Σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 300/2008 1 , η Επιτροπή αποστέλλει κατ’ έτος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στα κράτη μέλη έκθεση για την ενημέρωσή τους για την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού και τη συμβολή του στη βελτίωση της εναέριας ασφάλειας. Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει πέντε μέρη. Το πρώτο μέρος καλύπτει τις δραστηριότητες επιθεώρησης της αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες, το δεύτερο μέρος τις τροποποιήσεις του νομοθετικού πλαισίου για την αεροπορική ασφάλεια από έκνομες ενέργειες, το τρίτο μέρος τις δοκιμές, τις μελέτες και τις νέες πρωτοβουλίες στον τομέα της αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες, το τέταρτο μέρος τις εκδηλώσεις απειλής και τις σχετικές προοπτικές και, τέλος, το πέμπτο μέρος παρουσιάζει τον διεθνή διάλογο που διεξάγει η Επιτροπή με διεθνείς φορείς και τρίτες χώρες.

Το 2020 η Επιτροπή συνέχισε να ενισχύει τους κανόνες αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες, με ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 στην εφαρμογή των υφιστάμενων και των νέων κανόνων αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες.

Όσον αφορά την αεροπορική ασφάλεια από έκνομες ενέργειες, ο στόχος της Επιτροπής κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19 ήταν διττός: πρώτον, να διασφαλίσει ότι δεν διακυβεύεται η ασφάλεια από έκνομες ενέργειες, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν περιθώρια για συμβάντα ασφάλειας εν μέσω υγειονομικής και οικονομικής κρίσης. Δεύτερον, να δημιουργήσει μια στέρεη βάση για τη σταδιακή επανέναρξη των δραστηριοτήτων και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη του κοινού στις μεταφορές, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η ασφάλεια και η προστασία παραμένουν στο υψηλότερο επίπεδο.

Ο εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2015/1998 2 της Επιτροπής επικαιροποιήθηκε με την έκδοση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2020/111 3 της Επιτροπής τον Ιανουάριο του 2020. Ο τελευταίος αυτός εκτελεστικός κανονισμός περιέχει διατάξεις για τη χορήγηση της σήμανσης «σφραγίδα ΕΕ» σε εξοπλισμό αεροπορικής ασφάλειας, καθώς και προσθήκες στον κατάλογο των τρίτων χωρών που πληρούν τις προϋποθέσεις για την εφαρμογή των συμφωνιών για την ενιαία ασφάλεια.

Αργότερα εντός του έτους η Επιτροπή εξέδωσε έναν ακόμη εκτελεστικό κανονισμό 4 για την αντιμετώπιση, ειδικότερα, των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19. Κρίθηκε αναγκαίο να ληφθούν επείγοντα μέτρα για να καθοριστεί η κατάλληλη νομική βάση για την εφαρμογή μιας εναλλακτικής και ταχείας διαδικασίας για τις επικυρώσεις αεροπορικής ασφάλειας της ΕΕ των θιγόμενων από την παρούσα κατάσταση φορέων της εισερχόμενης στην Ένωση αλυσίδας εφοδιασμού και για την παροχή κάποιας ευελιξίας για την εφαρμογή των νέων απαιτήσεων στους τομείς του ελέγχου ιστορικού για το προσωπικό της πολιτικής αεροπορίας και της κυβερνοασφάλειας. Μια άλλη νομοθετική διαδικασία για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2015/1998 της Επιτροπής, η οποία ξεκίνησε το φθινόπωρο του 2020, ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2021 5 . Η εν λόγω τροποποίηση επέκτεινε την εφαρμογή της εναλλακτικής και ταχείας διαδικασίας για τις επικυρώσεις αεροπορικής ασφάλειας της ΕΕ και εισήγαγε στη νομοθεσία τους κανόνες σχετικά με την προ της φόρτωσης παροχή πληροφοριών για τα φορτία (PLACI). Επίσης, περιέχει διατάξεις για να διευκρινιστούν, να εναρμονιστούν, να απλουστευθούν και να ενισχυθούν ορισμένα ειδικά μέτρα ασφάλειας των αερομεταφορών από έκνομες ενέργειες.

Επιπλέον, η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές με στόχο να βοηθήσει τα κράτη μέλη και τους φορείς που πλήττονται από την έκτακτη κατάσταση που προκλήθηκε από την πανδημία, μεταξύ άλλων στον τομέα των δραστηριοτήτων παρακολούθησης της συμμόρφωσης.

Τον Μάρτιο του 2020 εκδόθηκε γενικό σημείωμα για όλους τους τρόπους μεταφοράς, το οποίο αφορούσε έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση της αδυναμίας συμμόρφωσης με ορισμένες διατάξεις της νομοθεσίας της ΕΕ ως αποτέλεσμα της κρίσης. Επίσης, η Επιτροπή εκπόνησε επιχειρησιακή καθοδήγηση προς την κοινότητα αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες σχετικά με μέτρα αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων και εναλλακτικά μέτρα αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19. Τέλος, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης κατευθυντήριες γραμμές στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19 για τη σταδιακή αποκατάσταση των υπηρεσιών μεταφορών και της συνδεσιμότητας 6 .

Οι επιθεωρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατέστησαν δύσκολες λόγω των περιορισμών της κινητικότητας κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19, αλλά, σε κάθε περίπτωση, συνεχίστηκαν με τη χρήση νέων προσεγγίσεων και τεχνικών υποστήριξης, όπως οι εξ αποστάσεως επιθεωρήσεις που βασίζονται σε έγγραφα.

Η παράνομη χρήση συστημάτων μη επανδρωμένων αεροσκαφών, γνωστών ως δρόνων, ως φορέων επίθεσης και διατάραξης των δραστηριοτήτων των αερολιμένων, έχει προσελκύσει την προσοχή των αρχών και των μέσων ενημέρωσης. Η Επιτροπή υποστήριξε τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια της Αεροπορίας (EASA) στην ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών για τη διαχείριση συμβάντων με δρόνους στους αερολιμένες. Επιπλέον, η Επιτροπή προώθησε τον διάλογο μεταξύ των κρατών μελών, εξετάζοντας τις αρνητικές συνέπειες των συμβάντων που σχετίζονται με δρόνους στο σύστημα πολιτικής αεροπορίας.

Όπως και τα προηγούμενα έτη, η Επιτροπή συνέχισε να αναλύει την κατάσταση των απειλών σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, τον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας (ΔΟΠΑ) και τις χώρες εταίρους, όπως οι ΗΠΑ —ιδίως όσον αφορά τις πιθανές νέες τρομοκρατικές προσεγγίσεις— και ανέπτυξε στρατηγικές μετριασμού, κατά περίπτωση, βάσει τακτικών εκτιμήσεων επικινδυνότητας.

Η Επιτροπή συνέχισε να συμβάλει στην ενίσχυση της αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες σε παγκόσμιο επίπεδο, χάρη στη μακρόχρονη συνεργασία της με τον ΔΟΠΑ και με το οικείο έργο ανάπτυξης ικανοτήτων CASE-II για την Αφρική, την Ασία και τη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, η Επιτροπή παρείχε εκτιμήσεις επικινδυνότητας όσον αφορά τις υπερπτήσεις σε ζώνες συγκρούσεων μέσω της ολοκληρωμένης διαδικασίας εκτίμησης επικινδυνότητας για την αεροπορική ασφάλεια της ΕΕ από έκνομες ενέργειες. Επίσης, η εν λόγω διαδικασία καθιστά δυνατή την εκτίμηση επικινδυνότητας και υποστηρίζει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων (μετριασμός των κινδύνων) στον τομέα της ασφάλειας του αεροπορικού φορτίου και των προτύπων αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ

1.Γενικά

Στόχος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 300/2008 για τη θέσπιση κοινών κανόνων στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας είναι η πρόληψη έκνομων ενεργειών σε αεροσκάφη της πολιτικής αεροπορίας, με σκοπό την προστασία προσώπων και εμπορευμάτων.

Ενώ ο εν λόγω κανονισμός απαιτεί από τα κράτη μέλη να παρακολουθούν τακτικά όλους τους αερολιμένες, τους εκμεταλλευόμενους αεροσκάφη και τους φορείς που εφαρμόζουν πρότυπα αεροπορικής ασφάλειας και να εξασφαλίζουν την ταχεία ανίχνευση και διόρθωση των ελλείψεων, ο ρόλος που ανατίθεται στην Επιτροπή από τον νομοθέτη είναι να παρακολουθεί την αποτελεσματική εφαρμογή της εν λόγω νομικής απαίτησης από τα κράτη μέλη της ΕΕ / του ΕΟΧ 7 .

Για την επίτευξη του εν λόγω στόχου παρακολούθησης, το σύστημα εποπτείας της Επιτροπής καλύπτει τις δραστηριότητες των κρατών μελών της ΕΕ / του ΕΟΧ όσον αφορά την κατάρτιση, τη διατήρηση και την εφαρμογή αποτελεσματικού εθνικού προγράμματος ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας και αποτελεσματικού εθνικού προγράμματος ποιοτικού ελέγχου της πολιτικής αεροπορίας.

Για τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή ένα σύστημα παρακολούθησης της συμμόρφωσης σε δύο επίπεδα, δηλαδή επιθεωρήσεις της Επιτροπής που συμπληρώνονται από την αξιολόγηση των ετήσιων εκθέσεων των κρατών μελών για τις εθνικές δραστηριότητες παρακολούθησης (έλεγχοι, επιθεωρήσεις και δοκιμές ασφάλειας).

Το άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 300/2008 προβλέπει ότι η Επιτροπή πρέπει να διενεργεί επιθεωρήσεις, συμπεριλαμβανομένων επιθεωρήσεων των αερολιμένων, των εκμεταλλευόμενων αεροσκάφη και των φορέων που εφαρμόζουν πρότυπα αεροπορικής ασφάλειας, ώστε να παρακολουθεί την εφαρμογή του κανονισμού από τα κράτη μέλη και, εφόσον απαιτείται, να διατυπώνει συστάσεις με σκοπό τη βελτίωση της αεροπορικής ασφάλειας. Η Ελβετία καλύπτεται επίσης από το ενωσιακό πρόγραμμα, ενώ στη Νορβηγία και την Ισλανδία οι επιθεωρήσεις πραγματοποιούνται από την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ με βάση παράλληλες διατάξεις.

Για τη διενέργεια των επιθεωρήσεών της το 2020, η Επιτροπή διέθετε ομάδα έξι πλήρως απασχολούμενων επιθεωρητών της αεροπορικής ασφάλειας. Το έργο των επιθεωρήσεων υποστηρίζεται από μια ομάδα περίπου 100 εθνικών ελεγκτών διορισμένων από τα κράτη μέλη, την Ισλανδία, τη Νορβηγία και την Ελβετία, που ειδικεύονται για να συμμετέχουν στις επιθεωρήσεις της Επιτροπής κατόπιν εκπαίδευσης που παρέχεται από την Επιτροπή. Από το 2016 8 οι επιθεωρητές της Εποπτεύουσας Αρχής της ΕΖΕΣ και της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Πολιτικής Αεροπορίας (ECAC) έχουν ισότιμη συμμετοχή ως πλήρως ειδικευμένοι επιθεωρητές σε αυτήν τη διαδικασία. Ο σημαντικός αριθμός των εθνικών ελεγκτών που συμμετέχουν στις επιθεωρήσεις της Επιτροπής διασφαλίζει ένα σύστημα αξιολόγησης από ομοτίμους και επιτρέπει τη διάδοση μεθοδολογιών και βέλτιστων πρακτικών σε όλα τα κράτη μέλη και τις συνδεδεμένες χώρες. Στο παράρτημα 1 επισυνάπτεται πίνακας όπου συνοψίζονται όλες οι δραστηριότητες παρακολούθησης της συμμόρφωσης που διενήργησαν το 2020 η Επιτροπή και η Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ.

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 72/2010 της Επιτροπής 9 , όπως έχει τροποποιηθεί, καθορίζει τις διαδικασίες διεξαγωγής των επιθεωρήσεων της Επιτροπής στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, διατάξεις για την ειδίκευση και τις εξουσίες των επιθεωρητών της Επιτροπής.

Η μεθοδολογία που χρησιμοποιείται για τη διεξαγωγή των εν λόγω επιθεωρήσεων αναπτύχθηκε σε στενή συνεργασία με τις αρχές αεροπορικής ασφάλειας των κρατών μελών και βασίζεται στην επαλήθευση της αποτελεσματικής εφαρμογής των μέτρων ασφάλειας. Για την εναρμονισμένη ερμηνεία των απαιτήσεων και των διαδικασιών διεξαγωγής των επιθεωρήσεων, η μονάδα αεροπορικής ασφάλειας της Γενικής Διεύθυνσης Κινητικότητας και Μεταφορών (ΓΔ MOVE) καταρτίζει και τηρεί εγχειρίδια με αντικείμενο τις επιθεωρήσεις αερολιμένων και φορτίων. Τα εγχειρίδια αυτά περιέχουν επίσης λεπτομερείς συμβουλές και οδηγίες σχετικά με όλα τα μέτρα αεροπορικής ασφάλειας που απαιτούνται βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ. Επιπλέον, περιέχουν λεπτομερή στοιχεία για όλες τις οργανωτικές και πρακτικές πτυχές των επιθεωρήσεων της Επιτροπής. Τα εγχειρίδια αποτελούν διαβαθμισμένες πληροφορίες της ΕΕ και διατίθενται μόνον στους επιθεωρητές της Επιτροπής και στην αρμόδια αρχή κάθε κράτους μέλους.

Η Επιτροπή διενεργεί επιθεωρήσεις στις υπηρεσίες αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες των κρατών μελών (στο εξής: αρμόδιες αρχές) και σε ορισμένο αριθμό αερολιμένων, εκμεταλλευόμενων αεροσκαφών και φορέων που εφαρμόζουν πρότυπα αεροπορικής ασφάλειας. Στόχος των επιθεωρήσεων των αρμόδιων αρχών είναι να εξακριβώνεται αν τα κράτη μέλη διαθέτουν τα αναγκαία μέσα —μεταξύ των οποίων και εθνικό πρόγραμμα ποιοτικού ελέγχου, τις αναγκαίες εξουσίες και τους κατάλληλους πόρους— ώστε να είναι σε θέση να εφαρμόζουν επαρκώς τη νομοθεσία της ΕΕ στον τομέα της αεροπορικής ασφάλειας. Στόχος των επιθεωρήσεων των αερολιμένων είναι να εξακριβώνεται αν η αρμόδια αρχή παρακολουθεί επαρκώς την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων αεροπορικής ασφάλειας και αν είναι σε θέση να εντοπίζει και να αποκαθιστά γρήγορα τυχόν ελλείψεις. Και στις δύο περιπτώσεις, τυχόν ελλείψεις που διαπιστώνονται από τους επιθεωρητές της Επιτροπής πρέπει να αποκαθίστανται εντός καθορισμένης προθεσμίας. Οι εκθέσεις επιθεώρησης κοινοποιούνται σε όλα τα κράτη μέλη.

Παρά τους περιορισμούς που συνδέονται με την πανδημία COVID-19, η Επιτροπή συνέχισε τις επιθεωρήσεις των εθνικών διοικήσεων των κρατών μελών σύμφωνα με τη στρατηγική για τις επιθεωρήσεις, χρησιμοποιώντας μεθόδους εξ αποστάσεως. Το 2020 η Επιτροπή διενήργησε 11 ολοκληρωμένες επιθεωρήσεις που καλύπτουν αερολιμένες (συμπεριλαμβανομένων αερομεταφορέων και φορέων), καθώς και αρμόδιες αρχές σε επτά κράτη μέλη. Αναβλήθηκαν όλες οι επιθεωρήσεις αερολιμένων που είχαν προγραμματιστεί για την περίοδο μετά την έξαρση της πανδημίας τον Μάρτιο του 2020 στην ΕΕ.

Για να λάβουν τα κράτη μέλη γνώση των αποτελεσμάτων των επιθεωρήσεων, να προωθηθεί η διαφάνεια και να εναρμονιστούν οι μεθοδολογίες παρακολούθησης της συμμόρφωσης, η Επιτροπή προγραμμάτισε για τον Απρίλιο του 2020 συνεδρίαση της ομάδας εργασίας για τις επιθεωρήσεις AVSEC. Ωστόσο, η συνεδρίαση αυτή χρειάστηκε να ακυρωθεί λόγω της έξαρσης της νόσου COVID-19. Στο πλαίσιο της περιοδικής εκπαίδευσης των εθνικών ελεγκτών συγκλήθηκε η ετήσια συνεδρίασή τους τον Οκτώβριο του 2020, η οποία πραγματοποιήθηκε μέσω βιντεοδιάσκεψης.

1.1 Πολυετής παρακολούθηση της συμμόρφωσης από την Επιτροπή

Προκειμένου η Επιτροπή να έχει επαρκείς διαβεβαιώσεις σχετικά με το επίπεδο συμμόρφωσης των κρατών μελών, ακολουθείται προσέγγιση πολυετούς παρακολούθησης. Βάσει αυτής, η εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 300/2008 και των εκτελεστικών του πράξεων από κάθε κράτος μέλος διαπιστώνεται σε διετή κύκλο, είτε με επιθεώρηση της αρμόδιας αρχής του κράτους μέλους είτε με επιθεώρηση τουλάχιστον ενός αερολιμένα του. Πέραν αυτού, η εφαρμογή των κοινών βασικών προτύπων για την αεροπορική ασφάλεια διαπιστώνεται σε πενταετή κύκλο, με επιλογή του 15 % τουλάχιστον από το σύνολο των αερολιμένων της ΕΕ που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 300/2008, καθώς και του μεγαλύτερου αερολιμένα από άποψη όγκου επιβατών σε κάθε κράτος μέλος.

Βάσει των απαιτήσεων του κανονισμού-πλαισίου, τα κράτη μέλη έχουν την πρωταρχική ευθύνη να παρακολουθούν ότι οι αερομεταφορείς και οι φορείς που είναι αρμόδιοι για την ασφάλεια συμμορφώνονται με την εφαρμογή των κοινών βασικών προτύπων για την αεροπορική ασφάλεια στους αερολιμένες. Οι επιθεωρήσεις που διενεργούνται από την Επιτροπή σε επιλεγέντες αερολιμένες αποτελούν ισχυρό δείκτη του συνολικού επιπέδου συμμόρφωσης σε κάθε κράτος μέλος.

Η συχνότητα και η έκταση των επιθεωρήσεων της Επιτροπής καθορίζονται στη στρατηγική της ΓΔ MOVE για την παρακολούθηση της εφαρμογής των προτύπων αεροπορικής ασφάλειας της ΕΕ. Στην εν λόγω στρατηγική λαμβάνονται υπόψη το επίπεδο αεροπορικής δραστηριότητας σε κάθε κράτος μέλος, αντιπροσωπευτικό δείγμα του τύπου λειτουργιών των αερολιμένων, το επίπεδο εφαρμογής των κανονισμών αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες, τα αποτελέσματα των προηγούμενων επιθεωρήσεων της Επιτροπής, οι αξιολογήσεις των εθνικών ετήσιων εκθέσεων ποιοτικού ελέγχου, τα συμβάντα αεροπορικής ασφάλειας (έκνομες ενέργειες), τα επίπεδα απειλής και άλλοι παράγοντες και αξιολογήσεις.

Από το 2010 το ποσοστό συμμόρφωσης 10 που διαπιστώθηκε κατά τις επιθεωρήσεις της Επιτροπής ανέρχεται περίπου στο 80 % (το 2010: 80 %, το 2011: 80 %, το 2012: 83 %, το 2013: 80 %· το 2014: | 81 %, το 2015: 80 %, το 2016: 79 %, το 2017: 81 %, το 2018: 81 %, το 2019: 81 %, το 2020: 81 %). Ωστόσο, αυτό το σχετικά σταθερό ποσοστό δεν σημαίνει ότι τα κράτη μέλη δεν έχουν εντείνει τις προσπάθειές τους. Αντίθετα, τα κράτη μέλη έχουν εντείνει σημαντικά τις προσπάθειές τους στο πεδίο της αεροπορικής ασφάλειας, καθώς και οι απαιτήσεις έχουν επίσης αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου, ιδίως σε τομείς όπως η ασφάλεια του αεροπορικού φορτίου, ο έλεγχος ασφάλειας υγρών, αερολυμάτων και πηκτωμάτων ή η χρήση τεχνικών ανίχνευσης ιχνών εκρηκτικών.

2.Επιθεωρήσεις των εθνικών αρμόδιων αρχών

Η Επιτροπή συνέχισε το 2020 τον έκτο της κύκλο επιθεωρήσεων των αρμόδιων αρχών. Συνολικά, μέσα σε ένα έτος διενεργήθηκαν έξι επιθεωρήσεις των αρμόδιων αρχών.

Οι πλέον συχνές ελλείψεις που διαπιστώθηκαν αφορούσαν την εφαρμογή των εθνικών προγραμμάτων ποιοτικού ελέγχου. Διαπιστώθηκε ότι είναι δύσκολο να διασφαλιστεί η επικαιροποίηση και η διατήρηση προγραμμάτων ασφάλειας, σύμφωνα με τους εκτελεστικούς κανονισμούς και τις αποφάσεις της Επιτροπής, από αερολιμένες, αερομεταφορείς και εγκεκριμένους φορείς που έχουν αρμοδιότητες αεροπορικής ασφάλειας. Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη δεν παρακολούθησαν με την αναμενόμενη συχνότητα ξένους αερομεταφορείς και ορισμένους φορείς με αρμοδιότητες ασφάλειας. Άλλα κράτη μέλη δεν εφάρμοσαν πλήρως τη μεθοδολογία που απαιτείται για τις επιθεωρήσεις και δεν περιέλαβαν τα απαραίτητα στοιχεία στις εκθέσεις σχετικά με τις δραστηριότητες παρακολούθησης της συμμόρφωσης. Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη δεν πέτυχαν την ελάχιστη συχνότητα γενικών και ειδικών επιθεωρήσεων ασφαλείας και δεν μεριμνούσαν πάντοτε ώστε οι εντοπιζόμενες ελλείψεις να αποκαθίστανται ταχέως και να μην επαναλαμβάνονται. Ωστόσο, τα περισσότερα κράτη μέλη που υποβλήθηκαν σε επιθεώρηση το 2020 ευθυγράμμισαν τα εθνικά τους προγράμματα αεροπορικής ασφάλειας με τη νομοθεσία της ΕΕ, παρείχαν στις αρμόδιες αρχές τους τις αναγκαίες εξουσίες επιβολής για την παρακολούθηση και την τήρηση όλων των απαιτήσεων του κανονισμού και των εκτελεστικών του πράξεων, διασφάλισαν ότι υπήρχε επαρκής αριθμός ελεγκτών για την εκτέλεση δραστηριοτήτων παρακολούθησης της συμμόρφωσης και εφάρμοσαν ως επί το πλείστον τις απαιτήσεις σχετικά με την εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας.

3.Αρχικές επιθεωρήσεις αερολιμένων

Το 2020 πραγματοποιήθηκαν πέντε αρχικές επιθεωρήσεις αερολιμένων. Καλύφθηκαν όλα τα κεφάλαια σύμφωνα με τα εφαρμοστέα πεδία ασφάλειας σε τέσσερις από τις εν λόγω επιθεωρήσεις αερολιμένων, ενώ σε μία επιθεώρηση αερολιμένα δόθηκε έμφαση στις διατάξεις σχετικά με το φορτίο, το ταχυδρομείο, καθώς και τον εξοπλισμό ασφάλειας. Το συνολικό ποσοστό των βασικών μέτρων που κρίθηκαν ότι ήταν σύμφωνα με τους κανόνες το 2020 ανήλθε στο 81 %, το ίδιο ποσοστό με το 2019 11 .

Μετά το ενδέκατο έτος εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 300/2008, τα αποτελέσματα της επιθεώρησης αποτυπώνουν τις προσπάθειες που έχουν καταβάλει οι αρμόδιες αρχές και ο κλάδος. Οι περισσότερες από τις απαιτήσεις ασφάλειας που απορρέουν από αυτή τη φιλόδοξη νομοθετική πράξη εφαρμόστηκαν ορθά· το επίπεδο συμμόρφωσης στα σημαντικότερα πεδία αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες παρέμεινε σταθερό σε ποσοστό περίπου 80 %. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης ως προς την αποτελεσματική εφαρμογή ορισμένων μέτρων.

Οι περισσότερες ελλείψεις που διαπιστώθηκαν εξακολουθούν να οφείλονται στον ανθρώπινο παράγοντα. Οι εν λόγω ελλείψεις σημειώθηκαν κυρίως στην πρακτική εφαρμογή ορισμένων πεδίων στα οποία υπάρχουν νέες νομικές απαιτήσεις ή απαιτήσεις που προσφάτως μεταβλήθηκαν σημαντικά. Συγκεκριμένα, για ορισμένες διατάξεις που αφορούν τον έλεγχο πρόσβασης και τον έλεγχο ασφάλειας των χειραποσκευών θα απαιτηθεί συνέχιση των προσπαθειών από τις αρμόδιες αρχές, τα ενδιαφερόμενα μέρη του κλάδου και την Επιτροπή. Τα εν λόγω θέματα θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με εντατικότερες εθνικές δραστηριότητες ποιοτικού ελέγχου στα σχετικά πεδία.

Το 2020 σημειώθηκε σαφής βελτίωση των ελέγχων ασφάλειας των προμηθειών αερολιμένα και εκ νέου υψηλά επίπεδα συμμόρφωσης όσον αφορά τον έλεγχο ασφάλειας και την προστασία των παραδιδόμενων αποσκευών, τις προμήθειες πτήσης, την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό ασφάλειας. Τα αποτελέσματα αυτά ακολούθησαν τα σχετικά καλά αποτελέσματα των προηγούμενων ετών, αλλά υπήρξε περαιτέρω βελτίωση χάρη στην αυξημένη επίγνωση και την πρακτική πείρα από την εφαρμογή της αναθεωρημένης εκτελεστικής νομοθεσίας, με την οποία αυξήθηκε η σαφήνεια και η συνοχή των μέτρων.

4.Επαναληπτικές επιθεωρήσεις

Σύμφωνα με το άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 72/2010 της Επιτροπής, όπως έχει τροποποιηθεί, η Επιτροπή διεξάγει συστηματικά περιορισμένο αριθμό επαναληπτικών επιθεωρήσεων. Επαναληπτικές επιθεωρήσεις προγραμματίζονται όταν στην αρχική επιθεώρηση διαπιστωθούν πολλές σοβαρές ελλείψεις, αλλά και σε δειγματοληπτική βάση, για να εξακριβώνεται αν οι αρμόδιες αρχές διαθέτουν τις αναγκαίες εξουσίες για να απαιτούν την αποκατάσταση ελλείψεων εντός καθορισμένης προθεσμίας. Δεν πραγματοποιήθηκαν τέτοιες δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του 2020 λόγω της έξαρσης της πανδημίας COVID-19.

5.Αξιολογήσεις των ΕΤΗΣΙΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ των κρατών μελών

Σύμφωνα με το σημείο 18 του παραρτήματος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 300/2008 12 τα κράτη μέλη υποχρεούνται να υποβάλλουν ετησίως σχετική έκθεση στην Επιτροπή για τα μέτρα που λαμβάνουν για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους βάσει του εν λόγω κανονισμού και για την κατάσταση της αεροπορικής ασφάλειας στους αερολιμένες που βρίσκονται στο έδαφός τους. Το περιεχόμενο της έκθεσης ανταποκρίνεται στο προσάρτημα III, η δε μορφή της ανταποκρίνεται στον μορφότυπο της Επιτροπής.

Η αξιολόγηση των εν λόγω εκθέσεων, επιπροσθέτως των τακτικών επιθεωρήσεων της Επιτροπής, είναι ένα από τα εργαλεία που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για να παρακολουθεί στενά την εφαρμογή αυστηρών εθνικών μέτρων ποιοτικού ελέγχου. Το εν λόγω εργαλείο, με τη σειρά του, επιτρέπει τον ταχύ εντοπισμό και τη διόρθωση των ελλείψεων σε κάθε κράτος μέλος.

Η αξιολόγηση περιλαμβάνει ανάλυση της τακτικής παρακολούθησης αερολιμένων, αερομεταφορέων και άλλων φορέων αρμόδιων σε θέματα αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες, καθώς επίσης τον αριθμό των ημερών που πέρασαν οι επιθεωρητές στο πεδίο, την έκταση και τη συχνότητα κατάλληλου συνδυασμού δραστηριοτήτων παρακολούθησης της συμμόρφωσης, τα εθνικά επίπεδα συμμόρφωσης, τις επαναληπτικές δραστηριότητες και την άσκηση των εξουσιών επιβολής της νομοθεσίας.

Όσον αφορά τις ετήσιες εκθέσεις που υπέβαλαν τα κράτη μέλη για το 2020, η πανδημία COVID-19 επηρέασε σημαντικά την ικανότητα των κρατών μελών να διεκπεραιώσουν τις συνήθεις επιτόπιες δραστηριότητες ποιοτικού ελέγχου στους αερολιμένες και στις εγκαταστάσεις άλλων φορέων εκμετάλλευσης κατά τη διάρκεια του 2020.

Τον Μάρτιο του 2020 η Επιτροπή εξέδωσε γενικό σημείωμα στο οποίο καθορίζονται έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση της αδυναμίας συμμόρφωσης με ορισμένες διατάξεις της νομοθεσίας της ΕΕ. Δόθηκε στα κράτη μέλη η δυνατότητα να λάβουν μέτρα αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων μεταξύ άλλον όσον αφορά τις δραστηριότητες παρακολούθησης της συμμόρφωσης σε περίπτωση που η διεξαγωγή τους παρακωλυόταν ή επηρεαζόταν σοβαρά από τις επιπτώσεις της πανδημίας. Κατά γενικό κανόνα, οι αρνητικές επιπτώσεις και οι περιορισμοί της πανδημίας COVID-19 επηρέασαν όλα τα κράτη μέλη. Ωστόσο, καθώς η πανδημία εξελίχθηκε με ετερόκλητο τρόπο σε ολόκληρη την Ένωση, με διαφορετικό ρυθμό και με ποικίλες επιπτώσεις ανάλογα με το κράτος μέλος (σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και εντός του ίδιου κράτους μέλους), τα 27 κράτη μέλη αντιμετώπισαν ελαφρώς διαφορετικές καταστάσεις όσον αφορά τον χρόνο και τη σοβαρότητα αυτών των περιορισμών. Οι αεροπορικές δραστηριότητες της πολιτικής αεροπορίας (όγκος επιβατών και αριθμός κινήσεων αεροσκαφών) παρουσίασαν κατακόρυφη πτώση, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τον επανασχεδιασμό, την ακύρωση ή τη μετατροπή ορισμένων δραστηριοτήτων παρακολούθησης της συμμόρφωσης. Τον Μάιο του 2020 η Επιτροπή υπέβαλε στα κράτη μέλη κατάλογο δραστηριοτήτων παρακολούθησης της συμμόρφωσης 13 που πρέπει να εκτελούνται εναλλακτικά ή να ενσωματώνονται στους παραδοσιακούς ελέγχους, τις επιθεωρήσεις και τις δοκιμές, σε περίπτωση που δεν ήταν δυνατόν να εκτελεστούν εξ ολοκλήρου ή εν μέρει λόγω της πανδημίας. Η Επιτροπή έθεσε στη διάθεση των κρατών μελών ένα εργαλείο κοινοποίησης που πρέπει να χρησιμοποιείται για τη συμπερίληψη των εν λόγω δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της υποβολής της ετήσιας έκθεσής τους για το 2020.

Ως εκ τούτου, η αξιολόγηση των ετήσιων εκθέσεων για το 2020 που διενήργησε η Επιτροπή επικεντρώθηκε στα συνήθη εργαλεία ποιοτικού ελέγχου που ήταν δυνατόν να εφαρμοστούν από τα κράτη μέλη, σε συνδυασμό με αξιολόγηση και στάθμιση των προαναφερόμενων εναλλακτικών και πρόσθετων δραστηριοτήτων που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου του πιο αυστηρού περιορισμού της κυκλοφορίας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι, ενώ ορισμένα κράτη μέλη μπορούσαν να εκπληρώσουν πλήρως τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά τον ποιοτικό έλεγχο εξακολουθώντας να χρησιμοποιούν τη συνήθη μεθοδολογία και τα εργαλεία, τα περισσότερα κράτη μέλη χρησιμοποίησαν σε μεγάλο βαθμό τις πρόσθετες εναλλακτικές δραστηριότητες παρακολούθησης της συμμόρφωσης, γεγονός που συνέβαλε στην επίτευξη ικανοποιητικών επιδόσεων τόσο όσον αφορά τις ημέρες που αφιέρωσαν οι ελεγκτές όσο και τον πραγματικό αριθμό των εκμεταλλευόμενων αεροσκάφη που παρακολούθησαν.

Λόγω της πρωτοφανούς κατάστασης, καθώς και των ανωτέρω λύσεων και εργαλείων που χρησιμοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη, κατά την αξιολόγηση των ετήσιων εκθέσεων αναγνωρίστηκαν οι σημαντικές προσπάθειες που κατέβαλαν όλα τα κράτη μέλη για τη διατήρηση του οικείου συστήματος αεροπορικής ασφάλειας υπό συνεχή αξιολόγηση μέσω συνδυασμού αξιολογήσεων βάσει εγγράφων και, κατά περίπτωση, στοχευμένων επιτόπιων δραστηριοτήτων.

Από τη συνολική αξιολόγηση δεν προέκυψαν ελλείψεις ή αδυναμίες που απαιτούσαν παρακολούθηση: η Επιτροπή θεώρησε ότι η ανταπόκριση των κρατών μελών και οι προσπάθειες που κατέβαλαν επαρκούσαν. Δεδομένου ότι οι επιπτώσεις της πανδημίας συνεχίστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του 2021, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο βελτίωσης αυτού του εναλλακτικού συστήματος δραστηριοτήτων παρακολούθησης της συμμόρφωσης υπό το πρίσμα της αξιολόγησης των ετήσιων εκθέσεων για το 2021.

Η Επιτροπή απέστειλε επίσημη ολοκληρωμένη αξιολόγηση στα κράτη μέλη, επισημαίνοντας, όπου ήταν αναγκαίο, προτάσεις σχετικά με τρόπους βελτίωσης ή καλύτερης προσαρμογής των εθνικών προσπαθειών.

6.Αξιολογήσεις αερολιμένων τρίτων χωρών

Κατά τη διάρκεια του έτους, λόγω έκτακτων περιστάσεων, δεν διενεργήθηκε καμία αξιολόγηση αερολιμένα των ΗΠΑ στο πλαίσιο της συμφωνίας συνεργασίας με την Υπηρεσία Ασφάλειας των Μεταφορών των ΗΠΑ, η οποία καθιερώθηκε βάσει της συμφωνίας αεροπορικών μεταφορών ΕΕ-ΗΠΑ 14 . Στο πλαίσιο των συμφωνιών για την ενιαία ασφάλεια μεταξύ της Επιτροπής και τρίτων χωρών, και για παρόμοιους λόγους, δεν κατέστη δυνατή η διενέργεια αξιολογήσεων. Υπό κανονικές συνθήκες, οι εν λόγω αξιολογήσεις πραγματοποιούνται προκειμένου να διασταυρώνεται ότι η εφαρμογή ορισμένων μέτρων ασφάλειας εξακολουθεί να είναι ισοδύναμου επιπέδου με την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για την αεροπορική ασφάλεια από έκνομες ενέργειες.

7.Ανοικτές υποθέσεις, περιπτώσεις του άρθρου 15 και δικαστικές προσφυγές

Οι υποθέσεις επιθεώρησης παραμένουν ανοικτές έως ότου η Επιτροπή βεβαιωθεί ότι εφαρμόστηκαν κατάλληλα διορθωτικά μέτρα. Επομένως, η διάρκεια μιας υπόθεσης εξαρτάται από την καλή συνεργασία του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Το 2020 κατέστη δυνατόν να κλείσουν δεκαπέντε υποθέσεις επιθεώρησης (έντεκα υποθέσεις που αφορούσαν επιθεωρήσεις αερολιμένων και τέσσερις που αφορούσαν επιθεωρήσεις των αρμόδιων αρχών). Συνολικά, στα τέλη του έτους παρέμεναν ανοικτές οι υποθέσεις επιθεώρησης επτά αρμόδιων αρχών και επτά αερολιμένων.

Αν κριθεί ότι οι ελλείψεις στην εφαρμογή των μέτρων ασφάλειας που διαπιστώνονται σε αερολιμένα είναι αρκετά σοβαρές ώστε να επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό το συνολικό επίπεδο ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες στην Ένωση, η Επιτροπή θα ενεργοποιήσει το άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 72/2010 της Επιτροπής. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι άλλες αρμόδιες αρχές ειδοποιούνται σχετικά με την κατάσταση και ότι θα πρέπει να εξεταστεί η λήψη αντισταθμιστικών μέτρων για τις πτήσεις από τον συγκεκριμένο αερολιμένα. Το 2020 δεν κινήθηκε καμία διαδικασία βάσει του άρθρου 15, αλλά εστάλη μία επιστολή προειδοποίησης σε κράτος μέλος, η οποία το καλούσε να λάβει τα κατάλληλα αντισταθμιστικά μέτρα εν αναμονή της πλήρους διόρθωσης της σχετικής έλλειψης.

Ανεξαρτήτως του αν εφαρμόζεται ή όχι το άρθρο 15, η Επιτροπή μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο επιβολής άλλου μέτρου, ιδίως σε περιπτώσεις παρατεταμένης μη αποκατάστασης των ελλείψεων ή επανάληψής τους, και συγκεκριμένα μπορεί να κινήσει διαδικασία επί παραβάσει. Το 2020 κινήθηκε μία διαδικασία επί παραβάσει. Κατά το ίδιο χρονικό διάστημα κατέστη δυνατό να κλείσει μια άλλη υπόθεση παράβασης.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΜΕΣΑ

1.Νομοθετικό πλαίσιο

Η πολιτική αεροπορία εξακολουθεί να αποτελεί θελκτικό στόχο των τρομοκρατικών ομάδων και για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής απαιτείται η εφαρμογή αναλογικών μέτρων προστασίας βάσει επικινδυνότητας. Επομένως, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη προσαρμόζουν συνεχώς τα μέτρα μετριασμού, ώστε να επιτυγχάνουν το υψηλότερο δυνατό επίπεδο αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες και, ταυτόχρονα, να ελαχιστοποιούν τις αρνητικές επιπτώσεις στις πτητικές λειτουργίες.

O εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2015/1998 της Επιτροπής επικαιροποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2020 15 , όσον αφορά την έγκριση εξοπλισμού ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας, καθώς και τρίτες χώρες οι οποίες αναγνωρίζεται ότι εφαρμόζουν πρότυπα ασφάλειας ισοδύναμα με τα κοινά βασικά πρότυπα για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας. Τον Ιούνιο του 2020, μετά την έξαρση της πανδημίας COVID-19, ο κανονισμός τροποποιήθηκε εκ νέου 16 όσον αφορά τον επανορισμό αεροπορικών εταιρειών, φορέων εκμετάλλευσης και φορέων που εφαρμόζουν διαδικασίες ασφάλειας για φορτίο και ταχυδρομείο που αφικνούνται από τρίτες χώρες, καθώς και όσον αφορά την αναβολή ορισμένων κανονιστικών απαιτήσεων στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, του ελέγχου ιστορικού, των προτύπων εξοπλισμού συστημάτων ανίχνευσης εκρηκτικών και του εξοπλισμού ανίχνευσης ιχνών εκρηκτικών.

Τον Μάρτιο του 2020 η Επιτροπή εξέδωσε γενικό σημείωμα για όλους τους τρόπους μεταφοράς, το οποίο αφορούσε έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση της αδυναμίας συμμόρφωσης με ορισμένες διατάξεις της νομοθεσίας της ΕΕ ως αποτέλεσμα της κρίσης. Αυτό ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για την αεροπορική ασφάλεια από έκνομες ενέργειες, όσον αφορά την αντιμετώπιση της επέκτασης των πιστοποιήσεων, τα προγράμματα εκπαίδευσης, τα δελτία ταυτότητας αερολιμένα και πληρώματος, τις επανεγκρίσεις εγκεκριμένων ή γνωστών φορέων, την παρακολούθηση της συμμόρφωσης και άλλων δραστηριοτήτων που εμποδίστηκαν ή επηρεάστηκαν σημαντικά από την έκτακτη κατάσταση που προκάλεσε η πανδημία, μεταξύ άλλων στον τομέα της παρακολούθησης της συμμόρφωσης. Επίσης, η Επιτροπή εκπόνησε επιχειρησιακή καθοδήγηση προς την κοινότητα αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες σχετικά με τα μέτρα αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων και τα εναλλακτικά μέτρα αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19. Ο στόχος της εν λόγω καθοδήγησης ήταν να συμβάλει στην προστασία των ελεγκτών, των επιβατών και του προσωπικού, διατηρώντας παράλληλα τους στόχους της αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες και εναρμονίζοντας τα μέτρα αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων και τα εναλλακτικά μέτρα. Ως αντίδραση στην πανδημία, η Επιτροπή εξέδωσε, επίσης, κατευθυντήριες γραμμές για τη σταδιακή αποκατάσταση των υπηρεσιών μεταφορών και της συνδεσιμότητας στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19 17 .

2.Βάση δεδομένων της Ένωσης σχετικά με την ασφάλεια της αλυσίδας εφοδιασμού (UDSCS)

Από την 1η Ιουνίου 2010 η βάση δεδομένων εγκεκριμένων μεταφορικών γραφείων και γνωστών αποστολέων 18 είναι το πρωταρχικό και μόνο νομικό εργαλείο που πρέπει να συμβουλεύονται τα εγκεκριμένα μεταφορικά γραφεία, όταν δέχονται αποστολές από άλλο εγκεκριμένο μεταφορικό γραφείο ή γνωστό αποστολέα. Από τότε που ενεργοποιήθηκε, επεκτάθηκε ώστε να συμπεριλάβει τον κατάλογο των αερομεταφορέων που επιτρέπεται να μεταφέρουν φορτίο και ταχυδρομείο στην ΕΕ από αερολιμένες τρίτων χωρών (ACC3) και τους οικείους παρόχους υπηρεσιών εδάφους στην τρίτη χώρα (RA3 και KC3), τον κατάλογο των επικυρωτών αεροπορικής ασφάλειας της ΕΕ που έχουν εγκριθεί από τα κράτη μέλη, τους εγκεκριμένους από την ΕΕ προμηθευτές που παρέχουν υπηρεσίες τροφοδοσίας και άλλες προμήθειες σε αερολιμένες και αεροπορικές εταιρείες και, τέλος, τον κατάλογο των αερολιμένων της Ένωσης που εφαρμόζουν τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 300/2008. Λόγω της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της βάσης δεδομένων κρίθηκε σκόπιμη η μετονομασία της σε «βάση δεδομένων της Ένωσης σχετικά με την ασφάλεια της αλυσίδας εφοδιασμού» 19 , ώστε να αντικατοπτρίζεται καλύτερα η ευρύτερη χρήση της. Στα τέλη του 2020 η βάση δεδομένων περιείχε 14 000 καταχωρίσεις εγκεκριμένων μεταφορικών γραφείων, γνωστών αποστολέων, ανεξάρτητων επικυρωτών, αεροπορικών εταιρειών ACC3, εγκεκριμένων προμηθευτών, καθώς και εγκεκριμένων μεταφορικών γραφείων και γνωστών αποστολέων τρίτων χωρών. Το επιδιωκόμενο ποσοστό διαθεσιμότητας 99,5 % τηρήθηκε σταθερά και το 2020. Μια νέα έκδοση αυτής της βάσης δεδομένων βρίσκεται σε στάδιο ολοκλήρωσης και η πλήρης ενεργοποίησή της αναμένεται στο τέλος του 2021.

Ο εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2020/111 της Επιτροπής θέσπισε το ευρωπαϊκό σύστημα έγκρισης του εξοπλισμού ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας, την αποκαλούμενη «σφραγίδα ΕΕ» που εφαρμόζεται από την 1η Οκτωβρίου 2020. Ο εν λόγω κανονισμός εναρμονίζει την έγκριση του εξοπλισμού αεροπορικής ασφάλειας, ο οποίος τελούσε προηγουμένως υπό την ευθύνη κάθε κράτους μέλους. Το νέο σύστημα βασίζεται στην υφιστάμενη κοινή διαδικασία αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Πολιτικής Αεροπορίας (ECAC). Για την υλοποίησή του χρειάστηκε να συμπεριληφθεί και να καταχωριστεί όλος ο εγκεκριμένος εξοπλισμός αεροπορικής ασφάλειας στη βάση δεδομένων 20 , από την οποία μπορεί επίσης να τηλεφορτωθεί η σήμανση «σφραγίδα ΕΕ», η οποία πρέπει να τοποθετείται στον εξοπλισμό. Το συγκεκριμένο τμήμα της νέας βάσης δεδομένων τέθηκε σε λειτουργία τον Δεκέμβριο του 2020.

3.Προ της φόρτωσης παροχή πληροφοριών για τα φορτία (PLACI)

Όσον αφορά το αεροπορικό φορτίο, η Επιτροπή συνέχισε να συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη, προκειμένου να προετοιμάσει το πρώτο στάδιο εφαρμογής της ανάλυσης της προ της φόρτωσης παροχής πληροφοριών για τα φορτία (PLACI). Το εν λόγω πρώτο στάδιο, το οποίο περιλαμβάνει απαιτήσεις όσον αφορά τις αποστολές ταχυδρομείου και τις ταχυμεταφορές δεμάτων, ενεργοποιήθηκε στις 15 Μαρτίου 2021. Νέες διατάξεις συμπεριλήφθηκαν στη νομοθεσία της ΕΕ 21 στους τομείς τόσο των τελωνείων όσο και της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες.

Σύμφωνα με τις απαιτήσεις, οι λεπτομέρειες (7+1 εκ των προτέρων στοιχεία της τελωνειακής συνοπτικής διασάφησης εισόδου) που αφορούν κάθε αποστολή με προορισμό την ΕΕ πρέπει να υποβάλλονται ηλεκτρονικά (μέσω του ICS2 — Συστήματος ελέγχου εισαγωγών) στα τελωνεία της ΕΕ από τους οικονομικούς φορείς που είναι υπεύθυνοι για την εισαγωγή στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης εμπορευμάτων σε ταχυδρομικές αποστολές ή ταχυμεταφορές και να αναλύονται από την τελωνειακή υπηρεσία του πρώτου σημείου εισόδου στην ΕΕ για λόγους ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες. Οι ίδιες απαιτήσεις θα αρχίσουν να εφαρμόζονται από την 1η Μαρτίου 2023 για όλες τις αποστολές αεροπορικού φορτίου.

Το αποτέλεσμα της ανάλυσης κινδύνου PLACI ενδέχεται να απαιτεί την εφαρμογή ειδικών μέτρων μετριασμού στον τομέα της αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες. Τα εν λόγω μέτρα μπορούν να εφαρμόζονται από τους οικονομικούς φορείς (άμεσα ή έμμεσα από τους παρόχους υπηρεσιών εδάφους και/ή τελικά από τον αερομεταφορέα) που δραστηριοποιούνται στην εισερχόμενη στην Ένωση αλυσίδα εφοδιασμού, πριν από τη φόρτωση της αποστολής σε πτήση που αναχωρεί προς την ΕΕ. Τέτοιες ενέργειες (όπως γίνονται δεκτές σε παγκόσμιο επίπεδο στο πλαίσιο του ΔΟΠΑ και του Παγκόσμιου Οργανισμού Τελωνείων) μπορούν να περιλαμβάνουν αιτήματα για περισσότερες πληροφορίες, αιτήματα για έλεγχο ασφάλειας σύμφωνα με τα πρότυπα υψηλού κινδύνου ή άρνηση φόρτωσης της αποστολής σε αεροσκάφος. Οι απαιτήσεις PLACI ισχύουν για όλες τις τοποθεσίες τρίτων χωρών παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στις οποίες οι αεροπορικές εταιρείες και οι φορείς διαχείρισης φορτίου εξαιρούνται από το πρόγραμμα ACC3 της ΕΕ.

Τον Νοέμβριο του 2020 η Επιτροπή διοργάνωσε κοινή σύνοδο εργασίας με τις αρχές αεροπορικής ασφάλειας και τις εθνικές τελωνειακές αρχές για την προώθηση της κατανόησης και της εναρμόνισης των δράσεων για την ομαλή εφαρμογή του PLACI της ΕΕ. Η συνεργασία με την τελωνειακή κοινότητα συνεχίστηκε επίσης σε παγκόσμιο πλαίσιο με τον ΔΟΠΑ και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τελωνείων.

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΔΟΚΙΜΕΣ, ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ

1.Δοκιμές

«Δοκιμή», κατά την έννοια της νομοθεσίας της ΕΕ για την αεροπορική ασφάλεια από έκνομες ενέργειες, διεξάγεται όταν κράτος μέλος συμφωνήσει με την Επιτροπή ότι θα χρησιμοποιήσει ιδιαίτερα μέσα ή μεθόδους που δεν αναγνωρίζονται από τη νομοθεσία, προκειμένου να αντικαταστήσει έναν από τους αναγνωρισμένους ελέγχους ασφάλειας, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, με την προϋπόθεση ότι η εν λόγω δοκιμή δεν έχει αρνητική επίπτωση στα συνολικά επίπεδα ασφάλειας. Ο συγκεκριμένος όρος, από νομική άποψη, δεν εφαρμόζεται όταν κράτος μέλος ή φορέας διεξάγει αξιολόγηση νέου ελέγχου ασφάλειας από έκνομες ενέργειες ο οποίος διενεργείται επιπλέον αυτού ή αυτών που προβλέπονται ήδη από τη νομοθεσία.

Κατά τη διάρκεια του 2020 δεν διενεργήθηκαν ούτε δρομολογήθηκαν δοκιμές.

2.Μελέτες, εκθέσεις και διασκέψεις

Καθώς η διοργάνωση εκδηλώσεων με φυσική παρουσία ήταν αδύνατη κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2020, η Επιτροπή διοργάνωσε τον Νοέμβριο του 2020 μια εικονική πρώτη συνεδρίαση της ομάδας εργασίας για την κυβερνοασφάλεια στον τομέα της αεροπορίας 22 , στην οποία συμμετείχαν οι αρχές των κρατών μελών που είναι αρμόδιες για την αεροπορική ασφάλεια από έκνομες ενέργειες και την εφαρμογή της οδηγίας NIS 23 καθώς και τα ενδιαφερόμενα μέρη. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η εφαρμογή και η περαιτέρω βελτίωση του σύνθετου ρυθμιστικού περιβάλλοντος της κυβερνοασφάλειας στον τομέα της αεροπορίας μπορεί να ωφεληθεί σε μεγάλο βαθμό από την παροχή συμβουλών και την ανταλλαγή εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών στο πλαίσιο μιας τέτοιας ομάδας εργασίας. Επίσης, υπάρχει έντονο ενδιαφέρον να διασφαλιστεί ότι λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες του τομέα των αερομεταφορών και να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο οι τομεακές και οι οριζόντιες προσπάθειες μπορούν να αλληλοσυμπληρώνονται, χωρίς παράλληλη αλληλοεπικάλυψη των προσπαθειών και χωρίς περιττό φόρτο για τις διοικήσεις και τον κλάδο.

Τον Δεκέμβριο του 2020 η Επιτροπή δημοσίευσε εργαλειοθήκη για την κυβερνοασφάλεια στον τομέα των μεταφορών 24 , με στόχο την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους στον κυβερνοχώρο και την κυβερνοϋγιεινή και την ανάπτυξη ετοιμότητας στον τομέα των μεταφορών. Η εν λόγω εργαλειοθήκη περιέχει συνιστώμενες πρακτικές για τον μετριασμό ορισμένων από τις κυβερνοαπειλές 25 που ενδέχεται να επηρεάσουν τον τομέα των μεταφορών. Επίσης, σε ένα πιο προηγμένο επίπεδο, παρέχει πληροφορίες που είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τους επαγγελματίες στον τομέα της ασφάλειας από έκνομες ενέργειες και της κυβερνοασφάλειας στους οργανισμούς μεταφορών. Σε αυτό το πιο προηγμένο επίπεδο παρέχεται καθοδήγηση για τον προσδιορισμό, την προστασία, την ανίχνευση και την αντιμετώπιση κυβερνοαπειλών.

3.Νέες πρωτοβουλίες

Σημειώθηκε περαιτέρω πρόοδος όσον αφορά την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών στον τομέα της αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες. Ειδικότερα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες για την κατάρτιση προτύπων ανίχνευσης, ώστε ο εξοπλισμός ασφάλειας να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει νέες απειλές, ιδίως από χημικές ουσίες. Για τον σκοπό αυτόν, υπάρχει εξαιρετική συνεργασία με τις ΗΠΑ και άλλους διεθνείς εταίρους. Ωστόσο, η κρίση της νόσου COVID-19 παρεμπόδισε επίσης αυτή τη συνεργασία, δεδομένου ότι η εν λόγω δραστηριότητα απαιτεί την ανταλλαγή διαβαθμισμένων πληροφοριών σε ασφαλές περιβάλλον και δεν κατέστη δυνατή η διοργάνωση συνεδριάσεων με φυσική παρουσία.

Το 2020 η Επιτροπή δρομολόγησε συζήτηση σχετικά με μια νέα «στρατηγική AVSEC», σκοπός της οποίας είναι να εξετάσει ένα στρατηγικό όραμα για το μέλλον της αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες. Οι εργασίες, παρότι καθυστέρησαν λόγω των προτεραιοτήτων στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19, συνεχίστηκαν ουσιαστικά το 2021. Περιλαμβάνουν στοιχεία από διάφορες ροές εργασιών στους τομείς της ασφάλειας βάσει επικινδυνότητας, της νοοτροπίας ασφάλειας και της ολιστικής προσέγγισης, της καινοτομίας και των προτύπων αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες. Πρόθεση της Επιτροπής είναι να ολοκληρώσει τις εργασίες αυτές έως το τέλος του 2021 με προτάσεις για τη μελλοντική πορεία, όσον αφορά πιθανές συγκεκριμένες δράσεις και αποφάσεις.

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ: ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΑΠΕΙΛΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Επίσης, λαμβανομένων υπόψη των πρόσφατων διεθνών εξελίξεων, η διεθνής τζιχαντιστική τρομοκρατία εξακολουθεί να αποτελεί μείζονα απειλή για την ΕΕ, η οποία απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση 26 . Παρά τις παγκόσμιες προσπάθειες περιορισμού των πηγών χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, οι τρομοκρατικές οργανώσεις εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση σε μεγάλα χρηματικά αποθέματα 27 για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων και της προπαγάνδας τους, και οι αερομεταφορές εξακολουθούν να αποτελούν πιθανό στόχο, μεταξύ άλλων με απόπειρες παραβίασης των συστημάτων ασφάλειας από έκνομες ενέργειες αεροπορικών γραμμών 28 ή την ανάπτυξη νέων μεθόδων απόκρυψης εκρηκτικών. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη αξιολογούν συνεχώς άλλες δυνητικές απειλές, όπως οι χημικές, βιολογικές, ραδιολογικές και πυρηνικές απειλές (ΧΒΡΠ), ιδίως οι χημικές ουσίες. Επίσης, θα πρέπει να εξακολουθήσει να δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις εκ των έσω απειλές και στην εγχώρια τρομοκρατία, λαμβανομένων υπόψη της ριζοσπαστικοποίησης στο διαδίκτυο και της προοπτικής επιστροφής αλλοδαπών τρομοκρατών μαχητών στην Ευρώπη. Ταυτόχρονα, έχουν τεθεί στο επίκεντρο και άλλες απειλές και μέσα επίθεσης. Οι δρόνοι δημιουργούν νέες ευκαιρίες για την ευρωπαϊκή οικονομία και η συντριπτική πλειονότητα των πτητικών λειτουργιών δρόνων είναι και θα παραμείνουν νόμιμες. Ωστόσο, αν οι δρόνοι πέσουν σε λάθος χέρια, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από διάφορους κακόβουλους παράγοντες για παρακολούθηση, διατάραξη των λειτουργιών υποδομών ζωτικής σημασίας ή επίθεση σε στόχους υψηλής αξίας. Τέτοιες «απειλές από δρόνους» είναι πιθανό να αυξηθούν, καθώς αυξάνονται η διαθεσιμότητα, η οικονομική προσιτότητα και η οι δυνατότητες των δρόνων. Η Επιτροπή συμμετέχει στη στήριξη των κρατών μελών για την αντιμετώπιση αυτής της κατάχρησης μέσω συνδυασμού μέτρων, συμπεριλαμβανομένων τόσο της νομοθεσίας όσο και της καθοδήγησης. Η Επιτροπή έλαβε συγκεκριμένα μέτρα στον εν λόγω τομέα με την έγκριση, στις 22 Απριλίου 2021, ενός κανονιστικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή ιδέα όσον αφορά τη διαχείριση της κυκλοφορίας μη επανδρωμένων αεροσκαφών (U-Space) 29 , το οποίο αναμένεται να διευκολύνει τις αρχές να διακρίνουν μεταξύ συνεργάσιμων και μη συνεργάσιμων, δυνητικά κακόβουλων, εναέριων δρόνων. Επιπλέον, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/945 30 οι δρόνοι ευρείας κατανάλωσης που προορίζονται για χρήση χωρίς προηγούμενη έγκριση πρέπει να σχεδιάζονται με ενσωματωμένη λειτουργία που να μεταδίδει αυτόματα τον αριθμό μητρώου του φορέα εκμετάλλευσης και τη θέση τους, ώστε οι εν λόγω πληροφορίες να μπορούν να λαμβάνονται από κινητές συσκευές και να έχουν οι αρχές επιβολής του νόμου και οι πολίτες που βρίσκονται κοντά στον δρόνο εύκολη πρόσβαση σ’ αυτές (ακόμη και εκτός εναέριου χώρου U-Space) και, κατ’ επέκταση, να προωθείται η υπεύθυνη συμπεριφορά των χειριστών και να μειώνονται οι δυνατότητες χρήσης των εν λόγω δρόνων με συγκεκαλυμμένο και ανώνυμο τρόπο για παράνομους ή κακόβουλους σκοπούς 31 . Επιπλέον, προκειμένου να στηρίξει τις αρχές που ασχολούνται με μη συνεργάσιμους δρόνους, η Επιτροπή υποστηρίζει την ανάπτυξη διαφόρων μορφών υλικού καθοδήγησης, τη χρηματοδότηση καινοτόμων έργων και μελετών για την αντιμετώπιση των δρόνων και τη δημιουργία γεφυρών μεταξύ των διαφόρων επηρεαζόμενων τομέων (π.χ. επιβολή του νόμου, αεροπορία, υποδομές ζωτικής σημασίας, φυλακές, τελωνεία/σύνορα, προσωπική προστασία, μαζικές εκδηλώσεις) και των ενδιαφερόμενων μερών. Η Επιτροπή έχει επίσης δρομολογήσει ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τη δοκιμή συστημάτων αναχαίτισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Η εν λόγω πρωτοβουλία έχει ως στόχο να διευκολύνει μια πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση όσον αφορά τη δοκιμή διαφορετικών τεχνολογιών για την αντιμετώπιση των δρόνων. Τον Μάρτιο του 2021 ο EASA —με την υποστήριξη της Επιτροπής— εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές για να βοηθήσει τους αερομεταφορείς και τις εθνικές αρχές να διαχειριστούν συμβάντα με δρόνους στους αερολιμένες και γύρω από αυτούς. Η αντιμετώπιση της απειλής που συνιστούν οι μη συνεργάσιμοι δρόνοι θα αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος της «Στρατηγικής Δρόνων 2.0», την οποία η Επιτροπή σχεδιάζει να θεσπίσει το 2022.

Για όλους τους τομείς των μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των αεροπορικών μεταφορών, η Επιτροπή, από κοινού με τους αρμόδιους οργανισμούς, διατήρησε συνεχή διάλογο σχετικά με τις αναδυόμενες απειλές για την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένων των απειλών υβριδικού χαρακτήρα, με τα κράτη μέλη και τα συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, τον κλάδο και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. Με τον τρόπο αυτόν επιδιώκεται η ανάπτυξη γνώσεων και ικανοτήτων αντίδρασης στις εν λόγω απειλές, μέσω της αποτελεσματικής διαχείρισης του κινδύνου.

Η Επιτροπή συνέχισε να παρακολουθεί τακτικά τις αναδυόμενες απειλές σε διάφορους τομείς, 32 συμπεριλαμβανομένων των υβριδικών απειλών, προκειμένου να προσαρμόσει το βασικό σενάριο της αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες (AVSEC). Επίσης, η Επιτροπή συνέχισε να εξασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες, με την υποστήριξη του οικείου συστήματος επιθεωρήσεων αεροπορικής ασφάλειας, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ 33 . Στο διεθνές πλαίσιο και στα διεθνή φόρουμ, η Επιτροπή παρείχε την υποστήριξή της και τη στενή συνεργασία της με τον ΔΟΠΑ και τρίτες χώρες για τη διαμόρφωση μιας εικόνας σχετικά με τις απειλές και τους κινδύνους σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στο πλαίσιο του συστήματος προειδοποίησης για ζώνες συγκρούσεων πραγματοποιούνταν σε τακτική βάση κοινές εκτιμήσεις επικινδυνότητας, με ορισμένους πρακτικούς περιορισμούς που επέβαλλε η πανδημία COVID-19, υπό την καθοδήγηση της ολοκληρωμένης ομάδας εκτίμησης επικινδυνότητας για την αεροπορική ασφάλεια της ΕΕ από έκνομες ενέργειες. Στόχος της εν λόγω διαδικασίας είναι η έγκαιρη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την εκτίμηση των κινδύνων που προκύπτουν από ζώνες συγκρούσεων. Τα αποτελέσματα της ολοκληρωμένης ομάδας εκτίμησης επικινδυνότητας για την αεροπορική ασφάλεια της ΕΕ από έκνομες ενέργειες υποστηρίζουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με πιθανά μέτρα μετριασμού, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης ενημερωτικού δελτίου ζωνών συγκρούσεων (CZIB) ή ενημερωτικών σημειωμάτων από τον EASA.

ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ

1. Γενικά

Η Επιτροπή συνεργάζεται με διεθνείς φορείς και βασικούς εμπορικούς εταίρους, και συμμετέχει σε συναφείς διεθνείς συναντήσεις, π.χ. στην ετήσια συνεδρίαση της ειδικής ομάδας του ΔΟΠΑ για την ασφάλεια της αεροπορίας από έκνομες ενέργειες. Συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για να εξασφαλίσει τον συντονισμό των θέσεων της ΕΕ. Οι διμερείς διάλογοι με ορισμένες τρίτες χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Σινγκαπούρη κ.λπ. παρέχουν τη δυνατότητα στην Επιτροπή να διαμορφώνει καλό κλίμα συνεννόησης και υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης με τις χώρες που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις σε θέματα ασφάλειας της αεροπορίας από έκνομες ενέργειες.

2. Διεθνείς φορείς

Η ΕΕ συμμετείχε ενεργά, ως παρατηρητής, στην ετήσια συνεδρίαση της ειδικής ομάδας του ΔΟΠΑ για την ασφάλεια της αεροπορίας από έκνομες ενέργειες (AVSECP/31), η οποία πραγματοποιήθηκε στο Μόντρεαλ από τις 14 έως τις 17 Δεκεμβρίου 2020. Η ΕΕ υπέβαλε ενημερωτικό έγγραφο σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος προ της φόρτωσης παροχής πληροφοριών για τα φορτία (PLACI). Κατά την εξέταση των προκλήσεων που ενδέχεται να αντιμετωπίζουν οι αερολιμένες στο πλαίσιο της εφαρμογής ορισμένων διατάξεων του παραρτήματος 17 της σύμβασης για τη Διεθνή Πολιτική Αεροπορία κατά τη διάρκεια της κρίσης COVID-19, η ειδική ομάδα υπενθύμισε την ανάγκη να συνεχιστεί η παροχή βοήθειας στον κλάδο για την εφαρμογή μέτρων ασφάλειας, τονίζοντας παράλληλα ότι δεν θα πρέπει να διακυβεύεται η αεροπορική ασφάλεια από έκνομες ενέργειες. Ένα σημαντικό ζήτημα που συζητήθηκε κατά τη συνεδρίαση της ειδικής ομάδας ήταν οι πτυχές ασφάλειας που σχετίζονται με τη μεταφορά του εμβολίου κατά της νόσου COVID-19. Η ομάδα εργασίας της ειδικής ομάδας για την ασφάλεια των αεροπορικών φορτίων ανέπτυξε κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με το εν λόγω θέμα, οι οποίες δημοσιεύτηκαν στην επιστολή του ΔΟΠΑ 34 προς τα κράτη σχετικά με τη «Διανομή εμβολίων κατά της νόσου COVID-19 και την ασφάλεια των αεροπορικών φορτίων». Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές του ΔΟΠΑ έχουν ως στόχο να βοηθήσουν τα κράτη και τον κλάδο να εφαρμόσουν μέτρα αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες, διευκολύνοντας παράλληλα την ομαλή ροή εμβολίων σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού και μέχρι τον τελικό προορισμό. Σε συνέχεια των εργασιών της ομάδας πραγματοποιήθηκε (εικονικό) συμπόσιο ασφάλειας με τίτλο «Improving security culture by connecting the dots» (Βελτίωση της νοοτροπίας ασφάλειας διά της σύνδεσης των κουκίδων), το οποίο εγκαινίασε το 2021 ως «Έτος της νοοτροπίας αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες».

3. Τρίτες χώρες

Η Επιτροπή συνεργάζεται ενεργά με διάφορους διεθνείς εταίρους στο πεδίο της αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες σε διμερή και πολυμερή βάση, συνεργαζόμενη για σημαντικούς φακέλους και συντονίζοντας δράσεις στο παγκόσμιο πλαίσιο.

Με τις Ηνωμένες Πολιτείες για παράδειγμα, η ομάδα συνεργασίας ΕΕ–ΗΠΑ για την ασφάλεια των μεταφορών από έκνομες ενέργειες (Transportation Security Cooperation Group – TSCG) αποσκοπεί στην προώθηση της συνεργασίας σε σειρά τομέων κοινού ενδιαφέροντος. Διασφαλίζει την αδιάλειπτη εφαρμογή των συμφωνιών για την ενιαία ασφάλεια και την αμοιβαία αναγνώριση των αντίστοιχων συστημάτων της ΕΕ και των ΗΠΑ για το αεροπορικό φορτίο και το αεροπορικό ταχυδρομείο. Οι εν λόγω πρωτοβουλίες εξοικονομούν χρόνο και κόστος και μειώνουν την επιχειρησιακή πολυπλοκότητα για τους φορείς εκμετάλλευσης αεροπορικών μεταφορών. Η 30ή συνεδρίαση της ομάδας συνεργασίας ΕΕ–ΗΠΑ για την ασφάλεια των μεταφορών από έκνομες ενέργειες (TSCG) πραγματοποιήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2020 μέσω διαδικτύου λόγω των ισχυόντων ταξιδιωτικών περιορισμών. Τα θέματα της συνεδρίασης περιλάμβαναν ειδικότερα την ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις εξελίξεις της νόσου COVID-19 και τρέχοντα θέματα σχετικά με τη συνεργασία στον τομέα της αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες.

Δεδομένου του παγκόσμιου χαρακτήρα των απειλών και των κινδύνων, η Υπηρεσία Ασφάλειας των Μεταφορών των ΗΠΑ και άλλοι εταίροι διεξάγουν διαβουλεύσεις και αλληλοβοηθούνται για τον προσδιορισμό και τον συντονισμό των δράσεων, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής εφαρμογής πρόσθετων μέτρων για τον μετριασμό συγκεκριμένων αναδυόμενων απειλών. Με την εν λόγω προσέγγιση διασφαλίζεται ότι οι τυχόν επιπτώσεις στους φορείς εκμετάλλευσης, καθώς και στους επιβάτες, περιορίζονται στο ελάχιστο.

Σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ, η Επιτροπή έχει συνάψει συμφωνίες με τις οποίες αναγνωρίζονται τα πρότυπα ασφάλειας που εφαρμόζονται σε ορισμένες τρίτες χώρες ή αερολιμένες τρίτων χωρών ως ισοδύναμα με τα πρότυπα της ΕΕ, προκειμένου να προωθηθεί ο στόχος της ενιαίας ασφάλειας (OSS) για όλες τις πτήσεις μεταξύ της ΕΕ και των εν λόγω τρίτων χωρών. Η ισοδυναμία και η ενιαία ασφάλεια αναγνωρίζονται επί του παρόντος, μεταξύ άλλων, για τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, τη Σινγκαπούρη, το Μαυροβούνιο, τη Σερβία, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Ισραήλ (μόνο για τις παραδιδόμενες αποσκευές). Η Επιτροπή συνεχίζει τη συνεργασία της με το Ισραήλ και την Ιαπωνία σχετικά με τις συμφωνίες για την ενιαία ασφάλεια. Ωστόσο, λόγω της πανδημίας, το 2020 σημειώθηκε μικρή πρόοδος. Στην περίπτωση του Ισραήλ, προγραμματίζεται τεχνική επίσκεψη εμπειρογνωμόνων της ΕΕ σε θέματα αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες για την αξιολόγηση της ισοδυναμίας των μέτρων για τον έλεγχο ασφάλειας επιβατών και χειραποσκευών στον αερολιμένα Ben Gurion, μόλις το επιτρέψει η κατάσταση λόγω της πανδημίας COVID-19. Στο πλαίσιο της συνεργασίας με την Ιαπωνία, η Επιτροπή διεξάγει τεχνικές συζητήσεις για να συγκρίνει τις αντίστοιχες νομοθεσίες για την αεροπορική ασφάλεια από έκνομες ενέργειες ως πρώτο βήμα.

Ενόψει της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας από την ΕΕ (προβλεπόταν αρχικά στα τέλη Μαρτίου του 2019, αλλά στη συνέχεια αναβλήθηκε για τις 31 Ιανουαρίου 2020 —ημερομηνία μετά την οποία εφαρμόστηκε μεταβατική περίοδος έως το τέλος του 2020), η Επιτροπή θέσπισε μέτρα αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων προκειμένου να διασφαλίσει την ομαλή συνέχιση της διαδικασίας της ενιαίας ασφάλειας για τους επιβάτες, τις αποσκευές και τα φορτία που φθάνουν από το Ηνωμένο Βασίλειο σε ευρωπαϊκούς αερολιμένες. Μετά την επίσημη επιβεβαίωση από το Ηνωμένο Βασίλειο ότι, μετά την αποχώρησή του από την ΕΕ, θα εξακολουθήσει να εφαρμόζει κανονισμούς και πρότυπα αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες τα οποία είναι ισοδύναμα με τη νομοθεσία της Ένωσης, η Επιτροπή τροποποίησε την εκτελεστική νομοθεσία 35 , θεσπίζοντας διατάξεις που επιτρέπουν την ενιαία ασφάλεια από το Ηνωμένο Βασίλειο από την επομένη της λήξης ισχύος των Συνθηκών στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο εν λόγω κανονισμός, που άρχισε να εφαρμόζεται την 1η Ιανουαρίου 2021 μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, παρέχει σημαντικά οφέλη για τους αερολιμένες, τις αεροπορικές εταιρείες και τους επιβάτες. Φορείς που τελούσαν προηγουμένως υπό την ευθύνη του Ηνωμένου Βασιλείου σε τρίτες χώρες και συμμετείχαν στην ασφαλή αλυσίδα εφοδιασμού για αεροπορικό φορτίο (ACC3, RA3 και KC3) τέθηκαν εκ νέου υπό την ευθύνη των υπόλοιπων κρατών μελών.

Όσον αφορά την ανάπτυξη ικανοτήτων, οι δραστηριότητες στο πλαίσιο του έργου «Ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες στην Αφρική, την Ασία και τη Μέση Ανατολή» (CASE II) ξεκίνησαν το δεύτερο τρίμηνο του 2020 36 . Το έργο χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από την ΕΕ και υλοποιείται από την ECAC. Ο γενικός στόχος του CASE II είναι η αντιμετώπιση της απειλής της τρομοκρατίας στην πολιτική αεροπορία μέσω της συνεργασίας με κράτη των τριών περιοχών, προκειμένου να ενισχυθούν τα συστήματα ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες στα κράτη εταίρους 37 .

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, το έτος 2020 ήταν πολύ διαφορετικό, καθώς η πανδημία COVID-19 είχε σοβαρές επιπτώσεις σε όλες τις δραστηριότητες που εκτελούν κανονικά η Επιτροπή και τα κράτη μέλη. Χρειάστηκε να εκπονηθούν πολλές πρόσθετες νομοθετικές πράξεις και κατευθυντήριες γραμμές. Οι συνήθεις δραστηριότητες επιθεώρησης ανεστάλησαν και αντικαταστάθηκαν από εναλλακτικές μεθόδους. Οι συνεδριάσεις ήταν δυνατόν να οργανωθούν μόνο μέσω διαδικτύου, κάτι το οποίο δεν εξασφαλίζει ισοδύναμη παραγωγικότητα με τις συνεδριάσεις με φυσική παρουσία. Επίσης, επηρεάστηκε η διεθνής συνεργασία για τον ίδιο λόγο. Ωστόσο, καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης, το σημείο εκκίνησης της Επιτροπής ήταν ότι δεν είναι δυνατόν να υπονομευτεί το επίπεδο αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες, ακόμη και απέναντι στις νέες προκλήσεις της μείωσης του εργατικού δυναμικού και των οικονομικών περιορισμών.

Όσον αφορά το μέλλον, η Επιτροπή εξετάζει συνεχώς τον τρόπο με τον οποίο το ισχύον πλαίσιο για την αεροπορική ασφάλεια από έκνομες ενέργειες θα μπορούσε να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο με την αύξηση της αποδοτικότητας, της βιωσιμότητας, της ευελιξίας και των ικανοτήτων αντίδρασης σε αναδυόμενες απειλές με βάση τους κινδύνους, χωρίς να διακυβευτεί το υψηλό επίπεδο αεροπορικής ασφάλειας από έκνομες ενέργειες που έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής.

(1) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 300/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2008, για τη θέσπιση κοινών κανόνων στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2320/2002 (ΕΕ L 97 της 9.4.2008, σ. 72).

(2) Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2015/1998 της Επιτροπής, της 5ης Νοεμβρίου 2015, σχετικά με τον καθορισμό λεπτομερών μέτρων εφαρμογής των κοινών βασικών προτύπων ασφάλειας των αερομεταφορών από έκνομες ενέργειες (ΕΕ L 299 της 14.11.2015, σ. 1).

(3) Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2020/111 της Επιτροπής, της 13ης Ιανουαρίου 2020, για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2015/1998 όσον αφορά την έγκριση εξοπλισμού ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας, καθώς και τρίτες χώρες οι οποίες αναγνωρίζεται ότι εφαρμόζουν πρότυπα ασφάλειας ισοδύναμα με τα κοινά βασικά πρότυπα για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας (ΕΕ L 21 της 27.1.2020, σ. 1).

(4) Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2020/910 της Επιτροπής, της 30ής Ιουνίου 2020, για την τροποποίηση των εκτελεστικών κανονισμών (ΕΕ) 2015/1998, (ΕΕ) 2019/103 και (ΕΕ) 2019/1583 όσον αφορά τον επανορισμό αεροπορικών εταιρειών, φορέων εκμετάλλευσης και φορέων που εφαρμόζουν διαδικασίες ασφάλειας για φορτίο και ταχυδρομείο που αφικνούνται από τρίτες χώρες, καθώς και όσον αφορά την αναβολή ορισμένων κανονιστικών απαιτήσεων στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, του ελέγχου ιστορικού, των προτύπων εξοπλισμού συστημάτων ανίχνευσης εκρηκτικών και του εξοπλισμού ανίχνευσης ιχνών εκρηκτικών, λόγω της πανδημίας COVID-19 (ΕΕ L 208 της 1.7.2020, σ. 43).

(5) Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2021/255 της Επιτροπής, της 18ης Φεβρουαρίου 2021, για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2015/1998 της Επιτροπής, σχετικά με τον καθορισμό λεπτομερών μέτρων εφαρμογής των κοινών βασικών προτύπων ασφάλειας των αερομεταφορών από έκνομες ενέργειες (ΕΕ L 58 της 19.2.2021, σ. 23).

(6) Ανακοίνωση της Επιτροπής: Κατευθυντήριες γραμμές για τη σταδιακή αποκατάσταση των υπηρεσιών μεταφορών και της συνδεσιμότητας — COVID-19 (ΕΕ C 169 της 15.5.2020, σ. 17).

(7) Χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και Ελβετία.

(8) Βλ. εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2016/472 της Επιτροπής, της 31ης Μαρτίου 2016, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 72/2010 όσον αφορά τον ορισμό του όρου «επιθεωρητής της Επιτροπής» (ΕΕ L 85 της 1.4.2016, σ. 28).

(9) Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 72/2010 της Επιτροπής, της 26ης Ιανουαρίου 2010, για καθορισμό των διαδικασιών διεξαγωγής των επιθεωρήσεων της Επιτροπής στο πεδίο της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες (ΕΕ L 23 της 27.1.2010, σ. 1).

(10) Για να εξασφαλιστεί συγκρισιμότητα και να καταστεί δυνατή διαχρονικά η αξιολόγηση των επιπέδων συμμόρφωσης, η Επιτροπή χρησιμοποιεί μια μέθοδο υπολογισμού του δείκτη συμμόρφωσης, όπου υπεισέρχονται στον υπολογισμό μόνον οι βασικές απαιτήσεις ασφάλειας που επιθεωρούνται συχνότερα. Εν προκειμένω καλύπτονται οι απαιτήσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια των αερολιμένων, των αεροσκαφών, των επιβατών, των χειραποσκευών και των παραδιδόμενων αποσκευών. Τα μέτρα ασφάλειας ομαδοποιούνται σε δέσμες απαιτήσεων άμεσα συνδεόμενων με την ασφάλεια από έκνομες ενέργειες και αξιολογούνται στο σύνολό τους. Κατόπιν, εφαρμόζεται ένας σταθερός συντελεστής στάθμισης ο οποίος αποτυπώνει το επίπεδο της εφαρμογής ανά ομάδα, ως εξής: Ο δείκτης συνολικής συμμόρφωσης για δεδομένο έτος αποτελεί, ως εκ τούτου, το άθροισμα των συντελεστών στάθμισης διαιρούμενο διά τον αριθμό των ταξινομημένων ομάδων άμεσα συνδεόμενων απαιτήσεων.

(11) Βλ. κεφάλαιο 1.1.

(12) Όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 18/2010 της Επιτροπής, της 8ης Ιανουαρίου 2010, για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 300/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τις προδιαγραφές των εθνικών προγραμμάτων ποιοτικού ελέγχου στον τομέα της ασφάλειας της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες (ΕΕ L 7 της 12.1.2010, σ. 3).

(13) Στον κατάλογο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η αξιολόγηση και η επανεξέταση του εθνικού προγράμματος ασφάλειας [(εθνικό πρόγραμμα ασφάλειας της αεροπορίας (NASP), εθνικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα αεροπορικής ασφάλειας (NSTP) και εθνικό πρόγραμμα ποιοτικού ελέγχου (NQCP)], τα προγράμματα ασφάλειας των αεροπορικών εταιρειών, των φορέων εκμετάλλευσης αερολιμένων και άλλων φορέων, οι επιγραμμικές δραστηριότητες εκπαίδευσης και πιστοποίησης, η επανεξέταση των εθνικών αξιολογήσεων κινδύνου, οι επιθεωρήσεις βάσει εγγράφων, η ανάλυση των τάσεων κ.λπ.

(14) ΕΕ L 134 της 25.5.2007, σ. 4.

(15) Βλ. υποσημείωση 3.

(16) Βλ. υποσημείωση 4.

(17) Ανακοίνωση της Επιτροπής: Κατευθυντήριες γραμμές για τη σταδιακή αποκατάσταση των υπηρεσιών μεταφορών και της συνδεσιμότητας — COVID-19 (ΕΕ C 169 της 15.5.2020, σ. 17).

(18) Η Επιτροπή δημιούργησε την εν λόγω βάση δεδομένων, η χρήση της οποίας είναι υποχρεωτική για τους φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού κατ’ εφαρμογή του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2015/1998 της Επιτροπής και της εκτελεστικής απόφασης C(2015) 8005.

(19) Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1116/2013 της Επιτροπής, της 6ης Νοεμβρίου 2013, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 185/2010 όσον αφορά τη διευκρίνιση, την εναρμόνιση και την απλούστευση ορισμένων ειδικών μέτρων ασφάλειας των αερομεταφορών από έκνομες ενέργειες (ΕΕ L 299 της 9.11.2013, σ. 1).

(20) https://ksda.ec.europa.eu/

(21) Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2021/255 της Επιτροπής, της 18ης Φεβρουαρίου 2021, για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2015/1998 της Επιτροπής, σχετικά με τον καθορισμό λεπτομερών μέτρων εφαρμογής των κοινών βασικών προτύπων ασφάλειας των αερομεταφορών από έκνομες ενέργειες (ΕΕ L 58 της 19.2.2021, σ. 23)· κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2020/877 της Επιτροπής, της 3ης Απριλίου 2020, σχετικά με την τροποποίηση και τη διόρθωση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2015/2446 για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 952/2013, και με την τροποποίηση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2016/341 για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 952/2013 για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ L 203 της 26.6.2020, σ. 1)· εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2020/893 της Επιτροπής, της 29ης Ιουνίου 2020, για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2015/2447 για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ L 206 της 30.6.2020, σ. 8).

(22) Ένα από τα βασικά αποτελέσματα της συνόδου εργασίας για την κυβερνοασφάλεια που διοργάνωσαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής (ΓΔ MOVE και ΓΔ CNECT) τον Νοέμβριο του 2019 ήταν η πρόταση για τη σύσταση ομάδας εργασίας για την κυβερνοασφάλεια στον τομέα της αεροπορίας.

(23) Οδηγία (ΕΕ) 2016/1148 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 6ης Ιουλίου 2016, σχετικά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο ασφάλειας συστημάτων δικτύου και πληροφοριών σε ολόκληρη την Ένωση (ΕΕ L 194 της 19.7.2016, σ. 1).

(24) Διατίθεται εδώ (σε 23 γλώσσες): https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/security-safety/cybersecurity_en

(25) Ειδικότερα, διάδοση κακόβουλου λογισμικού, άρνηση υπηρεσίας, μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση και κλοπή και παραποίηση λογισμικού.

(26) Το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας προσδιορίζει τομείς δράσης στους οποίους η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα μπορούσαν να προετοιμάζουν και να κινητοποιούν εγκαίρως υφιστάμενα μέσα για την πρόβλεψη και την αντιμετώπιση πιθανών τρομοκρατικών κινδύνων για την εσωτερική ασφάλεια της ΕΕ που απορρέουν από την ανάληψη της εξουσίας στο Αφγανιστάν από τους Ταλιμπάν τον Σεπτέμβριο του 2021, βλέπε: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-12315-2021-INIT/el/pdf

(27) https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0532

(28) https://www.justice.gov/opa/pr/kenyan-national-indicted-conspiring-hijack-aircraft-behalf-al-qaeda-affiliated-terrorist

(29) Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2021/664 της Επιτροπής, της 22ας Απριλίου 2021, σχετικά με ένα κανονιστικό πλαίσιο για το U-space (EE L 139 της 23.4.2021, σ. 161)· εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2021/665 της Επιτροπής, της 22ας Απριλίου 2021, για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2017/373 όσον αφορά τις απαιτήσεις για τους παρόχους υπηρεσιών διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας / αεροναυτιλίας και άλλων λειτουργιών του δικτύου διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας στον εναέριο χώρο U-space που καθορίζεται σε ελεγχόμενο εναέριο χώρο (EE L 139 της 23.4.2021, σ. 184)· εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2021/666 της Επιτροπής, της 22ας Απριλίου 2021, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 923/2012 όσον αφορά τις απαιτήσεις για την αεροπορία επανδρωμένων αεροσκαφών που εκτελούν πτητικές λειτουργίες σε εναέριο χώρο U-space (EE L 139 της 23.4.2021, σ. 187).

(30) Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2019/945 της Επιτροπής, της 12ης Μαρτίου 2019, για συστήματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών και φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων μη επανδρωμένων αεροσκαφών τρίτων χωρών (ΕΕ L 152 της 11.6.2019, σ. 1).

(31) Η εν λόγω απαίτηση ισχύει για τους δρόνους ευρείας κατανάλωσης βάρους άνω των 250 γραμμαρίων και θα τεθεί σε πλήρη εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2024.

(32) Για παράδειγμα, όσον αφορά αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς, τη χρήση δρόνων, την κυβερνοασφάλεια, το φορτίο και το ταχυδρομείο κ.λπ.

(33) Όπως αναφέρεται στο μέρος 1, το 2020 η Επιτροπή διενήργησε 11 ολοκληρωμένες επιθεωρήσεις που καλύπτουν αερολιμένες, αερομεταφορείς και φορείς, καθώς και αρμόδιες αρχές σε επτά κράτη μέλη. Αυτό έγινε σύμφωνα με την οικεία στρατηγική επιθεώρησης με τη χρήση μεθόδων εξ αποστάσεως.

(34) AS 8/7-21/6 της 27ης Ιανουαρίου 2021.

(35) Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2019/413 της Επιτροπής, της 14ης Μαρτίου 2019, για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2015/1998 όσον αφορά τρίτες χώρες οι οποίες αναγνωρίζεται ότι εφαρμόζουν πρότυπα ασφάλειας ισοδύναμα με τα κοινά βασικά πρότυπα για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας (ΕΕ L 73 της 15.3.2019, σ. 98).

(36) Το έργο CASE II διαδέχθηκε το έργο για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας από έκνομες ενέργειες στην Αφρική και την Αραβική Χερσόνησο (CASE), το οποίο ξεκίνησε στις αρχές του 2016 για χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών. Η διάρκεια του έργου CASE II είναι επίσης τετραετής και ο προϋπολογισμός που διατίθεται από την Επιτροπή για τη συνολική περίοδο ανέρχεται σε 8 εκατ. EUR. Η συμπερίληψη της Ασίας αποτελεί νέο χαρακτηριστικό του CASE II, σε σύγκριση με το CASE I.

(37)

Τα κράτη εταίροι επιλέγονται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, όπως η δέσμευση/ικανότητα ενός δεδομένου κράτους να επωφεληθεί πλήρως από τις δραστηριότητες ανάπτυξης ικανοτήτων που υλοποιούνται από το έργο ή η απουσία πιθανής αλληλεπικάλυψης με άλλες πρωτοβουλίες ανάπτυξης ικανοτήτων, είτε διμερείς είτε πολυμερείς.

Κράτος	Πλήθος επιθεωρήσεων (αρχικές και επαναληπτικές επιθεωρήσεις) περίοδος 1/2020 έως 12/2020	Συνολικό πλήθος επιθεωρήσεων (αρχικές και επαναληπτικές επιθεωρήσεις) από το 2004
Αυστρία	0	17
Βέλγιο	0	20
Βουλγαρία	0	14
Κροατία	0	8
Κύπρος	0	11
Τσεχική Δημοκρατία	0	14
Δανία	2	20
Εσθονία	0	10
Φινλανδία	0	17
Γαλλία	1	34
Γερμανία	0	33
Ελλάδα	0	24
Ουγγαρία	0	12
Ιρλανδία	0	17
Ιταλία	2	32
Λετονία	0	9
Λιθουανία	1	11
Λουξεμβούργο	0	11
Μάλτα	0	8
Κάτω Χώρες	2	18
Πολωνία	0	19
Πορτογαλία	0	19
Ρουμανία	0	12
Σλοβακική Δημοκρατία	0	10
Σλοβενία	0	9
Ισπανία	0	32
Σουηδία	2	24
Κράτη μη μέλη της ΕΕ: Ελβετία	1	13
ΣΥΝΟΛΟ	11	478

Κράτος	Πλήθος επιθεωρήσεων (αρχικές και επαναληπτικές επιθεωρήσεις) περίοδος 1/2020 έως 12/2020	Συνολικό πλήθος επιθεωρήσεων (αρχικές και επαναληπτικές επιθεωρήσεις) από το 2004
Ισλανδία	1	17
Νορβηγία	2	59
ΣΥΝΟΛΟ	3	76