φαίνεται να είναι σε θέση να επιταχύνουν την προετοιμασία της διαδικασίας προγραμματισμού·

Γ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατά προτεραιότητα κατάρτιση των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και των δαπανών της πρωτοβουλίας REACT-EU, μολονότι είναι αναγκαία στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19, έχει συμβάλει ακούσια στην προαναφερθείσα καθυστέρηση·

Δ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι η χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής θα πρέπει να συμμορφώνεται με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, το κράτος δικαίου και τον ευρωπαϊκό κώδικα δεοντολογίας για την εταιρική σχέση·

Ε.

λαμβάνοντας υπόψη ότι οι συμφωνίες και τα προγράμματα εταιρικής σχέσης αποτελούν στρατηγικά εργαλεία για την καθοδήγηση των επενδύσεων στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες, σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες πληροφορίες, αλλά μόνο λίγα έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα, και μόνο ένα έχει εγκριθεί (στην Ελλάδα)·

ΣΤ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ανωτέρω είχαν ως αποτέλεσμα μόνο το 0,2 % των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων που έχουν προγραμματιστεί για το 2021 στο πλαίσιο του τομέα 2.1: «Οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή» να δεσμευτεί, ποσοστό σημαντικά μικρότερο σε σύγκριση με το 2014 (4,22 %), επίσης λόγω της προτεραιότητας που δίνεται σε νέα ταμεία και πρωτοβουλίες, όπως ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), η πρωτοβουλία React-EU και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης·

Ζ.

λαμβάνοντας υπόψη ότι ο επίτροπος Προϋπολογισμού και Διοίκησης δηλώνει ότι αναμένει πως σχεδόν το σύνολο των κονδυλίων του προϋπολογισμού για το 2021 θα πρέπει να αναπρογραμματιστεί για τα επόμενα έτη, βάσει του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 του Συμβουλίου (6)·

1.

εκφράζει σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά τη σημαντική καθυστέρηση στην εφαρμογή της πολιτικής συνοχής για το διάστημα 2021-2027, αν και αναγνωρίζει ότι είναι σημαντικό να εγκρίνονται προγράμματα υψηλής ποιότητας στην αρχή της περιόδου προγραμματισμού, έτσι ώστε να αποφεύγεται ο επαναπρογραμματισμός στη συνέχεια·

2.

τονίζει ότι οι τρέχουσες καθυστερήσεις θέτουν υπό αμφισβήτηση την ικανότητα των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών να σχεδιάζουν αποτελεσματικά, να εφαρμόζουν τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 και να διασφαλίζουν την οικονομική ανάκαμψη και ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών περιφερειών·

3.

υπενθυμίζει ότι η πολιτική συνοχής, μαζί με τη συγχρηματοδότηση που εξασφαλίζεται από τα κράτη μέλη, εξακολουθεί να παρέχει σημαντικό ποσοστό των δημόσιων δαπανών που σχετίζονται με την ανάπτυξη στην ΕΕ και αποτελεί σημαντικό μέσο για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και τη στήριξη της επίτευξης των στόχων της συμφωνίας του Παρισιού· τονίζει, ως εκ τούτου, ότι είναι επιτακτική ανάγκη να αρχίσει η εφαρμογή των νέων προγραμμάτων μόλις εγκριθούν, προκειμένου να ενισχυθεί η οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή στην ΕΕ, να διορθωθούν οι ανισορροπίες μεταξύ και εντός των χωρών και των περιφερειών, να υλοποιηθούν οι πολιτικές προτεραιότητες της Ένωσης, ιδίως μια δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, να μεγιστοποιηθούν τα αποτελέσματα των επενδύσεων στη βιώσιμη ανάπτυξη, να αυξηθεί η παραγωγικότητα, να τονωθεί η δημιουργία θέσεων εργασίας, να αντιμετωπιστεί η απώλεια βιοποικιλότητας και να τηρηθεί η αρχή της «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης»·

4.

καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να επιταχύνουν την έγκριση των συμφωνιών και των προγραμμάτων εταιρικής σχέσης το συντομότερο δυνατό, χωρίς να υπονομεύονται οι στόχοι της συνεισφοράς για το κλίμα, η αρχή της εταιρικής σχέσης και η διαδικασία διαβούλευσης με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, καθώς και με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ενθαρρύνοντας παράλληλα την τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων και άλλες προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή· ζητεί, ειδικότερα, από την Επιτροπή —η οποία θα διατηρεί παράλληλα υψηλή εστίαση στην ποιότητα, στις οριζόντιες αρχές και στην ανάγκη να συνεχιστεί η καταπολέμηση της απάτης— να αναλύσει όλους τους δυνατούς τρόπους εξορθολογισμού των εσωτερικών διαδικασιών της προς υποστήριξη αυτής της διαδικασίας·

5.

καλεί τα κράτη μέλη να θεωρήσουν την πολιτική συνοχής και τον ΜΑΑ ως δημοσιονομικό και επιχειρησιακό συνδυασμό, αντί να δώσουν προτεραιότητα στην εφαρμογή των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας έναντι του προγραμματισμού και της υλοποίησης των προγραμμάτων συνοχής· θεωρεί θεμελιώδους σημασίας την καθιέρωση συμπληρωματικότητας εντός και μεταξύ των προγραμμάτων συνοχής και του ΜΑΑ, και την αποφυγή επικαλύψεων στην εφαρμογή τους· καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι τα κράτη μέλη τηρούν την αρχή της προσθετικότητας των πόρων όσον αφορά τα προγράμματα συνοχής·

6.

καλεί, στο πλαίσιο αυτό, την Επιτροπή να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες που υπάρχουν στον ισχύοντα κανονισμό περί κοινών διατάξεων για ταχύτερη έγκριση των συμφωνιών και των προγραμμάτων εταιρικής σχέσης, τηρώντας παράλληλα τον κώδικα δεοντολογίας για την εταιρική σχέση·

7.

ζητεί από την Επιτροπή, με βάση τα παραπάνω, να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη και να παρουσιάσει στο Κοινοβούλιο τα μέτρα που προτίθεται να αναλάβει έτσι ώστε να διευκολύνει την εφαρμογή των προγραμμάτων, καθώς και το χρονοδιάγραμμα που εξετάζει·

8.

εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι οποιαδήποτε αίσθηση υποαπορρόφησης θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκκλήσεις για μείωση του προϋπολογισμού της πολιτικής συνοχής κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού· καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να υποβάλει σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τον μετριασμό του κινδύνου υποαπορρόφησης και αποδεσμεύσεων λόγω της καθυστερημένης έναρξης των προγραμμάτων μέσω νομοθετικής πρότασης κατά την ενδιάμεση επανεξέταση και, εάν χρειαστεί, μέσω αντίστοιχης αναθεώρησης του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου·

9.

υπογραμμίζει ότι η τρέχουσα καθυστέρηση στην εφαρμογή των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 εμποδίζει την ικανότητα των κρατών μελών να αντιδράσουν, στο πλαίσιο της επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, όχι μόνο στην ενεργειακή κρίση και την κρίση εφοδιασμού, αλλά και στην προσφυγική κρίση μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα· χαιρετίζει την προσωρινή ευελιξία και τα πρόσθετα μέτρα που προσφέρει η πρόταση CARE και η τελευταία πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την αύξηση της προχρηματοδότησης, η οποία θα συμβάλει στην αύξηση της ικανότητας των κρατών μελών να αντιδράσουν σε αυτή την ανθρωπιστική κρίση· εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η CARE δεν θα έχει αρνητικό δημοσιονομικό αντίκτυπο και δεν θα επηρεάσει εν εξελίξει προγράμματα, έργα και επενδύσεις· τονίζει, ωστόσο, ότι η CARE και η προτεινόμενη χρήση της χρηματοδότησης REACT-EU ενδέχεται να μην επαρκούν στο πλαίσιο της τρέχουσας προσφυγικής κρίσης· ενθαρρύνει την Επιτροπή να ελέγξει κατά πόσον θα ήταν δυνατή η χρήση των κονδυλίων του 2022 στο πλαίσιο της τρέχουσας περιόδου χρηματοδότησης, τα οποία ενδέχεται να αποδεσμευτούν λόγω καθυστερήσεων στον προγραμματισμό, για την CARE II, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνεχής φροντίδα των προσφύγων·

10.

αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, στο Συμβούλιο, στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών, στην Επιτροπή των Περιφερειών και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

(1)  ΕΕ L 231 της 30.6.2021, σ. 159.

(2)  ΕΕ L 433 I της 22.12.2020, σ. 11.

(3)  ΕΕ L 193 της 30.7.2018, σ. 1.

(4)  ΕΕ L 231 της 30.6.2021, σ. 60.

(5)  ΕΕ L 231 της 30.6.2021, σ. 94.

(6)  Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2020, για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για τα έτη 2021 έως 2027 (ΕΕ L 433 I της 22.12.2020, σ. 11).