Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: “Προσαρμογή στον στόχο του 55 %”: υλοποίηση του στόχου της ΕΕ για το κλίμα με ορίζοντα το 2030 στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα»

[COM(2021) 550 final]

(2022/C 275/16)

Εισηγητές:

ο κ. Cillian LOHAN και ο κ. Stefano MALLIA

Αίτηση γνωμοδότησης	Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 13.9.2021
Νομική βάση	Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Αρμόδιο τμήμα	Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον
Υιοθετήθηκε από το τμήμα	9.2.2022
Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια	24.2.2022
Σύνοδος ολομέλειας αριθ.	567
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές)	198/2/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1.

Κατά τη μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη κοινωνία, πρέπει να εφαρμόσουμε ένα υπόδειγμα που θα οδηγήσει σε μια ακμάζουσα οικονομία. Εάν θέλουμε η ΕΕ να είναι πρωτοπόρος και να εμπνεύσει τον υπόλοιπο κόσμο, θα πρέπει να επιδιώξουμε να διαμορφώσουμε το πιο επιτυχημένο μοντέλο —ένα μοντέλο δίκαιο και βιώσιμο από οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής άποψης. Η υιοθέτηση ενός μοντέλου που δεν οδηγεί σε μεγέθυνση βάσει της βιώσιμης ανάπτυξης θα έχει ως μόνο αποτέλεσμα να μας απομονώσει σε διεθνές επίπεδο, ανοίγοντας τον δρόμο σε άλλους παγκόσμιους ανταγωνιστές να αναλάβουν ηγετικό ρόλο. Η διπλωματία της ΕΕ στα του κλίματος θα συντείνει σημαντικά στην προώθηση της ενωσιακής προσέγγισης και στη διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ της ΕΕ και των ανταγωνιστικών ηπείρων.

1.2.

Η επίτευξη των αναθεωρημένων στόχων για το 2030, όπως προτείνονται στη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, θα έχει άνισο αντίκτυπο σε τομείς, περιφέρειες, κοινότητες και μεμονωμένους ανθρώπους σε ολόκληρη την Ευρώπη. Για την αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί σε λεπτομερή χαρτογράφηση και ανάλυση της επίδρασης που θα έχει η μετάβαση στην απασχόληση και στις δεξιότητες στις διάφορες χώρες, περιφέρειες και τομείς, μεταξύ άλλων στους υπεργολάβους και στις μελλοντικές αξιακές αλυσίδες. Καθότι δεν υπάρχει ενιαία λύση για όλους, τα μέτρα για την πραγματοποίηση της μετάβασης θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις διαφορετικές πραγματικότητες ανά την Ευρώπη, με δεδομένα την ανάγκη ύπαρξης ίσων όρων ανταγωνισμού και τα διαφορετικά σημεία εκκίνησης των κρατών μελών.

1.3.

Πρέπει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να αναπτύξουν πρόσθετες προτάσεις για την πραγματοποίηση μαζικών δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο για τη στήριξη της μετάβασης στους τομείς και τις περιφέρειες που θα πρέπει να μετασχηματιστούν ριζικά για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι το μέγεθος και το πεδίο εφαρμογής του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης θα πρέπει να αυξηθούν σημαντικά ώστε να ανταποκρίνεται στα διακυβεύματα.

1.4.

Η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη της ΕΕ να προτείνουν ένα νέο πλαίσιο διοίκησης για την πρόγνωση και τη διαχείριση των αλλαγών που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση στον κόσμο της εργασίας. Επίσης, πρέπει να ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη να συγκροτήσουν τριμερείς επιτροπές δίκαιης μετάβασης, ώστε να επιτρέψουν στις περιφερειακές αρχές, στους κοινωνικούς εταίρους και στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να συμμετέχουν στην εφαρμογή των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων δίκαιης μετάβασης.

1.5.

Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ΕΕ θα πρέπει να εργαστεί για την επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας (μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου), διασφαλίζοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού σε προσιτό κόστος για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Η διασφάλιση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας θα πρέπει να συμβαδίζει με τη διασφάλιση ότι οι ανταγωνιστές της ΕΕ τηρούν τα υψηλότερα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα. Η ενίσχυση της προστασίας από τη διαρροή άνθρακα λόγω των εισαγωγών από τρίτες χώρες είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της περιβαλλοντικής ακεραιότητας καθώς και της κοινωνικής αποδοχής της πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα.

1.6.

Μέσω του ενωσιακού κανονιστικού πλαισίου πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα έτσι ώστε οι πλέον ανταγωνιστικές επιχειρήσεις κατά τις επόμενες δεκαετίες να είναι οι πρωτοπόρες σε βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι οι κανονισμοί θα πρέπει να προλειάνουν το έδαφος για την ανάπτυξη και την υιοθέτηση από την αγορά νέων τεχνολογιών, συμπεριλαμβανομένων μέτρων από την πλευρά της ζήτησης για τη δημιουργία πρωτοπόρων αγορών και την παροχή κινήτρων υπέρ της κατανάλωσης προϊόντων από διεργασίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Επιπροσθέτως, όλες οι νομοθετικές προτάσεις που υποβάλλονται βάσει της Δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % θα πρέπει να υποβληθούν σε έλεγχο ανταγωνιστικότητας σύμφωνα με τις αρχές των ΣΒΑ, ώστε να γίνουν πλήρως κατανοητές οι επιπτώσεις για τις επιχειρήσεις.

1.7.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στους οικονομικούς τομείς με ισχυρή παρουσία των πολύ μικρών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Οι εν λόγω επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να επιταχύνουν την καινοτομία σε προϊόντα και λύσεις για την απαλλαγή της ευρωπαϊκής οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές.

1.8.

Υπάρχει μεγάλη ανάγκη συνέπειας μεταξύ των πολιτικών, με την αναγνώριση της αλληλένδετης φύσης των κρίσεων του κλίματος και της βιοποικιλότητας. Η ελάττωση της κατανάλωσης ενέργειας και υλικών, σύμφωνα με την κυκλική οικονομία, θα συμπληρώσει τις νέες τεχνολογίες. Οι τομεακές στρατηγικές και τα μοντέλα χρηματοδότησης θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την προσαρμογή στον στόχο του 55 %, για παράδειγμα με μέριμνα ώστε οι ιδιοκτήτες γης/διαχειριστές γης/γεωργοί να αποζημιώνονται για τη φυσική αποθήκευση ανθρακούχων εκπομπών στο έδαφος και να διακόπτονται οι επιζήμιες για το περιβάλλον επιδοτήσεις.

1.9.

Είναι απαραίτητη η σαφής και ειλικρινής κοινοποίηση του κόστους και των οφελών από τη λήψη των δραστικών και εκτεταμένων μέτρων που απαιτούνται για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050. Οι αλλαγές αυτές θα επηρεάσουν όλους τους τομείς και τις περιφέρειες και τα οφέλη ενδέχεται να μην γίνουν αμέσως αισθητά. Η εξασφάλιση ευρείας υποστήριξης θα απαιτήσει ένα άνευ προηγουμένου επίπεδο κατανόησης και προσήλωσης στον στόχο από όλα τα μέλη της κοινωνίας.

2.   Αιτιολόγηση και δομή της παρούσας γνωμοδότησης

2.1.

Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι να παρουσιάσει τη συνολική προοπτική της ΕΟΚΕ σχετικά με τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 14 Δεκεμβρίου. Τονίζει την ανάγκη η δέσμη μέτρων να επιτύχει μια κοινωνικά δίκαιη, ανταγωνιστική και πράσινη μετάβαση. Η ΕΟΚΕ θα καταρτίσει ειδικές γνωμοδοτήσεις για όλες τις σχετικές νομοθετικές προτάσεις της δέσμης μέτρων.

2.2.

Η ΕΟΚΕ επιμένει ότι η Δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % πρέπει να συνδεθεί με την Ατζέντα του 2030 και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ που έχει υποστηρίξει η ΕΟΚΕ σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της. Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι, καθότι είναι παγκόσμιας εμβέλειας και αφορούν όχι μόνο το επείγον κλιματικό ζήτημα με το οποίο συνδέεται η δέσμη μέτρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά και άλλους αναγκαίους στόχους για την οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα που πρέπει να εκπληρωθούν για να είναι επιτυχής η δέσμη μέτρων. Ως εκ τούτου, η γνωμοδότηση που ακολουθεί παρουσιάζεται σύμφωνα με τους τρεις κύριους άξονες των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης.

3.   Βασικές αρχές και ειδικές απόψεις της ΕΟΚΕ ως προς το έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Μια κοινωνικά δίκαιη μετάβαση

3.1.

Στο ψήφισμά της σχετικά με τη διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης, η ΕΟΚΕ πρότεινε «ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη που συνδέει το απώτερο και πρόσφατο παρελθόν της Ευρώπης με το παρόν, παρέχει ένα όραμα για το μέλλον βασισμένο στη συνεργασία πέραν των συνόρων, ενισχύει τους δεσμούς μεταξύ των λαών της και βασίζεται στις αξίες της αλληλεγγύης, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της συνεργασίας μεταξύ των γενεών, της ισότητας των φύλων, της βιώσιμης ευημερίας και της δίκαιης οικολογικής και ψηφιακής μετάβασης. Είναι επιτακτική ανάγκη να αξιοποιηθεί η δημόσια στήριξη στις αξίες αυτές, με σκοπό να επανεξεταστούν τα μοντέλα μας ανάπτυξης και διακυβέρνησης υπό το πρίσμα της βιωσιμότητας, να οικοδομηθεί μια πιο ισότιμη κοινωνία και να τεθούν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στο επίκεντρο αυτής της ανασυγκρότησης και ανάκαμψης» (1). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι μια καλά σχεδιασμένη εφαρμογή της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % θα συμβάλει στην υλοποίηση αυτού του νέου αφηγήματος.

3.2.

Η ΕΟΚΕ έχει επίσης δηλώσει ότι πρέπει να εστιάσουμε σε μια δίκαιη και βιώσιμη ανάκαμψη από την κρίση της νόσου COVID-19, η οποία θα προλειάνει το έδαφος για μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς, θα ευνοήσει τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα και θα δημιουργήσει ένα περιβάλλον συνεργασίας, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τις αλληλένδετες κοινωνικές, οικονομικές, δημοκρατικές, δημογραφικές και κλιματικές κρίσεις στα κράτη μέλη της ΕΕ, την αναγκαιότητα της οικολογικής και ψηφιακής μετάβασης, καθώς και τις πιο μακροπρόθεσμες δομικές αλλαγές που προκαλεί η πανδημία (2). Απώτερος στόχος της ΕΕ πρέπει να είναι η ενίσχυση του μοντέλου μας της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, όπου θα συνυπάρχουν η βιώσιμη, ανταγωνιστική οικονομία με τις άρτια ανεπτυγμένες κοινωνικές πολιτικές. Ως εκ τούτου, η επίτευξη της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας —την οποία έχει επικροτήσει η ΕΟΚΕ ήδη από την απαρχή της— είναι η κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθηθεί. Η εν λόγω συμφωνία είναι η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για την ανάπτυξη, με επίκεντρο την ευημερία, τη βιωσιμότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη. Η επίτευξη δίκαιης μετάβασης σε έναν κλιματικά ουδέτερο τρόπο ζωής, η πρόκριση των ποιοτικών θέσεων εργασίας και η βιώσιμη επιχειρηματικότητα και καινοτομία —συμπεριλαμβανομένης της κυκλικής οικονομίας και της κοινωνικής οικονομίας— θα είναι ζητούμενα καίριας σημασίας για την ευημερία της ΕΕ (3).

3.3.

Η δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % αποτελεί εφαλτήριο προς μια ευρωπαϊκή οικονομία μηδενικού ισοζυγίου έως το 2050. Η μετάβαση αυτή θα απαιτήσει διεξοδική επαναξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο ζούμε, εργαζόμαστε και συμπεριφερόμαστε. Λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχει ενιαία λύση για όλους, τα μέτρα για την προώθηση της μετάβασης θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις διαφορετικές πραγματικότητες ανά την Ευρώπη, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για ίσους όρους ανταγωνισμού και τα διαφορετικά σημεία εκκίνησης των κρατών μελών.

3.4.

Η επίτευξη των αναθεωρημένων στόχων για το 2030, όπως προτείνονται στη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, θα έχει άνισο αντίκτυπο σε τομείς, περιφέρειες, κοινότητες και μεμονωμένους ανθρώπους σε ολόκληρη την Ευρώπη. Είναι πράγματι σαφές ότι η ταχεία μετάβαση προς μια οικονομία απαλλαγμένη από ανθρακούχες εκπομπές θα δημιουργήσει τεράστιες προκλήσεις για τους πολίτες, τους εργαζομένους, τις επιχειρήσεις και τις περιφέρειες, ιδίως εκείνες που εξαρτώνται περισσότερο από τομείς και βιομηχανίες υψηλής έντασης ανθρακούχων εκπομπών. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τα κράτη μέλη στην περιφέρεια αντιμετωπίζουν επίσης σοβαρές προκλήσεις στην πορεία προς την εγκατάλειψη του άνθρακα. Εάν τα ζητήματα αυτά δεν απαντηθούν επαρκώς, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των ανισοτήτων και σε μαζικές διαδικασίες αναδιάρθρωσης, άνοδο της ανεργίας και αποβιομηχάνιση των περιοχών, των εδαφών και του περιβάλλοντος. Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει έλλειψη κοινωνικής αποδοχής και πολιτική εναντίωση των πολιτών της ΕΕ στο θεματολόγιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.

3.5.

Για την αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει πρόσθετα μέτρα πολιτικής για την ενίσχυση της κοινωνικής και εργασιακής διάστασης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Επί του παρόντος, οι νομοθετικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι πράγματι σχεδιασμένες με τη φιλοδοξία να επιτευχθεί ο —απολύτως αναγκαίος— στόχος για το κλίμα ενόψει του 2030, αλλά λείπουν τα επαρκή μέτρα για τη διασφάλιση της δίκαιης μετάβασης των Ευρωπαίων εργαζομένων και των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος. Προκειμένου να είναι κοινωνικά αποδεκτή, η κλιματική φιλοδοξία που προτείνεται στη δέσμη μέτρων θα πρέπει να συνοδεύεται από ισοδύναμη κοινωνική φιλοδοξία, σύμφωνα με την πρόσφατη διακήρυξη του Πόρτο από το Συμβούλιο της ΕΕ, τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και τις κατευθυντήριες γραμμές της ΔΟΕ για μια δίκαιη μετάβαση.

3.6.

Πιο συγκεκριμένα, για την ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της δέσμης, η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ:

3.6.1.

Να προβούν σε λεπτομερή χαρτογράφηση και ανάλυση των επιπτώσεων που θα έχει η μετάβαση στην απασχόληση και στις δεξιότητες στις διάφορες χώρες, περιφέρειες και τομείς, μεταξύ άλλων στους υπεργολάβους και στις μελλοντικές αξιακές αλυσίδες. Απαιτείται επίσης η διενέργεια εκτίμησης αντικτύπου στα δημόσια οικονομικά, στις εμπορικές ροές και στους καταναλωτές. Μια τέτοια αναλυτική χαρτογράφηση θα συμπληρώσει τη συνολική προοπτική των προηγούμενων εκτιμήσεων επιπτώσεων που πραγματοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα παράσχει τις απαραίτητες γνώσεις για την ανάπτυξη κατάλληλων εργασιακών, κοινωνικών και εδαφικών πολιτικών.

3.6.2.

Να αναπτύξουν πρόσθετες προτάσεις για την κινητοποίηση μαζικών δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο για τη στήριξη της μετάβασης στους τομείς και τις περιφέρειες που θα πρέπει να μετασχηματιστούν ριζικά για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Κατά την υποστήριξη τέτοιων επενδύσεων, θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη τα κράτη μέλη με προβληματικές οικονομίες κλίμακας, προβλήματα συνδεσιμότητας και χαμηλές δυνατότητες μετριασμού των εκπομπών ρύπων. Εν προκειμένω, θα πρέπει να αυξηθούν σημαντικά το μέγεθος και το πεδίο εφαρμογής του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, έτσι ώστε αυτό να ανταποκρίνεται στο διακύβευμα.

3.6.3.

Να διασφαλίσουν ότι τα εθνικά σχέδια για την ενέργεια και το κλίμα περιλαμβάνουν στρατηγικές δίκαιης μετάβασης. Κατά την επικαιροποίηση του 2023 των εθνικών σχεδίων τους για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ), θα πρέπει να ζητείται από τα κράτη μέλη να εντοπίζουν συστηματικά τις κοινωνικές προκλήσεις που αναμένονται από τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, καθώς και τα λεπτομερή μέτρα και τους πόρους που θα είναι αναγκαίοι για τη διαχείρισή τους. Οι εν λόγω στρατηγικές δίκαιης μετάβασης θα πρέπει να συνοδεύουν τους εργαζομένους στη μετάβασή τους, να διασφαλίσουν επαρκή κατάρτιση, επανειδίκευση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων, καθώς και να συμβάλουν στη δημιουργία εναλλακτικών ποιοτικών θέσεων εργασίας στις ίδιες περιφέρειες. Κατά την ανάπτυξη στρατηγικών δεξιοτήτων και ενεργητικών στρατηγικών για την αγορά εργασίας, οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να συμμετέχουν δεόντως μέσω του κοινωνικού διαλόγου και των πλατφορμών της κοινωνίας των πολιτών.

3.6.4.

Να προτείνουν ένα νέο πλαίσιο διακυβέρνησης για την πρόβλεψη και τη διαχείριση των αλλαγών που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση στον κόσμο της εργασίας. Ένα τέτοιο πλαίσιο θα πρέπει να εγγυάται το δικαίωμα των εργαζομένων στην ενημέρωση και τη διαβούλευση όσον αφορά την ανάπτυξη σχεδίων δίκαιης μετάβασης στους χώρους εργασίας και στις περιφέρειές τους. Με βάση την εφαρμογή των υφιστάμενων δικαιωμάτων, το πλαίσιο θα πρέπει να ενισχύσει τον κοινωνικό διάλογο καθώς και τον ευρύτερο διάλογο με την κοινωνία των πολιτών.

3.6.5.

Να διασφαλίσουν τη δέουσα συμμετοχή των υφιστάμενων ευρωπαϊκών δομών κοινωνικού διαλόγου —όπως η τριμερής κοινωνική σύνοδος κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση, οι επιτροπές κλαδικού κοινωνικού διαλόγου ή τα ευρωπαϊκά συμβούλια εργαζομένων— στην ανάπτυξη και παρακολούθηση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και στην ανάπτυξη οδών μετάβασης για τα βιομηχανικά οικοσυστήματα και τα σχέδια ανάκαμψης.

3.6.6.

Να ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν τριμερείς επιτροπές δίκαιης μετάβασης, ώστε να επιτρέψουν στις περιφερειακές αρχές, τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να παρέχουν συστάσεις και να διαπραγματεύονται εθνικά και περιφερειακά σχέδια δίκαιης μετάβασης. Η συμβολή των κρατών μελών, των περιφερειών, των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να εξασφαλιστεί η κατάλληλη αντίδραση και να καταστεί αξιόπιστη η δέσμευση ότι κανείς δεν θα πρέπει να μείνει στο περιθώριο.

3.7.

Όλοι οι άνθρωποι θα επηρεαστούν σοβαρά από τις μελλοντικές πολιτικές για το κλίμα, ιδίως όσον αφορά τους μηχανισμούς τιμολόγησης των ανθρακούχων εκπομπών. Είναι σαφές ότι η επίτευξη των στόχων για το 2030 θα έχει ορισμένο αντίτιμο, ιδίως για αυτούς με το χαμηλότερο εισόδημα. Οι δαπάνες αυτές θα πρέπει να εξηγούνται κατάλληλα. Θα πρέπει να ληφθούν ειδικά/κοινωνικά μέτρα για την προστασία και τη στήριξη των πλέον ευάλωτων πολιτών, καθώς θα είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στον αντίκτυπο του πρόσθετου κόστους. Τα μέτρα αυτά θα είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της συμμετοχής των πολιτών που είναι αναγκαία για μια ομαλή μετάβαση.

3.8.

Η ΕΟΚΕ εκπόνησε χωριστή γνωμοδότηση στην οποία εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη σύσταση του προτεινόμενου Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, προκειμένου να μετριαστούν οι αρνητικές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της νέας τιμολόγησης των ανθρακούχων εκπομπών και να διατεθούν κονδύλια στα κράτη μέλη για τη στήριξη των μέτρων τους για την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων αυτής της εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά, τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και τους χρήστες των μεταφορών. Όπως αναφέρεται στην εν λόγω γνωμοδότηση (TEN/759), η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν τις συνέργειες του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα με άλλους διαθέσιμους χρηματοδοτικούς πόρους και να το χρησιμοποιήσουν με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο (4).

3.9.

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι μηχανισμοί που βασίζονται στην αγορά είναι ικανοί να θέσουν την ΕΕ σε σταθερή τροχιά προς μια μακροπρόθεσμη βιώσιμη αλλαγή, διασφαλίζοντας την οικονομική ανάπτυξη και ικανοποιώντας, παράλληλα, τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανάγκες κατά τη μετάβαση. Αυτές θα πρέπει να συνοδεύονται από πολιτισμικές και συμπεριφορικές αλλαγές και συστημικές αλλαγές στις τομεακές πρακτικές, ενώ οι επιζήμιες για το περιβάλλον επιδοτήσεις πρέπει να σταματήσουν (5).

3.10.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει επίσης ότι οι κύριες προκλήσεις τις οποίες όλοι αντιμετωπίζουμε και οι ριζικές αλλαγές στην οικονομία μας, στον τρόπο αντιμετώπισης της φύσης και του περιβάλλοντος και στις ζωές μας, οι οποίες είναι απαραίτητες για έναν πραγματικά βιώσιμο κόσμο, θα αντιμετωπιστούν με επιτυχία μόνο με την ενεργό συμμετοχή των πολιτών, των εργαζομένων και των οργανώσεών τους. (6)

Μια ανταγωνιστική μετάβαση

3.11.

Η επιχειρηματική κοινότητα ενστερνίζεται πλήρως την πρόκληση της κλιματικής αλλαγής και είναι έτοιμη να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα για την επίτευξη του στόχου μείωσης των εκπομπών κατά 55 %. Ο ιδιωτικός τομέας είναι έτοιμος να συμβάλει στην προσπάθεια, να επενδύσει μαζικά στις απαιτούμενες υποδομές και τεχνολογίες και να δημιουργήσει ποιοτικές θέσεις εργασίας. Ωστόσο, όλα αυτά απαιτούν προβλέψιμο κανονιστικό πλαίσιο επενδύσεων. Όλες οι νομοθετικές προτάσεις που υποβάλλονται βάσει της Δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % θα πρέπει να υποβληθούν σε έλεγχο ανταγωνιστικότητας σύμφωνα με τις αρχές των ΣΒΑ, ώστε να γίνουν πλήρως κατανοητές οι επιπτώσεις για τις επιχειρήσεις.

3.12.

Η Πράσινη Συμφωνία μας παρέχει μια μοναδική ευκαιρία να οικοδομήσουμε ένα ισχυρότερο και πιο βιώσιμο μέλλον και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος όλων των λύσεων που προωθούνται. Η ΕΕ θα πρέπει να εργαστεί για την επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας (μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου), διασφαλίζοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού σε προσιτό κόστος για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες.

3.13.

Η διασφάλιση της ενωσιακής ανταγωνιστικότητας θα πρέπει να συμβαδίζει με τη μέριμνα ότι οι ανταγωνιστές τόσο εντός όσο εκτός της ΕΕ τηρούν τα υψηλότερα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα. Αυτό θα πρέπει επίσης να αποτυπώνεται στις εμπορικές συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών. Το κανονιστικό πλαίσιο πρέπει να διασφαλίσει ότι οι πλέον ανταγωνιστικές επιχειρήσεις κατά τις επόμενες δεκαετίες θα είναι οι πρωτοπόροι σε βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Η διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας δεν θα πρέπει να παρερμηνεύεται ως δικαιολογία για τη λειτουργία με τον χαμηλότερο κοινό παρονομαστή όσον αφορά τα πράσινα πρότυπα, σε μια παγκόσμια αγορά. Πράγματι, είναι σημαντική μια συνεκτική στρατηγική για την αύξηση των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών από το εσωτερικό της ΕΕ σε τρίτες χώρες.

3.14.

Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα, οι τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών απαιτούν μαζικές επενδύσεις κεφαλαίου και στις περισσότερες περιπτώσεις, συνεπάγονται υψηλότερο οικονομικό κόστος λειτουργίας και τεχνολογικούς κινδύνους από ό,τι οι παραδοσιακές τεχνολογίες. Όσοι υιοθετήσουν πρώιμα τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα θα πρέπει να υποστηριχθούν προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η καινοτομία τους δεν θα αποτελέσει ανταγωνιστικό μειονέκτημα. Η στήριξη πρέπει να σέβεται τις αρχές της ισότιμης πρόσβασης στα χρηματοδοτικά μέσα των ΜΜΕ και θα πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά σε κλιματικούς στόχους.

3.15.

Προκειμένου να διευκολυνθούν οι απαιτούμενες μαζικές επενδύσεις σε ηλεκτρική ενέργεια μηδενικών ανθρακούχων εκπομπών, υπάρχει ανάγκη προβολής έναντι των μακροπρόθεσμων σημάτων και μέσων της αγοράς. Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην ανάπτυξη έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι οι χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικασίες αδειοδότησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς αυτή την κατεύθυνση.

3.16.

Οι επενδυτικές αποφάσεις για την επίτευξη των στόχων για το 2030 θα πρέπει να ληφθούν στο άμεσο μέλλον, σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να ανακάμπτει από την οικονομική κρίση που προκάλεσε η πανδημία COVID-19. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό η ΕΕ να βρει τη σωστή ισορροπία μεταξύ της Πράσινης Συμφωνίας και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για την προώθηση επενδύσεων σε τεχνολογία και πρακτικές μακρόπνοου χαρακτήρα. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ θα πρέπει επίσης να διασφαλίσουν ότι η δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % και το NextGenerationEU θα χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία νέων ποιοτικών θέσεων εργασίας και για την αξιοποίηση του δυναμικού απασχόλησης των στρατηγικών τομέων της πράσινης μετάβασης.

3.17.

Οι νομοθετικές προτάσεις πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου επιτυγχάνονται με την τόνωση των μετασχηματιστικών επενδύσεων στην Ευρώπη. Αυτό θα ενισχύσει τον ηγετικό ρόλο της Ευρώπης στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για την κλιματική αλλαγή.

3.18.

Η ΕΕ και οι εθνικές βιομηχανικές πολιτικές θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που συνδέονται με την προσπάθεια απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές. Πρέπει να βοηθήσουμε τη βιομηχανία και τους εργαζομένους κατά τη μετάβασή τους σε χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές, ιδίως στους κλάδους όπου είναι δυσκολότερη η ελάττωση των εκπομπών ρύπων και οι οποίοι είναι εκτεθειμένοι στον διεθνή ανταγωνισμό, όπως οι ενεργοβόρες βιομηχανίες. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την αποτελεσματική πρόληψη του κινδύνου μετατόπισης της παραγωγής και εισαγωγής προϊόντων υψηλής έντασης άνθρακα. Ελλείψει ισοδύναμων δεσμεύσεων από τρίτες χώρες, η μεγαλύτερη φιλοδοξία της ΕΕ για το κλίμα απαιτεί ενισχυμένη προστασία από τη διαρροή άνθρακα, όχι μόνο για τη διατήρηση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και την καταπολέμηση του αθέμιτου ανταγωνισμού, αλλά και για τη διασφάλιση της περιβαλλοντικής ακεραιότητας, καθώς και της κοινωνικής αποδοχής της πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα.

3.19.

Όπως προαναφέρθηκε, θα πρέπει να αναπτυχθούν στρατηγικές δίκαιης μετάβασης —μέσω του κοινωνικού διαλόγου— με μέλημα την κατάλληλη επανειδίκευση των εργαζομένων στους εν λόγω κλάδους, καθώς και τη μετάβαση από τη μία θέση εργασίας στην άλλη. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, θα είναι σημαντικό να διασφαλιστεί επαρκής κοινωνική προστασία και εύρυθμα λειτουργούσες δημόσιες υπηρεσίες για τη στήριξη και την υποστήριξη των εργαζομένων που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο.

3.20.

Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει επίσης να δοθεί στους οικονομικούς τομείς στους οποίους υπάρχει ισχυρή συμμετοχή των ΜΜΕ. Οι ΜΜΕ έχουν τη δυνατότητα να επιταχύνουν την καινοτομία σε προϊόντα και λύσεις για την απαλλαγή της ευρωπαϊκής οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ταυτόχρονα, χρειάζονται στήριξη για την πρόσβαση σε τεχνολογίες για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές των διαδικασιών παραγωγής, επεξεργασίας, ανακατασκευής και διανομής τους.

3.21.

Μολονότι η ΕΕ ευθύνεται για το 8 % του συνόλου των εκπομπών ρύπων, ορθώς έχει αναλάβει να πρωτοστατήσει στην προσπάθεια επίτευξης μιας κλιματικά ουδέτερης οικονομίας έως το 2050. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να φροντίσουμε το μοντέλο που αναπτύσσεται να είναι επιτυχημένο και να επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αναπτύσσονται και να δημιουργούν ποιοτικές θέσεις εργασίας, στην κοινωνία να ευημερεί και στο περιβάλλον να ανακάμψει. Ένα επιτυχημένο μοντέλο θα εξασφαλίσει παγκόσμιο ηγετικό ρόλο για την ΕΕ, ενώ ένα μερικώς επιτυχημένο μοντέλο θα σημαίνει ότι θα πρέπει να ακολουθήσουμε την ηγεσία άλλων, όπως οι ΗΠΑ ή η Κίνα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι η ΕΕ διαθέτει σημαντική τεχνική εμπειρογνωμοσύνη που επιτρέπει στην Ευρώπη να αναλάβει τη βιομηχανική υπεροχή στην πράσινη οικονομία. Η εξωτερική δράση της ΕΕ (διπλωματία της ΕΕ στα του κλίματος) θα συντείνει σημαντικά στην πρόκριση υψηλών περιβαλλοντικών προτύπων στην παγκόσμια αγορά.

3.22.

Η Ευρώπη πρέπει να αξιοποιήσει τη σημερινή της θέση ως πρωτοπόρος στην κλιματική αλλαγή λειτουργώντας ως καταλύτης για την καινοτομία. Θα πρέπει να καταβληθούν ακόμη μεγαλύτερες προσπάθειες και πόροι για τη στήριξη προγραμμάτων έρευνας, ανάπτυξης και εγκατάστασης, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, χωρίς να επιλέγονται οι νικητές σε πολύ πρώιμο στάδιο, δεδομένου ότι το φάσμα των τεχνολογιών και των πηγών ενέργειας για τη στήριξη της μετάβασης σε χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα είναι ευρύ. Για τον σκοπό αυτό, θα ήταν λογικό να αναλυθεί το ισχύον σύστημα χρηματοδότησης της εκπαίδευσης και της έρευνας, ώστε να προταθούν λύσεις που θα επιτρέψουν στην Ευρώπη να ανταγωνιστεί αποτελεσματικότερα την Αμερική και την Ασία.

3.23.

Η πρόσβαση σε πηγές ενέργειας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, όπως η ηλεκτρική ενέργεια και το υδρογόνο σε ανταγωνιστικές τιμές σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι απαραίτητη για την επιτυχή μετατροπή της μεταποιητικής βιομηχανίας. Αυτό απαιτεί ένα υποστηρικτικό νομικό πλαίσιο και την έγκαιρη ανάπτυξη κατάλληλων υποδομών.

3.24.

Όπως επισημαίνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, οι περισσότερες από τις παγκόσμιες μειώσεις των εκπομπών CO2 έως το 2030 προέρχονται από τεχνολογίες που είναι άμεσα διαθέσιμες σήμερα. Ωστόσο, το 2050, σχεδόν το ήμισυ των μειώσεων θα πρέπει να προέλθει από τεχνολογίες που βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της επίδειξης ή του πρωτοτύπου. Στη βαριά βιομηχανία και στις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων, το μερίδιο των μειώσεων των εκπομπών από τεχνολογίες που βρίσκονται ακόμη υπό ανάπτυξη σήμερα είναι ακόμη υψηλότερο. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας οι κανονισμοί να προετοιμάσουν το έδαφος για την ανάπτυξη και την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών από την αγορά.

3.25.

Τουλάχιστον κατά την αρχική φάση της μετάβασης, θα χρειαστούν επίσης μέτρα από την πλευρά της ζήτησης για τη δημιουργία πρωτοπόρων αγορών και την παροχή κινήτρων για την κατανάλωση προϊόντων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, δεδομένου ότι είναι συνήθως λιγότερο ανταγωνιστικά από τα παραδοσιακά από πλευράς κόστους.

3.26.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η πράσινη μετάβαση μπορεί να επιτύχει μόνο εάν η ΕΕ διαθέτει το ειδικευμένο εργατικό δυναμικό που χρειάζεται για να παραμείνει ανταγωνιστική. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επικαιροποιήσει τις εκτιμήσεις αντικτύπου της Δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % που έχουν ήδη διενεργηθεί, ώστε να περιέχουν τα πλέον πρόσφατα και συναφή δεδομένα και να παρέχουν όσο το δυνατόν ακριβέστερη εικόνα του σχετικού αντικτύπου.

Πράσινη μετάβαση

3.27.

Οι δύο κρίσεις του κλίματος και της βιοποικιλότητας πρέπει να αντιμετωπιστούν από κοινού. Οι κλιματικές λύσεις που επηρεάζουν αρνητικά τη βιοποικιλότητα και τους οικοτόπους δεν είναι αποδεκτές στο πλαίσιο δέσμης μέτρων που έχει σχεδιαστεί για την επίτευξη της μείωσης των εκπομπών. Η δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % πρέπει να συνδεθεί με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και να συνάδει με τις ήδη συμφωνηθείσες δεσμεύσεις στην Ατζέντα του 2030 και με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

3.28.

Τα εννέα όρια του πλανήτη (7) που προσδιορίζονται από τους επιστήμονες πρέπει να αποτελούν κατευθυντήρια αρχή για την παρακολούθηση των επιπτώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας, των οικονομικών πολιτικών και των δράσεων για το κλίμα.

3.29.

Η αποκατάσταση της φύσης και η παροχή βοήθειας για την επείγουσα αποκατάσταση της βιοποικιλότητας πρέπει να αποτελούν μέρος του νομοθετικού κεκτημένου για τη διασφάλιση της πράσινης μετάβασης και να βρίσκονται στο επίκεντρο του επικείμενου νόμου της ΕΕ για την αποκατάσταση της φύσης. Η προστασία και η διατήρηση των υφιστάμενων πλούσιων σε βιοποικιλότητα οικοτόπων δεν πρέπει να παραβλέπονται.

3.30.

Η χρήση φυσικών οικοσυστημάτων για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα θα πρέπει να συνδυάζεται με κατάλληλη δημόσια χρηματοδότηση με τη μορφή επιδοτήσεων καθώς και νέων πράσινων επιχειρηματικών μοντέλων και είναι σημαντικό να επιλέγεται σωστά ο ιδιοκτήτης/διαχειριστής της γης ή ο αγρότης που θα λαμβάνει τα εν λόγω κονδύλια. Η αποθήκευση άνθρακα και η προστασία και ανάκτηση της βιοποικιλότητας είναι δημόσια αγαθά. Η αρχή αυτή πρέπει να αντικατοπτρίζεται στην επικείμενη πρωτοβουλία για την ανθρακοδεσμευτική γεωργία.

Μια πρόταση οδηγίας για το έδαφος θα πρέπει να ακολουθήσει επειγόντως τη δημοσίευση μιας νέας στρατηγικής για το έδαφος. Η έμφαση στο έδαφος είναι ζωτικής σημασίας για τη βιοποικιλότητα και τη φυσική αποθήκευση άνθρακα.

Διασφάλιση της επίτευξης της μετάβασης με μηχανισμούς που προωθούν την ευρεία αποδοχή και στήριξη από το ευρύ κοινό

3.31.

Είναι ζωτικής σημασίας να υποστηριχθούν οι πολίτες και οι ομάδες ενδιαφερομένων προκειμένου να κινητοποιηθούν ώστε να αποτελέσουν ενεργό μέρος της μετάβασης σε μια κοινωνία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Οι φόβοι και οι ανησυχίες σχετικά με τις προκλήσεις της μετάβασης μπορούν να μετριαστούν μέσω της συνεργασίας με τα ενδιαφερόμενα μέρη κάθε είδους. Θα πρέπει να δρομολογηθεί μια συντονισμένη πρωτοβουλία για τη διπλωματία στον τομέα του κλίματος, η οποία θα περιλαμβάνει ένα δίκτυο διπλωματίας της κοινωνίας των πολιτών για το κλίμα.

3.32.

Οι εθνικοί, ειδικοί ανά κράτος μέλος μηχανισμοί κατανομής για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα θα πρέπει να προσδιορίζονται με σαφήνεια, με διαδικασία διαβούλευσης, ώστε να διασφαλίζεται ότι το κόστος της μετάβασης κατανέμεται ομοιόμορφα και ότι η χρηματοδοτική στήριξη φτάνει σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο. Η ΕΟΚΕ, με το δίκτυό της που αποτελείται από περίπου 100 εκατομμύρια πολίτες, θα μπορούσε να συμβάλει στη διευκόλυνση του σχεδιασμού αυτών των μηχανισμών.

3.33.

Τα σαφή μηνύματα σχετικά με τα οφέλη της μείωσης της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και τα πολύπλευρα οφέλη μιας κοινωνίας μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα θα πρέπει να κοινοποιούνται με συνεκτικό τρόπο για την καταπολέμηση των ψευδών αφηγημάτων που επιδεινώνουν τα λαϊκιστικά θεματολόγια.

3.34.

Η εφαρμογή της προσαρμογής στον στόχο του 55 % απαιτεί ισχυρές δομές διακυβέρνησης που θα περιλαμβάνουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στον σχεδιασμό των μέτρων προσαρμογής. Πρέπει να αναγνωριστεί ως διαγενεακή πρόκληση και να αξιοποιηθεί ως ευκαιρία για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων στον χώρο εργασίας, στις αποδοχές και στις ευκαιρίες.

3.35.

Η σαφής κατεύθυνση για την κατανομή των στόχων είναι σημαντική. Οι αυστηρές δεσμεύσεις, όπως αυτές που ορίζονται από τον νόμο για το κλίμα, θα πρέπει να προσδιορίζουν ποιος πρέπει να κάνει τι, ένας δεσμευτικός στόχος ανά τομέα που καθορίζεται σε εθνικό επίπεδο.

3.36.

Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένας χώρος που θα εξορθολογίζει και θα προσδιορίζει τις ροές χρηματοδότησης για τη βιομηχανία και τις ΜΜΕ, ώστε να διευκολύνεται η κινητοποίηση της χρηματοδότησης.

---

(1)  «Ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη — Ψήφισμα με θέμα τη “Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης”», σημείο 2.1 (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 1).

(2)  «Ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη — Ψήφισμα με θέμα τη “Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης”», σημείο 2.1 (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 1).

(3)  «Ένα νέο αφήγημα για την Ευρώπη — Ψήφισμα με θέμα τη “Διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης”», σημείο 2.4 (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 1).

(4)  TEN/759 Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) που εγκρίθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕΟΚΕ στις 8-9 Δεκεμβρίου 2021, σημεία 1.1 και 1.2 (ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 158).

(5)  Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει προβεί σε υπολογισμό των άμεσων και έμμεσων επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων παγκοσμίως (δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2021), οι οποίες ανέρχονται σε περίπου 6 τρισ. δολάρια ΗΠΑ ετησίως.

(6)  Ψήφισμα με θέμα «Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2022 με βάση το έργο της ειδικής ομάδας “Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2022”» σημείο 1.5 (ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 1).

(7)  https://www.stockholmresilience.org/research/planetary-boundaries/the-nine-planetary-boundaries.html