Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Ισότητα των φύλων και κλιματική αλλαγή: προς την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία»

(2022/C 270/05)

Εισηγήτρια:

Kata TÜTTŐ (HU/PES), μέλος της Γενικής Τοπικής Συνέλευσης Βουδαπέστης, Ουγγαρία

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

υπογραμμίζει εκ νέου ότι η ισότητα των φύλων αποτελεί θεμελιώδη ευρωπαϊκή αρχή και κατοχυρώνεται στις Συνθήκες και αναγνωρίζεται στο άρθρο 23 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με το άρθρο 8 της ΣΛΕΕ, η Ένωση επιδιώκει, σε όλες τις δράσεις της, να εξαλείψει τις ανισότητες και να προάγει την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών·

υπενθυμίζει ότι η ισότητα των φύλων, η ασφαλής και ευπροσάρμοστη απασχόληση και η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής αναγνωρίζονται στις αρχές 2, 5 και 9 του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων που διακηρύχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 17 Νοεμβρίου 2017·

αναγνωρίζει ότι οι πολιτικές για την κλιματική αλλαγή έχουν διαφοροποιημένες επιπτώσεις ανάλογα με το φύλο και ότι η ισότητα των φύλων και η χειραφέτηση των γυναικών πρέπει να προωθηθούν για την επίτευξη αποτελεσματικής δράσης για το κλίμα (1)· στο πλαίσιο αυτό, τονίζει τη θεμελιώδη σημασία της διασφάλισης της συμμετοχής των γυναικών στον σχεδιασμό στρατηγικών και δράσεων για την αντιμετώπιση κρίσεων για μια πιο δημοκρατική και χωρίς αποκλεισμούς Ευρώπη·

Μια προσέγγιση για την κλιματική αλλαγή με γνώμονα το φύλο

επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι που οφείλονται στην κλιματική αλλαγή, την υπερθέρμανση του πλανήτη, την απώλεια της βιοποικιλότητας και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο στα φτωχότερα και πλέον ευάλωτα τμήματα του πληθυσμού στις χώρες του νότιου ημισφαιρίου και στις χώρες της ΕΕ· επισημαίνει ότι η κλιματική αλλαγή συνεπάγεται σύνθετους κινδύνους που επιδεινώνουν τις μακροχρόνιες κοινωνικοοικονομικές ανισότητες και τις υφιστάμενες ανισορροπίες, όπως αυτές που σχετίζονται με την έλλειψη ισότητας των φύλων· τονίζει, ως εκ τούτου, ότι οι πολιτικές και τα μέτρα για το κλίμα που δεν περιλαμβάνουν ανάλυση ως προς το φύλο και αγνοούν τη διάσταση του φύλου ενδέχεται να αυξήσουν τις κοινωνικές ανισότητες·

αναγνωρίζει ότι, σε παγκόσμιο επίπεδο, οι γυναίκες και τα κορίτσια είναι πιο ευάλωτες στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και στην υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, ενώ, παράλληλα, αποτελούν ισχυρούς παράγοντες που μπορούν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα και την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής· τονίζει δε ότι οι άνδρες και οι γυναίκες μπορούν να έχουν λόγω των συγκεκριμένων εμπειριών και οπτικών τους συχνά συμπληρωματική καινοτόμο σκέψη και δημιουργικές ιδέες, και ότι η ενσωμάτωση αναλύσεων ως προς το φύλο στην πολιτική για το κλίμα και η αναγνώριση διαφορετικών ταυτοτήτων φύλου διευρύνουν την εφαρμογή της σε ολόκληρη την κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτό, προσυπογράφει την κοινή δήλωση που δημοσιεύθηκε από την κυβέρνηση της Σκωτίας και τη μονάδα του ΟΗΕ για τις γυναίκες κατά την COP26, με την οποία ζητείται να ενισχυθεί ο ρόλος των γυναικών και των κοριτσιών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής (2)·

θεωρεί ότι οι γυναίκες θα πρέπει να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο σε θέματα κλιματικής αλλαγής μέσω της βελτίωσης της εκπαίδευσης και της ευαισθητοποίησής τους σχετικά με τεχνολογίες, μέτρα και δράσεις που σχετίζονται με το κλίμα και μέσω της προώθησης του ρόλου τους στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων που σχετίζονται με τους συγκεκριμένους τομείς·

επισημαίνει ότι υπάρχουν σημαντικοί δεσμοί μεταξύ του φύλου, της κλιματικής αλλαγής και άλλων περιβαλλοντικών προκλήσεων· τονίζει ότι οι γυναίκες και οι άνδρες πιθανόν να επηρεάζονται με διαφορετικό τρόπο από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες διαβίωσής τους και τις διαφορετικές ικανότητες μετριασμού και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή σε ατομικό επίπεδο, έχουν διαφορετικές αντιλήψεις και στάσεις όσον αφορά τις επιλογές για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και επηρεάζονται με διαφορετικό τρόπο από τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της πολιτικής για το κλίμα· πιστεύει ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτες αλλαγής συμπεριφοράς·

Συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου

τονίζει ότι η συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου, η οποία νοείται ως η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην προετοιμασία, τον σχεδιασμό, την εφαρμογή, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των πολιτικών, των ρυθμιστικών μέτρων και των προγραμμάτων δαπανών, αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη της ισότητας των φύλων και εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν εφαρμόζεται·

σημειώνει ότι, ενώ η στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025 (3) αναγνωρίζει ότι οι πολιτικές και τα προγράμματα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας μπορούν να έχουν διαφορετικό αντίκτυπο στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες, η εξαγγελθείσα ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλες τις σημαντικές πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν είναι σαφής (4)· παραπέμπει στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, το οποίο «τονίζει την ανάγκη για μια προοπτική του φύλου όσον αφορά τις δράσεις και τους στόχους στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένης της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου και των δράσεων για την ισότητα των φύλων» (5)·

10.

τονίζει ότι οι εκτιμήσεις επιπτώσεων ανάλογα με το φύλο αποτελούν βασικό στοιχείο της εργαλειοθήκης της ΕΕ για τη συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου, οι οποίες δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως, δεδομένου ότι η συλλογή και η χρήση χωριστών ανά φύλο και διατομεακών δεδομένων, στατιστικών και πληροφοριών πολύ συχνά απουσιάζουν· καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εφαρμόσει τον οδηγό του EIGE για την αξιολόγηση επιπτώσεων με γνώμονα το φύλο (6)· επισημαίνει δε ότι τα δεδομένα που συλλέγονται από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να περιλαμβάνουν πιο ειδικούς δείκτες ανά φύλο χωρίς αύξηση του διοικητικού φόρτου για τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές·

11.

εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σύσταση ειδικής ομάδας για την ισότητα (7), σκοπός της οποίας είναι να διασφαλίζει τη συνεκτίμηση της διάστασης της ισότητας, συμπεριλαμβανομένης της ισότητας των φύλων και της διαφορετικότητας των φύλων, σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ, από τον σχεδιασμό έως την εφαρμογή τους και καλεί την ΕΕ να διευκολύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των εθνικών, των περιφερειακών και των τοπικών αρχών αποφεύγοντας μια προσέγγιση από την κορυφή προς τη βάση·

12.

υποστηρίζει ότι η συμμετοχή των γυναικών στη λήψη αποφάσεων σχετικά με την κλιματική αλλαγή αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό παράγοντα για πιο αποτελεσματικές πολιτικές και προγράμματα για την κλιματική αλλαγή που θα λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου· ζητεί να ενισχυθεί η συμμετοχή των γυναικών σε δράσεις σε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τους κυβερνητικούς φορείς και τις δημόσιες αρχές σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης· καλεί το Συμβούλιο να αποδεσμεύσει την οδηγία για τις γυναίκες στα διοικητικά συμβούλια (8)·

13.

τονίζει ότι η ανάκαμψη από την πανδημία αποτελεί ευκαιρία για την οικοδόμηση μιας νέας κανονικότητας και για τον αναπροσανατολισμό των πόρων για την επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης και με ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων κοινωνίας· ενθαρρύνει τη χρήση εργαλείων συνεκτίμησης της διάστασης του φύλου για την εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, δεδομένου ότι θα πρέπει να αποτελούν τη βάση όχι μόνο για την ανάκαμψη, αλλά και για την επίτευξη μιας βιώσιμης, δίκαιης και ισότιμης κοινωνίας·

14.

ζητεί να ενισχυθεί η έρευνα προκειμένου να εντοπιστούν τα εμπόδια στη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων, καθώς και να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο τα στερεότυπα που αφορούν το φύλο επηρεάζουν την κατανάλωση και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων· ενθαρρύνει τη χρήση μοντέλων όπως η GAMMA (Μέθοδος εκτίμησης της ισότητας των φύλων για τον μετριασμό και την προσαρμογή) για την απόκτηση καλύτερων δεδομένων·

15.

θεωρεί ότι μια προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τη διάσταση του φύλου θα ανταποκριθεί καλύτερα στις ανάγκες και τις ικανότητες όλων των πολιτών. Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές είναι οι πλέον κατάλληλες για να ενσωματώσουν τα κοινωνικά ζητήματα στη δράση για το κλίμα, δεδομένου ότι αποτελούν το πλησιέστερο στους πολίτες επίπεδο διακυβέρνησης και διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην εφαρμογή της νομοθεσίας· τονίζει ότι η συμμετοχή των γυναικών πρέπει να προωθηθεί σε όλα τα θεσμικά επίπεδα, ξεκινώντας από το ενωσιακό·

16.

ζητεί αυτή η προσέγγιση με γνώμονα το φύλο να αντικατοπτρίζεται στο ευρωπαϊκό σύμφωνο για το κλίμα με σκοπό να επηρεάζει τις δράσεις και τις πολιτικές για το κλίμα, μέσω της συμπερίληψης ειδικών δραστηριοτήτων προβολής που επικεντρώνονται στην ευαισθητοποίηση, την εκπαίδευση και την ανταλλαγή γνώσεων σχετικά με τη διάσταση του φύλου·

17.

υπογραμμίζει τη σημασία της διακομματικής συνεργασίας μεταξύ των ΜΚΟ που σχετίζονται με το φύλο και το περιβάλλον και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και της δημιουργίας κοινών εκστρατειών ευαισθητοποίησης και προγραμμάτων κατάρτισης·

Πράσινες θέσεις εργασίας

18.

εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι μια πράσινη, ψηφιακή και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη θα προσφέρει ευκαιρίες για νέες θέσεις εργασίας ή για την επανένταξη μακροχρόνια ανέργων γυναικών στην ψηφιακή οικονομία· υποστηρίζει ότι η πορεία προς μια βιώσιμη οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών θα επιτρέψει την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου ώστε να αποφευχθεί η διαιώνιση των υφιστάμενων ανισοτήτων·

19.

τονίζει ότι η συμβολή των γυναικών σε οικολογικές οικονομικές δραστηριότητες είναι απαραίτητη για την επίτευξη δίκαιης βιώσιμης ανάπτυξης και πρέπει να προβληθεί και να αναδειχθεί· οι γυναίκες και τα κορίτσια μπορούν επίσης να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες στον τομέα της πράσινης επιχειρηματικότητας και να γίνουν πράσινοι εργοδότες και όχι εργαζόμενοι, αρκεί αυτό να μην σημαίνει μεγαλύτερη επισφάλεια για τις μισθωτές εργαζόμενες που οδηγούνται στην αυτοαπασχόληση·

20.

αναγνωρίζει ότι η τεχνολογία θα διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο στις ζωές όλων μας και ότι είναι ζωτικής σημασίας ο τεχνολογικός τομέας να μοιάζει με την κοινωνία που εξυπηρετεί· ζητεί τη δημιουργία και τη χρηματοδότηση προγραμμάτων ειδικευμένης ψηφιακής και τεχνολογικής εκπαίδευσης που να απευθύνονται στις γυναίκες και τα κορίτσια, ως βασική ευκαιρία για την επιτάχυνση της καινοτομίας στον τομέα της κλιματικής και της ενεργειακής μετάβασης, με την ενίσχυση των ποσοστώσεων των φύλων σε αυτούς τους τομείς και τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε επαγγελματικές ευκαιρίες (9)·

21.

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν την ισότητα των φύλων ως σημαντική πτυχή της ψηφιακής μετάβασης, συμπεριλαμβανομένης της διάστασης του φύλου στην ανάπτυξη πολιτικών ψηφιακής εκπαίδευσης, προωθώντας προγράμματα καθοδήγησης με γυναικεία πρότυπα στις ΤΠΕ, εξαλείφοντας συνειδητές και ασυνείδητες προκαταλήψεις που εισάγουν διακρίσεις λόγω φύλου από αλγόριθμους, προλαμβάνοντας τη βία στον κυβερνοχώρο με την αξιοποίηση των προσπαθειών και των προγραμμάτων του Erasmus+, και ενισχύοντας την ιδέα μιας προσέγγισης διά βίου μάθησης στην εκπαίδευση ενηλίκων, ιδίως σε απομακρυσμένες περιοχές και αποτρέποντας τον ψηφιακό αποκλεισμό·

22.

θεωρεί ότι η τηλεργασία μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη καλύτερης ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, ιδίως για τις γυναίκες, υπό την προϋπόθεση ότι οι οικογένειες έχουν πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές και ποιοτικές υπηρεσίες παιδικής μέριμνας, συμπεριλαμβανομένης της φροντίδας για τα παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας, καθ’ όλη τη διάρκεια του ωραρίου εργασίας, και ότι δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στο γεγονός ότι οι γυναίκες πέφτουν όλο και περισσότερο θύματα ενδοοικογενειακής βίας (10)· τονίζει τη σημασία της εξασφάλισης του πλέον πρόσφατου τεχνολογικού υλισμικού και του διαδικτύου υψηλής ταχύτητας για τηλεργασία με προσιτό κόστος, καθώς και της διεύρυνσης του προγράμματος WIFI4EU για απομακρυσμένες περιοχές· ζητεί μετ’ επιτάσεως να προχωρήσει γρήγορα η φιλόδοξη εφαρμογή της οδηγίας του 2019 για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής·

Βιώσιμες δημόσιες μεταφορές και κινητικότητα

23.

επισημαίνει ότι ο σχεδιασμός και ο προγραμματισμός των συστημάτων μεταφορών στις πόλεις θα πρέπει να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη την ανισορροπία μεταξύ των φύλων, δεδομένου ότι οι γυναίκες τείνουν να χρησιμοποιούν συχνότερα τα δημόσια μέσα μεταφοράς· τονίζει ότι η ασφάλεια και η αίσθηση ασφάλειας αποτελούν σημαντικά σημεία που πρέπει να βελτιωθούν· τα πρότυπα κινητικότητας (συμπεριλαμβανομένων των χρονοδιαγραμμάτων) και οι αποφάσεις σχετικά με την ευκολία χρήσης των διαδρομών πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διάφορες χρήσεις ανά φύλο (περισσότερες μετακινήσεις για άνδρες και συντομότερα ταξίδια πολλαπλών στάσεων για τις γυναίκες), καθώς και την κατανομή των ρόλων στην αγορά εργασίας και στην οικονομία μέριμνας· τονίζει ότι οι δυνατότητες, η αξιοπιστία και η ευελιξία των υπηρεσιών των δημόσιων μέσων μεταφοράς σε ώρες εκτός αιχμής πρέπει να ανταποκρίνονται καλύτερα στα πρότυπα κινητικότητας των ανθρώπων ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας έχοντας κατά νου ότι κάθε δήμος, περιφέρεια και χώρα θα πρέπει να οργανώνει τις υπηρεσίες δημόσιων συγκοινωνιών σύμφωνα με τις διαφορετικές ανάγκες και δυνατότητες τόσο στις αστικές όσο και στις αγροτικές περιοχές·

24.

θεωρεί ότι οι απλές, οικονομικά αποδοτικές και αναπαραγώγιμες πρωτοβουλίες, όπως η δυνατότητα των νυχτερινών λεωφορείων να σταματούν κατ’ επιθυμία ή η παροχή ποδηλατοδρόμων και πεζόδρομων που είναι καλά φωτισμένοι και πλήρως διαχωρισμένοι από την κυκλοφορία, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην πιο βιώσιμη, ασφαλή και χωρίς αποκλεισμούς κινητικότητα·

25.

πιστεύει ότι πρωτοβουλίες όπως η πλατφόρμα με τίτλο «Γυναίκες στις μεταφορές — Ενωσιακή πλατφόρμα αλλαγής» μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της απασχόλησης των γυναικών στον τομέα των μεταφορών και να παρέχει ένα καλό φόρουμ για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Ζητεί να δοθεί συνέχεια μέσω των πρεσβευτών για την πολυμορφία στον τομέα των μεταφορών·

26.

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να σχεδιάσει τρόπους σύνδεσης των πόλεων με απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και τρόπους διασφάλισης της προσβασιμότητας και της συνδεσιμότητας, καθώς και της μεγαλύτερης χρήσης καθαρών οχημάτων, τρένων και ηλεκτρικών και υβριδικών λεωφορείων για μεγαλύτερες αποστάσεις· πιστεύει στις ψηφιακές λύσεις για την αγορά εισιτηρίων μέσω διαφορετικών εφαρμογών και αναγνωρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλονται στο πλαίσιο του νέου αστικού θεματολογίου της ΕΕ·

Ενεργειακή φτώχεια

27.

εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για την αύξηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών σε όλα τα κράτη μέλη, γεγονός που ωθεί πολλές γυναίκες και άνδρες στην ενεργειακή φτώχεια και την οικονομική αδυναμία μετακινήσεων· καλεί την ΕΕ να λάβει μακροπρόθεσμα αντίμετρα, συμπεριλαμβανομένης της διερεύνησης των λόγων για την αύξηση των τιμών της ενέργειας·

28.

αναγνωρίζει ότι η ενεργειακή φτώχεια επηρεάζει δυσανάλογα τις γυναίκες λόγω των διαρθρωτικών ανισοτήτων στην κατανομή του εισοδήματος, την κοινωνικοοικονομική τους κατάσταση και το χάσμα μεταξύ των φύλων όσον αφορά τη φροντίδα·

29.

εφιστά την προσοχή στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (11) στο οποίο καλεί την ΕΕ να συμπεριλάβει τη διάσταση του φύλου σε όλες τις πολιτικές της και προγράμματα για την ενέργεια με έμφαση κυρίως στις γυναίκες και τα κορίτσια που αντιμετωπίζουν τη φτώχεια, τον κοινωνικό αποκλεισμό και την περιθωριοποίηση·

30.

ενθαρρύνει τον συμβουλευτικό κόμβο για την ενεργειακή φτώχεια της ΕΕ (EPAH) να ενσωματώνει τη διάσταση του φύλου στους δείκτες του και κατά τη χρήση και τη συλλογή δεδομένων·

31.

επαναλαμβάνει ότι η ενεργειακή φτώχεια αποτελεί μείζονα κοινωνική πρόκληση με κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης· υπογραμμίζει, ως εκ τούτου, πως η καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας απαιτεί την προσφυγή σε διαφορετικά μέσα δημόσιας πολιτικής, λαμβανομένων ταυτόχρονα υπόψη των ζητημάτων ενεργειακής απόδοσης και κοινωνικής προστασίας·

32.

επικροτεί πρωτοβουλίες, όπως η πλατφόρμα της ΕΕ για την αλλαγή και το βραβείο «Γυναίκες στον τομέα της ενέργειας» (Women in Energy), ως μέσο προώθησης της ισότητας των φύλων, καθώς και την πρόταση του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα για την αντιστάθμιση των μη ισορροπημένων κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της επέκτασης του ΣΕΔΕ στις μεταφορές και τα κτίρια, όπου αναφέρεται η ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι προοπτικές των γυναικών· τονίζει την ανάγκη η υλοποίηση του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα και του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης να καθοδηγούνται από προσεγγίσεις που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου· επικροτεί την επικείμενη δρομολόγηση της πλατφόρμας ισότητας για τον τομέα της ενέργειας από τη Γενική Διεύθυνση Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής·

Συνεκτίμηση της ισότητας των φύλων στον προϋπολογισμό

33.

υπενθυμίζει ότι η συνεκτίμηση της ισότητας των φύλων στον προϋπολογισμό σημαίνει ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στο σύνολο της διαδικασίας του προϋπολογισμού και κατ’ επέκταση σε όλες τις αποφάσεις σχετικά με τα έσοδα και τις δαπάνες·

34.

αναγνωρίζει με ανησυχία τα συμπεράσματα δύο πρόσφατων μελετών που διεξήγαγε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2015 και το 2017, επισημαίνοντας την ανεπαρκή συνεκτίμησης της ισότητας των φύλων στον προϋπολογισμό στην πράξη και την απουσία προόδου όσον αφορά τη συνεκτίμηση της ισότητας των φύλων στον προϋπολογισμό την περίοδο 2015-2017 (12)·

35.

εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου δεν περιλαμβάνεται στα 11 κριτήρια αξιολόγησης που ορίζονται στον κανονισμό για τον μηχανισμό ανθεκτικότητας. Γενικότερα, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (13) θεωρεί ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν ενσωματώνει τη διάσταση του φύλου, δεδομένου ότι βασικά στοιχεία, όπως η ανάλυση ως προς το φύλο, οι στόχοι που σχετίζονται με το φύλο, οι δείκτες και η λογοδοσία μέσω της υποβολής εκθέσεων, απουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό·

36.

εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η πρόσφατη ανακοίνωση με τίτλο «Στρατηγική χρηματοδότησης της μετάβασης προς τη βιώσιμη οικονομία» (14) δεν περιλαμβάνει τη διάσταση του φύλου, ιδίως δεδομένου ότι η συμμετοχικότητα είναι ένας από τους τέσσερις κύριους τομείς που προσδιορίστηκαν στους οποίους απαιτείται η ανάληψη περαιτέρω δράσης προκειμένου το χρηματοοικονομικό σύστημα να στηρίξει πλήρως τη μετάβαση της οικονομίας προς τη βιωσιμότητα·

37.

καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο να δεσμευτούν για τη συνεκτίμηση της ισότητας των φύλων στον προϋπολογισμό, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι ενσωματώνεται στο σύνολο του προϋπολογισμού της ΕΕ και ότι οι συστάσεις του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου εφαρμόζονται πλήρως, μεταξύ άλλων, κατά την ενδιάμεση επανεξέταση του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) και την εφαρμογή του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας·

38.

υπενθυμίζει τη γνωμοδότηση της ΕτΠ με θέμα «Μια Ένωση ισότητας — Στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025» (15), στην οποία ζητούσε σαφέστερη σύνδεση μεταξύ της στρατηγικής και των κύριων πολιτικών προτεραιοτήτων και στρατηγικών της ΕΕ, ιδίως κατά τη μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία· επικροτεί τη γνωμοδότηση της ΕτΠ με θέμα «Η διάσταση του φύλου στα διαρθρωτικά ταμεία και στο Ταμείο Συνοχής της περιόδου 2021-2027, με έμφαση στην προπαρασκευή των επιχειρησιακών προγραμμάτων» (16), στην οποία τονίζεται η ανάγκη να εξεταστεί η ισότητα των φύλων ως εγκάρσιο κριτήριο για την κατάρτιση προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, στόχος που πρέπει να επιδιωχθεί από τα προγράμματα, και ως ισχυρός παράγοντας που συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης και ισόρροπης ανάπτυξης της πολιτικής συνοχής·

Διεθνές επίπεδο

39.

επικροτεί την απόφαση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) να εγκρίνει την πολιτική της για την ισότητα των φύλων (17) και το σχέδιο εφαρμογής αυτής με σκοπό τη συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου στις εργασίες της·

40.

εκφράζει την ικανοποίησή της για την κατάρτιση ειδικού θεματολογίου στο πλαίσιο της διαδικασίας UNFCCC —το βελτιωμένο πρόγραμμα εργασίας της Λίμα σχετικά με την ισότητα των φύλων και το σχέδιο δράσης της για την ισότητα των φύλων— για την αντιμετώπιση της έλλειψης εφαρμογής πολιτικών για το κλίμα με γνώμονα τη διάσταση του φύλου και για τη διασφάλιση της συμμετοχής των γυναικών στην παγκόσμια συζήτηση και τις διεθνείς διαπραγματεύσεις για την κλιματική αλλαγή. Χαιρετίζει ειδικότερα τον ορισμό εθνικών σημείων επαφής για θέματα φύλου και την κλιματική αλλαγή για κάθε κόμμα·

41.

σημειώνει την αναγνώριση, στις Συμβάσεις του Ρίο (18), των σημαντικών δεσμών μεταξύ των ζητημάτων που σχετίζονται με το φύλο· εφιστά την προσοχή στη Διακήρυξη του Πεκίνου και στην πλατφόρμα δράσης της ως την πιο ολοκληρωμένη πηγή για καθοδήγηση και έμπνευση για την επίτευξη της ισότητας των φύλων. Στην ενότητα ΙΑ (19) της διακήρυξης επισημαίνονται ειδικότερα οι σοβαροί κίνδυνοι που συνιστούν τα εύθραυστα οικοσυστήματα και η υποβάθμιση του φυσικού κόσμου για τις γυναίκες και τα κορίτσια, οι οποίοι οξύνονται από τις επιπτώσεις της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής·

42.

ζητεί να διασφαλιστεί ότι οι εθνικά καθορισμένες συνεισφορές και οι τοπικά και περιφερειακά καθορισμένες συνεισφορές θα λαμβάνουν υπόψη κοινωνικούς παράγοντες και τη διάσταση του φύλου·

43.

χαιρετίζει το προοίμιο της συμφωνίας του Παρισιού, στο οποίο ζητείται η επίτευξη της ισότητας των φύλων και η προώθηση της χειραφέτησης των γυναικών προκειμένου να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη· ενστερνίζεται την αναγνώριση στη συμφωνία του Παρισιού της ανάγκης υιοθέτησης προσεγγίσεων που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου στις προσπάθειες προσαρμογής (άρθρο 7 παράγραφος 5) και ανάπτυξης ικανοτήτων (άρθρο 11 παράγραφος 2), αλλά εκφράζει τη λύπη της για την έλλειψη σχετικής δράσης και ενός πρόσθετου σχεδίου εφαρμογής.

Βρυξέλλες, 27 Ιανουαρίου 2022.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών

Απόστολος ΤΖΙΤΖΙΚΩΣΤΑΣ

(1) Συμπεράσματα του Συμβουλίου — Προπαρασκευαστικές εργασίες για τις συνεδριάσεις της σύμβασης–πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC) (Γλασκόβη, 31 Οκτωβρίου — 12 Νοεμβρίου 2021).

(2) https://www.gov.scot/publications/glasgow-womens-leadership-statement-gender-equality-climate-change/

(3) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020DC0152&from=EL

(4) Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία [COM(2019) 640 final], το σχέδιο κλιματικών στόχων για το 2030 [COM(2020) 562 final] και το πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030 [COM(2014) 15 final]· Καθαρός πλανήτης για όλους [COM(2018) 773 final] δεν κάνουν καμία αναφορά στο φύλο· το πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον (1386/2014/EU) περιλαμβάνει μία αναφορά στις εγκύους ως ευάλωτη ομάδα. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι η συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου αποτελεί υποχρέωση που απορρέει από τη Συνθήκη, ότι στη στρατηγική για την ισότητα των φύλων καθορίζεται πλαίσιο για την πολιτική της ΕΕ για την ισότητα των φύλων και ότι η ΕΕ είναι προσηλωμένη στην υλοποίηση των ΣΒΑ (2015) και του σχεδίου δράσης για θέματα φύλου (GAP) της UNFCCC (2019). https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jcms.13082.

(5) EE C 270 της 7.7.2021, σ. 2.

(6) https://eige.europa.eu/gender-mainstreaming/toolkits/gender-impact-assessment/guide-gender-impact-assessment

(7) Union of equality: the first year of actions and achievements | European Commission (europa.eu) (Ένωση ισότητας: το πρώτο έτος δράσεων και επιτευγμάτων | Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

(8) Η οδηγία αυτή θα διασφαλίσει ότι τουλάχιστον το 40 % των μελών μη εκτελεστικών διοικητικών συμβουλίων εταιρειών είναι γυναίκες.

(9) Επιτυχημένα παραδείγματα: Γυναίκες και κορίτσια στο φόρουμ STEM, Girls Go Circular [Συμμετοχή των κοριτσιών στην κυκλική οικονομία] (eit.girlsgocircular.eu)· δημιουργία του πίνακα αποτελεσμάτων για τις γυναίκες στον ψηφιακό τομέα ως αναπόσπαστου μέρους του Δείκτη Ψηφιακής Οικονομίας και Κοινωνίας (DESI).

(10) https://www.unwomen.org/en/news/in-focus/in-focus-gender-equality-in-covid-19-response/violence-against-women-during-covid-19

(11) ΕΕ C 76 της 28.2.2018, σ. 93.

(12) https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2020/660058/IPOL_BRI(2020)660058_EN.pdf

(13) https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/SR21_10/SR_Gender_mainstreaming_EL.pdf

(14) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52021DC0390&qid=1635262292392&from=EL

(15) CDR 2016/2020.

(16) CDR 2503/2021.

(17) https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2020/05/IPCC_Gender_Policy_and_Implementation_Plan.pdf

(18) Συγκεκριμένα η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τη βιολογική ποικιλότητα, η σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή και η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της απερήμωσης.

(19) https://beijing20.unwomen.org/sites/default/files/Headquarters/Attachments/Sections/CSW/PFA_E_Final_WEB.pdf