ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 17.11.2021

COM(2021) 699 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Στρατηγική της ΕΕ για το έδαφος με ορίζοντα το 2030

Αποκομίζοντας τα οφέλη του υγιούς εδάφους για τους ανθρώπους, τα τρόφιμα, τη φύση και το κλίμα

{SWD(2021) 323 final}

1.Εισαγωγή

Οι επενδύσεις για την πρόληψη και την αποκατάσταση της υποβάθμισης του εδάφους είναι οικονομικά αποδοτικές. Δεδομένου ότι αποτελούν το μεγαλύτερο χερσαίο οικοσύστημα της ΕΕ, τα υγιή εδάφη υποστηρίζουν πολλούς τομείς της οικονομίας, ενώ η υποβάθμιση του εδάφους κοστίζει στην ΕΕ αρκετές δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως 11 . Οι πρακτικές διαχείρισης που υποστηρίζουν και βελτιώνουν την υγεία του εδάφους και τη βιοποικιλότητα ενισχύουν την οικονομική αποδοτικότητα και περιορίζουν τις εισροές (π.χ. φυτοφάρμακα, λιπάσματα) που απαιτούνται για τη διατήρηση των αποδόσεων. Η ανάσχεση και η αντιστροφή των σημερινών τάσεων υποβάθμισης του εδάφους θα μπορούσε να αποφέρει σε παγκόσμιο επίπεδο οικονομικά οφέλη αξίας έως και 1,2 τρισ. EUR ετησίως 12 . Το κόστος της αδράνειας όσον αφορά την υποβάθμιση του εδάφους, που είναι εξαπλάσιο του κόστους ανάληψης δράσης στην Ευρώπη 13 , δεν είναι μόνο οικονομικό· η αδράνεια όχι μόνο θα οδηγούσε σε απώλεια της γονιμότητας. η οποία θα επηρέαζε την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, αλλά θα είχε επίσης επιπτώσεις στην ποιότητα των προϊόντων και στη διατροφική τους αξία.

2.Όραμα και στόχοι: επίτευξη καλής υγείας του εδάφους έως το 2050

·Καταπολέμηση της απερήμωσης, αποκατάσταση υποβαθμισμένων γαιών και εδαφών, συμπεριλαμβανομένων των εδαφών που επηρεάζονται από την απερήμωση, την ξηρασία και τις πλημμύρες, και επιδίωξη της επίτευξης ενός κόσμου με μηδενική υποβάθμιση της γης (στόχος βιώσιμης ανάπτυξης 15.3) 16 .

·Αποκατάσταση σημαντικών εκτάσεων υποβαθμισμένων και πλούσιων σε άνθρακα οικοσυστημάτων, συμπεριλαμβανομένων των εδαφών 17 .

·Επίτευξη καθαρών απορροφήσεων αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ 310 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου CO2 ετησίως για τον τομέα χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας (LULUCF) 18 .

·Επίτευξη καλής οικολογικής και χημικής κατάστασης των επιφανειακών υδάτων και καλής χημικής και ποσοτικής κατάστασης των υπόγειων υδάτων έως το 2027 19 .

·Μείωση των απωλειών θρεπτικών ουσιών τουλάχιστον κατά 50 %, της συνολικής χρήσης χημικών φυτοφαρμάκων και του σχετικού κινδύνου κατά 50 % και της χρήσης των πιο επικίνδυνων φυτοφαρμάκων κατά 50 % έως το 2030 20 .

·Επίτευξη σημαντικής προόδου όσον αφορά την αποκατάσταση των μολυσμένων εδαφών 21 .

·Επίτευξη μηδενικής καθαρής δέσμευσης γης 22 23 .

·Περιορισμός της ρύπανσης του εδάφους σε επίπεδα που δεν θεωρούνται πλέον επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία και τα φυσικά οικοσυστήματα, και σεβασμός των ορίων στα οποία μπορεί να αντεπεξέλθει ο πλανήτης μας, ώστε το περιβάλλον να παραμένει απαλλαγμένο από τοξικές ουσίες 24 .

·Επίτευξη μιας κλιματικά ουδέτερης Ευρώπης 25 , με αρχικό στόχο την επίτευξη χερσαίας κλιματικής ουδετερότητας στην ΕΕ έως το 2035 26 .

·Μετατροπή της ΕΕ σε μια κοινωνία ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή, πλήρως προσαρμοσμένη στις αναπόφευκτες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής έως το 2050 27 .

·να παρέχουν τρόφιμα και να παράγουν βιομάζα, μεταξύ άλλων στους τομείς της γεωργίας και της δασοκομίας·

·να απορροφούν, να αποθηκεύουν και να διηθούν τα ύδατα και να μετατρέπουν θρεπτικά στοιχεία και ουσίες, προστατεύοντας έτσι τα υπόγεια υδατικά συστήματα·

·να παρέχουν τη βάση για τη ζωή και τη βιοποικιλότητα, συμπεριλαμβανομένων των οικοτόπων, των ειδών και των γονιδίων·

·να λειτουργούν ως δεξαμενή άνθρακα·

·να παρέχουν μια φυσική πλατφόρμα και πολιτιστικές υπηρεσίες για τους ανθρώπους και τις δραστηριότητές τους·

·να λειτουργούν ως πηγή πρώτων υλών·

·να αποτελούν αρχείο γεωλογικής, γεωμορφολογικής και αρχαιολογικής κληρονομιάς.

3.Το έδαφος ως λύση κρίσιμης σημασίας για τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε

3.1.Ο ρόλος του εδάφους όσον αφορά τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν

·Τα οργανικά εδάφη (συμπεριλαμβανομένων των τυρφώνων) έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε άνθρακα άνω του 20 % σε ξηρό βάρος και καλύπτουν το 8 % της ΕΕ 34 . Οι τυρφώνες είναι χερσαίοι υγροβιότοποι στους οποίους οι συνθήκες πλημμύρας παρεμποδίζουν την πλήρη αποσύνθεση του φυτικού υλικού. Η αποστράγγιση των τυρφώνων σε όλες τις κατηγορίες γης στην Ευρώπη ευθύνεται από μόνη της περίπου για το 5 % των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ. Οι εκπομπές από καλλιεργούμενα οργανικά εδάφη εξακολουθούν να μην σημειώνουν σημαντική μείωση εξαιτίας της συνέχισης επιζήμιων καλλιεργητικών πρακτικών. Ωστόσο, η αποκατάσταση των αποστραγγισμένων οργανικών εδαφών θα μπορούσε από μόνη της να μειώσει σημαντικά τις εκπομπές CO2 από το έδαφος, γεγονός που αποφέρει πολυάριθμα παράλληλα οφέλη για τη φύση, τη βιοποικιλότητα και την προστασία των υδάτων 35 .

·Τα ανόργανα εδάφη έχουν περιεκτικότητα σε άνθρακα μικρότερη από 20 %, μολονότι γενικότερα η περιεκτικότητά τους είναι μικρότερη από 5 %. Κάθε χρόνο τα ανόργανα εδάφη που καλλιεργούνται χάνουν περίπου 7,4 εκατομμύρια τόνους άνθρακα 36 , μεταξύ άλλων εξαιτίας της εφαρμογής μη βιώσιμων γεωργικών πρακτικών. Ωστόσο, αυτή η δεξαμενή άνθρακα είναι ο «τραπεζικός λογαριασμός» των γεωργών και των δασοκόμων όσον αφορά το φυσικό κεφάλαιο. Είναι σημαντικό να μην εξαντληθεί, δεδομένου ότι η περιεκτικότητα σε άνθρακα αποτελεί τη βάση για τη βιοποικιλότητα, την υγεία και τη γονιμότητα του εδάφους. Επιπλέον, η δέσμευση άνθρακα σε ανόργανα εδάφη, μολονότι εξαρτάται από τον τύπο του εδάφους και τις κλιματικές συνθήκες, είναι μια οικονομικά αποδοτική μέθοδος μετριασμού των εκπομπών, η οποία έχει σημαντικές δυνατότητες δέσμευσης μεταξύ 11 και 38 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου CO2 ετησίως στην Ευρώπη 37 αν εφαρμοστούν ορισμένες ήδη αναγνωρισμένες πρακτικές διαχείρισης σε μεγαλύτερη κλίμακα σε αρόσιμες εκτάσεις. Πολλές από αυτές τις πρακτικές είναι οικονομικά αποδοτικές 38 . Οι δασοκόμοι έχουν επίσης σημαντικές ευκαιρίες για την εφαρμογή μέτρων που βελτιώνουν ταυτόχρονα την παραγωγικότητα των δασών, τη λειτουργία των καταβοθρών άνθρακα και τα υγιή χαρακτηριστικά του εδάφους. Ο τραπεζικός και χρηματοπιστωτικός τομέας ενδιαφέρεται ολοένα και περισσότερο για επενδύσεις σε γεωργούς που εφαρμόζουν βιώσιμες πρακτικές και αυξάνουν τον εδαφικό άνθρακα, καθώς και για τη δημιουργία κινήτρων βάσει της αγοράς για την αποθήκευση άνθρακα. Υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η ανθρακοδεσμευτική γεωργία μπορεί να συμβάλει σημαντικά στις προσπάθειες της ΕΕ για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, ενώ αποφέρει και άλλα παράλληλα οφέλη όπως η αύξηση της βιοποικιλότητας και η διατήρηση των οικοσυστημάτων 39 .

·Με βάση τα αποτελέσματα της εκτίμησης των επιπτώσεων, θα εξετάσει το ενδεχόμενο να προτείνει νομικά δεσμευτικούς στόχους στο πλαίσιο του νομοθετήματος για την αποκατάσταση της φύσης, με σκοπό τον περιορισμό της αποστράγγισης των υγροτόπων και των οργανικών εδαφών και την αποκατάσταση των διαχειριζόμενων και αποστραγγιζόμενων τυρφώνων, προκειμένου να διατηρηθούν και να αυξηθούν τα αποθέματα άνθρακα του εδάφους, να ελαχιστοποιηθούν οι κίνδυνοι πλημμύρας και ξηρασίας και να ενισχυθεί η βιοποικιλότητα, λαμβάνοντας υπόψη τις συνέπειες των στόχων αυτών όσον αφορά τις μελλοντικές πρωτοβουλίες για την ανθρακοδεσμευτική γεωργία και τα συστήματα γεωργικής και δασοκομικής παραγωγής. Επιπλέον, η ΕΕ δεσμεύεται να προστατεύει τους υγροτόπους και τους τυρφώνες σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού για τα στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ.

·Θα συμβάλλει στην αξιολόγηση της κατάστασης των τυρφώνων στο πλαίσιο της παγκόσμιας πρωτοβουλίας για τους τυρφώνες που οργανώνεται από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) και το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) 40 .

·Η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο λήψης μέτρων, ενδεχομένως στο πλαίσιο του νομοθετήματος για την αποκατάσταση της φύσης, για την ενίσχυση της βιοποικιλότητας στις γεωργικές εκτάσεις τα οποία θα συμβάλουν στη διατήρηση και την αύξηση του οργανικού άνθρακα του εδάφους.

·Θα συμμετάσχει στη διεθνή πρωτοβουλία «4 ανά 1000» για την αύξηση του εδαφικού άνθρακα στις γεωργικές εκτάσεις 41 .

·Θα διατυπώσει ένα μακροπρόθεσμο όραμα για βιώσιμους κύκλους άνθρακα (συμπεριλαμβανομένης της δέσμευσης, της αποθήκευσης και της χρήσης CO2) σε μια κλιματικά ουδέτερη ενωσιακή οικονομία. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα εκδώσει ανακοίνωση σχετικά με την αποκατάσταση βιώσιμων κύκλων άνθρακα το 2021 και θα παρουσιάσει την πρωτοβουλία της ΕΕ για την ανθρακοδεσμευτική γεωργία καθώς και μια νομοθετική πρόταση για την πιστοποίηση της απορρόφησης άνθρακα το 2022, με σκοπό την προώθηση ενός νέου πράσινου επιχειρηματικού μοντέλου που θα επιβραβεύει τους διαχειριστές γης, π.χ. τους γεωργούς και τους δασοκόμους, όταν χρησιμοποιούν πρακτικές που είναι φιλικές προς το κλίμα 42 .

3.2. Το έδαφος και η κυκλική οικονομία

3.2.1.Ασφαλής, βιώσιμη και κυκλική χρήση του εδάφους εκσκαφής

·Θα διερευνήσει τα ρεύματα εδαφών εκσκαφής που παράγονται, υφίστανται επεξεργασία και επαναχρησιμοποιούνται στην ΕΕ και θα διενεργήσει συγκριτική αξιολόγηση της κατάστασης της αγοράς στα κράτη μέλη έως το 2023. Με αυτόν τον τρόπο θα προκύψει η πλήρης εικόνα της κατάστασης στην ΕΕ.

·Στο πλαίσιο της κατάρτισης του νόμου για την υγεία του εδάφους, θα αξιολογήσει την ανάγκη και τις δυνατότητες θέσπισης νομικά δεσμευτικών διατάξεων για «διαβατήριο εδάφους εκσκαφής» και θα παράσχει καθοδήγηση, με βάση τις εμπειρίες των κρατών μελών, για τη θέσπιση ενός τέτοιου συστήματος. Το διαβατήριο θα πρέπει να αντικατοπτρίζει την ποσότητα και την ποιότητα του εδάφους εκσκαφής ώστε να διασφαλίζεται ότι θα μεταφέρεται, θα υποβάλλεται σε επεξεργασία ή θα επαναχρησιμοποιείται με ασφάλεια αλλού.

3.2.2.Περιορισμός της δέσμευσης γης και της σφράγισης του εδάφους μέσω της κυκλικής χρήσης γης

·Να θέσουν έως το 2023 τους δικούς τους φιλόδοξους εθνικούς, περιφερειακούς και τοπικούς στόχους για τη μείωση της καθαρής δέσμευσης γης έως το 2030, προκειμένου να συμβάλουν με μετρήσιμο τρόπο στην επίτευξη του στόχου της ΕΕ για το 2050, και θα πρέπει επίσης να υποβάλουν εκθέσεις προόδου.

·Να ενσωματώσουν την «ιεράρχηση της δέσμευσης γης» στα σχέδια οικολογικού προσανατολισμού των πόλεων 53 που εφαρμόζουν και να δώσουν προτεραιότητα στην επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση γης, καθώς στην ποιότητα των αστικών εδαφών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, μέσω κατάλληλων ρυθμιστικών πρωτοβουλιών και μέσω της σταδιακής κατάργησης των οικονομικών κινήτρων που αντιβαίνουν στην εν λόγω ιεράρχηση, όπως τοπικά φορολογικά οφέλη για τη μετατροπή γεωργικής ή φυσικής γης σε δομημένο περιβάλλον.

·Θα συμπεριλάβει τον ορισμό του όρου «καθαρή δέσμευση γης» στον νόμο για την υγεία του εδάφους.

·Στο πλαίσιο της εκτίμησης των επιπτώσεων όσον αφορά τον νόμο για την υγεία του εδάφους, θα εξετάσει το ενδεχόμενο θέσπισης διατάξεων βάσει των οποίων τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των στόχων τους για τη δέσμευση γης.

·Στο πλαίσιο της εκτίμησης των επιπτώσεων όσον αφορά τον νόμο για την υγεία του εδάφους, θα εξετάσει επιλογές για την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των στόχων μηδενικής καθαρής δέσμευσης γης και την εφαρμογή της ιεράρχησης της δέσμευσης γης βάσει στοιχείων που υποβάλλουν τα κράτη μέλη.

·Θα παράσχει κατευθυντήριες γραμμές σε δημόσιες αρχές και ιδιωτικές εταιρείες σχετικά με τον τρόπο μείωσης της σφράγισης του εδάφους, συμπεριλαμβανομένων βέλτιστων πρακτικών για πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο με σκοπό την αντιστροφή της σφράγισης τεχνητών επιφανειών ώστε να αναπνέει το έδαφος, με αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΕ για τη σφράγιση του εδάφους έως το 2024 54 . Θα προωθήσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, με βάση τις εμπειρίες των κρατών μελών ή των περιφερειών που εφαρμόζουν συστήματα χωροταξικού σχεδιασμού τα οποία αντιμετωπίζουν επιτυχώς την πρόκληση της δέσμευσης γης, με σκοπό την ανάπτυξη κοινής μεθοδολογίας 55 .

3.2.3.Κλείσιμο του κύκλου θρεπτικών στοιχείων και άνθρακα

3.3. Ο ρόλος της βιοποικιλότητας του εδάφους όσον αφορά την υγεία των ανθρώπων, των ζώων και των φυτών

·Θα αναδείξει τον ηγετικό της ρόλο παγκοσμίως στον τομέα της ανάπτυξης γνώσεων σχετικά με τη βιοποικιλότητα του εδάφους δημοσιεύοντας έως το 2022 την πρώτη αξιολόγηση της βιοποικιλότητας του εδάφους της ΕΕ και των γονιδίων που προσδίδουν αντοχή στα αντιμικροβιακά σε γεωργικά εδάφη τα οποία τελούν υπό διαφορετικά καθεστώτα διαχείρισης (μέσω της έρευνας LUCAS για το έδαφος).

·Θα εκτιμήσει τον κίνδυνο που ενέχουν πρόσθετα ξένα είδη πλατυέλμινθων προκειμένου να συμπεριληφθούν ενδεχομένως στον κατάλογο των «χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος», σύμφωνα με τον κανονισμό για τα χωροκατακτητικά ξένα είδη 66 .

·Θα επιδιώξει να διασφαλίσει αυξημένη συνοχή και ισχυρότερες συνέργειες μεταξύ των συμβάσεων του Ρίο, καθώς και ένα παγκόσμιο πλαίσιο για τη βιοποικιλότητα για την περίοδο μετά το 2020, το οποίο θα αναγνωρίζει τη σημασία της βιοποικιλότητας του εδάφους, θα ενισχύει τη χρήση βιώσιμων πρακτικών διαχείρισης του εδάφους για την προστασία των οικοσυστημικών υπηρεσιών (ιδίως μέσω της προώθησης της αγροοικολογίας και άλλων φιλικών προς τη βιοποικιλότητα πρακτικών) και θα εντάξει τη διατήρηση και την αποκατάσταση του εδάφους σε διάφορους στόχους και δείκτες.

·Θα συμβάλει ενεργά, αφενός, στην έγκριση, από την 15η διάσκεψη των μερών της σύμβασης για τη βιολογική ποικιλότητα 67 , του σχεδίου δράσης 2020-2030 σχετικά με τη διεθνή πρωτοβουλία για τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της βιοποικιλότητας του εδάφους, καθώς και του επικαιροποιημένου σχεδίου δράσης, και, αφετέρου, στη μετέπειτα εφαρμογή του.

·Θα εντείνει τις προσπάθειες για τη χαρτογράφηση, την αξιολόγηση, την προστασία και την αποκατάσταση της βιοποικιλότητας του εδάφους και θα υποστηρίξει τη δημιουργία του παγκόσμιου παρατηρητηρίου για τη βιοποικιλότητα του εδάφους, όπως προτείνεται από την παγκόσμια εταιρική σχέση για τα εδάφη του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) 68 .

3.4. Ο ρόλος του εδάφους όσον αφορά τη υγεία των υδάτινων πόρων

4.Πρόληψη της υποβάθμισης του εδάφους και της γης και αποκατάσταση της υγείας του εδάφους

4.1. Η βιώσιμη διαχείριση του εδάφους θα πρέπει να καταστεί η νέα κανονικότητα

·Στο πλαίσιο του νόμου για την υγεία του εδάφους και κατόπιν εκτίμησης των επιπτώσεων, θα αξιολογήσει τις απαιτήσεις για τη βιώσιμη χρήση του εδάφους, ώστε να μην παρεμποδίζεται η ικανότητά του να παρέχει οικοσυστημικές υπηρεσίες· θα αξιολογήσει επίσης την επιλογή της θέσπισης νομικών απαιτήσεων.

·Θα εκπονήσει, σε διαβούλευση με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη, δέσμη πρακτικών «βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους», συμπεριλαμβανομένης της αναγεννητικής γεωργίας σύμφωνα με τις αγροοικολογικές αρχές, που θα είναι προσαρμοσμένες στη μεγάλη ποικιλία των οικοσυστημάτων και τύπων εδάφους, και θα προσδιορίσει μη βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης του εδάφους.

·Θα παράσχει βοήθεια στα κράτη μέλη προκειμένου να υλοποιήσουν την πρωτοβουλία «ΔΟΚΙΜΑΣΤΕ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΣΑΣ ΔΩΡΕΑΝ» χρησιμοποιώντας εθνικά κεφάλαια.

·Θα δημιουργήσει, από κοινού με τα κράτη μέλη, ένα δίκτυο αριστείας επαγγελματιών και ένα περιεκτικό δίκτυο πρέσβεων της ΒΔΕ, μεταξύ άλλων για την αναγεννητική και τη βιολογική γεωργία, το οποίο θα συνδέει ενδιαφερόμενα μέρη πέραν της ακαδημαϊκής κοινότητας και των γεωργικών φορέων. Γι’ αυτόν τον σκοπό, θα βασιστούν στις εργασίες του προγράμματος «Ζωντανά εργαστήρια και φάροι» της αποστολής «Μια ευρωπαϊκή συμφωνία για το έδαφος» (βλέπε ενότητα 5.3).

·Στο πλαίσιο της ΚΓΠ και σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, θα συνεχίσει τη διάδοση επιτυχημένων λύσεων βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους και των θρεπτικών στοιχείων, μεταξύ άλλων μέσω των εθνικών αγροτικών δικτύων του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης, των συμβουλευτικών υπηρεσιών για γεωργικές εκμεταλλεύσεις και των συστημάτων γεωργικής γνώσης και καινοτομίας (AKIS), καθώς και της ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας για την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα της γεωργίας (EIP-AGRI).

·Θα προωθήσει τη ΒΔΕ μέσω προαιρετικών δεσμεύσεων μεταξύ των φορέων του συστήματος τροφίμων στο πλαίσιο του κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για υπεύθυνες πρακτικές για τις επιχειρήσεις και το μάρκετινγκ στον τομέα των τροφίμων.

·Θα επιβραβεύσει τα εξαιρετικά επιτεύγματα και τις καινοτόμες πρωτοβουλίες για τη βιώσιμη διαχείριση του εδάφους ενισχύοντας τη συνεργασία με τη γεωργική κοινότητα, για παράδειγμα μέσω του ευρωπαϊκού βραβείου εδάφους για ιδιοκτήτες γαιών 79 .

·Θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει την παγκόσμια εταιρική σχέση για τα εδάφη με σκοπό την προώθηση της βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους παγκοσμίως.

·Θα προτείνει έως το 2023 νομοθετικό πλαίσιο για ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ, όπως αναφέρεται στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο».

·Να εντάξουν δεόντως στα προγράμματά τους στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της ΕΕ τη διατήρηση, την αποκατάσταση και τη βιώσιμη χρήση του εδάφους, αξιοποιώντας πλήρως τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για την ενσωμάτωση των οικοσυστημάτων και των υπηρεσιών που παρέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων 80 .

·Να διασφαλίσουν την ενισχυμένη συμβολή της ΚΓΠ στη διατήρηση και τη βελτίωση της υγείας του εδάφους, σύμφωνα με την ανάλυση των στρατηγικών σχεδίων της ΚΓΠ και την εκτίμηση των σχετικών αναγκών. Αυτό θα επιτευχθεί, μεταξύ άλλων, με την έγκριση φιλόδοξων στρατηγικών σχεδίων της ΚΓΠ που θα περιλαμβάνουν επαρκείς παρεμβάσεις στο πλαίσιο της πράσινης αρχιτεκτονικής 81 , έπειτα από τις συστάσεις της Επιτροπής που περιλαμβάνονται στην ΚΓΠ. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρέχει την απαραίτητη καθοδήγηση και να αξιολογεί τη συμβολή και τη συνέπεια των εν λόγω σχεδίων για την επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας.

·Να θεσπίσουν στο κατάλληλο επίπεδο την πρωτοβουλία «ΔΟΚΙΜΑΣΤΕ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΣΑΣ ΔΩΡΕΑΝ».

4.2. Πρόληψη της απερήμωσης

·Θα εγκρίνει μεθοδολογία και σχετικούς δείκτες, αρχής γενομένης από τους τρεις δείκτες της σύμβασης UNCCD, προκειμένου να αξιολογηθεί η έκταση της απερήμωσης και της υποβάθμισης της γης στην ΕΕ.

·Θα προτείνει στα κράτη μέλη να κηρυχθεί η ΕΕ ως θιγόμενη από την ερημοποίηση βάσει της σύμβασης UNCCD και θα εξακολουθήσει να τα παροτρύνει να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για τον καθορισμό στόχων για τη μηδενική υποβάθμιση της γης.

·Με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) και του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC), θα δημοσιεύει ανά πενταετία πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση της υποβάθμισης της γης και της απερήμωσης στην ΕΕ.

·Θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει βασικές πρωτοβουλίες όπως η πρωτοβουλία του μεγάλου πράσινου τοίχους 89 , η οικολογική αποκατάσταση της Αφρικής 90 και η παροχή βοήθειας για ζητήματα που αφορούν τη γη ή το έδαφος στο πλαίσιο της αναπτυξιακής συνεργασίας.

·Να εγκρίνουν, σύμφωνα με τις δράσεις που προβλέπονται στη στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή 91 , κατάλληλα μακροπρόθεσμα μέτρα για την πρόληψη και τον μετριασμό της υποβάθμισης, ιδίως μειώνοντας τη χρήση των υδάτων και προσαρμόζοντας τις καλλιέργειες στην ποσότητα των υδάτων που είναι διαθέσιμα τοπικά, σε συνδυασμό με την ευρύτερη εφαρμογή σχεδίων διαχείρισης της ξηρασίας και τη βιώσιμη διαχείριση του εδάφους.

4.3. Πρόληψη της ρύπανσης του εδάφους

·Θα αναθεωρήσει την οδηγία για την ορθολογική χρήση των γεωργικών φαρμάκων 94 και θα αξιολογήσει την οδηγία για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων έως το 2022.

·Θα βελτιώσει και θα εναρμονίσει τη συνεκτίμηση της ποιότητας και της βιοποικιλότητας του εδάφους στις εκτιμήσεις κινδύνου της ΕΕ για τις χημικές ουσίες, τα πρόσθετα τροφίμων και ζωοτροφών, τα φυτοφάρμακα, τα λιπάσματα κ.λπ. Αυτό θα επιτευχθεί στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Μία ουσία, μία αξιολόγηση» και σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (ECHA), την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), τον ΕΟΠ, το JRC και τα κράτη μέλη.

·Θα περιορίσει την εκούσια χρήση μικροπλαστικών στο πλαίσιο του κανονισμού για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) και θα εκπονήσει μέτρα για την ακούσια απελευθέρωση μικροπλαστικών έως το 2022. Μετά την έναρξη της διαδικασίας επιβολής περιορισμών από ορισμένα κράτη μέλη, η Επιτροπή θα θεσπίσει περιορισμό δυνάμει του κανονισμού REACH για όλες τις μη ουσιώδεις χρήσεις υπερφθοροαλκυλιωμένων και πολυφθοροαλκυλιωμένων ουσιών (PFAS), που θα αποτρέπει τις εκπομπές τους στο περιβάλλον, μεταξύ άλλων και στο έδαφος, και θα εκπονήσει πλαίσιο πολιτικής για τα πλαστικά που είναι βιολογικής προέλευσης, βιοαποδομήσιμα και λιπασματοποιήσιμα έως το 2022.

·Έως τον Ιούλιο του 2024, θα θεσπίσει κριτήρια βιοαποδομησιμότητας για ορισμένα πολυμερή, όπως οι παράγοντες επικάλυψης και οι γεωργικές στρώσεις εδαφοκάλυψης στο πλαίσιο του κανονισμού της ΕΕ για τα προϊόντα λίπανσης. Τα όρια ρύπων για τα προϊόντα λίπανσης της ΕΕ θα επανεξεταστούν έως τον Ιούλιο του 2026 στο πλαίσιο της γενικής επανεξέτασης του εν λόγω κανονισμού.

4.4.Αποκατάσταση υποβαθμισμένων εδαφών και μολυσμένων χώρων

Το υποβαθμισμένο έδαφος χάνει εν μέρει ή εντελώς την ικανότητα που έχει να παρέχει τις πολλαπλές λειτουργίες και υπηρεσίες του. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εφαρμογή βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους επιτρέπει στο έδαφος να επανέλθει σε υγιή κατάσταση, διασφαλίζοντας την πλήρη ανάκαμψή του έπειτα από μερικά χρόνια (π.χ. σε περίπτωση απώλειας άνθρακα και βιοποικιλότητας ή συμπύκνωσης και διάβρωσης του επιφανειακού γόνιμου στρώματος). Σε άλλες περιπτώσεις, απαιτούνται ενεργητικά μέτρα αποκατάστασης ενίοτε για να επιτευχθεί μερική μόνο αποκατάσταση (π.χ. για εδάφη που έχουν υποστεί σφράγιση, απερήμωση, αλάτωση ή οξίνιση). Στη στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, η Επιτροπή ανακοίνωσε πρόταση για νομικά δεσμευτικούς στόχους αποκατάστασης της φύσης στην ΕΕ το 2021, για την αποκατάσταση των υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων, ιδίως εκείνων που διαθέτουν το μεγαλύτερο δυναμικό δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα, και για την πρόληψη και τη μείωση των επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών. Δυστυχώς, σε κάποιες περιπτώσεις η υποβάθμιση είναι μη αναστρέψιμη.

‒ θα αξιολογήσει τη σκοπιμότητα της καθιέρωσης πιστοποιητικού υγείας του εδάφους για τις αγοραπωλησίες γης, ώστε να παρέχονται στους αγοραστές γης πληροφορίες σχετικά με τα βασικά χαρακτηριστικά και την υγεία των εδαφών του χώρου που προτίθενται να αγοράσουν.

·Σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη, θα διευκολύνει τον διάλογο και την ανταλλαγή γνώσεων σχετικά με τις μεθοδολογίες εκτίμησης κινδύνου όσον αφορά τη μόλυνση του εδάφους και θα προσδιορίσει βέλτιστες πρακτικές.

·Έως το 2024, θα καταρτίσει κατάλογο προτεραιοτήτων της ΕΕ για τους ρύπους μείζονος και/ή αναδυόμενης ανησυχίας που δημιουργούν σημαντικούς κινδύνους για την ποιότητα του εδάφους στην Ευρώπη, και για τους οποίους απαιτείται επαγρύπνηση και κατά προτεραιότητα δράση σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

·Έως το 2022, θα αναθεωρήσει την οδηγία για τις βιομηχανικές εκπομπές 104 και, έως το 2023, θα αξιολογήσει την οδηγία σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη 105 , μεταξύ άλλων όσον αφορά τον ορισμό του όρου «ζημία του εδάφους» και τον ρόλο της χρηματοοικονομικής ασφάλειας.

·Να καθιερώσουν σύστημα πιστοποιητικών υγείας του εδάφους για αγοραπωλησίες γης, με την υποστήριξη του ερευνητικού προγράμματος και της αποστολής της ΕΕ «Μια ευρωπαϊκή συμφωνία για το έδαφος», αν αυτό δεν περιλαμβάνεται στον νόμο για την υγεία του εδάφους.

5.Χρειαζόμαστε περισσότερες γνώσεις για τα εδάφη

5.1. Έδαφος και ψηφιακό θεματολόγιο

·Θα ενισχύσει τη χρήση ψηφιακών εργαλείων και του προγράμματος Copernicus και θα βασιστεί στο JRC για την περαιτέρω ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Εδαφών (EUSO) 112 και του ΕΟΠ για την ανάπτυξη του συστήματος γεωγραφικών πληροφοριών για την Ευρώπη (LISE), το οποίο υποστηρίζεται από προϊόντα γεωχωρικής ανάλυσης.

·Θα παροτρύνει και θα στηρίξει τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν εργαλεία βιωσιμότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων για τις θρεπτικές ουσίες (FaST), στο πλαίσιο των συμβουλευτικών υπηρεσιών για γεωργικές εκμεταλλεύσεις δυνάμει της νέας ΚΓΠ. Τα εργαλεία αυτά θα παρέχουν στους γεωργούς συστάσεις σχετικά με τη χρήση λιπασμάτων, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα και τις διαθέσιμες γνώσεις.

·Θα βελτιώσει την ικανότητα μοντελοποίησης των διαδικασιών που σχετίζονται με το έδαφος στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της Επιτροπής «Προορισμός η Γη» 113 σε συνεργασία με την αποστολή «Μια ευρωπαϊκή συμφωνία για το έδαφος» του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη».

5.2. Δεδομένα για το έδαφος και παρακολούθηση του εδάφους

·Κατόπιν εκτίμησης των επιπτώσεων και στο πλαίσιο του νόμου για την υγεία του εδάφους, θα εξετάσει το ενδεχόμενο θέσπισης διατάξεων για την παρακολούθηση του εδάφους και της βιοποικιλότητας του εδάφους καθώς και για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την κατάσταση του εδάφους, βασιζόμενη σε υφιστάμενα εθνικά και ενωσιακά προγράμματα, όπως η έρευνα LUCAS για το έδαφος. Θα εξετάσει επίσης, στο πλαίσιο της εκτίμησης των επιπτώσεων, το ενδεχόμενο θέσπισης νομικής βάσης σχετικά με την έρευνα LUCAS για το έδαφος με σκοπό τη νομική εδραίωση των στόχων, των προϋποθέσεων, της χρηματοδότησης, της πρόσβασης στη γη, της χρήσης των δεδομένων και των ζητημάτων προστασίας της ιδιωτικής ζωής.

·Θα διασφαλίσει, μέσω των ερευνών LUCAS για το έδαφος, την εναρμονισμένη παρακολούθηση σε επίπεδο ΕΕ της εξέλιξης της περιεκτικότητας του εδάφους σε οργανικό άνθρακα και των αποθεμάτων άνθρακα, συμπληρώνοντας έτσι τις εκθέσεις που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του κανονισμού LULUCF.

·Θα καταβάλει προσπάθειες προκειμένου να συμπεριλάβει στην έρευνα LUCAS για το έδαφος του 2022 119 μια ενότητα για τη μόλυνση με σκοπό την καλύτερη κατανόηση και χαρτογράφηση του ζητήματος της διάχυτης ρύπανσης του εδάφους 120 στην ΕΕ, και θα διασφαλίσει την προοπτική για καθαρά εδάφη δυνάμει του ολοκληρωμένου πλαισίου παρακολούθησης και προοπτικών μηδενικής ρύπανσης.

·Κατά την υλοποίηση του EUSO:

oΘα εντοπίσει, με τη συμβολή του ευρωπαϊκού κοινού προγράμματος για τη διαχείριση των γεωργικών εδαφών 121 , κενά στην παρακολούθηση των εδαφών, σε διάλογο με τα κράτη μέλη και άλλα βασικά ενδιαφερόμενα μέρη.

oΘα καταρτίσει πίνακα ελέγχου του εδάφους που θα περιλαμβάνει ένα σύνολο αξιόπιστων δεικτών εδάφους οι οποίοι θα ενσωματώνουν τις τάσεις και τις προβλέψεις.

oΘα καταρτίσει ενωσιακό κατάλογο του βιοκόσμου του εδάφους με σκοπό την παρακολούθηση και την καλύτερη κατανόηση της βιοποικιλότητας του εδάφους.

5.3. Έρευνα και καινοτομία για το έδαφος

·Θα εφαρμόσει φιλόδοξους χάρτες πορείας για την έρευνα και την καινοτομία με σκοπό την διεύρυνση της βάσης γνώσεων για τη διαχείριση του εδάφους, καθώς και την πρόσβαση στα αποτελέσματα των ερευνητικών δραστηριοτήτων και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων αυτών.

·Θα εξακολουθήσει να παρέχει ουσιώδη χρηματοδότηση i) για τη διερεύνηση λύσεων με σκοπό την αύξηση της βιοποικιλότητας του εδάφους· ii) για την αντιμετώπιση της υποβάθμισης του εδάφους· iii) για την πιλοτική εφαρμογή αντιρρυπαντικών τεχνολογιών.

·Θα προωθήσει την ανάπτυξη και τη χρήση ψηφιακών αισθητήρων τηλεσκόπησης, εφαρμογών και συσκευών δειγματοληψίας χειρός για την αξιολόγηση της ποιότητας του εδάφους.

6.Διευκόλυνση της μετάβασης σε υγιή εδάφη

6.1. Ιδιωτική χρηματοδότηση και ενωσιακή χρηματοδότηση

·Θα δημοσιεύσει οδηγό το 2022 που θα περιέχει επισκόπηση των διαθέσιμων δυνατοτήτων ενωσιακής χρηματοδότησης για την προστασία, τη βιώσιμη διαχείριση και την αποκατάσταση των εδαφών, αφού προσδιοριστούν με σαφήνεια όλες οι προτεραιότητες και οι τομείς εστίασης για την περίοδο 2021-2027.

·Θα προωθήσει επενδύσεις σε έργα που διασφαλίζουν τη βιώσιμη διαχείριση των εδαφών και δεν βλάπτουν σημαντικά τα εδάφη, στο πλαίσιο του κανονισμού της ΕΕ για την ταξινόμηση 129 και των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεών του.

6.2. Εδαφικός γραμματισμός και συμμετοχή της κοινωνίας

·Θα δρομολογήσει πρωτοβουλία για τη συμμετοχή στον εδαφικό γραμματισμό και τη σχετική ευαισθητοποίηση, με βάση το επιτυχημένο παράδειγμα του «ωκεανογραφικού γραμματισμού» 130 .

·Θα διευκολύνει και θα προωθήσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών όσον αφορά την επικοινωνία και τη συμμετοχή για το έδαφος και θα δημιουργήσει μια πύλη για το EUSO καθώς και δίκτυα προβολής με στόχο την υγεία των εδαφών.

·Θα ενσωματώσει το ζήτημα της υποβάθμισης του εδάφους στο ευρωπαϊκό κοινό πλαίσιο αναφοράς για τις ικανότητες βιωσιμότητας 131 , ώστε να αναπτυχθεί η έννοια του εδαφικού γραμματισμού μεταξύ των Ευρωπαίων πολιτών.

·Θα υλοποιήσει ολοκληρωμένο χαρτοφυλάκιο δράσεων για την επικοινωνία, την εκπαίδευση και τη συμμετοχή των πολιτών με σκοπό την προώθηση της υγείας του εδάφους σε διάφορα επίπεδα και την αύξηση της αξίας που αποδίδουν οι πολίτες στο έδαφος, με βάση την αποστολή «Μια ευρωπαϊκή συμφωνία για το έδαφος» και το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Εδαφών.

7.Συμπεράσματα

(1) FAO (2020), State of knowledge of soil biodiversity - Status, challenges and potentialities.

(2) World Resources Institute (2019), Creating a sustainable food future.

(3) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2021), EU Strategy on Adaptation to Climate Change – Impact assessment (Η στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή ‒ Εκτίμηση επιπτώσεων) .

(4) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2005), Εδαφικός Άτλαντας της Ευρώπης (Soil Atlas of Europe).

(5) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2020), Μέριμνα για τα εδάφη, μέριμνα για τη ζωή (Caring for soil is caring for life).

(6) ΕΟΠ (2019), The European Environment: State and Outlook 2020 (Το ευρωπαϊκό περιβάλλον: Κατάσταση και προοπτικές 2020).

(7) Panagos P. et al. (2015), The new assessment of soil loss by water erosion in Europe.

(8) https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/dashboards/land-take-statistics#tab-based-on-data.

(9) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2021), Accounting for ecosystems and their services in the EU (INCA) (Λογιστική για τα οικοσυστήματα και τις υπηρεσίες τους στην ΕΕ).

(10) World Business Council for Sustainable Development (2018), The business case for investing in soil health.

(11) Υπολογίζεται σε 50 δισ. EUR στην έκθεση του συμβουλίου της αποστολής στον τομέα της υγείας του εδάφους (2020), «Μέριμνα για τα εδάφη, μέριμνα για τη ζωή» (Caring for soil is caring for life), https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/4ebd2586-fc85-11ea-b44f-01aa75ed71a1/ .

(12) IPBES (2018), The assessment report on land degradation and restoration.

(13) Nkonya et al. (2016), Economics of Land Degradation and Improvement - A Global Assessment for Sustainable Development.

(14) Στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, COM(2020) 380.

(15) Στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, COM(2021) 82.

(16) Ηνωμένα Έθνη (2015), Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development (Μετασχηματισμός του κόσμου μας: θεματολόγιο για τη βιώσιμη ανάπτυξη με ορίζοντα το 2030).

(17) Στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, COM(2020) 380.

(18) Πρόταση για την αναθεώρηση του κανονισμού LULUCF, COM(2021) 554.

(19) Οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα (οδηγία 2000/60/EK) .

(20) Στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», COM(2020) 381.

(21) Στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, COM(2020) 380.

(22) Χάρτης πορείας για μια αποδοτική, από πλευράς πόρων, Ευρώπη, COM(2011) 571.

(23) 7ο ενωσιακό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον, απόφαση αριθ. 1386/2013/ΕΕ.

(24) Πορεία προς έναν υγιή πλανήτη για όλους, Σχέδιο δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση των υδάτων, του αέρα, και του εδάφους, COM(2021) 400.

(25) Ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα, Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1119.

(26) Πρόταση για την αναθεώρηση του κανονισμού LULUCF, COM(2021) 554.

(27) Στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, COM(2021) 82.

(28) Απαιτήσεις που σχετίζονται με συγκεκριμένες πτυχές της προστασίας του εδάφους στο πλαίσιο, για παράδειγμα, της οδηγίας για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων, της οδηγίας για τις βιομηχανικές εκπομπές, της κοινής γεωργικής πολιτικής, της οδηγίας σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη, της οδηγίας-πλαισίου για τα απόβλητα, του κανονισμού LULUCF.

(29) Θεματική στρατηγική για την προστασία του εδάφους, COM(2006) 231.

(30) Στη δημόσια διαβούλευση απάντησαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, η Επιτροπή των Περιφερειών, ο ΕΟΠ στην έκθεσή του «Το Ευρωπαϊκό περιβάλλον ‒ Κατάσταση και προοπτικές 2020», οι πολίτες και τα ενδιαφερόμενα μέρη. Για λεπτομέρειες βλέπε SWD(2021)xxx.

(31) Όπως, π.χ., εμπειρογνωσία από επιχειρηματικές και επαγγελματικές οργανώσεις, ακαδημαϊκούς φορείς και επιστημονικές οργανώσεις, καθώς και από την κοινωνία των πολιτών.

(32) Πρόταση για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2018/841 και (ΕΕ) 2018/1999, COM(2021) 554 .

(33) Delivering the European Green Deal: Fit for 55 package (Εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας: Δέσμη προσαρμογής στον στόχο του 55 %) .

(34) Υπολογισμός βάσει δεδομένων από εθνικές εκθέσεις που υποβάλλονται δυνάμει της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC).

(35) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2021), Technical guidance handbook: Setting up and implementing result-based carbon farming mechanisms in the EU (Εγχειρίδιο τεχνικών οδηγιών: Δημιουργία και εφαρμογή μηχανισμών ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας με βάση τα αποτελέσματα στην ΕΕ) . Τα στοιχεία είναι του 2016 και συμπεριλαμβάνουν το Ηνωμένο Βασίλειο.

(36) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2018), Λεπτομερής ανάλυση προς επίρρωση αυτού στο έγγραφο COM(2018) 773: Καθαρός πλανήτης για όλους ‒ Ένα ευρωπαϊκό, στρατηγικό, μακρόπνοο όραμα για μια ευημερούσα, σύγχρονη, ανταγωνιστική και κλιματικά ουδέτερη οικονομία .

(37) Lugato et al. (2014), Potential carbon sequestration of European arable soils estimated by modelling a comprehensive set of management practices.

(38) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2021), Technical guidance handbook: Setting up and implementing result-based carbon farming mechanisms in the EU (Εγχειρίδιο τεχνικών οδηγιών: Δημιουργία και εφαρμογή μηχανισμών ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας με βάση τα αποτελέσματα στην ΕΕ) .

(39) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2021), Technical guidance handbook: Setting up and implementing result-based carbon farming mechanisms in the EU (Εγχειρίδιο τεχνικών οδηγιών: Δημιουργία και εφαρμογή μηχανισμών ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας με βάση τα αποτελέσματα στην ΕΕ) .

(40)

www.globalpeatlands.org .

(41) www.4p1000.org .

(42) Πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανθρακοδεσμευτική γεωργία, «Κλιματική αλλαγή – αποκατάσταση βιώσιμων κύκλων άνθρακα» .

(43) Αρχές της ΕΕ για βιώσιμες πρώτες ύλες (EU principles for sustainable raw materials) .

(44) Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της οδηγίας πλαισίου για τα απόβλητα 2008/98/ΕΚ, η μη μολυσμένη γη και άλλα φυσικά υλικά που έχουν εκσκαφθεί κατά τη διάρκεια κατασκευαστικών δραστηριοτήτων, εφόσον είναι βέβαιο ότι το υλικό αυτό θα χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή στη φυσική του κατάσταση, στον χώρο από τον οποίο έγινε η εκσκαφή, εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αυτής. Επίσης, δεν αναφέρεται ως απόβλητο το επαναχρησιμοποιούμενο έδαφος εκσκαφής.

(45) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2020), Study to support the preparation of Commission guidelines on the definition of backfilling (Μελέτη για την υποστήριξη της κατάρτισης των κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής σχετικά με τον ορισμό της επίχωσης).

(46) Pistocchi A. et al. (2015), Soil sealing and flood risks in the plains of Emilia-Romagna, Italy.

(47) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2012), In depth report: soil sealing (Ενδελεχής έκθεση: σφράγιση του εδάφους).

(48) Η απώλεια γεωργικών γαιών από το 1990 έως το 2006 εξαιτίας σφράγισης στις χώρες της ΕΕ είχε παραγωγική ικανότητα που αντιστοιχούσε σε 6 εκατομμύρια τόνους σίτου ετησίως [Gardi et al. (2014)].

(49) European Academies Science Advisory Council (2018), Opportunities for soil sustainability in Europe.

(50) Ο αντίκτυπος της συνολικής κατανάλωσης της ΕΕ εκτιμάται ότι αντιστοιχούσε στην αποψίλωση άνω των 9 εκατομμυρίων εκταρίων μεταξύ των ετών 1990 και 2008 για την κάλυψη των ενωσιακών εισαγωγών γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων της ΕΕ. Πηγή: Consumption Impact Study - Forests - Environment (Μελέτη επιπτώσεων της κατανάλωσης ‒ Δάση ‒ Περιβάλλον) .

(51) Η Γερμανία σκοπεύει να επιτύχει ρυθμό σφράγισης του εδάφους μικρότερο των 30 εκταρίων ημερησίως έως το 2030. Η Αυστρία έθεσε ως στόχο τα 2,5 εκτάρια ημερησίως έως το 2010· δύο βελγικές περιφέρειες, η Φλάνδρα και η Βαλονία, έθεσαν ως στόχο την επίτευξη μηδενικής δέσμευσης γης έως το 2040/2050 αντίστοιχα.

(52) Land recycling and densification — EEA (Ανακύκλωση γης και πύκνωση ‒ ΕΟΠ) .

(53) Βλέπε τη στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, βασική δέσμευση 11 του σχεδίου αποκατάστασης της φύσης: «Οι πόλεις με πληθυσμό τουλάχιστον 20 000 κατοίκων διαθέτουν ένα φιλόδοξο σχέδιο οικολογικού προσανατολισμού των πόλεων» έως το 2030.

(54) Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές για τον περιορισμό, τον μετριασμό ή την αντιστάθμιση της σφράγισης του εδάφους, έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (2012) 101.

(55) Η Τσεχία έχει διαιρέσει τη γεωργική γη σε πέντε κατηγορίες προστασίας προκειμένου να προστατεύσει τα πλέον πολύτιμα και γόνιμα εδάφη από τη δέσμευση γης.

(56) ΕΟΠ (2019), Land and soil in Europe (Γη και έδαφος στην Ευρώπη).

(57) Πορεία προς έναν υγιή πλανήτη για όλους, Σχέδιο δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση των υδάτων, του αέρα, και του εδάφους, COM(2021) 400.

(58) Για παράδειγμα: «Ορίζων 2020» (κλείσιμο του κύκλου θρεπτικών στοιχείων) και «Ορίζων Ευρώπη» (περιβαλλοντικές επιπτώσεις και συμβιβασμοί που αφορούν τα εναλλακτικά προϊόντα λίπανσης σε παγκόσμια/τοπική κλίμακα)

(59) Fortuna, A. (2012), The Soil Biota. Nature Education Knowledge.

(60) Brevik et al. (2020), Soil and human health: current status and future needs .

(61) Yu Imai et al. (2019), A new antibiotic selectively kills Gram-negative pathogens .

(62) One Health (who.int) .

(63) Wall and Six (2015), Give soils their due .

(64) Pickles et al. (2017), Mycorrhizal Networks and Forest Resilience to Drought. Mycorrhizal Mediation of Soil, σ. 319-339 .

(65) Κοινό Κέντρο Ερευνών (2021), Baseline distribution of invasive alien species added to the Union list in 2019 (Βασική κατανομή χωροκατακτητικών ξένων ειδών που προστέθηκαν στον ενωσιακό κατάλογο το 2019) .

(66) Κανονισμός (EΕ) αριθ. 1143/2014 για την πρόληψη και διαχείριση της εισαγωγής χωροκατακτητικών ξένων ειδών.

(67) https://www.cbd.int/meetings/COP-15 .

(68) FAO (2020), State of knowledge of soil biodiversity – Status, challenges and potentialities.

(69) European Innovation Partnership for Agriculture .

(70) IUCN (2020), Common ground: restoring land health for sustainable agriculture .

(71) Ορθές γεωργικές και περιβαλλοντικές πρακτικές στο πλαίσιο της ΚΓΠ· https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/income-support/cross-compliance_el#gaec .

(72) Pro Silva Principles, https://www.prosilva.org/close-to-nature-forestry/pro-silva-principles/ .

(73) FAO (2017), Voluntary Guidelines for Sustainable Soil Management.

(74) Gattinger A. et al. (2012), Enhanced top soil carbon stocks under organic farming.

(75) https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/cap-glance_el - thenewcap

(76) Νέα δασική στρατηγική της ΕΕ για το 2030, COM(2021) 572 final.

(77) https://www.gissol.fr/le-gis/programmes/base-de-donnees-danalyses-des-terres-bdat-62 .

(78) Βλέπε τον κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για υπεύθυνες πρακτικές για τις επιχειρήσεις και το μάρκετινγκ στον τομέα των τροφίμων, https://ec.europa.eu/food/horizontal-topics/farm-fork-strategy/sustainable-food-processing/code-conduct_en .

(79) Soil and Land Award (europeanlandowners.org) .

(80) EU guidance on integrating ecosystems and their services into decision making (Κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για την ενσωμάτωση των οικοσυστημάτων και των υπηρεσιών τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων), SWD(2019) 305.

(81) Οικολογικά προγράμματα και αγροτική ανάπτυξη, καθώς και φιλόδοξη «καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση».

(82) Βλέπε, για παράδειγμα, https://indicators.report/targets/15-3/ .

(83) Βλέπε την πλατφόρμα υποβολής εκθέσεων στο πλαίσιο της σύμβασης UNCCD: https://prais.unccd.int/unccd/reports .

(84) ΕΟΠ (2019), Climate change adaptation in the agriculture sector in Europe (Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή στον γεωργικό τομέα στην Ευρώπη).

(85) Βουλγαρία, Ελλάδα, Ισπανία, Κροατία, Ιταλία, Κύπρος, Λετονία, Ουγγαρία, Μάλτα, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβενία και Σλοβακία. Πηγή: Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (2018) Ενημερωτικό έγγραφο. Απερήμωση στην ΕΕ (Desertification in the EU).

(86) Ειδική έκθεση του ΕΕΣ 33/2018: Καταπολέμηση της ερημοποίησης στην ΕΕ: διογκούμενη απειλή που χρήζει περαιτέρω δράσης .

(87) ΕΟΠ (2019), Climate change adaptation in the agriculture sector in Europe (Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή στον γεωργικό τομέα στην Ευρώπη) .

(88) Βλέπε συστάσεις από την αξιολόγηση των 2ων σχεδίων διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών.

(89) https://www.greatgreenwall.org/ .

(90) https://regreeningafrica.org/ .

(91) Διαμορφώνοντας μια Ευρώπη ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή ‒ η νέα στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, COM(2021) 82.

(92) Πορεία προς έναν υγιή πλανήτη για όλους, Σχέδιο δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση των υδάτων, του αέρα, και του εδάφους, COM(2021) 400.

(93) Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (2021), Land and soil pollution ‒ widespread, harmful and growing (Ρύπανση της γης και του εδάφους ‒ εκτεταμένη, επιβλαβής και αυξανόμενη) .

(94) Οδηγία 2009/128/ΕΚ.

(95) Πορεία προς έναν υγιή πλανήτη για όλους, Σχέδιο δράσης της ΕΕ για μηδενική ρύπανση των υδάτων, του αέρα, και του εδάφους, COM(2021) 400.

(96) https://ec.europa.eu/environment/chemicals/mercury/regulation_en.htm .

(97) Οδηγία 2004/35/ΕΚ σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη όσον αφορά την πρόληψη και την αποκατάσταση περιβαλλοντικής ζημίας.

(98) Απόφαση στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-379/08 και C-380/08, ERG aos.

(99) Οδηγία 2010/75/ΕΕ περί βιομηχανικών εκπομπών.

(100) «Ιστορική» είναι η μόλυνση που προκλήθηκε πριν από την έναρξη ισχύος της εθνικής ή της ενωσιακής νομοθεσίας. Στους «ορφανούς» χώρους, ο ρυπαίνων δεν μπορεί να ταυτοποιηθεί, δεν υφίσταται πλέον, ή δεν μπορεί να αναλάβει το κόστος αποκατάστασης, π.χ. λόγω πτώχευσης.

(101) Ψηφίσματα της 3ης συνεδρίασης της Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον 3/4 σχετικά με το περιβάλλον και την υγεία και 3/6 σχετικά με τη διαχείριση της μόλυνσης του εδάφους· θεματολόγιο για βιώσιμη ανάπτυξη μέχρι το 2030 (ΣΒΑ 3.9 και 15.3)· σύμβαση της Μιναμάτα (άρθρο 12)· σύμβαση της Στοκχόλμης (άρθρο 6)· διακήρυξη της Ostrava της 6ης υπουργικής διάσκεψης για το περιβάλλον και την υγεία.

(102) https :// echa . europa . eu /-/21-551- chemicals - on - eu - market - now - registered .

(103) Έγγραφο SWD(2020) 249 σχετικά με τις πολυφθοροαλκυλιωμένες και υπερφθοροαλκυλιωμένες ουσίες (PFAS) [on Poly- and perfluoroalkyl substances (PFAS)] που συνοδεύει τη στρατηγική για τις χημικές ουσίες.

(104) Οδηγία 2010/75/ΕΕ περί βιομηχανικών εκπομπών.

(105) Οδηγία 2004/35/ΕΚ σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη.

(106) Ευρωπαϊκή στρατηγική για τα δεδομένα, COM(2020) 66.

(107) Οδηγία 2007/2/ΕΚ για τη δημιουργία υποδομής χωρικών πληροφοριών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (Inspire).

(108) Στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», COM(2020) 381.

(109) Εργαλείο βιωσιμότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, βλέπε https://fastplatform.eu .

(110) SWD(2021) 140 .

(111) Υπηρεσία παρακολούθησης της ξηράς του Copernicus (CLMS) .

(112) https :// ec . europa . eu / jrc / en / eu - soil - observatory

(113) Βλ. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/destination-earth .

(114)

https://webgate.ec.europa.eu/fpfis/wikis/display/SOIL/National+monitoring+systems .

(115) Οδηγία 2007/2/ΕΚ για τη δημιουργία υποδομής χωρικών πληροφοριών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (INSPIRE).

(116) Βλέπε επίσης ΕΟΠ (2021), Soil monitoring in Europe - Indicators and thresholds for soil quality assessments (Παρακολούθηση των εδαφών στην Ευρώπη ‒ Δείκτες και κατώτατα όρια για τις αξιολογήσεις της ποιότητας του εδάφους) https://www.eea.europa.eu/publications/soil-monitoring-in-europe-indicators-and-thresholds/ .

(117) Οδηγία (ΕΕ) 2016/2284 σχετικά με τις εθνικές δεσμεύσεις για τη μείωση των εκπομπών, άρθρο 9.

(118) Κανονισμός (ΕΕ) 2018/841 για τη χρήση της γης, την αλλαγή της χρήσης της γης και τη δασοπονία.

(119) LUCAS - ESDAC - European Commission .

(120) Εκπονείται σε συνοχή με άλλες πρωτοβουλίες παρακολούθησης, όπως η διαδικασία που αφορά τον κατάλογο επιτήρησης των υπόγειων υδάτων της ΕΕ.

(121) EJP SOIL - Towards climate-smart sustainable management of agricultural soils .

(122) https://ec.europa.eu/info/research-and-innovation/research-area/environment/bioeconomy/food-systems/food-2030_en .

(123)

Soil health for stronger farms? We can measure that (rabobank.com) .

(124) Π.χ. Soil Capital .

(125) Microsoft uses blockchain modern technology to purchase soil carbon credit in Australia .

(126) Living Soils initiative: Nestlé, McCain and Lidl address soil health in France .

(127) Revive .

(128) Ευρωπαϊκή Επιτροπή C(2021) 1054 .

(129) Κανονισμός (ΕΕ) 2020/852 σχετικά με τη θέσπιση πλαισίου για τη διευκόλυνση των βιώσιμων επενδύσεων και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/2088.

(130) https://oceanliteracy.unesco.org/ .

(131) https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12985-Environmental-sustainability-education-and-training_el .

(132) https://www.eionet.europa.eu/countries/national-reference-centres/nrc-on-soil

(133) https://ec.europa.eu/info/research-and-innovation/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe/missions-horizon-europe/soil-health-and-food_en

(134) http://www.fao.org/global-soil-partnership/regional-partnerships/europe/en/