Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με το σχέδιο Δράσης για την ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής στην ΕΕ»

[COM(2021) 141 final]

(2021/C 517/18)

Εισηγητής:

ο κ. Andreas THURNER

Αίτηση γνωμοδότησης	Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 21.4.2021
Νομική βάση	Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Αρμόδιο τμήμα	Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον
Υιοθετήθηκε από το τμήμα	9.9.2021
Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια	22.9.2021
Σύνοδος ολομέλειας αριθ.	563
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές)	185/3/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ):

1.1.

αναγνωρίζει τον ρόλο της βιολογικής γεωργίας στην επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και χαιρετίζει την παρούσα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με ένα σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής. Θεωρεί ότι το εν λόγω σχέδιο αποτελεί ισχυρή βάση για τη βιώσιμη περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας·

1.2.

θεωρεί τον στόχο που διατυπώνεται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία για βιολογική καλλιέργεια του 25 % της γεωργικής γης στην ΕΕ ως το 2030 πολύ φιλόδοξο·

1.3.

στηρίζει ιδίως την προσανατολισμένη στην αγορά προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για περαιτέρω ενίσχυση της ζήτησης και της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στα βιολογικά προϊόντα. Για μια επιτυχημένη περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου έχει αποφασιστική σημασία η ισορροπημένη σχέση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης·

1.4.

συνιστά, λόγω της διαφορετικής αφετηρίας των κρατών μελών, τη θέσπιση ενός είδους «μηχανισμού αδελφοποίησης», προκειμένου να ενισχυθεί η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρυνθούν οι ανταλλαγές μεταξύ γεωργών. Η ΕΟΚΕ δηλώνει πρόθυμος εταίρος για κάθε δραστηριότητα που αποσκοπεί στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τη βιολογική παραγωγή (π.χ. στο πλαίσιο μιας ετήσιας ημέρας για τη βιολογική παραγωγή στην ΕΕ)·

1.5.

καλεί τα κράτη μέλη να καταρτίσουν, με συμμετοχή των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, εθνικά/περιφερειακά σχέδια δράσης για τον τομέα της βιολογικής παραγωγής και να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που παρέχονται στο πλαίσιο της ΚΓΠ για στήριξη της βιολογικής γεωργίας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί κατά την απαιτητική φάση μετάβασης στη βιολογική παραγωγή·

1.6.

θεωρεί σημαντικά τα προτεινόμενα μέτρα για τη βελτίωση της διαφάνειας της αγοράς και της βάσης δεδομένων στον τομέα της βιολογικής γεωργίας. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ ζητά να παρουσιάζονται με κατάλληλο τρόπο οι εξελίξεις στον τομέα της βιολογικής γεωργίας και στην ετήσια διάσκεψη για τις προοπτικές στον τομέα της γεωργίας της ΓΔ AGRI·

1.7.

υπενθυμίζει ότι οι καταναλωτές αποδίδουν ολοένα μεγαλύτερη σημασία στα τοπικά τρόφιμα. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι βραχύτερες και τοπικές αλυσίδες παραγωγής και εμπορίας βιολογικών προϊόντων, οι οποίες λαμβάνουν επίσης υπόψη την πτυχή της εποχικότητας, μπορούν να αποτελέσουν μια πολλά υποσχόμενη οδό για την επίτευξη μεγαλύτερης αξίας κατά μήκος της αλυσίδας τροφίμων. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει στο πλαίσιο αυτό το δυναμικό για πρόσθετες ευκαιρίες απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές·

1.8.

επισημαίνει ότι τα βιολογικά προϊόντα στοιχίζουν περισσότερο από τα συμβατικά προϊόντα. Για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες με περιορισμένο εισόδημα, αυτό αποτελεί εμπόδιο. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν κατάλληλα συνοδευτικά μέτρα, με τα οποία τα βιολογικά προϊόντα θα καταστούν προσβάσιμα και από τις κοινωνικά ευάλωτες ομάδες·

1.9.

θεωρεί ότι ιδίως ο δημόσιος τομέας (δήμοι και κοινότητες, περιφέρειες και ομοσπονδιακό κράτος) πρέπει να εστιάσει περισσότερο στη χρήση τοπικών βιολογικών τροφίμων στο πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων (π.χ. σχολικά κυλικεία). Θα πρέπει, εν προκειμένω, να ληφθεί επίσης υπόψη η πτυχή της εποχικότητας·

1.10.

υπογραμμίζει την ανάγκη για επαρκείς οικονομικούς πόρους για την έρευνα και την καινοτομία με σκοπό τη στήριξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας.

2.   Γενικές πληροφορίες

2.1.

Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε με τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και τη στρατηγική για τη βιοποικιλότητα έναν φιλόδοξο στόχο αναφορικά με τη βιολογική παραγωγή στην ΕΕ: ως το 2030, τουλάχιστον το 25 % της γεωργικής γης θα πρέπει να καλλιεργείται με μεθόδους βιολογικής γεωργίας. Στις 25 Μαρτίου 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε εν προκειμένω σχέδιο δράσης για τη βιολογική παραγωγή (1), το οποίο αναμένεται να στηρίξει τα κράτη μέλη κατά την υλοποίηση του στόχου αυτού.

2.2.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το εν λόγω σχέδιο δράσης για τη βιολογική παραγωγή βασίζεται στην επιτυχία του σχεδίου δράσης για το διάστημα 2014-2020 και λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα των δημόσιων διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν από τον Σεπτέμβριο ως τον Νοέμβριο του 2020 (2). Αποτελείται από τρεις αλληλοσυνδεόμενους άξονες: — Πρώτος άξονας: Τόνωση της ζήτησης και εξασφάλιση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών — Δεύτερος άξονας: Χορήγηση κινήτρων για τη μετατροπή και ενίσχυση της όλης αξιακής αλυσίδας — Τρίτος άξονας: Βελτίωση της συμβολής της βιολογικής γεωργίας στη βιωσιμότητα

2.3.

Οι τρεις άξονες υποστηρίζονται από 23 δράσεις, ενώ θα συμμετάσχουν διάφορες πηγές χρηματοδότησης. Η οικονομική στήριξη για τη βιολογική γεωργία εξακολουθεί να παρέχεται στο πλαίσιο των υποχρεώσεων αγροτικής ανάπτυξης (πυλώνας 2), ενώ στο πλαίσιο των οικολογικών προγραμμάτων (πυλώνας 1) μπορούν να διατεθούν και επιπλέον πόροι. Επιπλέον, στο πλαίσιο της ενωσιακής πολιτικής προώθησης, ένα σημαντικό κονδύλιο θα διατεθεί για την τόνωση της κατανάλωσης βιολογικών προϊόντων.

2.4.

Θα ενισχυθούν οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών για γεωργικές εκμεταλλεύσεις, για την προώθηση της ανταλλαγής γνώσεων σχετικά με τη βιολογική γεωργία. Προκειμένου να υποστηριχτούν οι στόχοι του σχεδίου δράσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να διαθέσει ποσοστό τουλάχιστον 30 % των πόρων για μέτρα έρευνας και καινοτομίας στους τομείς της γεωργίας, της δασοπονίας και των αγροτικών περιοχών για ζητήματα που αφορούν τον τομέα της βιολογικής γεωργίας ή είναι σημαντικά για αυτόν, όπως π.χ. υψηλότερη απόδοση των καλλιεργειών, γενετική ποικιλότητα και εναλλακτικές προτάσεις για αμφιλεγόμενα προϊόντα.

2.5.

Πιο συγκεκριμένα, για τους τρεις άξονες προβλέπονται μέτρα με σκοπό την επίτευξη των ακόλουθων στόχων:

Πρώτος άξονας: Τόνωση της ζήτησης και εξασφάλιση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών

α)	Προώθηση της βιολογικής γεωργίας και του λογότυπου της ΕΕ

β)	Προώθηση των κυλικείων που πωλούν βιολογικά προϊόντα και αύξηση της χρήσης οικολογικών δημόσιων συμβάσεων

γ)	Ενίσχυση προγραμμάτων προώθησης βιολογικών προϊόντων στα σχολεία

δ)	Πρόληψη της απάτης στον τομέα των τροφίμων και ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών

ε)	Βελτίωση της ιχνηλασιμότητας

στ)	Μείωση των συμμετοχών του ιδιωτικού τομέα

Δεύτερος άξονας: Χορήγηση κινήτρων για τη μετατροπή και ενίσχυση της όλης αξιακής αλυσίδας

α)	Ενθάρρυνση της μετατροπής, των επενδύσεων και της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών

β)	Ανάπτυξη τομεακής ανάλυσης για την ενίσχυση της διαφάνειας της αγοράς

γ)	Υποστήριξη της οργάνωσης της αλυσίδας τροφίμων

δ)	Ενίσχυση της μεταποίησης σε τοπική και μικρή κλίμακα και προώθηση του κυκλώματος βραχυπρόθεσμου εμπορίου

ε)	Βελτίωση της διατροφής των ζώων σύμφωνα με τους κανόνες βιολογικής παραγωγής

στ)	Ενίσχυση της βιολογικής υδατοκαλλιέργειας

Τρίτος άξονας: Βελτίωση της συμβολής της βιολογικής γεωργίας στη βιωσιμότητα

α)	Μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και μετριασμός της συμβολής στην κλιματική αλλαγή

β)	Ενίσχυση της γενετικής ποικιλότητας και αύξηση των αποδόσεων

γ)	Ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων έναντι αμφιλεγόμενων εισροών και άλλων φυτοπροστατευτικών προϊόντων

δ)	Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των ζώων

ε)	Αποτελεσματικότερη χρήση των πόρων.

2.6.

Για την υλοποίησή τους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά στα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τις τοπικές ιδιαιτερότητες και να καταρτίσουν κατάλληλα εθνικά σχέδια δράσης για τη βιολογική παραγωγή με σαφείς στόχους και να τα συμπεριλάβουν με δέοντα τρόπο στα εθνικά σχέδια στρατηγικής στο πλαίσιο της ΚΓΠ.

2.7.

Η παρούσα γνωμοδότηση θα πρέπει να διαβάζεται σε συνάρτηση με παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ σχετικά με τη βιωσιμότητα στην παραγωγή και κατανάλωση τροφίμων (μεταξύ άλλων σε συνάρτηση με τη γνωμοδότηση με θέμα «Συμβατότητα της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» (3), τη γνωμοδότηση με θέμα «Από το αγρόκτημα στο πιάτο — Μια στρατηγική για βιώσιμα τρόφιμα» (4), τη γνωμοδότηση με θέμα «Προώθηση βραχειών και εναλλακτικών αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων στην ΕΕ: ο ρόλος της αγροοικολογίας» (5) και τη γνωμοδότηση με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (6)).

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο στόχος που διατυπώνεται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία για βιολογική καλλιέργεια του 25 % της γεωργικής γης στην ΕΕ ως το 2030 είναι πολύ φιλόδοξος. Επί του παρόντος, το μερίδιο της βιολογικής καλλιέργειας στην ΕΕ ανέρχεται κατά μέσο όρο σε περίπου 8,5 % της γεωργικής γης. Επομένως, ο στόχος συνεπάγεται ότι οι βιολογικά καλλιεργούμενες εκτάσεις αναμένεται να τριπλασιαστούν ως το 2030. Συγκριτικά: κατά το διάστημα μεταξύ 2009 και 2019, οι βιολογικά καλλιεργούμενες εκτάσεις αυξήθηκαν από περίπου 8,3 σε περίπου 13,8 εκατομμύρια εκτάρια (+ 70 %), γεγονός που δηλώνει προοδευτική τάση. Ο στόχος του 25 % συνεπάγεται επέκταση των βιολογικά καλλιεργούμενων εκτάσεων σε περίπου 40 εκατομμύρια εκτάρια, πολύ πάνω από την τρέχουσα τάση.

3.2.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσανατολιζόμενη στην αγορά προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για περαιτέρω ενίσχυση της ζήτησης και της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στα βιολογικά προϊόντα. Για την επιτυχημένη περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας, η ισορροπημένη σχέση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης έχει αποφασιστική σημασία.

3.3.

Η επέκταση της βιολογικής παραγωγής πρέπει επίσης να προσανατολίζεται στη ζήτηση. Εν προκειμένω πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι αναμένεται αύξηση της προσφοράς μεταξύ άλλων και μέσω κατάλληλης ανάπτυξης της πλευράς της ζήτησης. Εάν αυξηθεί η ζήτηση για παραγωγή βιολογικών τροφίμων καθώς θα αναπτύσσεται η ζήτηση, τότε αυτό θα οδηγήσει αναμφίβολα σε αρνητικό ανταγωνισμό στην αγορά και θα έχει ως επιπλέον συνέπεια τη μείωση των τιμών για τους παραγωγούς.

3.4.

Η βιολογική παραγωγή συνεπάγεται σε σύγκριση με τη συμβατική παραγωγή κατά κανόνα υψηλότερο κόστος παραγωγής ανά μονάδα προϊόντος (κυρίως λόγω της μεγαλύτερης επιβάρυνσης και της μικρότερης απόδοσης). Για τη βιώσιμη ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας, αυτό το πρόσθετο κόστος πρέπει να καλύπτεται από επαρκή έσοδα της αγοράς. Ωστόσο, καθώς προχωρά η επαγγελματοποίηση κατά μήκος της αλυσίδας βιολογικών τροφίμων η σχέση τιμής/ποιότητας θα πρέπει να εξελιχθεί θετικά.

3.5.

Το σημείο αφετηρίας των κρατών μελών είναι πολύ διαφορετικό. Αφενός υπάρχουν κράτη μέλη, στα οποία υπάρχει ήδη καλά εδραιωμένη βιολογική γεωργία και εμπορία των προϊόντων της. Αφετέρου υπάρχουν κράτη μέλη, στα οποία το ποσοστό των βιολογικά καλλιεργούμενων εκτάσεων είναι μονοψήφιο. Αυτές οι διαφορετικές τοπικές καταστάσεις πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη κατά τον σχεδιασμό των μέτρων. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη θέσπιση ενός είδους «μηχανισμού αδελφοποίησης» για την ενίσχυση της ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών. Τα κράτη μέλη που διαθέτουν καλά εδραιωμένο τομέα βιολογικής γεωργίας επιλέγουν συχνά μια προσέγγιση «ώθησης και έλξης» (Push-Pull) και λαμβάνουν μέτρα τόσο για τη στήριξη της παραγωγής όσο και για τη στήριξη της ζήτησης βιολογικών προϊόντων. Και το εμπόριο λιανικής τροφίμων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο κατά την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας.

3.6.

Οι διαφορετικές δομές και οι μεγάλες διαφορές μεταξύ των περιφερειών στην Ευρώπη οδηγούν κατά την εφαρμογή των διατάξεων του κανονισμού για τη βιολογική παραγωγή σε ολοένα και πιο περίπλοκες καταστάσεις και ερωτήματα. Για την επωφελή περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα είναι αναγκαία κατά την εφαρμογή η εξεύρεση ισορροπίας, η οποία θα ανταποκρίνεται στην απαίτηση για ενιαία εφαρμογή των κανόνων σε ολόκληρη την ΕΕ και θα πληροί τις προσδοκίες των καταναλωτών και η οποία θα παρέχει επίσης την αναγκαία ευελιξία ώστε να μπορούν να ληφθούν επαρκώς υπόψη οι διαφορές και οι ιδιαιτερότητες σε τοπικό επίπεδο, εφόσον το επιτρέπει ο κανονισμός.

3.7.

Το παρόν σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βιολογική γεωργία με τους τρεις άξονές του (τόνωση της κατανάλωσης, ανάπτυξη της παραγωγής και περαιτέρω ενίσχυση της βιωσιμότητας) αποτελεί μια ισχυρή βάση για την περαιτέρω βιώσιμη ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας. Η εφαρμογή του από τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνοδεύεται από μια διαρκή διαδικασία παρακολούθησης και αξιολόγησης.

3.8.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει, με συμμετοχή των συναφών ενδιαφερόμενων μερών, να καταρτίσουν εθνικά/περιφερειακά σχέδια δράσης για τη βιολογική γεωργία και να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που παρέχονται στο πλαίσιο της ΚΓΠ (μεταξύ άλλων κατά την κατάρτιση των εθνικών σχεδίων στρατηγικής για την ΚΓΠ) με σκοπό την ενίσχυση της βιολογικής γεωργίας.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.

Το υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης των καταναλωτών αποτελεί προϋπόθεση για την επιτυχία της βιολογικής γεωργίας. Οι καταναλωτές πρέπει να μπορούν να βασίζονται στην τήρηση των ισχυόντων προτύπων παραγωγής κατά μήκος ολόκληρης της αλυσίδας τροφίμων από την παραγωγή και την επεξεργασία ως την κατανάλωση. Συνεπώς, τα προβλεπόμενα μέτρα για την αποφυγή της απάτης και τη βελτίωση της ιχνηλασιμότητας είναι ιδιαιτέρως σημαντικά. Εν προκειμένω, πρέπει να αξιοποιηθούν και οι δυνατότητες που παρέχει η ψηφιοποίηση.

4.2.

Τα προβλεπόμενα μέτρα για τη βελτίωση της διαφάνειας της αγοράς και της βάσης δεδομένων στον τομέα της βιολογικής γεωργίας θα στηρίξουν τους φορείς της οικονομίας να συνάγουν τα σωστά συμπεράσματα. Παλαιότερα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν γινόταν τις περισσότερες φορές διάκριση ως προς τα στατιστικά στοιχεία για τα συμβατικά και τα βιολογικά προϊόντα. Η ένταξη της βιολογικής παραγωγής στις αναλύσεις των παρατηρητηρίων της αγοράς της ΓΔ AGRI αποτελούν ένα καλό βήμα. Εν προκειμένω ζητείται να παρουσιάζονται με κατάλληλο τρόπο οι εξελίξεις στον τομέα της βιολογικής γεωργίας και στην ετήσια διάσκεψη για τις προοπτικές στον τομέα της γεωργίας της ΓΔ AGRI.

4.3.

Η προβλεπόμενη ενίσχυση των υπηρεσιών παροχής συμβουλών για γεωργικές εκμεταλλεύσεις καθώς και τα μέτρα για την προώθηση της ανταλλαγής γνώσεων σχετικά με τη βιολογική γεωργία αποτελούν σημαντικά συνοδευτικά μέτρα. Η ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ της επιστήμης, του συμβουλευτικού τομέα, της εκπαίδευσης, των γεωργών και της κοινωνίας θα πρέπει να ενισχυθεί. Ειδικά για τους νέους γεωργούς, τα προγράμματα περιφερειακών και διεθνών ανταλλαγών θα αποδειχτούν πολύ χρήσιμα.

4.4.

Και οι καταναλωτές θα πρέπει να ενημερωθούν σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τις δυσκολίες που συνδέονται με τα βιολογικά προϊόντα μέσω κατάλληλων μέτρων ενημέρωσης (τα οποία ιδανικά θα πρέπει να ξεκινούν από το σχολείο). Το πρόγραμμα της ΕΕ για τα σχολεία (για την προώθηση της κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών, γάλακτος (7)) προσφέρει εν προκειμένω καλές διασυνδέσεις.

4.5.

Με σκοπό την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη βιολογική παραγωγή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει, μεταξύ άλλων, να οργανώνει ετήσια Ευρωπαϊκή Ημέρα Βιολογικών Προϊόντων και να βραβεύει τις κορυφαίες επιδόσεις σε όλους τους τομείς της αλυσίδας των βιολογικών τροφίμων. Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να αποτελέσει εταίρο εν προκειμένω.

4.6.

Οι καταναλωτές αποδίδουν ολοένα μεγαλύτερη σημασία στα τοπικά τρόφιμα. Μέσω της πανδημίας COVID-19, οι άνθρωποι έγιναν ακόμα πιο ευαίσθητοι σε ζητήματα ποιότητας των τροφίμων. Συνδυαστικά, οι βραχύτερες και τοπικές αλυσίδες παραγωγής και εμπορίας βιολογικών προϊόντων μπορούν να αποτελέσουν μια υποσχόμενη οδό για την επίτευξη μεγαλύτερης αξίας. Και σε σχέση με τη βιωσιμότητα, οι πτυχές της βιολογικής παραγωγής, του περιφερειακού χαρακτήρα και της εποχικότητας θα πρέπει να εξετάζονται όσο το δυνατόν περισσότερο από κοινού. Μια περαιτέρω ενίσχυση του λογότυπου της ΕΕ για τα βιολογικά προϊόντα θα πρέπει να γίνει παράλληλα με την ενίσχυση των εδραιωμένων εθνικών/περιφερειακών σφραγίδων για τα βιολογικά προϊόντα. Οι πληροφορίες σχετικά με την προέλευση των τροφίμων (πρώτες ύλες) θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο συγκεκριμένες, να περιλαμβάνουν άλλα στοιχεία πέραν της σήμανσης «Γεωργία ΕΕ/εκτός ΕΕ» και, ει δυνατόν, να προσδιορίζουν είτε τη χώρα είτε την περιφέρεια προέλευσης.

4.7.

Ο τουρισμός και ο τομέας της γαστρονομίας περιλαμβάνουν πολλές δυνατότητες για τα βιολογικά προϊόντα. Προϋπόθεση για αυτό αποτελεί η διαφάνεια και τα αξιόπιστα συστήματα πιστοποίησης.

4.8.

Η βιολογική γεωργία συνοδεύεται συχνά, εξαιτίας των διαφορετικών μεθόδων παραγωγής, από υψηλότερη ένταση εργατικού δυναμικού και παρέχει έτσι τη δυνατότητα πρόσθετων δυνατοτήτων απασχόλησης στον αγροτικό τομέα. Από την άλλη πλευρά, το υψηλό εργατικό κόστος μπορεί να παρεμποδίσει την ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας.

4.9.

Τα βιολογικά προϊόντα κοστίζουν κατά κανόνα περισσότερο από τα συμβατικά προϊόντα. Εντούτοις, οι διαφορές στην τιμή τείνουν να μειώνονται (αφενός, εξαιτίας της αυξανόμενης παραγωγικότητας στη βιολογική γεωργία και, αφετέρου, εξαιτίας των αυξανόμενων περιβαλλοντικών απαιτήσεων για άλλες μορφές γεωργίας στο πλαίσιο της περαιτέρω ανάπτυξης της ΚΓΠ). Για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες με περιορισμένο εισόδημα, όπως οι συνταξιούχοι, οι νέοι ή οικογένειες χαμηλού εισοδήματος, αυτό αποτελεί εμπόδιο. Η ΕΟΚΕ ζητεί εν προκειμένω να ληφθούν κατάλληλα μέτρα ούτως ώστε τα βιολογικά προϊόντα να είναι προσβάσιμα και από αυτές τις κοινωνικές ομάδες.

4.9.1.

Οι αρχές προστασίας των καταναλωτών εφιστούν την προσοχή στο ότι τα περιθώρια κέρδους στο εμπόριο βιολογικών προϊόντων είναι εν μέρει σημαντικά υψηλότερα σε σχέση με τα μη βιολογικά προϊόντα, στοιχείο που θα μπορούσε στη συνέχεια να επηρεάσει και τη διαμόρφωση των τιμών των βιολογικών προϊόντων σε σύγκριση με τα συμβατικά τρόφιμα. Τα περιθώρια κέρδους στο εμπόριο θα πρέπει να είναι ανάλογα.

4.9.2.

Σε ορισμένα κράτη μέλη, η σαφής τιμολογιακή διαφοροποίηση από τα συμβατικά προϊόντα αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την ανάπτυξη της αγοράς των καταναλωτών βιολογικών προϊόντων. Εν προκειμένω, οι τιμές των βιολογικών προϊόντων περιλαμβάνουν και υψηλότερες αποδόσεις για δημόσια αγαθά, όπως για παράδειγμα η βιοποικιλότητα στην καλλιεργήσιμη έκταση ή η προστασία των ζώων. Στο πλαίσιο αυτό, η συμπερίληψη εξωτερικών παραγόντων (πραγματικό κόστος) σε όλα τα προϊόντα αποτελεί μια οδό για τη στήριξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας.

4.9.3.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ιδίως ο δημόσιος τομέας (δήμοι και κοινότητες, περιφέρειες και ομοσπονδιακό κράτος) πρέπει να δώσει το καλό παράδειγμα και να εστιάσει περισσότερο στη χρήση εποχιακών και τοπικών βιολογικών τροφίμων στο πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων (π.χ. σχολικά κυλικεία). Πολλές ευρωπαϊκές πόλεις (8) (μεταξύ των οποίων η Κοπεγχάγη, η Βιέννη και η Νυρεμβέργη) έχουν ήδη εφαρμόσει εν προκειμένω σχέδια με μεγάλη επιτυχία.

4.9.4.

Οι βραχύτερες αλυσίδες τροφίμων, καθώς και οι ευκαιρίες άμεσης εμπορίας, προσφέρουν ευκαιρίες για τον καθορισμό δίκαιων τιμών τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τους καταναλωτές.

4.10.

Με ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό βιολογικά καλλιεργούμενων εκτάσεων θα προκύψουν νέες προκλήσεις. Η ανάπτυξη ζιζανίων και φυτικών νόσων θα πρέπει να παρακολουθείται με ακρίβεια, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη κλιματική αλλαγή. Απαιτούνται επαρκή μέσα για εφαρμοσμένη έρευνα, προκειμένου να καλλιεργηθούν είδη κατάλληλα για βιολογική γεωργία, και να αναπτυχθούν αποτελεσματικά φυτοπροστατευτικά προϊόντα και καινοτόμες λύσεις. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να διασφαλισθεί η ελεύθερη πρόσβαση σε είδη και σπόρους.

4.11.

Στον τομέα των διατροφής των ζώων παρουσιάζονται εδώ και χρόνια δυσκολίες ως προς την επαρκή προμήθεια βιολογικών πρωτεϊνούχων ζωοτροφών και βασικών αμινοξέων (βιταμίνη Β). Η προβλεπόμενη εντατικοποίηση της έρευνας για εναλλακτικές προτάσεις στον συγκεκριμένο τομέα είναι επειγόντως αναγκαία και θα επικροτηθεί.

4.12.

Για τους γεωργούς, το χρονικό διάστημα για τη μετατροπή αποτελεί σημαντική πρόκληση, διότι ενώ οι επιβαρύνσεις είναι ήδη αυξημένες (π.χ. για δαπάνες ελέγχου, βιολογικές εισροές), τα προϊόντα δεν μπορούν ακόμα να πωληθούν ως βιολογικά εμπορεύματα. Εν προκειμένω, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέψουν κατάλληλα υποστηρικτικά μέτρα. Θα πρέπει να εξεταστεί εάν θα μπορούσε δυνητικά να δημιουργηθεί και μια αγορά για «εμπορεύματα μετατροπής» (μεταξύ βιολογικών και συμβατικών).

---

(1)  https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/farming/organic-farming/organic-action-plan_en

(2)  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12555-%CE%92%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%B3%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%87%CE%B5%CE%B4%CE%B9%CE%BF-%CE%B4%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%B7%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%80%CF%84%CF%85%CE%BE%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%B7%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%95%CE%95_el

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμβατότητα της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 66).

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Από το αγρόκτημα στο πιάτο — Μια στρατηγική για βιώσιμα τρόφιμα» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση βραχειών και εναλλακτικών αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων στην ΕΕ:: ο ρόλος της αγροοικολογίας (ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 65).

(6)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

(7)  https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/market-measures/school-fruit-vegetables-and-milk-scheme_en

(8)  https://www.organic-cities.eu/