ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 22.7.2020

JOIN(2020) 12 final

ΚΟΙΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ειδική Διοικητική Περιοχή του Μακάο: Ετήσια έκθεση 2019

ΚΟΙΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ειδική Διοικητική Περιοχή του Μακάο: Ετήσια έκθεση 2019

Συνοπτική παρουσίαση

Μετά τη μεταβίβαση της κυριαρχίας του Μακάο στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας το 1999, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της παρακολουθούν στενά τις πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στην Ειδική Διοικητική Περιοχή (ΕΔΠ) του Μακάο, σύμφωνα με την αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα». Η Ευρωπαϊκή Ένωση εμμένει στην πολιτική της για «μία ενιαία Κίνα» και υποστηρίζει την αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα» και την εφαρμογή της στην πράξη. Η παρούσα ετήσια έκθεση σχετικά με τις εξελίξεις στο Μακάο εκδίδεται σύμφωνα με τη δέσμευση που αναλήφθηκε έναντι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 1997.

Το 2019 συνέχισε να εφαρμόζεται η αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα», προς όφελος της ΕΔΠ του Μακάο, της Κίνας στο σύνολό της, καθώς και της διεθνούς κοινότητας.

Τον Δεκέμβριο ανέλαβε καθήκοντα ο νέος Ανώτατος Διοικητής Ho Iat-Seng. Ο Κινέζος Πρόεδρος Xi Jinping πραγματοποίησε τριήμερη επίσκεψη στο Μακάο για να τιμήσει, αφενός, τον διορισμό και, αφετέρου, την εικοστή επέτειο της μεταβίβασης της κυριαρχίας του Μακάο στην Κίνα.

Τα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις ελευθερίες των πολιτών του Μακάο εξακολούθησαν σε γενικές γραμμές να γίνονται σεβαστά το 2019, όπως και το κράτος δικαίου, στο πλαίσιο της αρχής «μία χώρα, δύο συστήματα» που κατοχυρώνεται στον θεμελιώδη νόμο του Μακάο. Τα μέσα ενημέρωσης του Μακάο συνέχισαν να εκφράζουν ευρύ φάσμα απόψεων, αν και υπήρξαν ανησυχίες για αύξηση της αυτολογοκρισίας.

Παρ’ όλο που ο θεμελιώδης νόμος και άλλες νομοθετικές πράξεις δεν προβλέπουν τη δυνατότητα καθιέρωσης της καθολικής ψηφοφορίας, η ΕΕ ενθαρρύνει τις αρχές του Μακάο να προωθήσουν τη μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στις εκλογές για τη θέση του Ανώτατου Διοικητή και για τη Νομοθετική Συνέλευση.

Σε οικονομικό επίπεδο, το Μακάο παραμένει το μεγαλύτερο κέντρο καζίνο σε παγκόσμιο επίπεδο, και ο τουρισμός που σχετίζεται με τα τυχερά παιχνίδια αποτελεί τον μοχλό για την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής. Η επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας και ο εμπορικός πόλεμος ΗΠΑ-Κίνας ήταν τα κύρια αίτια της συρρίκνωσης του ΑΕΠ του Μακάο κατά 3,5 %. Αναδεικνύεται έτσι το γεγονός ότι η μικρή και σε μεγάλο βαθμό ανοικτή οικονομία του εξαρτάται σημαντικά από τις οικονομικές και χρηματοπιστωτικές εξελίξεις, καθώς και από τις εξελίξεις σε επίπεδο πολιτικών, στην ηπειρωτική Κίνα. Συνεχίζονται οι προσπάθειες διαφοροποίησης, με μέτρια επιτυχία, καθώς τα τυχερά παιχνίδια συνεχίζουν να αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ του ΑΕΠ.

Η οικονομική συνεργασία με την ηπειρωτική Κίνα επιταχύνθηκε το 2019: νέα μέτρα στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών ανακοινώθηκαν επί τη ευκαιρία της επίσκεψης του προέδρου Xi, με στόχο τη στήριξη της διαφοροποίησης του Μακάο.

Πολιτικές εξελίξεις

Το τέλος του έτους σηματοδότησε σημαντικές αλλαγές στην κυβέρνηση του Μακάο, με την εκλογή του νέου Ανώτατου Διοικητή Ho Iat-Seng και διορισμούς σε άλλες ανώτερες κυβερνητικές θέσεις.

Στις 25 Αυγούστου, η Εκλογική Επιτροπή εξέλεξε τον Ho Iat-Seng ως τον νέο Ανώτατο Διοικητή σε αντικατάσταση του Fernando Chui, με 392 σε σύνολο 400 ψήφων. Δεδομένου ότι μια εναλλακτική υποψηφιότητα θα έπρεπε να προταθεί από 66 άτομα στην Εκλογική Επιτροπή, ο Ho lat-Seng εξελέγη χωρίς αντίπαλο.

Η νέα κυβέρνηση ανέλαβε καθήκοντα στις 20 Δεκεμβρίου. Ο νεοεκλεγείς Ανώτατος Διοικητής ορκίστηκε στη διάρκεια τριήμερης επίσκεψης του Προέδρου Xi Jinping στο Μακάο. Δύο από τους πέντε υπουργούς της προηγούμενης διοίκησης, ο υπουργός Ασφάλειας και ο υπουργός Μεταφορών και Δημοσίων Έργων, παρέμειναν στις θέσεις τους. Τρία από τα μέλη του 11μελούς Εκτελεστικού Συμβουλίου διατήρησαν το αξίωμά τους.

Στη διάρκεια του έτους υπήρξαν αρκετές ενδιαφέρουσες νομοθετικές πρωτοβουλίες.

Στις 22 Δεκεμβρίου 2019 ψηφίστηκε νομοσχέδιο για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο. Μία από τις απαιτήσεις είναι η υποχρεωτική καταχώριση των χρηστών τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών με το πραγματικό τους όνομα για υπηρεσίες όπως η αγορά προπληρωμένων καρτών SIM. Για την εφαρμογή του μέτρου υπεύθυνοι θα είναι οι πάροχοι τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών. Οι πάροχοι διαδικτυακών υπηρεσιών θα διατηρούν τα αρχεία καταγραφής επιγραμμικών δραστηριοτήτων των χρηστών τους για ένα τουλάχιστον έτος. Οι φορείς εκμετάλλευσης βασικών υποδομών (όπως οι μεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες, η ηλεκτροδότηση και η ύδρευση) υποχρεούνται να εφαρμόσουν μέτρα για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο. Θα συσταθεί νέο Κέντρο Ειδοποίησης και Αντιμετώπισης Περιστατικών Κυβερνοασφάλειας (CARIC), υπό τον συντονισμό της Δικαστικής Αστυνομίας, το οποίο θα λειτουργεί ως κέντρο υποδοχής για όλα τα περιστατικά κυβερνοασφάλειας και θα παρακολουθεί τη μετάδοση δεδομένων και τη ροή δεδομένων. Οι παραβάσεις του νόμου μπορεί να επισύρουν πρόστιμα ύψους 50 000 MOP έως 5 εκατ. MOP.

Ο υπουργός Ασφάλειας Wong Sio Chak τόνισε ότι οι αρχές δεν θα παρακολουθούν τις επιγραμμικές δραστηριότητες ατόμων ούτε θα περιορίσουν την ελευθερία του λόγου, καθώς η Δικαστική Αστυνομία θα παρακολουθεί αποκλειστικά τις κινήσεις δεδομένων, χωρίς να αναλύει το περιεχόμενό τους. Η Ένωση Δημοσίων Υπαλλήλων του Μακάο (Macao Civil Servants Association - ATFPM) απηύθυνε επιστολή στον υπουργό Ασφάλειας στην οποία εκφράζει προβληματισμό για τη συμβατότητα του νέου νόμου με τον θεμελιώδη νόμο όσον αφορά τις ατομικές ελευθερίες και άλλα ζητήματα.

Ο προτεινόμενος νέος νόμος για την πολιτική προστασία ποινικοποιεί τη διάδοση φημών και ψευδών πληροφοριών σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Το μέτρο θα εφαρμόζεται μόνο σε περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει πλήρης ενεργοποίηση των μέτρων πολιτικής προστασίας της κυβέρνησης, υπό συνθήκες έκτακτης ανάγκης όπως, π.χ., ένας τυφώνας. Οι τροποποιήσεις στο σχέδιο νόμου έγιναν θετικά δεκτές, παρόλο που οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και δημοσιογραφικές ενώσεις εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με τις δυνητικές επιπτώσεις του μέτρου στην ελευθερία έκφρασης και στην ελευθερία του Τύπου.

Απορρίφθηκε πρόταση την οποία υπέβαλε φιλοδημοκρατικός νομοθέτης για τροποποίηση του νόμου σχετικά με την εκλογή του Ανώτατου Διοικητή ώστε να αποφεύγεται η μία και μοναδική υποψηφιότητα για την ανώτατη κυβερνητική θέση, με την αιτιολογία ότι μόνον η κυβέρνηση μπορεί να εισηγηθεί αλλαγές στην πολιτική διάρθρωση του Μακάο.

Η αστυνομία ανακοίνωσε ότι οι πρώτες 50 κάμερες δημόσιας επιτήρησης με δυνατότητα αναγνώρισης προσώπου θα εγκατασταθούν και θα λειτουργήσουν δοκιμαστικά έως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2020. Επίσης, πρόκειται να εγκατασταθούν και να λειτουργήσουν δοκιμαστικά περίπου 50 ακόμη κάμερες επιτήρησης κυκλοφορίας για την αναγνώριση των πινακίδων κυκλοφορίας οχημάτων. Οι τοπικές αρχές σχεδιάζουν να εγκαταστήσουν 2 400 κάμερες βιντεοπαρακολούθησης σε έξι φάσεις έως το 2023. Η αστυνομία σε δήλωσή της με ημερομηνία 7 Νοεμβρίου 2019 εξήγησε ότι η τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά κατά την έρευνα ποινικών υποθέσεων από την αστυνομία.

Οι αρχές του Μακάο συνέχισαν να επικαλούνται λόγους ασφαλείας ως αιτιολογία για την άρνηση εισόδου στο Μακάο δημοσιογράφων, ακτιβιστών της κοινωνίας των πολιτών και προσωπικοτήτων της δημόσιας σφαίρας, μεταξύ άλλων και από το Χονγκ Κονγκ. Αν και οι υπηρεσίες μετανάστευσης του Μακάο έχουν εξουσία να αρνούνται την είσοδο στην επικράτειά του, παρατηρείται έλλειμμα διαφάνειας σε αυτές τις περιπτώσεις.

Δικαιώματα, ελευθερίες και ισότητα ευκαιριών

Τα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις ελευθερίες, καθώς και το κράτος δικαίου, έγιναν σε γενικές γραμμές σεβαστά στον βαθμό που κατοχυρώνονται στον θεμελιώδη νόμο του Μακάο και σύμφωνα με την αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα».

Δεν υπήρξαν έως σήμερα πρωτοβουλίες για τη συγκρότηση ανεξάρτητου φορέα για τα ανθρώπινα δικαιώματα σύμφωνα με τη σύσταση που διατυπώθηκε από την επιτροπή του ΟΗΕ κατά των βασανιστηρίων τον Δεκέμβριο του 2015.

Η ελευθερία του Τύπου έγινε σε γενικές γραμμές σεβαστή, παρά την αύξηση των φαινομένων αυτολογοκρισίας. Η Ένωση Δημοσιογράφων του Μακάο (AJM) εξέδωσε δηλώσεις στη διάρκεια του έτους επισύροντας την προσοχή σε ζητήματα που άπτονται της ελευθερίας του Τύπου, π.χ. σχετικά με την πίεση πριν από την επίσκεψη του Xi Jinping. 

Η ελευθερία του συνέρχεσθαι έγινε σε γενικές γραμμές σεβαστή στο Μακάο. Ωστόσο, η αστυνομία δεν επέτρεψε τη διεξαγωγή δημόσιων συναθροίσεων που είχαν ως στόχο την έκφραση αλληλεγγύης προς τους διαδηλωτές του Χονγκ Κονγκ. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2019, το Ανώτατο Δικαστήριο (Court of Final Appeal) απέρριψε προσφυγή η οποία είχε ασκηθεί κατά της απαγόρευσης διαδήλωσης ενάντια στην αστυνομική βία στο Χονγκ Κονγκ κρίνοντας ότι μια τέτοια διαδήλωση θα ήταν παράνομη για διάφορους λόγους, μεταξύ άλλων με το σκεπτικό ότι «θα συνιστούσε παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Χονγκ Κονγκ». Η 30ή επέτειος από τα γεγονότα της Πλατείας Τιεν αν Μεν τιμήθηκε με λαμπαδηφορία.

Στις 8 Ιουλίου, η Νομοθετική Συνέλευση ενέκρινε το προσχέδιο του κυβερνητικού νομοσχεδίου για τη θεσμοθέτηση κατώτατου μισθού για όλους τους εργαζόμενους εκτός των οικιακών βοηθών και των εργαζομένων με αναπηρίες. Το Μακάο δεν έχει επιβάλει αποτελεσματικά την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, όπως κατοχυρώνεται στις συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΕΕ). Η ΕΕ συνεχίζει να ενθαρρύνει το Μακάο προς αυτή την κατεύθυνση.

Καταβάλλονται εντατικές προσπάθειες για την αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων, με λήψη μέτρων όπως η κατάρτιση κρατικών αξιωματούχων στην καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και η διερεύνηση ύποπτων υποθέσεων αναγκαστικής εργασίας. Η ΕΕ είναι πρόθυμη να κλιμακώσει τη συνεργασία με στόχο την αντιμετώπιση αυτής της παγκόσμιας πρόκλησης.

Οι διακρίσεις λόγω γενετήσιου προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία, ιδίως στους τομείς της απασχόλησης, της εκπαίδευσης και της υγειονομικής περίθαλψης. Οι σχέσεις μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου δεν έχουν ακόμη περιληφθεί στον νόμο που καθιστά την ενδοοικογενειακή βία ποινικό αδίκημα. Τον Ιούνιο 2014, η επιτροπή του ΟΗΕ για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα παρότρυνε το Μακάο να θεσπίσει ολοκληρωμένη νομοθεσία κατά των διακρίσεων.

Το Μακάο συνέχισε δυναμικά τον αγώνα για την καταπολέμηση της διαφθοράς, λαμβάνοντας μέτρα μεταξύ των οποίων οι εργασίες της επιτροπής κατά της διαφθοράς (CCAC). Τον Δεκέμβριο 2019 διορίστηκε νέος επίτροπος κατά της διαφθοράς. Η ετήσια έκθεση της CCAC, που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Μάρτιο, ανέδειξε τους βασικούς τομείς ανησυχίας και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες αντιμετώπισης της διαφθοράς στις τάξεις των δημοσίων αξιωματούχων.

Οικονομικές εξελίξεις

Το 2019, το Μακάο παρέμεινε μία από τις πλουσιότερες οικονομίες στον κόσμο ως προς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, διαθέτοντας τη μεγαλύτερη βιομηχανία τυχερών παιχνιδιών παγκοσμίως.

Στη διάρκεια του έτους, η οικονομία του Μακάο συρρικνώθηκε κατά 4,7 %, κυρίως λόγω της μείωσης στις εξαγωγές υπηρεσιών και στις επενδύσεις. Οι επενδύσεις μειώθηκαν κατά 20,1 % σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, σε μεγάλο βαθμό λόγω των μειωμένων επενδύσεων στις κατασκευές. Οι εξαγωγές τυχερών παιχνιδιών μειώθηκαν κατά 4 % σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ενώ οι τουριστικές υπηρεσίες συρρικνώθηκαν κατά 5,7 % σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Η πτώση στις εξαγωγές υπηρεσιών ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της μείωσης κατά 8 % του ποσού που δαπάνησαν οι επισκέπτες στο Μακάο σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Παρόλο που οι αφίξεις τουριστών αυξήθηκαν κατά 10 % στη διάρκεια του έτους (φτάνοντας συνολικά τους 39,4 εκατ. επισκέπτες, με το 70 % να προέρχεται από την ηπειρωτική Κίνα), η κατανάλωση μειώθηκε κατά 16,5 %, αντισταθμίζοντας την αύξηση στον αριθμό τουριστών.

Παρά την επιδείνωση, στο Μακάο εξακολουθεί να υπάρχει πλήρης απασχόληση. Το ποσοστό ανεργίας παραμένει σταθερά σε επίπεδα κάτω του 2 % την τελευταία οκταετία (ακόμη και κατά τη διάρκεια της ύφεσης της περιόδου 2014-2016) και το 2019 δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η ΕΔΠ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αλλοδαπούς εργαζόμενους, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν αδρομερώς το 40 % του συνολικού εργατικού δυναμικού. Ο πληθωρισμός παρέμεινε υπό έλεγχο και ανήλθε στο 2,75 % το 2019.

Η δημοσιονομική θέση του Μακάο παρέμεινε υγιής το 2019. Η ΕΔΠ διαθέτει ισχυρά αποθεματικά (580 δισ. MOP ή 67 δισ. EUR), και ο οικονομικός της λογαριασμός καταγράφει συστηματικά πλεονάσματα.

Όσον αφορά τις οικονομικές πολιτικές, επιπροσθέτως της εδραίωσης του τουρισμού και των τυχερών παιχνιδιών (κύριων κλάδων δραστηριότητας του Μακάο), συνεχίστηκαν οι μακροχρόνιες προσπάθειες της ΕΔΠ για οικονομική διαφοροποίηση. Τις προτεραιότητες αυτές επαναβεβαίωσε ο νέος Ανώτατος Διοικητής του Μακάο Ho Iat-Seng στην εναρκτήρια ομιλία και στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του τον Δεκέμβριο, περιγράφοντας ένα πλαίσιο πολιτικών με έμφαση στην οικονομία και στο βιοτικό επίπεδο. Οι τομείς στους οποίους επιδιώκεται διαφοροποίηση παραμένουν οι εξής:

·ανάπτυξη του κλάδου της διοργάνωσης συνεδρίων και εκθέσεων, καθώς και των δημιουργικών κλάδων·

· ενθάρρυνση της ανάδειξης του Μακάο σε κέντρο της παραδοσιακής κινεζικής ιατρικής·

·προώθηση εξειδικευμένων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών όπως οι υπηρεσίες χρηματοδοτικής μίσθωσης· και

· ανάδειξη του Μακάο σε πλατφόρμα συνεργασίας στον τομέα του εμπορίου μεταξύ της Κίνας και των πορτογαλόφωνων χωρών.

Παρά τις προσπάθειες διαφοροποίησης, το Μακάο συνεχίζει να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στους τομείς των τυχερών παιχνιδιών και του τουρισμού, και ο κλάδος των τυχερών παιχνιδιών εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει μόνος αυτός το ήμισυ του ΑΕΠ. Ένας από τους στόχους που έχουν τεθεί στο πενταετές αναπτυξιακό σχέδιο του Μακάο για την περίοδο 2016-2020 είναι η αύξηση του μεριδίου των εσόδων των φορέων εκμετάλλευσης καζίνο από μη τυχερά παιχνίδια σε 9 % έως το 2020. Σύμφωνα με έκθεση σχετικά με την οικονομική διαφοροποίηση που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Δεκέμβριο από την Υπηρεσία Στατιστικών και Απογραφής, οι δραστηριότητες που δεν σχετίζονται με τυχερά παιχνίδια αντιστοιχούσαν στο 9,97 % των εσόδων των φορέων εκμετάλλευσης καζίνο το 2018. Όσον αφορά τη διαφοροποίηση πέραν των τυχερών παιχνιδιών και του τουρισμού, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του χρηματοπιστωτικού τομέα, η έλλειψη καταρτισμένου εργατικού δυναμικού αποτελεί πρόκληση για το Μακάο.

Η προστασία του περιβάλλοντος και η πολιτική για το κλίμα εξακολουθούν να αποτελούν μείζονες προκλήσεις. Οι μόνες αξιοσημείωτες εξελίξεις το 2019 ήταν η πολυαναμενόμενη εφαρμογή συστήματος χρέωσης για τις πλαστικές σακούλες, η βελτίωση της προεπεξεργασίας αποβλήτων πριν από την εξαγωγή και η εγκατάσταση μεγαλύτερου αριθμού φορτιστών ηλεκτρικών οχημάτων, μηχανών ανακύκλωσης πλαστικών φιαλών και ψυκτών πόσιμου νερού στην ΕΔΠ. Στη διάρκεια του έτους, εγκαινιάστηκε με μεγάλη καθυστέρηση η γραμμή Taipa του αστικού σιδηροδρόμου (Light Rapid Transit) του Μακάο.

Περιφερειακή συνεργασία

Το πολυαναμενόμενο σχέδιο στρατηγικής για την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου Guangdong-Χονγκ Κονγκ-Μακάο δημοσιεύτηκε εν τέλει τον Φεβρουάριο 2019. Το Μακάο χαρακτηρίστηκε ως μία από τις τέσσερις βασικές πόλεις (μαζί με το Χονγκ Κονγκ, τη Shenzhen και την Guangzhou) που θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην ανάπτυξη της περιοχής. Το σχέδιο ορίζει ότι το Μακάο - συνεχίζοντας παράλληλα τη διαφοροποίηση της οικονομίας του - θα εδραιώσει τη θέση του ως κέντρο τουρισμού και ψυχαγωγίας παγκόσμιας εμβέλειας και ως πλατφόρμα συνεργασίας στον τομέα του εμπορίου μεταξύ της Κίνας και των πορτογαλόφωνων χωρών. Τέσσερεις μήνες μετά τη δημοσίευση του σχεδίου στρατηγικής, η κυβέρνηση του Μακάο δημοσίευσε παράρτημα στο πενταετές αναπτυξιακό της σχέδιο (2016-2020), το οποίο καλύπτει το μερίδιο συμβολής του στην υλοποίηση του έργου της ευρύτερης περιοχής του Κόλπου. Στη διάρκεια του έτους ανακοινώθηκε ένα ευρύ φάσμα μέτρων. Σε αυτά περιλαμβάνονται η επιτάχυνση της τελωνειακής συνεργασίας και η διευκόλυνση της διαμονής, των σπουδών και της εργασίας σε όλη την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου για τους πολίτες του Μακάο.

Η συνεργασία στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σημείωσε πρόοδο το 2019. Τον Φεβρουάριο, το σχέδιο στρατηγικής για την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου ανέθεσε στο Μακάο τη διενέργεια μελέτης σκοπιμότητας για τη δημιουργία αγοράς τίτλων σε ρενμινμπί (RMB). Τον Οκτώβριο, η Νομισματική Αρχή του Μακάο υπέβαλε σχετικό αίτημα στην κεντρική κυβέρνηση. Τον Ιούλιο, η Κίνα εξέδωσε τα πρώτα εξωχώρια κρατικά ομόλογα ύψους 2 δισ. ρενμινμπί (286 εκατ. USD) στο Μακάο.

Τον Δεκέμβριο του 2019, με αφορμή την επίσκεψη του Προέδρου Xi Jinping, ανακοινώθηκε δέσμη μέτρων για την υποστήριξη της οικονομικής διαφοροποίησης, με ιδιαίτερη έμφαση στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Το πιο προβεβλημένο μέτρο ήταν η ανακοίνωση της Λαϊκής Τράπεζας της Κίνας (PBOC) ότι το ημερήσιο όριο για εμβάσματα σε ρενμινμπί από το Μακάο πρόκειται να αυξηθεί από 50 000 σε 80 000 ρενμινμπί, φτάνοντας στο ίδιο επίπεδο με το αντίστοιχο όριο του Χονγκ Κονγκ. Ωστόσο, δεδομένου ότι τα εν λόγω εμβάσματα αφορούν άτομα και όχι εταιρείες, η ανακοίνωση αυτή είχε σε μεγάλο βαθμό συμβολικό χαρακτήρα. Επιπροσθέτως, υπήρξαν πληροφορίες περί επιτάχυνσης των σχεδίων για ίδρυση νέου χρηματιστηρίου όπου θα κυριαρχούν οι συναλλαγές σε ρενμινμπί, και κέντρου διακανονισμού για συναλλαγές σε ρενμινμπί. Ανακοινώθηκαν επίσης πολιτικές που στοχεύουν στην ενθάρρυνση των τραπεζών και των ασφαλιστικών εταιρειών της ηπειρωτικής Κίνας να εγκατασταθούν στο Μακάο, και στη στήριξη των χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων της ηπειρωτικής Κίνας για να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους στο Μακάο.

Όσον αφορά τον ρόλο του ως γέφυρας μεταξύ της Κίνας και των πορτογαλόφωνων χωρών, επιδίωξη του Μακάο είναι να καταστεί κέντρο εκκαθάρισης για συναλλαγές σε ρενμινμπί και κόμβος υπηρεσιών στον τομέα του εμπορίου για τις πορτογαλόφωνες χώρες και την Κίνα, εμπορικός κόμβος για τα προϊόντα των πορτογαλόφωνων χωρών, καθώς και κέντρο διοργάνωσης συνεδρίων και εκθέσεων για την οικονομική και εμπορική συνεργασία.

Σε συνεργασία με τη Zhuhai, το Μακάο προχωρά στην ανάπτυξη της νήσου Hengqin, που βρίσκεται ανατολικά του Μακάο στην επαρχία Guangdong. Η Hengqin φιλοξενεί υποδομές όπως η «κοιλάδα των νέων επιχειρηματιών» (Youth Entrepreneurship Valley), το Βιομηχανικό Πάρκο Επιστήμης και Τεχνολογίας για την παραδοσιακή κινεζική ιατρική Guangdong-Μακάο (TCM Science and Technology Industrial Park), το Βιομηχανικό Πάρκο Συνεργασίας Guangdong-Μακάο και η πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου του Μακάο. Στη διάρκεια της επίσκεψής του στο Μακάο, ο Πρόεδρος Xi ανακοίνωσε την παραχώρηση στο Μακάο επιπλέον εκτάσεων της νήσου με στόχο την υποστήριξη της περαιτέρω ανάπτυξής του σε τομείς όπως η εκπαίδευση και η υγειονομική περίθαλψη.

Οι διμερείς σχέσεις ΕΕ-Μακάο

Το 2019, η ΕΕ παρέμεινε η δεύτερη σε μέγεθος πηγή εισαγωγών του Μακάο μετά την ηπειρωτική Κίνα, με ποσοστό 27,6 % επί των συνολικών εισαγωγών του Μακάο. Από την άλλη, μόλις το 1,5 % των εξαγωγών εμπορευμάτων της ΕΔΠ είχε ως προορισμό την Ευρώπη. Η ΕΕ διατήρησε και το 2019 τα μακροχρόνια εμπορικά πλεονάσματα έναντι του Μακάο. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι η ζήτηση για εισαγωγές στο Μακάο αυξάνεται σταθερά με την πάροδο των ετών, παράλληλα με την ανάπτυξη των τομέων των τυχερών παιχνιδιών και του τουρισμού, ενώ ο κλάδος μεταποίησης του Μακάο έχει συρρικνωθεί σε ένα ποσοστό γύρω στο 1 % του ΑΕΠ.

Το 2019, το διμερές εμπόριο αγαθών αυξήθηκε κατά 27,1 %, σε 1,2 δισ. EUR. Οι εξαγωγές της ΕΕ στο Μακάο έφτασαν το 1,1 δισ. EUR, ήτοι σημείωσαν αύξηση 33,2 % σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, με αποτέλεσμα εμπορικό πλεόνασμα ύψους 1 δισ. EUR. Το Μακάο είναι μια αναπτυσσόμενη αγορά για τα ευρωπαϊκά είδη πολυτελείας. Στις κυριότερες εξαγωγές προϊόντων της ΕΕ περιλαμβάνονται υψηλής ποιότητας δερμάτινα είδη, είδη ένδυσης, ρολόγια και κοσμήματα, τρόφιμα και ποτά, καθώς και αυτοκίνητα.

Η ΕΕ είναι ο τρίτος μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στο Μακάο μετά το Χονγκ Κονγκ και την ηπειρωτική Κίνα (πλην των εξωχώριων κέντρων). Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του Μακάο, η ΕΕ αντιπροσώπευε το 5,3 % (15,6 δισ. MOP) του συνολικού αποθέματος ΑΞΕ το 2018. Η Πορτογαλία αντιπροσωπεύει μόνη της το 60 % των ενωσιακών επενδύσεων στο Μακάο, δηλαδή 9,2 δισ. MOP. 

Η 23η συνεδρίαση της κοινής επιτροπής ΕΕ-Μακάο πραγματοποιήθηκε στις 11 Ιουνίου 2019 στις Βρυξέλλες. Εξετάστηκε ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως το εμπόριο και οι επενδύσεις, η πολυμερής συνεργασία, η φορολογία, οι κρατικές προμήθειες, η καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, περιβαλλοντικά ζητήματα και, τέλος, η εμπορία ανθρώπων.

Σε συνέχεια της συνεδρίασης της κοινής επιτροπής ΕΕ-Μακάο του 2015 δημιουργήθηκε μηχανισμός συγχρηματοδότησης στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων 2020» της ΕΕ. Τον Νοέμβριο 2019, η ΕΕ και το Αναπτυξιακό Ταμείο Επιστημών και Τεχνολογίας (FDCT) του Μακάο συνδιοργάνωσαν συνέδριο στο Μακάο για την παρουσίαση ευκαιριών για συνεργασία με την Ευρώπη και για ανταλλαγή απόψεων με στόχο τη βελτίωση της συμμετοχής της ΕΔΠ στο «Ορίζων 2020», καθώς δεν είχε επιλεγεί κανένας φορέας από το Μακάο για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του εν λόγω προγράμματος.

Όπως κάθε χρόνο, το 2019 το Ευρωπαϊκό Εμπορικό Επιμελητήριο του Μακάο (MECC 1 ) και το Ευρωπαϊκό Εμπορικό Επιμελητήριο του Χονγκ Κονγκ συντόνισαν από κοινού την ευρωπαϊκή συμμετοχή στο φόρουμ και την έκθεση του Μακάο για τη διεθνή συνεργασία για το περιβάλλον (MIECF) τον Μάρτιο, καθώς και στη διεθνή έκθεση εμπορίου και επενδύσεων (MIF) του Μακάο τον Οκτώβριο.

Το πρόγραμμα συνεργασίας Μακάο-ΕΕ στον νομικό τομέα συμβάλλει στον εκσυγχρονισμό και στην ανάπτυξη του νομικού συστήματος του Μακάο. Διερευνώνται δυνατότητες για διεύρυνση της συνεργασίας στον τομέα αυτό. Η ΕΕ και το Μακάο συνέχισαν τη μακροχρόνια συνεργασία τους στη διερμηνεία συνεδρίων το 2019. Από το 2006 διοργανώνονται προγράμματα κατάρτισης για διερμηνείς από το Μακάο με εκπαιδευτές από τη Γενική Διεύθυνση Διερμηνείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Από το 2010, πραγματοποιούνται ετήσια σεμινάρια στο Πολυτεχνικό Ινστιτούτο του Μακάο (Macao Polytechnic Institute - MPI), στα οποία συμμετέχουν εκπαιδευτές και διερμηνείς από διάφορα κινέζικα υπουργεία, καθώς και επικεφαλής προγραμμάτων σπουδών από πανεπιστήμια του Μακάο και της ηπειρωτικής Κίνας. Το νέο Διεθνές Κέντρο Κατάρτισης για διερμηνεία συνεδρίων στα πορτογαλικά, που εγκαινιάστηκε τον Δεκέμβριο 2019 στο MPI, ενέχει οφέλη για το ακαδημαϊκό σκέλος της συνεργασίας ΕΕ-Μακάο στον τομέα αυτό. 

(1)

Το Ευρωπαϊκό Εμπορικό Επιμελητήριο του Μακάο είναι ένας υβριδικός οργανισμός που περιλαμβάνει, αφενός, άμεσα μέλη (τα οποία εκπροσωπούν εταιρείες) και, αφετέρου, μέλη από τα εθνικά εμπορικά επιμελητήρια των κρατών μελών της ΕΕ.