ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 15.11.2022

COM(2022) 638 final

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

για την απόδοση της στήριξης για ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές η οποία χορηγείται μέσω διαδικασιών υποβολής προσφορών στην Ένωση

1. Εισαγωγή

Η μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία θα απαιτήσει ταχύτερη ανάπτυξη της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε κατανεμημένο επίπεδο καθώς και για έργα σε κλίμακα κοινής ωφέλειας. Λόγω της φθίνουσας τάσης που σημειώνεται στο κόστος των τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αυτή η ανάπτυξη θα πρέπει να βασίζεται ολοένα και περισσότερο στην αγορά, αλλά μέχρι στιγμής η πλειονότητα των έργων 1 έλαβε κάποιου είδους δημόσια στήριξη. Τα καθεστώτα στήριξης μπορούν να λάβουν διάφορες μορφές που διαρθρώνονται σε δύο κύριες κατηγορίες: επενδυτική στήριξη (όπως επενδυτικές επιχορηγήσεις, εκπτώσεις σε δάνεια ή ελαφρύνσεις) και λειτουργική στήριξη (όπως καθεστώτα πιστοποιητικών, εγγυημένες τιμές ή προσαυξήσεις). Η λειτουργική στήριξη τυγχάνει ευρύτερης εφαρμογής σε όλη την ΕΕ, ενώ στην περίπτωση έργων με κλίμακα κοινής ωφελείας, τις περισσότερες φορές κατανέμεται βάσει αγοράς μέσω ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών (στην παρούσα έκθεση αναφέρονται ως «προσφορές» ή «δημοπρασίες»).

Ο ρόλος των καθεστώτων στήριξης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που χορηγείται βάσει υποβολής προσφορών καθώς και οι αρχές τους αναγνωρίζονται στο άρθρο 4 της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 (στο εξής: οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας). Επιπλέον, σύμφωνα με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις 2 , αποδίδεται προτεραιότητα στις ανταγωνιστικές διαδικασίες υποβολής προσφορών, όπως οι διαγωνισμοί, επειδή αυτός είναι ο κατάλληλος μηχανισμός για την κατανομή στήριξης σε παραγωγούς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Προκειμένου να γίνει κατανοητός ο αντίκτυπος των καθεστώτων στήριξης που χορηγείται μέσω υποβολής προσφορών από μια ευρύτερη προοπτική, το άρθρο 4 παράγραφος 8 της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας υποχρεώνει την Επιτροπή να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την απόδοση των εν λόγω καθεστώτων στήριξης, αξιολογούμενη βάσει επτά παραμέτρων απόδοσης και συγκεκριμένα: i) επίτευξη μείωσης του κόστους· ii) επίτευξη τεχνολογικών βελτιώσεων· iii) επίτευξη υψηλών ποσοστών υλοποίησης· iv) εξασφάλιση της ισότιμης συμμετοχής των μικρών φορέων και, κατά περίπτωση, των τοπικών αρχών· v) περιορισμός των επιπτώσεων στο περιβάλλον· vi) εξασφάλιση της αποδοχής σε τοπικό επίπεδο· vii) εξασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού και της ενσωμάτωσης στο δίκτυο.

Σε αυτό το πλαίσιο, η έκθεση αναλύει τον τρόπο με τον οποίο οι διαδικασίες υποβολής προσφορών, ως μία από τις μορφές δημόσιας στήριξης, συμβάλουν στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο πλαίσιο της ευρύτερης μετάβασης του ενεργειακού συστήματος. Κατά συνέπεια, η έκθεση επικεντρώνεται στη σύγκριση μεταξύ διαδικασιών υποβολής προσφορών και καθεστώτων στήριξης που δεν βασίζονται σε υποβολή προσφορών, παρά στη σύγκριση μεταξύ διαφορετικών επιλογών σχεδιασμού της διαδικασίας υποβολής προσφορών. Επιπλέον, η έκθεση παρέχει στοιχεία σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι διαδικασίες υποβολής προσφορών ενδέχεται να εξελιχθούν στο μέλλον προκειμένου να ανταποκριθούν στο ισχύον πλαίσιο ενεργειακής πολιτικής, στην κατάσταση των αγορών ενέργειας και στις πλέον πρόσφατες προκλήσεις για την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην αγορά.

Τα συμπεράσματα που εξάγονται από την έκθεση θα πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας καθώς και του σχεδίου REPowerEU, τα οποία βασίζονται στην ταχύτερη και μεγάλης κλίμακας ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ως βασικό μοχλό για την απανθρακοποίηση της οικονομίας και του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.

2. Μεθοδολογία

Η μεθοδολογική βάση για την έκθεση διαρθρώνεται γύρω από τα επτά στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 8 της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, βάσει των οποίων η Επιτροπή θα αξιολογήσει την απόδοση των καθεστώτων στήριξης που χορηγείται μέσω υποβολής προσφορών. Οι εν λόγω επτά παράμετροι απόδοσης μεταφράζονται αρχικά σε συγκεκριμένους δείκτες, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση των απτών αποτελεσμάτων της εφαρμογής της διαδικασίας υποβολής προσφορών 3 .

Το επόμενο μεθοδολογικό βήμα είναι η σύγκριση της απόδοσης της διαδικασίας υποβολής προσφορών με ένα αντιπαράδειγμα, προκειμένου να εκτιμηθεί η διαφορά μεταξύ των σεναρίων, με και χωρίς τη διενέργεια της διαδικασίας υποβολής προσφορών. Στην έκθεση χρησιμοποιούνται οι ακόλουθες μέθοδοι για την εκτίμηση των αποτελεσμάτων:

Ο πρώτος τύπος αντιπαραδείγματος —δηλαδή η σύγκριση εντός χώρας— χρησιμοποιείται για τις χώρες όπου υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με τον δείκτη πριν και μετά τη θέσπιση της διαδικασίας υποβολής προσφορών. Πρόκειται για την πιο επωφελή μέθοδο όσον αφορά τον προσδιορισμό των βραχυπρόθεσμων αποτελεσμάτων, ιδίως εάν κανείς συγκρίνει την περίοδο πριν από τη θέσπιση του καθεστώτος υποβολής προσφορών και την πρώτη περίοδο κατά την οποία εφαρμόστηκε το καθεστώς υποβολής προσφορών. Αυτή η σύγκριση δυνητικά αποκλείει άλλους εξωτερικούς παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάσουν τον υπό ανάλυση δείκτη.

Στον δεύτερο τύπο αντιπαραδείγματος —δηλαδή στη σύγκριση μεταξύ χωρών— πραγματοποιείται σύγκριση της κατάστασης σε μια χώρα με μια χώρα αναφοράς που είναι παρόμοια. Σε αυτήν την περίπτωση, η διαφορά που σημειώνεται στην υπό ανάλυση χώρα πριν και μετά την εφαρμογή του καθεστώτος υποβολής προσφορών συγκρίνεται με μια απόδοση αναφοράς σε άλλη χώρα, η οποία την ίδια περίοδο δεν υιοθέτησε καθεστώτα στήριξης που χορηγείται μέσω υποβολής προσφορών. Η διαφορά των δύο επιδόσεων παρέχει μια εκτίμηση του αποτελέσματος που επιφέρουν τα καθεστώτα υποβολής προσφορών.

Στην παρούσα έκθεση, η ανάλυση βασίζεται σε τέσσερις κύριες πηγές πληροφοριών: i) τη βάση δεδομένων δημοπρασιών AURES II 4 η οποία περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τις δημοπρασίες (ημερομηνίες, κύκλοι, τεχνολογία, κανόνες, κατακυρωμένες δυναμικότητες, τιμές, κ.λπ.)· ii) δεδομένα που διατίθενται δημόσια στους ιστότοπους των δημοπρατητών (κυρίως εθνικοί ρυθμιστικοί φορείς)· iii) διαθέσιμες στο κοινό εκθέσεις και δημοσιεύσεις· iv) δεδομένα που υπέβαλαν οι δημοπρατητές, οι οποίοι ανταποκρίθηκαν στα αιτήματα υποβολής δεδομένων της Επιτροπής. Η διαθεσιμότητα δεδομένων είναι ο λόγος για τη συμπερίληψη ή μη συγκεκριμένων κρατών μελών στις συγκρίσεις και τους υπολογισμούς της έκθεσης.

Στην έκθεση, διενεργείται ποσοτική ανάλυση για τη μέτρηση του αποτελέσματος στις παραμέτρους απόδοσης, στο μέτρο του δυνατού. Αυτό ισχύει για τις παραμέτρους απόδοσης i) έως iv). Για τις παραμέτρους v) έως vii), πραγματοποιήθηκε ποιοτική ανάλυση με χρήση περιπτωσιολογικών μελετών ώστε να παρουσιαστούν οι συναφείς πρακτικές στα κράτη μέλη στην περίπτωση που δεν είναι δυνατός ο σχεδιασμός συγκρίσεων (λόγω στρεβλωτικών παραγόντων ή απουσίας δεδομένων).

Στις 22 Απριλίου 2022, η Επιτροπή διοργάνωσε ένα εργαστήριο όπου τα ενδιαφερόμενα μέρη είχαν την ευκαιρία να υποβάλλουν παρατηρήσεις επί των πορισμάτων ενός σχεδίου μελέτης που χρησίμευσε ως βάση για την κατάρτιση της παρούσας έκθεσης 5 . Συμμετείχαν εκπρόσωποι δημοπρατητών και ρυθμιστικών φορέων από τα κράτη μέλη, καθώς και ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και στον τομέα των δημοπρασιών.

3. Εκτίμηση των παραμέτρων

3.1. Μείωση του κόστους

Η παράμετρος απόδοσης «επίτευξη μείωσης του κόστους» δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 8 στοιχείο α) της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ερμηνεύεται στην παρούσα έκθεση ως η μείωση —από την άποψη δημόσιου προϋπολογισμού— του ποσού του κόστους στήριξης σε εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και ως εκ τούτου η μείωση της επιβάρυνσης των καταναλωτών και των φορολογούμενων. Ο δείκτης για τη μέτρηση της μείωσης του κόστους στήριξης είναι η τιμή της μονάδας ηλεκτρικής ενέργειας που καταβάλλεται στους παραγωγούς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές για μία MWh, η οποία ορίζεται ως η τιμή που καταβάλλεται από τον προϋπολογισμό της διαδικασίας υποβολής προσφορών στον παραγωγό για κάθε μονάδα ηλεκτρικής ενέργειας.

Πριν από την ευρεία καθιέρωση των διαδικασιών υποβολής προσφορών, το συνηθέστερο καθεστώς στήριξης ήταν οι καθορισμένες τιμές αγοράς, οι οποίες παρείχαν εγγυημένες τιμές για τους παραγωγούς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, που συνήθως καθορίζονταν από την κυβέρνηση ή τον ρυθμιστικό φορέα. Ήταν αποτελεσματικές ως εργαλείο για την αύξηση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ωστόσο, δεν ήταν απαραίτητα αποδοτικές από δημοσιονομική άποψη. Οι συντελεστές επιδότησης βασίζονταν σε εκτιμήσεις κόστους ενώ, σε ορισμένες περιπτώσεις, υπήρξε σημαντική ασυμμετρία πληροφοριών μεταξύ των φορέων υλοποίησης έργων και των υπευθύνων για τον καθορισμό των τιμών και των ποσοτήτων. Η χρηματοδότηση των καθορισμένων τιμών αγοράς μέσω εισφορών για το σύνολο (ή για συγκεκριμένο επιμέρους τμήμα) της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας οδήγησε σε οικονομική επιβάρυνση για πολλούς καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας. Ως εκ τούτου, η προσέγγιση των καθορισμένων τιμών αγοράς για έργα μεγάλης κλίμακας συζητήθηκε και τέθηκε υπό αμφισβήτηση.

Οι κυβερνήσεις στράφηκαν σε ανταγωνιστικές διαδικασίες υποβολής προσφορών για να καθορίσουν το απαραίτητο επίπεδο στήριξης, να αποκαλύψουν το πραγματικό κόστος των έργων και, συνεπώς, να διαθέσουν τη χαμηλότερη δυνατή επιδότηση ανά μονάδα ενέργειας. Με αυτήν την προσέγγιση, προσφορές μπορούν να υποβάλλουν πολλοί πωλητές, εφόσον πληρούν όλες τις προδιαγραφές της διαδικασίας υποβολής προσφορών. Το επίπεδο του ανταγωνισμού είναι ζωτικής σημασίας κατά την αξιολόγηση των επιπτώσεων στη μείωση του κόστους. Όταν υπάρχει χαμηλός αριθμός συμμετεχόντων, η ανταγωνιστική πίεση που ασκείται είναι πολύ ασθενής ώστε να παρακινήσει τους προσφέροντες να βελτιστοποιήσουν κάθε τμήμα της αξιακής αλυσίδας ανάπτυξης του έργου και οι προκύπτουσες τιμές προσφοράς δεν αποκαλύπτουν το πραγματικό κόστος των έργων.

Ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια

Η ακόλουθη εικόνα παρουσιάζει την ποσοστιαία μεταβολή των τιμών που επιτεύχθηκε ως αποτέλεσμα της θέσπισης δημοπρασιών. Για τις χώρες που επισημαίνονται με μπλε χρώμα, η μεταβολή της τιμής υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ της τιμής στήριξης που καταβλήθηκε από τον προϋπολογισμό στους παραγωγούς (εκφρασμένη ως €/MWh) το τελευταίο έτος του διοικητικά καθορισμένου τιμολογίου και της τιμής στήριξης που καταβλήθηκε το πρώτο έτος υλοποίησης των διαδικασιών υποβολής προσφορών. Για τις χώρες με πράσινο χρώμα 6 , πραγματοποιείται σύγκριση για διάφορες χώρες μεταξύ της μείωσης της σχετικής τιμής της ίδιας περιόδου και ενός σημείου αναφοράς —το διοικητικά καθορισμένο τιμολόγιο στην Αυστρία για την περίοδο 2012-2019. Η Αυστρία χρησιμοποιείται ως σημείο αναφοράς επειδή είναι η μόνη χώρα της ΕΕ που εφάρμοσε διοικητικά καθορισμένο τιμολόγιο για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, γεγονός που καθιστά το σύνολο των τιμών του τιμολογίου αξιόπιστο για τη διενέργεια τεκμηριωμένης σύγκρισης. 

Πηγή δεδομένων: Βάση δεδομένων δημοπρασιών Aures II

Εικόνα 1: Σύγκριση μεταξύ των χωρών της ΕΕ όσον αφορά τη μεταβολή του κόστους στήριξης για ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια  

Η μέση μεταβολή της τιμής, δηλαδή η μεταβολή του συνολικού κόστους στήριξης υπολογίζεται σε - 4,73 %. Ως γενικό συμπέρασμα συνάγεται ότι, στις περισσότερες χώρες, η θέσπιση διαδικασιών υποβολής προσφορών είχε ως αποτέλεσμα χαμηλότερες τιμές ανά μονάδα ηλεκτρικής ενέργειας, άρα χαμηλότερο κόστος στήριξης και μικρότερη επιβάρυνση των καταναλωτών ή του κρατικού προϋπολογισμού για την τεχνολογία φωτοβολταϊκής ενέργειας. Εξαίρεση αποτελούν η Ιταλία (δημοπρασία μικρής κλίμακας φωτοβολταϊκών), η Ελλάδα, η Μάλτα, η Πολωνία και η Σλοβενία. Η αύξηση των τιμών στις εν λόγω χώρες μπορεί να εξηγηθεί από εξωτερικούς παράγοντες. Στη Σλοβενία, η οποία πριν από τις διαδικασίες υποβολής προσφορών ακολουθούσε το σύστημα καθορισμένης τιμής αγοράς, οι τιμές που είχαν καθοριστεί από τη διοίκηση μειώθηκαν με πολύ γρήγορους ρυθμούς, φτάνοντας σε πολύ χαμηλό επίπεδο για τους παραγωγούς. Στην Πολωνία, όπου εφαρμοζόταν ένα σύστημα πράσινων πιστοποιητικών, σημειώθηκε σημαντική υπερπροσφορά το 2015 (λίγο πριν από τη θέσπιση των δημοπρασιών) μειώνοντας δραστικά τις τιμές εκείνο το έτος. Η αύξηση του κόστους στήριξης για τεχνολογία μικρών φωτοβολταϊκών στην Ιταλία εξηγείται από το γεγονός ότι, κατά παράδοση, η συγκεκριμένη τεχνολογία προωθείται καλύτερα μέσω διοικητικών καθεστώτων στήριξης λόγω των λιγότερο ενημερωμένων φορέων υλοποίησης έργων, ιδίως πριν από το 2019. Στην Ελλάδα, το επίπεδο ανταγωνισμού δεν ήταν πολύ υψηλό (μόλις που άγγιξε επίπεδα υπερπροσφοράς υποβαλλόμενων προτάσεων) στην πρώτη διαδικασία υποβολής προσφορών, γεγονός που μπορεί να επέφερε παρεμφερή αποτελέσματα στις καθορισμένες τιμές αγοράς. Δεν διαπιστώθηκαν παρόμοιοι εξωτερικοί παράγοντες για την κύρια ομάδα χωρών όπου παρατηρείται μείωση των τιμών.

Χερσαία αιολική ενέργεια

Μια πανομοιότυπη ανάλυση πραγματοποιείται και για τη διαδικασία υποβολής προσφορών όσον αφορά τη χερσαία αιολική ενέργεια. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι, στην περίπτωση όλων των χωρών που εξετάστηκαν στην ανάλυση, εκτός από την Ιρλανδία, η θέσπιση του καθεστώτος υποβολής προσφορών οδήγησε σε μείωση των τιμών στήριξης που καταβλήθηκαν για τη συγκεκριμένη τεχνολογία, με αποτέλεσμα τη μέση μείωση του κόστους στήριξης κατά - 14,02 %. Στην Ιρλανδία, ο πρώτος γύρος δημοπρασίας δεν σημείωσε επαρκή προσφορά υποβαλλόμενων προτάσεων, γεγονός που μπορεί να αποτελεί τον κύριο λόγο αύξησης των τιμών.

Πηγή δεδομένων: Βάση δεδομένων δημοπρασιών Aures II

Εικόνα 2: Σύγκριση μεταξύ των χωρών της ΕΕ όσον αφορά τη μεταβολή του κόστους στήριξης για χερσαία αιολική ενέργεια την περίοδο 2010-2020. 

Υπεράκτια αιολική ενέργεια

Με εξαίρεση τη Δανία και τις Κάτω Χώρες, οι διαδικασίες υποβολής προσφορών για τη στήριξη εγκαταστάσεων υπεράκτιας αιολικής ενέργειας είναι πιο πρόσφατες και έχουν υλοποιηθεί μόνο σε περιορισμένο αριθμό χωρών. Σε ορισμένες από αυτές το χρονικό διάστημα μεταξύ του καθεστώτος υποβολής προσφορών και του παλαιού καθεστώτος στήριξης είναι σημαντικό (9 έτη στη Γαλλία και 5 έτη στη Γερμανία), γεγονός που καθιστά αδύνατη μια τεκμηριωμένη σύγκριση. Ωστόσο, η μεταβολή του κόστους στήριξης στη Γαλλία και τη Γερμανία είναι αισθητή, με μείωση από 115,5 EUR/MWh και 140,3 EUR/MWh που καταβάλλονταν μέσω διοικητικού καθορισμένου επιπέδου στήριξης σε 60 EUR/MWh και 46,6 EUR/MWh αντίστοιχα, στην πρώτη υποβολή προσφορών. Σε άλλες χώρες υπάρχουν παραδείγματα ακραίας μείωσης του κόστους στήριξης μέσω μηδενικών ή αρνητικών προσφορών. Το νέο μοντέλο της Λιθουανίας όσον αφορά την υποβολή προσφορών για υπεράκτια αιολική ενέργεια, καθώς και η τελευταία ολλανδική υποβολή προσφορών για δύο μονάδες στο Hollandse Kust West επιτρέπουν την υποβολή αρνητικής προσφοράς. Ο νικητής της τελευταίας διαδικασίας υποβολής προσφορών για υπεράκτια αιολική ενέργεια στη Δανία καταβάλλει στην κυβέρνηση 375 εκατ. EUR για την ανάπτυξη αιολικού πάρκου 1 GW. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, ωστόσο, υπήρχε ανεπάρκεια ως προς τις περιορισμένες γεωγραφικές τοποθεσίες ή τη σύνδεση στο δίκτυο, καθώς και τη δημόσια στήριξη για το κόστος σύνδεσης και υποδομής σε ορισμένες περιπτώσεις, γεγονός που παρακίνησε τους φορείς υλοποίησης του έργου να μειώσουν την προσφορά τους.

Αντίκτυπος του σχεδιασμού της υποβολής προσφορών στη μείωση του κόστους

Παρόλο που η έκθεση δεν έχει ως στόχο την ανάλυση των διαφορετικών επιλογών σχεδιασμού του καθεστώτος υποβολής προσφορών, αλλά μάλλον την εν γένει εξέταση της στήριξης για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που χορηγείται βάσει υποβολής προσφορών, αξίζει να αναφερθεί η επίδραση της επιλογής ενός τύπου υποβολής προσφορών στον δείκτη μείωσης του κόστους σε περίπτωση υψηλής αστάθειας των τιμών της αγοράς.

Στην ΕΕ, εφαρμόζονται τρεις κύριοι τύποι καθεστώτων στήριξης μέσω υποβολής προσφορών: η μονόδρομη διαφορική προσαύξηση, η αμφίδρομη διαφορική προσαύξηση (αναφέρεται ως «σύμβαση επί διαφοράς») και η σταθερή προσαύξηση 7 .

Σε περίπτωση απροσδόκητης πτώσης στην τιμή της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, το καθεστώς σταθερής προσαύξησης είναι αποδοτικότερο από την σκοπιά μείωσης του κόστους. Στο πλαίσιο του εν λόγω καθεστώτος, οι παραγωγοί επωμίζονται όλον τον κίνδυνο που συνδέεται με τις χαμηλές τιμές, επομένως δεν δημιουργείται επιπλέον επιβάρυνση στους καταναλωτές ή στον προϋπολογισμό. Στα καθεστώτα διαφορικής προσαύξησης, το κόστος στήριξης ενδέχεται να σημειώσει δραστική αύξηση καθώς πρέπει να καλυφθεί η πτώση της τιμής. Ωστόσο, αυτός ο κίνδυνος μπορεί να μετριαστεί εάν ο δημοπρατητής καθορίσει ανώτατο όριο στο συνολικό ποσό της καταβληθείσας στήριξης.

Εάν οι τιμές καταστούν απροσδόκητα υψηλές η σύμβαση επί διαφοράς είναι αποδοτικότερη, επειδή χάρη στην υποχρέωση επιστροφής των πλεοναζόντων εσόδων αποφεύγονται τα πλεονάζοντα έσοδα για ένα έργο το οποίο έλαβε δημόσια στήριξη. Αποφέρει επίσης έσοδα για το κράτος. Ο ρόλος των συμβάσεων επί διαφοράς ως μέσου για την κάλυψη των υποοριακών αποδόσεων σε περιόδους υψηλών τιμών αντικατοπτρίζεται ήδη στην ανακοίνωση REPowerEU 8 . Στο μονόδρομο καθεστώς, δεν υπάρχει πλεονάζουσα επιβάρυνση στήριξης για τον προϋπολογισμό, αλλά δημιουργούνται πλεονάζοντα έσοδα για το έργο. Όσον αφορά τη σταθερή προσαύξηση, δεν προκύπτουν πρόσθετες δαπάνες στήριξης, ωστόσο μπορεί να προκύψει υπερβολική επιδότηση, η οποία δεν αποτελεί βέλτιστη κατανομή των πόρων. Αυτή η επίπτωση μπορεί όμως να μετριαστεί με την καθιέρωση ανώτατου ορίου τιμής σε ένα καθεστώς σταθερής προσαύξησης, υπεράνω του οποίου δεν καταβάλλεται καμία στήριξη.

Συμπεράσματα για την Παράμετρο 1: Μείωση του κόστους ·Οι διαδικασίες υποβολής προσφορών παρέχουν το απαραίτητο πλαίσιο για την ανάπτυξη ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές με το χαμηλότερο δυνατό κόστος. Τα δεδομένα καταδεικνύουν ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, η μείωση του κόστους ήταν αποτέλεσμα της εφαρμογής ενός καθεστώτος που βασίζεται σε υποβολή προσφορών για όλες τις τεχνολογίες που διερευνήθηκαν. ·Τόσο για την ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια όσο και για τη χερσαία αιολική ενέργεια, τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι, εάν στη δημοπρασία υπάρχει υψηλός ανταγωνισμός (δηλαδή φτάνει σε επίπεδο υπερπροσφοράς υποβαλλόμενων προτάσεων άνω του 1,5), τότε η μείωση του κόστους στήριξης τείνει να είναι υψηλότερη από ό,τι για τις δημοπρασίες όπου υπάρχει λιγότερο έντονος ανταγωνισμός. Με άλλα λόγια, οι διαδικασίες υποβολής προσφορών επιτυγχάνουν μειώσεις του κόστους εάν δημιουργούν επαρκές επίπεδο ανταγωνισμού.

3.2. Τεχνολογικές βελτιώσεις

Η παράμετρος απόδοσης «επίτευξη τεχνολογικών βελτιώσεων» δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 8 στοιχείο β) της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ερμηνεύεται στην παρούσα έκθεση ως η μείωση του κόστους παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας, μετά την ανάπτυξη τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Ο δείκτης για την αξιολόγηση της επιτευχθείσας τεχνολογικής βελτίωσης είναι το σταθμισμένο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας 9 . Ο δείκτης αυτός είναι κατάλληλος καθώς ενσωματώνει την άμεση μείωση του κόστους μέσω κεφαλαιουχικών δαπανών (CAPEX) και τις λειτουργικές δαπάνες (OPEX) οι οποίες προκύπτουν από τη βελτίωση των τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ωστόσο, το σταθμισμένο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας μειώθηκε σημαντικά μεταξύ 2010 και 2020, ειδικά στην περίπτωση της τεχνολογίας φωτοβολταϊκών, ως αποτέλεσμα της παγκόσμιας τεχνολογικής ανάπτυξης, γεγονός που δεν συνδέεται απαραίτητα με τη θέσπιση διαδικασιών υποβολής προσφορών, αλλά μάλλον οφείλεται σε άλλους παράγοντες όπως οι δευτερογενείς επιπτώσεις, η καινοτομία, η αυξημένη ζήτηση για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ως μέρος των μέτρων δημόσιας στήριξης, οι βελτιωμένες συνθήκες χρηματοδότησης όπως το μέσο σταθμισμένο κόστος κεφαλαίου κ.λπ 10 . Προκειμένου να συνεκτιμηθούν αυτοί οι εξωτερικοί παράγοντες, η εξέλιξη του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας στις χώρες που αναλύθηκαν συγκρίνεται με την απόδοση σε μια χώρα αναφοράς χωρίς καθεστώς στήριξης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας βάσει υποβολής προσφορών, καθώς και με την παγκόσμια απόδοση της εκάστοτε τεχνολογίας.

Χερσαία αιολική ενέργεια

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τη μέση ετήσια μεταβολή του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας. Στη στήλη «Εγχώρια», η τιμή αποτυπώνει τη σύγκριση μεταξύ της τιμής του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας πριν και μετά τη διοργάνωση της πρώτης υποβολής προσφορών, όπου λαμβάνονται υπόψη περίοδοι διάρκειας 3-5 ετών.

Εκτός από τη διαφορά του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας εντός των χωρών, και προκειμένου να ληφθούν υπόψη άλλοι παράγοντες που καθορίζουν το κόστος και οι οποίοι είναι ανεξάρτητοι από το εφαρμοσμένο καθεστώς στήριξης, παρουσιάζονται συγκρίσεις με δύο σημεία αναφοράς: τη Σουηδία και τον παγκόσμιο μέσο όρο. Η Σουηδία δεν εφάρμοσε καθεστώτα υποβολής προσφορών, ωστόσο κατάφερε να επιτύχει μεγάλες αυξήσεις χερσαίας αιολικής ισχύος μέσω ενός ανταγωνιστικού καθεστώτος πράσινων πιστοποιητικών. Οι παγκόσμιες μέσες τιμές καλύπτουν όλες τις εγκαταστάσεις ανεξάρτητα από το ρυθμιστικό περιβάλλον, την τοποθεσία ή την πείρα των επενδυτών, συμπεριλαμβανομένων των χωρών που αναλύθηκαν. Παρόλο που ο παγκόσμιος μέσος όρος δεν αποτελεί σαφώς αντιπαράδειγμα, καθώς περιλαμβάνει χώρες που είτε διενεργούν δημοπρασίες είτε όχι, μπορεί να χρησιμεύσει ως κατάλληλο σημείο αναφοράς, διότι εάν οι διαδικασίες υποβολής προσφορών ενίσχυαν την τεχνολογική ανάπτυξη, η απόδοση των χωρών που διενεργούν δημοπρασίες θα ήταν καλύτερη από τη μέση απόδοση.

Χώρες	Έτος πρώτης δημοπρασίας	Διαφορά στο μέσο ρυθμό μεταβολής του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας (πριν από τις δημοπρασίες και κατά τη διάρκειά τους)			Σύγκριση
		Εγχώρια	Στη Σουηδία	Παγκόσμια	Με τη Σουηδία	Με τον παγκόσμιο μέσο όρο
Ιταλία	2012	– 5,5 %	– 3,7 %	2,0 %	– 1,8 %	– 7,5 %
Ισπανία	2016	– 2,7 %	– 5,7 %	– 5,5 %	2,9 %	2,7 %
Γερμανία	2017	– 7,4 %	– 7,0 %	– 7,5 %	– 0,5 %	0,1 %
Δανία	2018	3,9 %	0,0 %	– 5,6 %	3,9 %	9,5 %
Γαλλία	2018	– 12,1 %	0,0 %	– 5,6 %	– 12,1 %	– 6,5 %
Μέσος όρος	—	– 4,8 %	– 3,3 %	– 4,4 %	– 1,5 %	– 0,4 %

Πηγή δεδομένων: IRENA (2021)

Εικόνα 3: Συγκρίσεις της μέσης μεταβολής του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τη χερσαία αιολική ενέργεια

Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι η μέση μείωση του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας στις υπό ανάλυση χώρες που διενεργούν δημοπρασίες (- 4,8 %) είναι υψηλότερη από τα σημεία αναφοράς της Σουηδίας και παγκοσμίως (- 3,3 %, - 4,4 %), επομένως τα καθεστώτα υποβολής προσφορών ξεπέρασαν ελαφρώς τα σημεία αναφοράς (κατά μέσο όρο). Ωστόσο, οι τιμές του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας στη Σουηδία καθώς και παγκοσμίως μειώνονται με παρόμοια γρήγορο ρυθμό, πράγμα που σημαίνει ότι η τεχνολογική ανάπτυξη βελτιώνεται και ανεξάρτητα από ένα καθεστώς στήριξης που χορηγείται βάσει υποβολής προσφορών.

Επιπλέον, οι επιπτώσεις σε επίπεδο χώρας είναι ποικίλες. Τα καθεστώτα δημοπρασιών ξεπέρασαν τόσο το σουηδικό σύστημα πράσινων πιστοποιητικών όσο και τον παγκόσμιο μέσο όρο στην Ιταλία και τη Γαλλία, σημείωσαν χαμηλότερη απόδοση στην Ισπανία και τη Δανία, ενώ το γερμανικό σύστημα σημείωσε επιτεύγματα παρόμοια με τα σημεία αναφοράς. Με την επιφύλαξη άλλων παραγόντων, η πιο εύλογη εξήγηση είναι ότι τα καθεστώτα δημοπρασιών μπορούν να συμβάλουν σε σημαντικές μειώσεις κόστους εάν το κόστος κυμαίνεται σε υψηλότερο επίπεδο τη στιγμή της υποβολής της προσφοράς, ενώ είναι λιγότερο αποτελεσματικά στην περίπτωση πιο ώριμων και αποδοτικών τεχνολογιών.

Ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια

Ο ακόλουθος πίνακας, στη στήλη «Εγχώρια», συνοψίζει τον μέσο ρυθμό μεταβολής του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας όσον αφορά την ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια πριν και μετά την καθιέρωση των δημοπρασιών για λίγες χώρες, ωστόσο η ανάλυση είναι λιγότερο τεκμηριωμένη από ό,τι για τη χερσαία αιολική ενέργεια λόγω έλλειψης στοιχείων για συγκεκριμένα έτη 11 .

Τα αποτελέσματα σε επίπεδο χώρας είναι πολύ διαφορετικά για τις τρεις χώρες, με αποκορύφωμα μια σχεδόν μηδενική μέση διαφορά. Από τον πίνακα προκύπτει ότι η διαφορά μεταξύ των μειώσεων του κόστους που παρατηρούνται πριν από την εφαρμογή των καθεστώτων δημοπρασίας και κατά τη διάρκειά τους είναι σε μεγάλο βαθμό συνάρτηση του χρόνου θέσπισης της διαδικασίας: όσο νωρίτερα θεσπίστηκαν οι δημοπρασίες, τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα της διαδικασίας υποβολής προσφορών να συμβάλει στη μείωση του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, αυτό μπορεί να σχετίζεται με τα γενικά μοντέλα εξέλιξης του κόστους, δηλαδή το κόστος της τεχνολογίας μειώθηκε ταχύτερα κατά την περίοδο μεταξύ 2012 και 2015 από ό,τι πριν ή μετά και στις τέσσερις χώρες.

Το μοντέλο εξέλιξης του κόστους των υπό ανάλυση χωρών συγκρίνεται με δύο σημεία αναφοράς —με τον παγκόσμιο μέσο όρο και με ένα παράδειγμα σε επίπεδο χώρας όπου υπάρχουν διαθέσιμες τιμές του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και δεν πραγματοποιήθηκε υποβολή προσφορών για ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια. Τέτοιο παράδειγμα σε επίπεδο χώρας δεν υπάρχει στην ΕΕ, επομένως επιλέχθηκε μια τρίτη χώρα με συγκρίσιμη τεχνολογική πρόοδο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Για λόγους διαθεσιμότητας δεδομένων, το πιο συναφές παράδειγμα ως σημείο αναφοράς είναι η Δημοκρατία της Κορέας.

Χώρες	Έτος πρώτης δημοπρασίας	Διαφορά στο μέσο ρυθμό μεταβολής του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας (πριν από τις δημοπρασίες και κατά τη διάρκειά τους)			Σύγκριση (διαφορά των διαφορών)
		Εγχώρια	Στην Κορέα	Παγκόσμια	Με την Κορέα	Με τον παγκόσμιο μέσο όρο
Γαλλία	2012	– 16,8 %	8,1 %	– 3,8 %	– 24,9 %	– 13,0 %
Γερμανία	2015	5,1 %	5,8 %	2,8 %	– 0,7 %	2,2 %
Ιταλία	2019	8,5 %	1,9 %	4,9 %	6,7 %	3,6 %
Μέσος όρος	—	– 1,1 %	5,3 %	1,3 %	– 6,3 %	– 2,4 %

Πηγή δεδομένων: IRENA (2021)

Εικόνα 4: Συγκρίσεις της μέσης μεταβολής του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τη φωτοβολταϊκή ενέργεια

Η ανάλυση καταδεικνύει ότι η κατεύθυνση των επιπτώσεων δεν αλλάζει, παρά μόνο το μέγεθός τους. Η εξέλιξη του κόστους στην Κορέα ήταν πολύ διαφορετική σε σύγκριση με την Ιταλία και τη Γαλλία (και παρόμοια με τη Γερμανία), γεγονός που αυξάνει την ετερογένεια των αποτελεσμάτων σε επίπεδο χώρας. Από τη μέση τιμή προκύπτει ότι το καθεστώς με βάση την υποβολή προσφορών σημείωσε καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με τον κορεατικό δείκτη αναφοράς (6 % ταχύτερη μείωση του κόστους). Αντιθέτως, η εξέλιξη του κόστους σε παγκόσμιο επίπεδο ήταν παρόμοια με το ευρωπαϊκό αποτέλεσμα, αλλά παρουσιάζει μικρότερες (πιο κοντά στο μηδέν) διαφορές μεταξύ των περιόδων πριν από τη δημοπρασία και κατά τη διάρκειά της. Ως εκ τούτου, συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι τάσεις του παγκόσμιου κόστους μπορούν να δικαιολογήσουν εν μέρει, αλλά όχι πλήρως, τις διαφορές που παρατηρούνται. Κατά μέσο όρο, η απόδοση των διαδικασιών υποβολής προσφορών ήταν ελαφρώς καλύτερη (ταχύτερη μείωση του κόστους) από τον παγκόσμιο μέσο όρο, αλλά αυτό το συμπέρασμα εξάγεται από τη σημαντική μείωση του κόστους στη Γαλλία. Αξίζει να σημειωθεί ότι η εξέλιξη του παγκόσμιου μέσου όρου περιλαμβάνει επίσης i) τις υπό ανάλυση χώρες και ii) πολλές άλλες χώρες στις οποίες η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών ξεκίνησε αργότερα, επομένως μπορούσαν να επιτευχθούν υψηλότερες μειώσεις του κόστους. Επιπλέον, λόγω των δευτερογενών επιπτώσεων και άλλων εξωτερικών παραγόντων, οι μειώσεις του κόστους που επιτυγχάνονται σε χώρες που διενεργούν δημοπρασίες μπορεί να μειώσουν το κόστος και σε χώρες που δεν διενεργούν δημοπρασίες.

Συμπεράσματα για την Παράμετρο 2: Τεχνολογικές βελτιώσεις ·Η εξέλιξη του σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας ως σημείο αναφοράς για τις τεχνολογικές βελτιώσεις καταδεικνύει ότι τα καθεστώτα στήριξης βάσει υποβολής προσφορών μπορεί να έχουν επιπτώσεις στην εξέλιξη του κόστους, όμως άλλοι γενικοί και ειδικοί ανά χώρα παράγοντες μπορεί να έχουν μεγαλύτερη επίδραση. Η ωριμότητα της τεχνολογίας, οι συνθήκες χρηματοδότησης, η συνολική ανάπτυξη της δυναμικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο (και η σχετική μάθηση και οι επιπτώσεις στο σταθμισμένο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας), καθώς και η θέση της χώρας στην καμπύλη μάθησης (προσθήκες ισχύος, πείρα επενδυτών) διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο όσον αφορά την εξέλιξη του κόστους και μπορούν να χαρακτηριστούν ως ισχυρότεροι μοχλοί για τεχνολογικές βελτιώσεις. ·Το σταθμισμένο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας όσον αφορά την τεχνολογία χερσαίας αιολικής ενέργειας μειώθηκε ταχύτερα (κατά μέσο όρο) μετά τη θέσπιση των διαδικασιών υποβολής προσφορών. Ωστόσο, αυτό το συμπέρασμα ισχύει κυρίως για τις χώρες εκείνες όπου το κόστος ήταν υψηλό και στάσιμο πριν από τη θέσπιση των διαδικασιών υποβολής προσφορών. Άλλοι τύποι καθεστώτων με βάση την αγορά μπορούν επίσης να μειώσουν αποτελεσματικά το κόστος (π.χ. το σουηδικό σύστημα πράσινων πιστοποιητικών). ·Επί του παρόντος, οι υποβολές προσφορών στην ΕΕ επικεντρώνονται κυρίως σε τρεις τεχνολογίες, την ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια, τη χερσαία αιολική ενέργεια και την υπεράκτια αιολική ενέργεια. Οι υποβολές προσφορών για άλλες τεχνολογίες είναι σχετικά σπάνιες και συμβάλλουν μόνο σε περιορισμένο βαθμό στη βελτίωση των εν λόγω τεχνολογιών.

3.3. Υψηλά ποσοστά υλοποίησης

Η παράμετρος απόδοσης «επίτευξη υψηλών ποσοστών υλοποίησης» δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 8 στοιχείο γ) της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ερμηνεύεται στην παρούσα έκθεση ως ο συνολικός όγκος ανανεώσιμης ισχύος που προστέθηκε μετά τη θέσπιση των διαδικασιών υποβολής προσφορών, σε σύγκριση με τους όγκους ισχύος που προστέθηκαν πριν από αυτές 12 .

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν πολλούς άλλους τύπους καθεστώτων στήριξης, όπως επιχορηγήσεις επενδύσεων ή η καταμέτρηση της καθαρής ενέργειας για οικιακά έργα, γεγονός που σημαίνει ότι η ανάπτυξη ισχύος είναι επίσης δυνατή ακόμη και αν δεν υπάρχει λειτουργική στήριξη. Επιπλέον, ενδέχεται να υπάρχουν εξωτερικοί παράγοντες που επηρεάζουν τον ρυθμό ανάπτυξης, όπως η αλλαγή της πολιτικής. Στον ακόλουθο πίνακα πραγματοποιείται σύγκριση του ετήσιου μέσου όγκου της νέας ανανεώσιμης ισχύος που προστίθεται στις επιλεγμένες χώρες κατά τις περιόδους πριν και μετά την υποβολή προσφορών. Το πρώτο έτος αντιστοιχεί στην ημερομηνία κατά την οποία αναμένεται να αρχίσουν να λειτουργούν τα έργα που ανατίθενται στο πλαίσιο της υποβολής προσφορών. Πρόκειται για την προθεσμία υλοποίησης του πρώτου γύρου υποβολής προσφορών, σύμφωνα με την οποία το σύνολο δεδομένων χωρίζεται σε περιόδους πριν και μετά την υποβολή προσφορών. Ο πίνακας περιλαμβάνει μόνο καθεστώτα στήριξης που σχετίζονται με λειτουργική στήριξη έργων μη οικιακού μεγέθους.

Χώρα και τεχνολογία	Πρώτο έτος ολοκλήρωσης της προσφερόμενης ισχύος	Μέση ετήσια προσθήκη ισχύος πριν από την περίοδο υποβολής προσφορών (MW)	Μέση ετήσια προσθήκη ισχύος μετά την περίοδο υποβολής προσφορών (MW)	Προηγούμενο καθεστώς λειτουργικής στήριξης που δεν βασίζεται σε υποβολή προσφορών	Μεταβολή % (συγκριτικά με τα 3 τελευταία έτη χωρίς υποβολή προσφορών)
Δανία, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2018	99,7	131,3	Καθορισμένη προσαύξηση	32 %
Δανία, χερσαία αιολική ενέργεια	2020	196,7	136,0	Καθορισμένη προσαύξηση	– 31 %
Φινλανδία, χερσαία αιολική ενέργεια	2020	239,3	302,0	Καθορισμένη τιμή αγοράς	26 %
Γαλλία, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2014	1 411,0	921,0	Καθορισμένη τιμή αγοράς	– 35 %
Γερμανία, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2017	1 323,0	3 276,0	Καθορισμένη τιμή αγοράς	148 %
Γερμανία, χερσαία αιολική ενέργεια	2018	4 549,0	1 517,0	Καθορισμένη τιμή αγοράς	67 %
Ελλάδα, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2017	8,3	160,8	Καθορισμένη τιμή αγοράς	1 829 %
Ελλάδα, χερσαία αιολική ενέργεια	2019	242,7	622,0	Καθορισμένη τιμή αγοράς	156 %
Ιταλία, χερσαία αιολική ενέργεια	2015	594,7	105,2	Πράσινο πιστοποιητικό	– 82 %
Λιθουανία, χερσαία αιολική ενέργεια	2015	25,6	37,2	Καθορισμένη τιμή αγοράς	45 %
Λουξεμβούργο, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2020	12,7	35,0	Καθορισμένη τιμή αγοράς	176 %
Κάτω Χώρες, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2015	286,0	1 534,3	Καθορισμένη τιμή αγοράς	436 %
Κάτω Χώρες, χερσαία αιολική ενέργεια	2016	320,7	223,4	Καθορισμένη τιμή αγοράς	– 30 %
Πολωνία, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2019	151,3	1 687,0	Πράσινο πιστοποιητικό	1015 %
Σλοβενία, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2018	9,7	6,7	Καθορισμένη τιμή αγοράς	– 31 %
Ισπανία, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2020	1 420,0	2 812,0	Δεν υπάρχει 13	98 %
Ισπανία, χερσαία αιολική ενέργεια	2019	179,0	1 859,5	Δεν υπάρχει	939 %

Πηγή: Ίδιοι υπολογισμοί με βάση τα στοιχεία της βάσης δεδομένων IRENA (2021)

Εικόνα 5: Σύγκριση της μέσης ετήσιας νέας ισχύος κατά την περίοδο πριν και μετά την έναρξη του καθεστώτος υποβολής προσφορών

Στον πίνακα, παρουσιάζονται 17 περιπτώσεις εκ των οποίων οι 11 καταδεικνύουν θετική μεταβολή στην ετήσια νέα ισχύ. Σε πολλές περιπτώσεις το μέγεθος αυτής της ανάπτυξης είναι πολύ μεγάλο, γεγονός που μπορεί να είναι αποτέλεσμα δύο καταστάσεων.

Πρώτον, υπάρχουν χώρες στις οποίες δεν υπήρχε η σχετική τεχνολογία ή δεν ήταν καθιερωμένη πριν από την περίοδο υποβολής προσφορών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να υποστηριχθεί ότι το καθεστώς στήριξης που χορηγείται βάσει υποβολής προσφορών ήταν η πρώτη πραγματική ευκαιρία των παραγωγών να λάβουν στήριξη και να ξεκινήσουν την ανάπτυξη ευρείας κλίμακας. Αυτή η εξήγηση ισχύει κυρίως για τη φωτοβολταϊκή ενέργεια, καθώς η συγκεκριμένη τεχνολογία ωρίμασε αργότερα στην Ευρώπη, συνεπώς η υλοποίηση της διαδικασίας υποβολής προσφορών συνέπεσε με την τεχνολογική ωριμότητα. Οι Κάτω Χώρες και η Πολωνία αποτελούν δύο πολύ καλά παραδείγματα όσον αφορά τη φωτοβολταϊκή ενέργεια, καθώς και στις δύο αυτές χώρες, πριν από την εφαρμογή του καθεστώτος υποβολής προσφορών, οι νέες προσθήκες ισχύος ήταν χαμηλές και το καθεστώς υποβολής προσφορών επιτάχυνε την τεχνολογική ανάπτυξη. Στη Γερμανία και το Λουξεμβούργο μπορεί να παρατηρηθεί παρόμοια υψηλή αύξηση της φωτοβολταϊκής ισχύος, ακόμη και με υψηλότερη τιμή βάσης πριν από την υποβολή προσφορών.

Δεύτερον, υπάρχουν ορισμένες χώρες όπου οι προσθήκες ισχύος ήταν πολύ χαμηλές κατά τα έτη πριν από τη θέσπιση της διαδικασίας υποβολής προσφορών λόγω του κανονισμού της χώρας. Σε αυτές τις χώρες είναι σαφές ότι για όσο χρόνο παρέχεται στήριξη, παρατηρούνται μεγάλες επεκτάσεις ισχύος.

Όσον αφορά τις περιπτώσεις όπου η νέα ισχύς είναι μειωμένες σε σχέση με την περίοδο πριν από την υποβολή προσφορών, υπάρχουν αρκετές εξηγήσεις. Πρώτον, εάν μια τεχνολογία μπορεί να θεωρηθεί ώριμη σε μια χώρα με ήδη μεγάλη ισχύ εν λειτουργία, αναμένεται φυσική μείωση της νέας προστιθέμενης ισχύος. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα ζητήματα διαθεσιμότητας του δικτύου μπορεί επίσης να παρακινήσουν τους δημοπρατητές να μειώσουν τους όγκους που προσφέρονται στις δημοπρασίες. Επίσης, κυρίως όσον αφορά την τεχνολογία χερσαίας αιολικής ενέργειας, εφόσον στη χώρα υπάρχει ήδη υψηλή εγκατεστημένη ισχύς, μπορεί να προκύψουν προβλήματα ανάπτυξης με έλλειψη κατάλληλων τοποθεσιών, γεγονός που μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις επεκτάσεις ισχύος. Τέλος, ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι, στις περιπτώσεις όπου οι καθορισμένες τιμές αγοράς παρείχαν πολύ γενναιόδωρη στήριξη για νέα έργα, η ανάπτυξη στο πλαίσιο του καθεστώτος πριν από την υποβολή προσφορών ήταν ταχύτερη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η χαμηλότερη αμοιβή βάσει υποβολής προσφορών ενδέχεται να παρείχε λιγότερα κίνητρα στους παραγωγούς ώστε να δημιουργήσουν νέα ανανεώσιμη ισχύ.

Το 2021 παρατηρείται δραστική επέκταση της νέας ανανεώσιμης ισχύος που βασίζεται σε συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (ΣΑΗΕ) 14 . Αυτό οφείλεται εν μέρει στην αυξανόμενη ωριμότητα της αγοράς ΣΑΗΕ καθώς και στις αυξανόμενες τιμές της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, που δημιουργούν αυξημένη ζήτηση για ΣΑΗΕ από εταιρικούς προαγοραστές. Επιπλέον, υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ της διαθεσιμότητας καθεστώτων δημόσιας στήριξης και της αγοράς ΣΑΗΕ. Για παράδειγμα, η ακύρωση της υποβολής προσφορών για πολλές τεχνολογίες στη Λιθουανία το 2020 και στη Δανία το 2021, λόγω χαμηλής συμμετοχής, είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση ορισμένων έργων ΣΑΗΕ για την ανάπτυξη πρόσθετης ανανεώσιμης ισχύος, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι ΣΑΗΕ μπορούν να αποτελούν μια πιο ελκυστική εναλλακτική λύση με βάση την αγορά έναντι των καθεστώτων δημόσιας στήριξης. Οι πραγματικές επιπτώσεις που επιφέρει η ακύρωση καθεστώτων στήριξης σε μια αγορά αυξημένων ΣΑΗΕ δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν με ποσοτική ανάλυση, καθώς οι ΣΑΗΕ αρχίζουν να αναπτύσσονται σε μικρό αριθμό χωρών της ΕΕ μόλις τα τελευταία έτη και υπάρχουν πολύ περιορισμένα δεδομένα για τις συμβάσεις αυτές.

Συμπεράσματα για την Παράμετρο 3: Υψηλά ποσοστά υλοποίησης ·Οι υποβολές προσφορών συμβάλλουν σημαντικά στην επέκταση της ισχύος όσον αφορά τα έργα αιολικής και ηλιακής ενέργειας, με την επιφύλαξη άλλων εξωτερικών παραγόντων. Η επέκταση της ισχύος κατά την περίοδο μετά την εισαγωγή του συστήματος των δημοπρασιών είναι μεγαλύτερη από ό,τι πριν από τη θέσπιση διαδικασιών υποβολής προσφορών σε πολλά από τα ευρωπαϊκά καθεστώτα. ·Ως επί το πλείστον, σημειώθηκε βραδύτερη ανάπτυξη σε χώρες όπου, κατά τον χρόνο της εισαγωγής του συστήματος υποβολής προσφορών, η σχετική τεχνολογία εφαρμοζόταν ήδη ευρέως· όμως ο ρυθμός μείωσης είναι σχετικά μικρός ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις. ·Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Πολωνία ή οι Κάτω Χώρες, η θέσπιση του συστήματος των δημοπρασιών είχε ως άμεσο αποτέλεσμα την έναρξη της ανάπτυξης σε μεγάλη κλίμακα μιας δεδομένης τεχνολογίας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (εν προκειμένω, της ηλιακής φωτοβολταϊκής ενέργειας). ·Σημαντική αύξηση παρουσιάζει η συμβατική ισχύς των ΣΑΗΕ —η συγκεκριμένη θετικότατη εξέλιξη αποτελεί εναλλακτική ή συμπληρωματική λύση ως προς την υποβολή προσφορών και μπορεί να οδηγήσει σε δημοπρασίες χωρίς επαρκή προσφορά υποβαλλόμενων προτάσεων.

3.4. Ισότιμη συμμετοχή των μικρών φορέων και, κατά περίπτωση, των τοπικών αρχών

Η παράμετρος απόδοσης «εξασφάλιση ισότιμης συμμετοχής των μικρών φορέων και, κατά περίπτωση, των τοπικών αρχών» δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 8 στοιχείο δ) της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ερμηνεύεται στην παρούσα έκθεση ως η ικανότητα των μικρών φορέων να συμμετέχουν με έργα μικρού μεγέθους επί ίσοις όροις και να τους κατακυρώνονται προσφορές σε διαδικασίες υποβολής προσφορών. Ο δείκτης για την αξιολόγηση αυτής της παραμέτρου είναι το μέσο μέγεθος των νέων έργων που ανατέθηκαν μέσω υποβολής προσφορών, που καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο ο σχεδιασμός των διαδικασιών υποβολής προσφορών μπόρεσε να παράσχει τέτοια κίνητρα ώστε να υπερκεραστούν τα αρχικά εμπόδια που επηρεάζουν τους μικρούς φορείς (π.χ. έλλειψη οικονομιών κλίμακας, δυσμενέστεροι όροι δανεισμού, υψηλότερο κόστος έργου ανά ενεργειακή παραγωγή, χαμηλότερο επίπεδο εξειδίκευσης). Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα παραδείγματα τοπικών αρχών που να συμμετέχουν στην υποβολή προσφορών ως προσφέροντες, οι πτυχές της διαδικασίας που σχετίζονται με τη συμμετοχή των τοπικών ενδιαφερομένων, με την ευρύτερη έννοια, καλύπτονται στην ενότητα 3.6.

Το επίπεδο συμμετοχής μικρών φορέων και έργων καθορίζεται από τους περιορισμούς στο μέγεθος του έργου, που ενσωματώνονται στον σχεδιασμό της διαδικασίας υποβολής προσφορών. Προκειμένου να υπάρξει μια γενική εικόνα, μπορούν να διακριθούν 4 τύποι σχεδιασμού της διαδικασίας υποβολής προσφορών όσον αφορά τους περιορισμούς στο μέγεθος του έργου:

·Μικρός: αυτός ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τις υποβολές προσφορών που αφορούν έργα μικρής κλίμακας με ισχύ έως 1 MW για ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια και 3 MW για χερσαία αιολική ενέργεια.

·Ισορροπημένος: αυτός ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τις υποβολές προσφορών που επιτρέπουν τη συμμετοχή έργων μικρής κλίμακας, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό (λιγότερο από 1 MW για ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια και 3 MW για χερσαία αιολική ενέργεια), καθώς και έργων μεσαίου μεγέθους (έως 50 MW) επί ίσοις όροις, δηλαδή επιτρέπουν τον ανταγωνισμό μεταξύ τους, αλλά αποκλείουν πολύ μεγάλα έργα για την αποφυγή οικονομικού πλεονεκτήματος το οποίο προκύπτει από οικονομίες κλίμακας.

·Κατηγορία μεγέθους: αυτός ο σχεδιασμός περιλαμβάνει παράλληλες υποβολές προσφορών που διοργανώνονται εντός ενός έτους, όπου τουλάχιστον μία διαδικασία υποβολής προσφορών αφορά έργα μικρής κλίμακας και τουλάχιστον μία διαδικασία υποβολής προσφορών αφορά έργα μεγάλης κλίμακας, και όπου οι δύο τύποι έργων δεν είναι ανταγωνιστικοί μεταξύ τους.

·Μεγάλος: αυτός ο σχεδιασμός περιλαμβάνει υποβολές προσφορών στις οποίες αποκλείστηκαν έργα μικρής κλίμακας ή δεν υπήρχε ανώτατο όριο ισχύος των προσφερόντων.

Ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια

Τα αποτελέσματα της ανάλυσης για την περίοδο 2010-2020 καταδεικνύουν ότι η Κροατία, η Εσθονία, η Γαλλία και η Πολωνία είναι οι χώρες στις οποίες ο σχεδιασμός των διαδικασιών υποβολής προσφορών ορισμένων ετών αφορούσε άμεσα μόνο έργα μικρής κλίμακας. Στην Κροατία υπήρξε μία διαδικασία, ενώ στην Εσθονία διοργανώθηκαν δύο πιλοτικές διαδικασίες υποβολής προσφορών μόνο για μικρά έργα, ωστόσο και οι δύο χώρες σχεδιάζουν να θεσπίσουν σύντομα διαδικασίες υποβολής προσφορών μεγάλης κλίμακας. Στην Πολωνία, η διαδικασία υποβολής προσφορών ξεκίνησε με υποβολές προσφορών μικρής κλίμακας το 2016 και το 2017, αλλά τα επόμενα έτη διοργανώθηκαν παράλληλα και υποβολές προσφορών μεγάλης κλίμακας. Οι πρώτες διαδικασίες υποβολής προσφορών στη Γαλλία αφορούσαν επίσης έργα μικρής κλίμακας: τα έτη 2014 και 2016 διοργανώνονταν μόνο τέτοιες δημοπρασίες. Το μέσο μέγεθος των έργων σε αυτές τις διαδικασίες υποβολής προσφορών είναι πολύ χαμηλό και κυμαίνεται από 0,24 MW έως 0,65 MW.

Σε πολλές χώρες —Δανία, Γαλλία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Λουξεμβούργο και Πολωνία— υπήρξε ειδική μεταχείριση για έργα μικρής κλίμακας στο πλαίσιο της επιλογής «κατηγορία μεγέθους». Επιπλέον, οι Κάτω Χώρες χρησιμοποίησαν έναν δυναμικό τύπο δημοπρασίας αυξανόμενου τμήματος, με διαφορετικές ανώτατες τιμές για τα διαφορετικά μεγέθη έργων ηλιακής φωτοβολταϊκής ενέργειας. Συνεπώς, όσον αφορά την ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια, αυτή η λύση όπου διοργανώνονται παράλληλες υποβολές προσφορών εντός ενός έτους, μία εκ των οποίων αφορά έργα μικρής κλίμακας, μπορεί να θεωρηθεί ως κοινή αλλά όχι καθολική στην Ευρώπη. Η κατηγοριοποίηση ανάλογα με το μέγεθος τείνει να τηρεί το μέσο μέγεθος των έργων πιο κοντά στη μικρή κλίμακα, καθώς τα μέσα μεγέθη κυμαίνονται μεταξύ 0,38 MW (Ιταλία) και 5,45 MW (Δανία).

Χερσαία αιολική ενέργεια

Η επιλογή των διαδικασιών υποβολής προσφορών που ευνοούν έργα μικρής κλίμακας είναι λιγότερο συνηθισμένη για τη χερσαία αιολική ενέργεια απ’ ό,τι για την ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια —μόνο η Εσθονία το 2020 και η Πολωνία μέχρι το 2018 διοργάνωσαν τέτοιες διαδικασίες. Το μέσο μέγεθος και στις δύο χώρες ήταν μικρότερο από 1 MW στις εν λόγω αντίστοιχες χρονικές περιόδους.

Όσον αφορά τους άλλους τρεις τύπους σχεδιασμού, τα αποτελέσματα είναι πολύ ετερογενή σε όλη την Ευρώπη, με αποτέλεσμα την κατακύρωση πολύ διαφορετικών μέσων μεγεθών. Τα μικρότερα έργα εντοπίστηκαν στην Εσθονία, με μέγεθος μικρότερο από 0,5 MW· αλλά και κατά την αντίστοιχη περίοδο χαμηλές τιμές ισχύος παρατηρούνταν στην Ιταλία, τη Σλοβενία και τις Κάτω Χώρες. Αυτά τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι οι εφαρμογές μικρής κλίμακας για χερσαία αιολική ενέργεια είναι μια βιώσιμη λύση για το ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα.

Τα αποτελέσματα σε επίπεδο ΕΕ για το μέσο μέγεθος των έργων που κατακυρώθηκαν στο πλαίσιο των τεσσάρων παραμέτρων σχεδιασμού της υποβολής προσφορών παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα και οδηγούν στα ακόλουθα συμπεράσματα, λαμβάνοντας υπόψη την πολύ διαφορετική σύνθεση των επιλογών σχεδιασμού της υποβολής προσφορών ανάμεσα στην ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια και τη χερσαία αιολική ενέργεια. Πρώτον, υπάρχουν υφιστάμενες διαδικασίες υποβολής προσφορών που έχουν ως στόχο την προνομιακή μεταχείριση της αιολικής ενέργειας μικρής κλίμακας. Δεύτερον, η λύση της «κατηγορίας μεγέθους» κατά μέσο όρο οδηγεί σε χαμηλότερο μέσο μέγεθος έργου σε σύγκριση με τη λύση «ισορροπημένου» σχεδιασμού. Τρίτον, εάν δεν υπάρχει ανώτατο όριο ισχύος και δεν εφαρμόζονται κατηγορίες μεγέθους, τότε στα αποτελέσματα των δημοπρασιών τείνουν να κυριαρχούν τα πολύ μεγάλα έργα.

	Μέσο μέγεθος (MW) Ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια	Μέσο μέγεθος (MW) Χερσαία αιολική ενέργεια
ΜΙΚΡΟΣ	0,47	0,59
ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΟΣ	2,61	12,78
ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΜΕΓΕΘΟΥΣ	1,88	10,55
ΜΕΓΑΛΟΣ	40,85	43,83

Πηγή: Ίδιοι υπολογισμοί με βάση τα στοιχεία της βάσης δεδομένων IRENA (2021)

Εικόνα 7: Μέσο μέγεθος των έργων που κατακυρώθηκαν στην ΕΕ στο πλαίσιο των τεσσάρων επιλογών σχεδιασμού για την ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια και τη χερσαία αιολική ενέργεια

Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο περιορισμός μεγέθους στις διαδικασίες υποβολής προσφορών συνεπάγεται σημαντική πτώση της οικονομικής απόδοσης, η οποία οφείλεται επίσης στις οικονομίες κλίμακας, την πρόσβαση σε καλύτερες τοποθεσίες, τη χρηματοδότηση και άλλους παράγοντες. Το κόστος στήριξης στη μικρή κατηγορία τείνει να είναι υψηλότερο από ό,τι στη μεγάλη κατηγορία, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα:

Χώρα και τεχνολογία	Έτος της υπό διερεύνηση δημοπρασίας	Μέση τιμή κατακύρωσης στη μικρή κατηγορία (EUR_2019/MWh)	Μέση τιμή κατακύρωσης στη μεγάλη κατηγορία (EUR_2019/MWh)	Διαφορά τιμής στις δύο κατηγορίες
Γαλλία, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2020	62,0	52,4	7,6
Ελλάδα, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2018	79,4	64,6	14,8
Ουγγαρία, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2020	62,8	48,4	14,4
Ιταλία, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2020	91,9	68,2	23,7
Πολωνία, φωτοβολταϊκή ενέργεια	2020	57,3	49,9	7,4
Ιταλία, χερσαία αιολική ενέργεια	2020	134,8	68,3	66,5
Λιθουανία, χερσαία αιολική ενέργεια	2013	111,0	76,4	34,6
Πολωνία, χερσαία αιολική ενέργεια	2018	83,7	46,6	37,1

Πηγή: Βάση δεδομένων δημοπρασιών AURES II

Εικόνα 8: Σύγκριση των αποτελεσμάτων δημοπρασιών μικρής και μεγάλης κλίμακας ως προς τις μέσες τιμές κατακύρωσης

Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι οι επιμέρους υποβολές προσφορών μικρής κλίμακας έχουν σημαντική προσαύξηση της τιμής, στις περισσότερες περιπτώσεις άνω των 10 EUR/MWh, εκτός από τη φωτοβολταϊκή ενέργεια στην Πολωνία και τη Γαλλία. Αυτή η προσαύξηση της τιμής είναι σημαντικά μεγαλύτερη για τη χερσαία αιολική ενέργεια (30-40 EUR/MWh) από ό,τι για την ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια (περίπου 11 EUR/MWh κατά μέσο όρο). Ως εκ τούτου, η θέσπιση προδιαγραφών για τις υποβολές προσφορών, οι οποίες θα ευνοούν τα έργα μικρής κλίμακας συνδέεται με πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση ως προς το κόστος της στήριξης που θα καταβάλλεται στα έργα που κατακυρώνονται.

Συμπεράσματα για την Παράμετρο 4: Ισότιμη συμμετοχή των μικρών φορέων ·Περισσότερες από τις μισές ευρωπαϊκές χώρες διοργανώνουν/διοργάνωσαν υποβολές προσφορών για μικρής κλίμακας έργα ηλιακής φωτοβολταϊκής ενέργειας, στις οποίες η θέσπιση κατηγοριών όσον αφορά το μέγεθος των έργων ηλιακής φωτοβολταϊκής ενέργειας μπορεί να θεωρηθεί μια ευρέως (αλλά όχι καθολικά) εφαρμοζόμενη λύση. ·Για τις διαδικασίες υποβολής προσφορών στις οποίες δεν καθορίζεται ανώτατο όριο ισχύος ούτε γίνεται διαχωρισμός διαφορετικών καλαθιών με βάση το μέγεθος, η γενική τάση είναι ότι τα έργα μεγάλης κλίμακας κυριαρχούν στις υποβολές προσφορών, με τα μικρότερα έργα να έχουν λιγότερες πιθανότητες να κερδίσουν, κυρίως λόγω των οικονομιών κλίμακας. ·Σε σύγκριση με το καθορισμένο ανώτατο όριο μεγέθους, οι κατηγορίες μεγέθους φαίνεται να αποτελούν πιο αποτελεσματικό μέτρο για την ενίσχυση της συμμετοχής μικρών έργων και, συνεπώς, μικρών φορέων. ·Με την εφαρμογή της λύσης της κατηγορίας μεγέθους, μειώνεται σημαντικά η οικονομική απόδοση. Επίσης, δεδομένου ότι τα συμμετέχοντα έργα χωρίζονται με βάση το μέγεθος, η ένταση του ανταγωνισμού μπορεί επίσης να μειωθεί.

3.5. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Η παράμετρος απόδοσης «περιορισμός των επιπτώσεων στο περιβάλλον» δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 8 στοιχείο ε) της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δημιουργεί προκλήσεις, καθόσον η θεωρητική σύνδεση μεταξύ της εφαρμογής της κατανομής στήριξης βάσει υποβολής προσφορών και του περιορισμού των επιπτώσεων στο περιβάλλον δεν είναι αυτονόητη. Ο κύριος καθοριστικός παράγοντας των επιπτώσεων στο περιβάλλον δεν είναι το κατά πόσο η κατανομή της στήριξης βασίζεται σε διοικητική διαδικασία, σε διαδικασία με βάση την αγορά ή σε διαδικασία με βάση την υποβολή προσφορών, αλλά το ποιες είναι οι επιπτώσεις της ανανεώσιμης ισχύος, π.χ. με την αντικατάσταση των συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και, συνεπώς, τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, κάτι που εξαρτάται από πολλούς άλλους παράγοντες, όπως οι ειδικές κανονιστικές ρυθμίσεις για το περιβάλλον και η τοποθεσία της εγκατάστασης. Τα έργα για ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές μπορεί επίσης να έχουν μια σειρά επιπτώσεων σε άλλους περιβαλλοντικούς στόχους, όπως η ρύπανση του εδάφους, των υδάτων, η ατμοσφαιρική ρύπανση, η ηχορύπανση ή οι οικότοποι. Επομένως, αυτή η παράμετρος αναλύεται μέσω περιπτωσιολογικών μελετών που παρουσιάζουν ορισμένα συγκεκριμένα στοιχεία σχεδιασμού τα οποία σχετίζονται με τις ευρύτερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις των κατακυρωμένων έργων για ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Τα εν λόγω στοιχεία σχεδιασμού, που δεν σχετίζονται με «τους κύριους στόχους» ενός μέτρου στήριξης, μπορούν να αποτελέσουν έως και το 30 % της στάθμισης όλων των κριτηρίων επιλογής σε μια διαδικασία υποβολής προσφορών, σύμφωνα με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις 15 , διαμορφώνοντας έτσι έναν σημαντικό δυνητικό μοχλό συνεισφοράς σε ειδικούς στόχους πολιτικής (π.χ. κυκλική οικονομία με κριτήρια ανακυκλωσιμότητας ή άλλα κριτήρια βιωσιμότητας). Ωστόσο, αυτά τα κριτήρια πρέπει να σχεδιαστούν με προσοχή, ώστε να μην έχουν επιπτώσεις προστατευτικού χαρακτήρα που δεν συνάδουν με τις πολιτικές της ΕΕ ή τους κανόνες του ΠΟΕ.

Περιπτωσιολογική μελέτη — Ιταλία

Μεταξύ 2019-2021 η Ιταλία εφάρμοσε ένα καθεστώς υποβολής προσφορών με επτά χωριστούς γύρους δημοπρασιών. Δημιουργήθηκαν διαφορετικά καλάθια με βάση το μέγεθος των προγραμματισμένων έργων (όριο 1 MW) και τις τεχνολογίες.

Για τους μικρούς σταθμούς παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας (λιγότερο από 1 MW), τα κριτήρια υποβολής προσφορών επέτρεψαν σε έναν σταθμό παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας που συμμορφώνεται με έναν κατάλογο περιβαλλοντικών συνθηκών σχετικά με τη διαχείριση των υδάτων να κατατάσσεται σε υψηλή θέση στην υποβολή προσφορών ανεξάρτητα από την προσφερόμενη τιμή. Σε όλους τους γύρους υποβολής προσφορών (εκτός από τον τελευταίο) σημειώθηκε υπερπροσφορά υποβαλλόμενων προτάσεων στις δημοπρασίες. Ως εκ τούτου, επετεύχθη ένας στόχος της διαδικασίας, καθώς κέρδισαν έργα που ήταν καταλληλότερα για την ποιότητα των υδάτων. Από την άλλη πλευρά, ο σχεδιασμός της διαδικασίας υποβολής προσφορών δημιούργησε αντικίνητρο όσον αφορά τη μη ανταγωνιστική προσφορά, καθώς τα έργα που πληρούσαν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις είχαν εξασφαλίσει τη νίκη, επομένως σχεδόν όλα αυτά τα έργα προσέφεραν το ανώτατο όριο της δημοπρασίας.

Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις παραγωγής ηλιακής φωτοβολταϊκής ενέργειας (μικρότερα από 1 MW), η υποβολή προσφορών περιλάμβανε μια χωριστή κατηγορία έργων για την τοποθέτηση ηλιακών συλλεκτών επί στέγης σε αντικατάσταση του αμιάντου ή του σχιστόλιθου. Επιπλέον, τα έργα αυτά έλαβαν προσαύξηση ύψους 10 EUR/MWh σε σύγκριση με άλλα είδη μικρών έργων για φωτοβολταϊκή ενέργεια. Τα αποτελέσματα της ισχύος που κατακυρώνεται στους γύρους υποβολής προσφορών καταδεικνύουν ένα διαρκώς αυξανόμενο ενδιαφέρον όσον αφορά τα μικρής κλίμακας έργα για ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια (8 MW στον πρώτο γύρο, που αυξήθηκαν σε 110 MW στον έβδομο γύρο). Ωστόσο, σε αυτήν την ειδική κατηγορία φωτοβολταϊκής ενέργειας, οι όγκοι που προσέφερε η κυβέρνηση στον γύρο υποβολής προσφορών ήταν πολύ υψηλοί, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα τη μη επαρκή προσφορά υποβαλλόμενων προτάσεων σε όλους τους γύρους δημοπρασιών και κατά συνέπεια οι προσφορές αφορούσαν τιμές πολύ κοντά στην τιμή ανώτατου ορίου. Επιπλέον, διαπιστώνεται μια προσαρμοστική συμπεριφορά των προσφερόντων, οι οποίοι στον πρώτο γύρο προσέφεραν τιμή χαμηλότερη κατά 0,4 % σε σύγκριση με το ανώτατο όριο και στον πέμπτο γύρο η διαφορά μειώθηκε στο 0,01 %, καθιστώντας την υποβολή προσφορών μη ικανοποιητική από πλευράς οικονομικής απόδοσης.

Ως εκ τούτου, στην προκείμενη περίπτωση, οι υποβολές προσφορών που αφορούν έργα με συγκεκριμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις χωρίς μείωση των αερίων του θερμοκηπίου πέτυχαν τους στόχους τους αλλά δεν προώθησαν τον ανταγωνισμό και τη διαμόρφωση των τιμών.

Περιπτωσιολογική μελέτη — Κάτω Χώρες

Οι Κάτω Χώρες εφάρμοσαν καθεστώς υποβολής προσφορών με βάση μόνο την τιμή, ωστόσο περιλάμβαναν απαιτήσεις προεπιλογής, συμπεριλαμβανομένης μιας πλήρους εκτίμησης των επιπτώσεων στο περιβάλλον για προσφορές που αφορούν συγκεκριμένες τοποθεσίες. Αυτό διασφαλίζει ότι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις του έργου λαμβάνονται υπόψη πριν ληφθεί η απόφαση σχετικά με τον ανάδοχο και ότι υπάρχει εκ των προτέρων συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων.

Από τα στοιχεία δεν προκύπτει ότι συντρέχει ο κίνδυνος ένα περιβαλλοντικό κριτήριο, που εφαρμόστηκε πριν από την υποβολή προσφορών, να έχει αντίκτυπο στην τιμή. Στην περίπτωση των Κάτω Χωρών, όπου η εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον είναι υποχρεωτική εκ των προτέρων, η κατακυρωθείσα τιμή είναι χαμηλότερη από ό,τι σε άλλες (συγκρίσιμες) χώρες, όπου η εκτίμηση δεν είναι υποχρεωτική. Αυτό επιβεβαιώνει ότι μπορεί ακόμη να επιτευχθεί αισθητή μείωση του κόστους, ακόμη και σε περίπτωση προσφορών που λαμβάνουν υπόψη τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των έργων.

Επιπλέον, η πείρα στις Κάτω Χώρες καταδεικνύει ότι οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις προεπιλογής αποτρέπουν τον κίνδυνο καθυστερήσεων στην ανάθεση του έργου, γεγονός που έχει θετικό αντίκτυπο στο ποσοστό υλοποίησης. Ωστόσο, σε χώρες όπου η διοικητική διαδικασία είναι χρονοβόρα, η εκ των προτέρων απαίτηση περιβαλλοντικής αδειοδότησης μπορεί να καταστήσει την υποβολή προσφορών υπερβολικά περίπλοκη και να δημιουργήσει κίνδυνο ανεπαρκούς προσφοράς υποβαλλόμενων προτάσεων.

Περιπτωσιολογική μελέτη — Ισπανία

Το 2020 η Ισπανία ενέκρινε ένα σύνολο κανονισμών σχετικά με τις διαδικασίες υποβολής προσφορών για ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Οι κανονισμοί αυτοί, μεταξύ άλλων, προβλέπουν την υποχρέωση των συμμετεχόντων σε διαδικασία υποβολής προσφορών να υποβάλουν στρατηγικό σχέδιο με τις εκτιμήσεις των επιπτώσεων του έργου στη βιομηχανική αξιακή αλυσίδα, το οποίο δημοσιεύεται στον ιστότοπο του ισπανικού Υπουργείου Οικολογικής Μετάβασης και Δημογραφικής Πρόκλησης. Το στρατηγικό σχέδιο πρέπει να περιλαμβάνει τη στρατηγική της κυκλικής οικονομίας σε σχέση με τη διαχείριση του εξοπλισμού στο τέλος της ζωής του, καθώς και ανάλυση του αποτυπώματος άνθρακα κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής των εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής και μεταφοράς του κύριου εξοπλισμού που χρησιμοποιείται. Στόχος αυτής της απαίτησης είναι η επιβολή κριτηρίων προεπιλογής που θα επιτρέπουν τη συμμετοχή μόνο έργων των οποίων οι αλυσίδες εφοδιασμού συνάδουν με ένα προκαθορισμένο πρότυπο εκπομπών. Κατά συνέπεια, ζητείται από τους προσφέροντες να αποδείξουν την ικανότητα ανάπτυξης του έργου σύμφωνα με τους «εξωτερικούς» περιβαλλοντικούς παράγοντες, επιτυγχάνοντας τη μέγιστη δυνατή αποδοτικότητα των πόρων καθώς και λειτουργική αριστεία σε ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα και, εν τέλει, δημιουργώντας θετικό αντίκτυπο που προκύπτει από την ανάπτυξη και την κατασκευή του εργοστασίου.

Συμπεράσματα για την Παράμετρο 5: Περιβαλλοντικές επιπτώσεις ·Η εφαρμογή πρόσθετων περιβαλλοντικών πτυχών μέσω στοιχείων σχεδιασμού στην υποβολή προσφορών δεν συνηθίζεται στις ευρωπαϊκές δημοπρασίες. ·Παραδείγματα στην Ιταλία και τις Κάτω Χώρες καταδεικνύουν θετικές περιπτώσεις, στις οποίες οι διαδικασίες υποβολής προσφορών παρέχουν σαφή απαίτηση προεπιλογής ή άλλα στοιχεία σχεδιασμού που διασφαλίζουν ότι λαμβάνονται υπόψη οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις πριν από τη λήψη της τελικής απόφασης ανάθεσης των έργων. Η ανάπτυξη συγκεκριμένων κριτηρίων αξιολόγησης και σταθμίσεων ως βασικών κριτηρίων ανάθεσης τείνει να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της υλοποίησης. Ωστόσο, σε περίπτωση μη προσήκοντος σχεδιασμού της υποβολής προσφορών, τα πρόσθετα κριτήρια θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μη ικανοποιητικά αποτελέσματα όσον αφορά την οικονομική αποδοτικότητα. ·Τα εν λόγω φιλικά προς το περιβάλλον κριτήρια προεπιλογής και σχέδια ενδέχεται να επιφέρουν πρόσθετες, μη περιβαλλοντικές επιπτώσεις στη διαδικασία υποβολής προσφορών, όπως μειωμένη οικονομική αποδοτικότητα (Ιταλία) ή δυνητικά αυξημένα ποσοστά υλοποίησης (Κάτω Χώρες).

3.6. Αποδοχή σε τοπικό επίπεδο

Η παράμετρος απόδοσης «εξασφάλιση της αποδοχής σε τοπικό επίπεδο» δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 8 στοιχείο στ) της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας νοείται ως η δημόσια αποδοχή της προώθησης της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε επίπεδο τοπικής κοινότητας. Παραδείγματα αντιρρήσεων που εγείρονται κατά των αιολικών πάρκων περιλαμβάνουν την όχληση από ηχορύπανση, τις πιθανές επιβλαβείς συνέπειες στην τοπική άγρια πανίδα που προκαλούνται από τις ανεμογεννήτριες και τις επιπτώσεις στο τοπίο. Συγκεκριμένα φυσικά χαρακτηριστικά, όπως η οσμή από τις εγκαταστάσεις βιοαερίου, αποτελούν ένα συχνό παράπονο των κατοίκων που ζουν κοντά σε εγκαταστάσεις βιοαερίου. Στην περίπτωση της ηλιακής ενέργειας, οι ανησυχίες περιλαμβάνουν τις αρνητικές επιπτώσεις στα τοπία. Υπάρχουν παραδείγματα επιλογών σχεδιασμού της υποβολής προσφορών που μπορούν να μετριάσουν τις προκλήσεις που σχετίζονται με την αποδοχή σε τοπικό επίπεδο μέσω π.χ. της προώθησης της εξασφάλισης μεριδίου από τα οφέλη των έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για τις τοπικές κοινότητες. Αυτά μπορούν να εξεταστούν στο πλαίσιο των βέλτιστων πρακτικών σχετικά με την αποδοχή και τη συμμετοχή από μέρους της κοινότητας, που περιγράφονται στην καθοδήγηση της Επιτροπής για την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης 16 .

Κριτήρια προεπιλογής που σχετίζονται με την τοποθεσία εφαρμόζονται πλέον σε εγκαταστάσεις αιολικής ενέργειας στην Πολωνία, όπου οι δήμοι δηλώνουν πρόθυμοι να φιλοξενήσουν την υποδομή αιολικής ενέργειας. Σε αυτήν την περίπτωση, το στοιχείο σχεδιασμού είναι η εκ των προτέρων συμμετοχή των τοπικών αρχών στη λήψη αποφάσεων σχετικά με μελλοντικές επενδύσεις στη χερσαία αιολική ενέργεια, κατόπιν διαβούλευσης με τον πληθυσμό. Στην Ισπανία, η υποχρέωση των προσφερόντων να υποβάλουν στρατηγικό σχέδιο, όπως αναφέρεται στις προηγούμενες παραμέτρους, περιλαμβάνει εκτιμήσεις των επιπτώσεων στην τοπική απασχόληση και τις ευκαιρίες ανάπτυξης των τοπικών επιχειρήσεων.

Οι αρχές υποβολής προσφορών της Γερμανίας, της Ιρλανδίας και της Γαλλίας επέλεξαν τον σχεδιασμό κανόνων που ενισχύουν την αποδοχή σε τοπικό επίπεδο παρέχοντας προνομιακή μεταχείριση στις ενεργειακές κοινότητες.

Στην περίπτωση της Γερμανίας, οι ευνοϊκές συνθήκες που προβλέπονταν στον προηγούμενο νόμο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ενθάρρυναν έργα των οποίων η κυριότητα έχει ως βάση την κοινότητα και οι τρεις πρώτοι γύροι μέχρι τον Νοέμβριο του 2017 κατακύρωσαν πάνω από το 90 % του συνολικού δημοπρατούμενου όγκου των 2 890 MW σε έργα ενεργειακών κοινοτήτων. Ωστόσο, μετά από δύο χρόνια, μόνο 167 MW των κατακυρωμένων έργων αιολικής ισχύος έλαβαν οικοδομική άδεια. Επιπλέον, μεγάλο μέρος της ισχύος κατακυρώθηκε σε μόλις τρεις επαγγελματικούς φορείς υλοποίησης πολλαπλών έργων οι οποίοι συνεργάστηκαν με φυσικά πρόσωπα σε έως και 60 έργα συνολικής ισχύος 1 GW, διατηρώντας επίσημα την πλειονότητα των δικαιωμάτων ψήφου για τους πολίτες. Μετά την κατάργηση των ελαστικών απαιτήσεων υποβολής προσφορών, το μερίδιο των κοινοτικών έργων στις διαδικασίες υποβολής προσφορών μειώθηκε σημαντικά από 71-88 % του όγκου των προσφορών το 2017 σε λιγότερο από 16 % στο τέλος του 2018.

Η προνομιακή μεταχείριση των ενεργειακών κοινοτήτων έχει αποτελέσει αντικείμενο σχεδιασμού και στην Ιρλανδία, όπου στις υποβολές προσφορών προβλέπεται χωριστή κατηγορία για τη διευκόλυνση της συμμετοχής των ενεργειακών κοινοτήτων. Αυτό το ad hoc καλάθι ορίζεται μαζί με τη θέσπιση ορίων ως προς το μέγεθος, με στόχο να αποφευχθεί η διακριτική μεταχείριση ορισμένων φορέων. Από τα 82 έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που κατακυρώθηκαν αφότου η κυβέρνηση ενέκρινε τα αποτελέσματα της πρώτης υποβολής προσφορών, τα επτά υλοποιούνται από ενεργειακές κοινότητες (πέντε έργα ηλιακής ενέργειας και δύο κοινοτικά έργα χερσαίας αιολικής ενέργειας). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη σύσταση νέων επαγγελματικών φορέων υλοποίησης έργων σε τοπικό επίπεδο και την ενεργή συμμετοχή τους στη δημιουργία των εν λόγω έργων.

Το 2016 θεσπίστηκε στη Γαλλία μια ειδική «προσαύξηση» συμμετοχής των πολιτών, με στόχο την αύξηση της δημόσιας αποδοχής. Για να είναι επιλέξιμοι για την προσαύξηση, οι προσφέροντες απέδειξαν την τοπική συμμετοχή μέσω δύο διαφορετικών μοντέλων ιδιοκτησίας: i) το ποσό του κεφαλαίου που κατείχαν οι πολίτες· ή ii) τη συμμετοχή των πολιτών στη συνολική χρηματοδότηση του έργου. Η προσαύξηση συνίσταται σε πρόσθετη καταβολή 0,1 ή 0,3 λεπτών/kWh επιπλέον του κόστους στήριξης, που καθορίζεται στην προσφορά, και παρέχεται καθ’ όλη τη συμβατική περίοδο των 20 ετών. Κατά μέσο όρο, το 36 % όλων των κατακυρωμένων έργων έχουν υποβάλει αίτηση για να λάβουν προσαύξηση από το 2016 σε όλους τους γύρους υποβολής προσφορών. Η πείρα καταδεικνύει ότι η προσαύξηση ήταν επιτυχής όσον αφορά την παροχή κινήτρων στους φορείς υλοποίησης έργων με στόχο μετοχικές δομές με μεγαλύτερη συμμετοχή. Η συμμετοχή φυσικών προσώπων στη χρηματοδότηση έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που υλοποιούνται από επαγγελματικούς φορείς υλοποίησης έργων στη Γαλλία πραγματοποιήθηκε μέσω ειδικών πλατφορμών πληθοχρηματοδότησης. Μεταξύ 2014 και 2017, τα προερχόμενα από πολίτες κεφάλαια που κινητοποιήθηκαν για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσω τέτοιων πλατφορμών αυξήθηκαν από 120 000 EUR σε 20,5 εκατ. EUR. Ωστόσο, ανέκυψαν και ορισμένες προκλήσεις. Αυτή η προσαύξηση χρησιμοποιήθηκε κατά κύριο λόγο από τους φορείς υλοποίησης έργων προκειμένου να αυξήσουν τις πιθανότητες νίκης σε άκρως ανταγωνιστικούς γύρους υποβολής προσφορών. Το κριτήριο επιλεξιμότητας για την προσαύξηση, σύμφωνα με το οποίο οι πολίτες πρέπει να διατηρούν την κύρια κατοικία τους στην ίδια ή σε γειτονική περιοχή με αυτήν όπου βρίσκεται το έργο, δημιουργεί προκλήσεις σε περιφέρειες με χαμηλότερη πυκνότητα πληθυσμού. Οι φορείς μιας κοινότητας εκπροσωπούνται συνήθως μόνο έμμεσα σε συγκεντρωτική μορφή στη διακυβέρνηση και οι φορείς υλοποίησης έργων δεσμεύονται μόνο από τα κριτήρια επιλεξιμότητας για να λάβουν την προσαύξηση συμμετοχής των πολιτών για τρία χρόνια από την ημερομηνία ανάθεσης.

Συμπεράσματα για την Παράμετρο 6: Αποδοχή σε τοπικό επίπεδο ·Οι διαδικασίες υποβολής προσφορών ενδέχεται να παρέχουν το απαραίτητο πλαίσιο για τη διασφάλιση αποδοχής σε τοπικό επίπεδο, ιδίως όταν παρέχεται προνομιακή μεταχείριση σε ορισμένους προσφέροντες που διαμοιράζονται τα οφέλη της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με τις τοπικές κοινότητες και αυτή η μεταχείριση δεν οδηγεί σε πλεονέκτημα διακρίσεων υπέρ της τοπικής συμμετοχής. Τα έργα, τα οποία περιλαμβάνουν αποτελεσματική συμμετοχή τοπικών παραγόντων, ενδέχεται να επιφέρουν σημαντική προστιθέμενη αξία όσον αφορά την αποδοχή σε τοπικό επίπεδο και την πρόσβαση σε πρόσθετο ιδιωτικό κεφάλαιο, με αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη συμμετοχή (και επενδύσεις) από τους πολίτες. Η συμμετοχή σε τοπικό επίπεδο μπορεί να διευκολύνει τη διαδικασία απόκτησης γης και, ως εκ τούτου, να συνδράμει στην απαιτητική φάση πριν από την ανάπτυξη (αδειοδότηση). ·Η πείρα σε ολόκληρη την ΕΕ καταδεικνύει ότι τα έργα των ενεργειακών κοινοτήτων συμμετέχουν σε δημοπρασίες εάν παρέχεται κάποια προνομιακή μεταχείριση. Ωστόσο, η πείρα με τους ειδικούς κανόνες δεν είναι πάντα θετική. Παραδείγματα στη Γερμανία κατέδειξαν ότι η θέσπιση μη σωστάσ χεδιασμένων προτιμησιακών κανόνων μπορεί να οδηγήσει τους παραδοσιακούς φορείς υλοποίησης στο να χαρακτηρίσουν την πρωτοβουλία τους ως δήθεν κοινοτικό έργο. ·Παρόλο που ο σχεδιασμός ελαστικών απαιτήσεων υποβολής προσφορών (λιγότερο αυστηρή προεπιλογή) για έργα μικρής κλίμακας στο συνολικό καλάθι προσφορών είναι πιθανό να έχει στρεβλωτικές επιπτώσεις, η πείρα με ένα χωριστό καλάθι προσφορών αποκλειστικά για τη διευκόλυνση της συμμετοχής μιας συγκεκριμένης κατηγορίας είναι αρκετά θετική. ·Ένα κίνητρο ώστε να αυξηθεί η δημόσια αποδοχή για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με την ευρύτερη έννοια είναι η συμμετοχική προσαύξηση στο έργο για τη συμμετοχή των πολιτών στη χρηματοδότηση και στη διακυβέρνηση του έργου.

3.7. Ασφάλεια του εφοδιασμού και ενσωμάτωση στο δίκτυο.

Η τελευταία παράμετρος απόδοσης «εξασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού και της ενσωμάτωσης στο δίκτυο» δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 8 στοιχείο ζ) της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ερμηνεύεται ως ο αντίκτυπος των προσφορών στη διατήρηση της σταθερότητας του ενεργειακού συστήματος, στην εξισορρόπηση της παραγωγής με τη ζήτηση λαμβάνοντας υπόψη τη μεταβλητότητα της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που θα ενσωματωθούν στο δίκτυο.

Και αυτή η παράμετρος συνδέεται ελάχιστα με τον αντίκτυπο της διαδικασίας υποβολής προσφορών, αντιθέτως όμως συνδέεται με εξωτερικούς παράγοντες. Ωστόσο, μερικές περιπτωσιολογικές μελέτες καταδεικνύουν παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η ασφάλεια του εφοδιασμού και η ενσωμάτωση στο δίκτυο αντικατοπτρίζονται στον σχεδιασμό της διαδικασίας υποβολής προσφορών, προκειμένου να διευκολυνθεί όχι μόνο η ανάπτυξη νέας ανανεώσιμης ισχύος, αλλά και η αποτελεσματική ενσωμάτωσή της στο σύστημα. Πέρα από τις περιπτωσιολογικές μελέτες, δεν είναι σύνηθες στην ΕΕ να παρέχονται κίνητρα για ευέλικτη ενέργεια μέσω υποβολής προσφορών για ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στις οποίες η παραγωγή συμπληρώνεται με τεχνολογία αποθήκευσης.

Περιπτωσιολογική μελέτη — Πορτογαλία

Το 2019 μια διαδικασία υποβολής προσφορών για ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια στην Πορτογαλία σχεδιάστηκε με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που στόχευαν στην εγκατάσταση περιουσιακών στοιχείων σε τοποθεσίες στις οποίες θα μπορούσαν να αποσυμφορήσουν το σύστημα. Στους 12 διαδοχικούς γύρους υποβολής προσφορών, υποψήφιοι παραγωγοί διαγωνίστηκαν για τα δικαιώματα δυναμικότητας σύνδεσης στο δίκτυο σε διαφορετικές καθορισμένες τοποθεσίες στην Πορτογαλία. Ουσιαστικά, αυτή η υποβολή προσφορών στήριξε εγκαταστάσεις ηλιακής φωτοβολταϊκής ενέργειας μέσω της κατανομής περιορισμένης δυναμικότητας σύνδεσης παρά μέσω αμοιβής για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Στη διαδικασία υποβλήθηκε υπερβολικά μεγάλος αριθμός προσφορών για όλες σχεδόν τις παρτίδες, και σημειώθηκε ρεκόρ χαμηλών προσφορών, σημαντικά χαμηλότερων από τις τιμές της αγοράς, πράγμα, που ουσιαστικά επέφερε υποχρεώσεις απόσβεσης στους παραγωγούς. Για την προσφερόμενη δυναμικότητα σύνδεσης στο δίκτυο 1 400 MW, υποβλήθηκαν προσφορές συνολικού ύψους 10,19 GW και κατακυρώθηκε ισχύς 1 150 MW. Η διαφορά μεταξύ της προσφερόμενης και της κατακυρωθείσας δυναμικότητας οφείλεται στο γεγονός ότι για μία παρτίδα δεν ελήφθησαν προσφορές στη δημοπρασία ενώ για μια άλλη παρτίδα υποβλήθηκε μόνο μία προσφορά. Αυτό καταδεικνύει ότι παρά τον υπερβολικά μεγάλο αριθμό προσφορών που υποβάλλονται κατά μέσο όρο, οι προσφέροντες δεν ήταν πρόθυμοι να υποβάλουν προσφορές για τοποθεσίες που δεν είναι ελκυστικές λόγω του χαμηλού δυναμικού ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Το εν λόγω σενάριο καταδεικνύει ένα σημαντικό μειονέκτημα των δημοπρασιών για συγκεκριμένες εγκαταστάσεις στις οποίες η επιλογή ακατάλληλων τοποθεσιών μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ανεπαρκή προσφορά υποβαλλόμενων προτάσεων και, σε ακραία αλλά ρεαλιστική περίπτωση, τη μηδενική υποβολή προσφορών.

Από την άλλη πλευρά, το πορτογαλικό μοντέλο καθιστά δυνατή τη βέλτιστη κατανομή της παραγωγής σε σχέση με την υφιστάμενη δυναμικότητα του δικτύου. Σε ένα σύστημα με έλλειψη διαθέσιμων σημείων σύνδεσης, το καθεστώς υποβολής προσφορών για συγκεκριμένη ζώνη υποδηλώνει ότι ένα τέτοιο στοιχείο σχεδιασμού θα μπορούσε να αποτελεί έναν νέο τρόπο ενθάρρυνσης της ελαχιστοποίησης του κόστους και της ενσωμάτωσης μεγάλων ποσοτήτων μεταβλητών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με βελτιστοποίηση της περιορισμένης υποδομής μεταφοράς. Σε αυτό το παράδειγμα, ο στόχος δεν είναι οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές να λάβουν στήριξη πέραν της τιμής της αγοράς, αλλά μάλλον ο διαγωνισμός των παραγωγών για την κατανομή της περιορισμένης δυναμικότητας σύνδεσης στο δίκτυο.

Περιπτωσιολογική μελέτη — Γερμανία

Η Γερμανία θέσπισε ένα ειδικό σχέδιο υποβολής προσφορών για τη σύνδεση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο. Η τοποθεσία των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής συνυπολογίζεται στο σύστημα για την ανάδειξη των νικητών στη διαδικασία υποβολής προσφορών. Οι προσφορές ορίζουν αποκλειστικές περιοχές επέκτασης του δικτύου μεταφοράς οι οποίες είναι σημαντικά υπερφορτωμένες και το δίκτυό τους απαιτεί πρόσθετη αναβάθμιση. Σε αυτές τις περιοχές, ορίζεται ένα μέγιστο ποσό ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές μέσω έργων αιολικής ενέργειας, καθιστώντας δυνατή την εναρμόνιση των νέων έργων υπεράκτιας ή χερσαίας αιολικής ενέργειας που κατακυρώνονται σε διαδικασίες υποβολής προσφορών, με τα σχέδια ανάπτυξης του δικτύου μεταφοράς της Γερμανίας. Επιπλέον, οι προσφορές για έργα που βρίσκονται σε μία από αυτές τις υπερφορτωμένες περιοχές αντιμετωπίζονται δυσμενώς με την προσθήκη μιας εικονικής προσαύξησης στις τιμές τους, καθιστώντας τες λιγότερο ανταγωνιστικές κατά τη διαδικασία υποβολής προσφορών.

Ο δεύτερος τύπος υποβολής προσφορών θεσπίζει ένα ειδικό καλάθι για έργα που συνδυάζουν παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Στη Γερμανία, ένας πρώτος γύρος υποβολής προσφορών αυτού του είδους πραγματοποιήθηκε το 2021, με την κατακύρωση ισχύος 258 MW σε 18 έργα για εγκαταστάσεις ηλιακής φωτοβολταϊκής ενέργειας με αποθήκευση ενέργειας. Η διαδικασία σημείωσε πολύ μεγάλο αριθμό προσφορών, με 43 προσφορές για συνολικό όγκο 509 MW. Το καθεστώς αμοιβής ήταν μια πάγια καθορισμένη προσαύξηση, που σημαίνει ότι η τιμή θα έπρεπε να προστεθεί ως στήριξη πλέον της τιμής της αγοράς. Οι προσφορές ήταν σημαντικά χαμηλότερες από την ανώτατη τιμή της διαδικασίας υποβολής προσφορών (75 EUR/MWh), ενώ οι προσφορές που κατακυρώθηκαν κυμαίνονταν κατά μέσο όρο μεταξύ 43 και 45 EUR/MWh. Ωστόσο, από την προοπτική των προσφορών πάγιας καθορισμένης προσαύξησης, όπου το 2019 μια τέτοιου είδους υποβολή προσφορών στη Δανία είχε ως αποτέλεσμα μέση τιμή 2 EUR/MWh, οι αξίες στο γερμανικό παράδειγμα καταδεικνύουν το σημαντικά υψηλότερο κόστος στήριξης σε υβριδικά έργα που συνδυάζουν παραγωγή και αποθήκευση.

Συμπεράσματα για την Παράμετρο 7: Ασφάλεια του εφοδιασμού και ενσωμάτωση στο δίκτυο ·Στην ΕΕ δεν συνηθίζεται η εφαρμογή πρόσθετων πτυχών ενσωμάτωσης στο δίκτυο και ασφάλειας του εφοδιασμού μέσω πρόσθετων στοιχείων σχεδιασμού της υποβολής προσφορών. ·Στην Ένωση, με τις διαδικασίες υποβολής προσφορών δεν στάθηκε δυνατό να δημιουργηθεί μια δεξαμενή έργων που συνδυάζουν παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. ·Οι διαδικασίες υποβολής προσφορών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε ολόκληρη την Ένωση διοργανώνονται κατά παράδοση για την παροχή στήριξης των τιμών όσον αφορά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, αλλά υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτή η λογική μπορεί να αλλάξει. Από τα ειδικά για κάθε ζώνη καθεστώτα στη Γερμανία, καθώς και από την περίπτωση της Πορτογαλίας, προκύπτει ότι οι παραγωγοί θα αρχίσουν να ανταγωνίζονται για την ευκαιρία σύνδεσης, βελτιστοποιώντας τις περιορισμένες υποδομές του δικτύου μεταφοράς και διανομής. Παρόμοιες τάσεις παρατηρούνται και στον τομέα της υπεράκτιας ενέργειας. ·Η επέκταση του δικτύου είναι χρονοβόρα και τα στοιχεία σχεδιασμού που εξαρτώνται ειδικά από την τοποθεσία στο πλαίσιο της υποβολής προσφορών μπορούν να συμβάλουν ώστε να διασφαλιστεί ότι, κατά την επέκταση του δικτύου, η σύνδεση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν θα παρακωλυθεί λόγω περιορισμένων υποδομών δικτύου. Οι σαφείς απαιτήσεις προεπιλογής που διασφαλίζουν την πρόσβαση στο δίκτυο ενδέχεται να επιτρέψουν καλύτερο συντονισμό μεταξύ της κατασκευής του έργου και της απαιτούμενης επέκτασης του δικτύου, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερο έντονο ανταγωνισμό. ·Από άποψη συστήματος, το ειδικό για κάθε ζώνη καθεστώς δημοπρασίας θα μπορούσε να αποτελεί έναν νέο τρόπο ενθάρρυνσης της ελαχιστοποίησης του κόστους για την ενσωμάτωση μεγάλων ποσοτήτων μεταβλητών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο σύστημα, ιδίως σε χώρες με έλλειψη διαθέσιμων σημείων σύνδεσης. Ωστόσο, σε μια τέτοια δημοπρασία, μπορεί να είναι απαραίτητο να εξεταστεί και το ενδεχόμενο τιμολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας με βάση την τοποθεσία, με στόχο την προώθηση της ανάπτυξης του έργου στις πιο επωφελείς τοποθεσίες και με οικονομικά αποδοτικό τρόπο. ·Τα κίνητρα τοποθεσίας (μεταξύ άλλων η προσαύξηση/ποινή σε προσφορές που βρίσκονται σε περιοχές με διαθέσιμες/ανεπαρκείς δυναμικότητες δικτύου, οι μέγιστες ποσοστώσεις δυναμικότητας) σε ορισμένες περιοχές μπορεί να αποτρέψουν τη συγκέντρωση έργων σε περιοχές που είναι μεν πλούσιες σε πόρους, αλλά είναι δυνητικά δύσκολο να συνδεθούν στο δίκτυο.

4. Τελικά συμπεράσματα

Το σημαντικότερο γενικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η θέσπιση διαδικασιών υποβολής προσφορών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτέλεσε αδιαμφισβήτητη επιτυχία για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ανάλυση των παραμέτρων απόδοσης καταδεικνύει ότι σε πολλά κράτη μέλη οι διαδικασίες υποβολής προσφορών μείωσαν σημαντικά το κόστος στήριξης σε σύγκριση με τα διοικητικά καθεστώτα, ενίσχυσαν την ανάπτυξη ανανεώσιμης ισχύος και παρείχαν ένα σταθερό πλαίσιο τεχνολογικής βελτίωσης.

Η μείωση του κόστους φαίνεται να είναι σαφώς η παράμετρος στην οποία οι διαδικασίες υποβολής προσφορών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας απέφεραν το μεγαλύτερο όφελος. Οι φορείς χάραξης πολιτικής στράφηκαν από την προσφορά διοικητικά καθορισμένων τιμών αγοράς σε ανταγωνιστικά συστήματα υποβολής προσφορών προκειμένου να εξεύρουν το επίπεδο στήριξης που είναι απαραίτητο και, επομένως, την χορήγηση της χαμηλότερης δυνατής επιδότησης για ένα προϊόν ενέργειας ή ισχύος. Η εισαγωγή των δυνάμεων της αγοράς μέσω υποβολής προσφορών συνέβαλε στη διαμόρφωση βελτιωμένων τιμών και άσκησε πίεση για μείωση του κόστους του έργου, γεγονός που με τη σειρά του οδήγησε σε χαμηλότερο κόστος στήριξης και μείωση της επιβάρυνσης των καταναλωτών και του κρατικού προϋπολογισμού.

Οι διαδικασίες υποβολής προσφορών πέτυχαν θετικά αποτελέσματα ως προς τις προσθήκες ισχύος, καθώς και ως προς το υψηλό ποσοστό υλοποίησης των κατακυρωθέντων έργων, με την επιφύλαξη πρόσθετων παραγόντων. Σε ορισμένες χώρες, η θέσπιση διαδικασιών υποβολής προσφορών ήταν το ρυθμιστικό μέτρο που πυροδότησε την εκτεταμένη ανάπτυξη ορισμένων τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ενώ για πολλές χώρες οι διαδικασίες υποβολής προσφορών συνέβαλαν στην ταχύτερη ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Όσον αφορά την τεχνολογική ανάπτυξη, ο ρόλος των διαδικασιών υποβολής προσφορών είναι λιγότερο σαφής. Παρείχαν ένα σταθερό πλαίσιο βελτίωσης, ιδίως για τις χώρες όπου η τεχνολογία δεν ήταν ώριμη κατά τον χρόνο θέσπισης των διαδικασιών υποβολής προσφορών. Ωστόσο, οι εξωτερικοί παράγοντες που σχετίζονται με τις παγκόσμιες τεχνολογικές τάσεις φαίνεται να αποτελούν τον κύριο παράγοντα για την τεχνολογική ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Σε ορισμένες χώρες, η συμμετοχή μικρών φορέων διευκολύνθηκε μέσω ειδικών στοιχείων σχεδιασμού της διαδικασίας υποβολής προσφορών. Ωστόσο, στις περιπτώσεις θέσπισης ορίων για έργα μικρής κλίμακας, η οικονομική απόδοση της διαδικασίας υποβολής προσφορών μειώνεται και παρατηρούνται υψηλότερα επίπεδα κόστους στήριξης.

Οι διαδικασίες υποβολής προσφορών μπορούν να διασφαλίσουν ότι πριν από τη λήψη των τελικών αποφάσεων ανάθεσης των έργων λαμβάνονται υπόψη περιβαλλοντικές επιπτώσεις πέραν της μείωσης των εκπομπών. Ως εκ τούτου, οι διαδικασίες αυτές μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη διαφορετικών περιβαλλοντικών στόχων. Οι διαδικασίες υποβολής προσφορών μπορούν να έχουν επιπτώσεις και όσον αφορά τη δημόσια αποδοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και την ασφάλεια του εφοδιασμού. Οι ανταγωνιστικές διαδικασίες μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων αυτών των τριών τελευταίων παραμέτρων μέσω ειδικών στοιχείων σχεδιασμού της διαδικασίας υποβολής προσφορών, τα οποία εισάγουν πρόσθετα κριτήρια επιλογής. Ωστόσο, μπορεί να διατυπωθεί ένα γενικό συμπέρασμα ότι συχνά υπάρχει ισορροπία μεταξύ των θεσπισμένων στοιχείων σχεδιασμού και της οικονομικής απόδοσης.

Σε μελλοντικό ορίζοντα, με βάση τα στοιχεία από την απόδοση των διαδικασιών υποβολής προσφορών κατά το παρελθόν, μπορεί να αναμένεται ότι τα καθεστώτα υποβολής προσφορών ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ορισμένες προκλήσεις και μετασχηματισμούς στο μέλλον. Τα πρόσφατα αποτελέσματα από διαδικασίες υποβολής προσφορών για ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια και χερσαία αιολική ενέργεια καταδεικνύουν ότι οι τιμές άσκησης προσεγγίζουν πολύ και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι χαμηλότερες από τις μακροπρόθεσμες αναμενόμενες τιμές χονδρικής, ιδίως όταν οι τιμές χονδρικής είναι απροσδόκητα υψηλές. Αυτό δικαιολογεί την επιλογή της αμφίδρομης διαφορικής προσαύξησης για τον σχεδιασμό της διαδικασίας υποβολής προσφορών, ιδίως για ώριμες τεχνολογίες που πλησιάζουν ή βρίσκονται ήδη σε μια κατάσταση όπου δεν απαιτείται δημόσια στήριξη. Δεδομένου ότι οι διαδικασίες υποβολής προσφορών αρχικά οργανώθηκαν ως μέσο χορήγησης στήριξης, ο ρόλος τους ενδέχεται να μειωθεί. Προκύπτουν ενδείξεις ότι οι ΣΑΗΕ καθίστανται μια ελκυστική λύση για την ανάπτυξη έργων ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές με βάση την αγορά. Αυτό θα έχει επιπτώσεις στον σχεδιασμό των δημοπρασιών, οι οποίες θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν χαμηλότερη συμμετοχή, ιδίως σε αγορές όπου η δεξαμενή έργων για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι σχετικά μικρή. Αυτό σημαίνει ότι τα καθεστώτα υποβολής προσφορών θα πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να καταστούν συμπληρωματικά ή συνεργατικά με έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρηματοδοτούνται (εν μέρει) μέσω ΣΑΗΕ.

Ακόμη και αν οι διαδικασίες υποβολής προσφορών καταστούν λιγότερο συναφείς από άποψη οικονομικής στήριξης, θα διατηρήσουν ωστόσο τον στρατηγικό τους ρόλο ως μέσο για την αποτελεσματική εκχώρηση περιορισμένων πόρων. Παραδείγματα όπως οι δημοπρασίες της Πορτογαλίας όπου εκχωρούνται δυναμικότητες σύνδεσης στο δίκτυο καταδεικνύουν ότι η διαδικασία υποβολής προσφορών μπορεί να επαναπροσδιοριστεί και να συνδεθεί με την ενσωμάτωση στο δίκτυο και όχι με τον αρχικό στόχο της χορήγησης λειτουργικής στήριξης.

Ο περαιτέρω αντίκτυπος των καθεστώτων στήριξης μέσω υποβολής προσφορών ως μέσου για την προώθηση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και, επομένως, για τη συμβολή στους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και την εφαρμογή του σχεδίου REPowerEU, καθώς και τα ακριβή αποτελέσματα των τελευταίων τάσεων των διαδικασιών υποβολής προσφορών μένει να φανούν και θα περιγραφούν στην επόμενη έκθεση της Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 4 της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

(1)

Το 2018 το 62 % της ηλεκτρικής ενέργειας που παρήχθη από ανανεώσιμες πηγές έλαβε στήριξη, σύμφωνα με την έκθεση του CEER, της 28ης Ιουνίου 2021, με τίτλο «Status Review of Renewable Support Schemes in Europe for 2018 and 2019» (Επισκόπηση της κατάστασης των καθεστώτων στήριξης των ανανεώσιμων πηγών στην Ευρώπη για το 2018 και το 2019).

(2)

Κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας (2014-2020) (2014/C 200/01) και οι κατευθυντήριες γραμμές του 2022 για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του κλίματος, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ενέργειας (2022/C 80/01).

(3)

Κατά την ανάλυση των αποτελεσμάτων που επιφέρουν οι διαδικασίες υποβολής προσφορών στο πλαίσιο του συγκεκριμένου δείκτη, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στον αποκλεισμό, κατά το δυνατόν, εξωτερικών παραγόντων που δεν σχετίζονται με το καθεστώς στήριξης και οι οποίοι ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα ή έμμεσα τον δείκτη. Τέτοιοι παράγοντες είναι για παράδειγμα οι τομεακές κανονιστικές ρυθμίσεις, η τεχνολογική ανάπτυξη και οι μακροοικονομικές τάσεις.

(4)

Βάση δεδομένων AURES, διαθέσιμη στη διεύθυνση: http://aures2project.eu/auction-database/ .

(5)

«Study on the performance of support for electricity from renewable sources granted by means of tendering procedures in the Union» (Μελέτη για την απόδοση της στήριξης για ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές η οποία χορηγείται μέσω διαδικασιών υποβολής προσφορών στην Ένωση) (DOI 10.2833/93256· ISBN 978-92-76-58625-8), που εκπονήθηκε από την MRC Consultants and Transaction Advisers και την REKK Energiapiaci Tanacsado Kft. Η μελέτη ανατέθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

(6)

Για την Ουγγαρία και την Ιταλία, ο πίνακας περιλαμβάνει δημοπρασίες που στόχευαν έργα ηλιακής φωτοβολταϊκής ενέργειας διαφορετικού μεγέθους.

(7)

Στο σύστημα μονόδρομης προσαύξησης, εάν σε μια δημοπρασία η τιμή της αγοράς είναι χαμηλότερη από την τιμή άσκησης, οι παραγωγοί λαμβάνουν στήριξη που καλύπτει το κενό και εάν η τιμή της αγοράς είναι υψηλότερη, μπορούν να διατηρήσουν τα πλεονάζοντα έσοδα. Η αμφίδρομη προσαύξηση λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο, ωστόσο ο παραγωγός πρέπει να επιστρέψει τα πλεονάζοντα έσοδα. Στο καθεστώς σταθερής προσαύξησης, οι παραγωγοί λαμβάνουν ένα σταθερό ποσό πλεοναζόντων εσόδων επιπλέον της τιμής της αγοράς.

(8)

«REPowerEU: Κοινή ευρωπαϊκή δράση για πιο προσιτή οικονομικά, εξασφαλισμένη και βιώσιμη ενέργεια» [COM(2022) 108 final της 8.3.2022].

(9)

Το σταθμισμένο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας είναι το μέσο καθαρό παρόν κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μιας μονάδας ηλεκτροπαραγωγής καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής της, το οποίο ενσωματώνει το άθροισμα όλων των δαπανών επένδυσης, λειτουργίας και συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής της μονάδας διαιρούμενο με τη συνολική ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής της. Η αξία ανάγεται σε μέσο σταθμισμένο κόστος κεφαλαίου προκειμένου να ληφθεί η παρούσα αξία.

(10)

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας [IRENA, Renewable Power Generation Costs for 2020 (Κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές για το 2020), IRENA, Άμπου Ντάμπι, 2021, https://www.irena.org/publications/2021/Jun/Renewable-Power-Costs-in-2020 ], το κόστος των φωτοβολταϊκών μειώθηκε κατά 83 % κατά την περίοδο αυτή παγκοσμίως (μέση ετήσια μείωση 16 %), ενώ το κόστος της χερσαίας αιολικής ενέργειας μειώθηκε κατά 47 % (μέση ετήσια μείωση 6 %).

(11)

Οι καταγραφές για τη φωτοβολταϊκή ενέργεια στη βάση δεδομένων IRENA (2021) ξεκινούν το 2010 και δεν περιλαμβάνουν δεδομένα για το 2012 για τη Γαλλία, όταν πραγματοποιήθηκε η πρώτη δημοπρασία στη χώρα. Για την Ισπανία, δεν υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα όσον αφορά το σταθμισμένο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για το 2016, το 2017 και το 2018, ενώ δηλώνονται δημοπρασίες το 2017, επομένως μπορούν να συγκριθούν μόνο τα επίπεδα τιμών πριν και μετά τη δημοπρασία, όχι όμως και οι ρυθμοί μείωσης.

(12)

Η ερμηνεία των υψηλών ποσοστών υλοποίησης ως το μερίδιο των έργων μιας διαδικασίας υποβολής προσφορών που υλοποιούνται πλήρως και εγκαίρως θα υπερέβαινε το πεδίο εφαρμογής της έκθεσης, επειδή εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του σχεδιασμού της υποβολής προσφορών (π.χ. το σύστημα κυρώσεων, τις απαιτήσεις προεπιλογής κ.λπ.) και συνεπώς εξαρτάται από την υιοθέτηση της επιλογής υποβολής προσφορών που θα απαιτούσε σύγκριση μεταξύ τους.

(13)

Στην Ισπανία ίσχυε καθορισμένη τιμή αγοράς, η οποία όμως ανεστάλη, επομένως δεν επιτρεπόταν η κατασκευή νέων έργων στο πλαίσιο του συγκεκριμένου καθεστώτος.

(14)

Το 2021 η συνολική συμβατική ισχύς των ΣΑΗΕ στην Ευρώπη ήταν 6,7 GW, της αγοράς των οποίων ηγούνται η Ισπανία, η Σουηδία και η Γερμανία.

(15)

Ανακοίνωση της Επιτροπής «Κατευθυντήριες γραμμές του 2022 για τις κρατικές ενισχύσεις στους τομείς του κλίματος, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ενέργειας» (ΕΕ C 80 της 18.2.2022, σ. 1).

(16)

 SWD(2022) 149 final της 18.5.2022.