1.Μια εύθραυστη κατάσταση

Καθώς το 2020 πλησιάζει στο τέλος του, ο κόσμος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μια παγκόσμια πανδημία που συνεχίζει να εξαπλώνεται. Αν και γνωρίζουμε πλέον καλύτερα τον ιό SARS-CoV-2 και μολονότι τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης σε ολόκληρη την ΕΕ είναι καλύτερα προετοιμασμένα, ο υψηλός αριθμός κρουσμάτων μπορεί να υπερκεράσει γρήγορα ακόμη και τα καλύτερα προετοιμασμένα νοσοκομεία και να ακυρώσει ακόμη και τις καλύτερα σχεδιασμένες στρατηγικές.

Κάθε 17 δευτερόλεπτα ένας άνθρωπος πεθαίνει στην ΕΕ από τη νόσο COVID-19. Είναι πολύ σημαντικό να ελεγχθεί η διασπορά του ιού και να αποφευχθούν περαιτέρω θάνατοι και περιστατικά σοβαρής νόσησης. Η επικείμενη περίοδος διακοπών ενέχει ιδιαίτερους κινδύνους σ’ αυτό το εύθραυστο πλαίσιο λόγω της πτώσης της θερμοκρασίας και της κοινωνικής εγγύτητας που συνεπάγεται. Θα είναι μια διαφορετική εορταστική περίοδος· μια περίοδος κατά την οποία η ατομική και η συλλογική ευθύνη θα σώσουν ζωές. Η παρούσα ανακοίνωση περιέχει συστάσεις προς τα κράτη μέλη με στόχο να συγκρατηθεί ο αριθμός των κρουσμάτων COVID-19 και να αποφευχθεί η ακύρωση της προόδου που επιτελέστηκε μέχρι σήμερα με μεγάλο κόστος. Στις αρχές του επόμενου έτους θα διατυπωθούν περαιτέρω συστάσεις, με στόχο τον σχεδιασμό ενός ολοκληρωμένου πλαισίου ελέγχου της νόσου COVID-19 με βάση τις μέχρι τώρα γνώσεις και εμπειρίες και τις πλέον πρόσφατες διαθέσιμες επιστημονικές κατευθυντήριες γραμμές.

Τα αυστηρά μέτρα ελέγχου, τα οποία εφαρμόστηκαν από όλες τις χώρες της ΕΕ από τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους και μετά για την αντιμετώπιση του πρώτου κύματος της πανδημίας, κατάφεραν να επιβραδύνουν με επιτυχία τη διασπορά του ιού και να μειώσουν δραστικά τον αριθμό των κρουσμάτων COVID-19 και των σχετικών νοσηλειών, σώζοντας ζωές σε ολόκληρη την ήπειρο.

Οι αριθμοί σταθεροποιήθηκαν κατά τη θερινή περίοδο. Η χαλάρωση των περιορισμών —που διευκολύνθηκε εν μέρει από τις θερινές θερμοκρασίες— έδωσε την τόσο αναγκαία ώθηση για την κοινωνική ευημερία των Ευρωπαίων και για την ανάκαμψη των οικονομιών που επλήγησαν σοβαρά από την πανδημία. Ωστόσο, η αύξηση των κρουσμάτων το φθινόπωρο καταδεικνύει τον κίνδυνο της αδυναμίας πρόβλεψης μιας ταχέως μεταβαλλόμενης επιδημιολογικής κατάστασης, καθώς και την ανάγκη εξάρτησης της οποιασδήποτε χαλάρωσης των μέτρων τόσο από την εξέλιξη της πανδημίας όσο και από την ύπαρξη επαρκούς ικανότητας για τη διενέργεια διαγνωστικών εξετάσεων (τεστ), την ιχνηλάτηση των επαφών και τη θεραπεία των ασθενών. Οι υπηρεσίες υγείας και οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας υφίστανται και πάλι τεράστια πίεση. Ως εκ τούτου, πολλές ευρωπαϊκές χώρες επέβαλαν και πάλι νέα απαγορευτικά μέτρα και αυστηρούς κοινωνικούς περιορισμούς τον Οκτώβριο.

Τα τελευταία επιδημιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν εκ νέου για την αντιμετώπιση της νόσου COVID-19 από τον Οκτώβριο αρχίζουν να μειώνουν τη μετάδοση του ιού. Επιπλέον, οι παραγωγοί εμβολίων COVID-19 έχουν αρχίσει να δημοσιεύουν ελπιδοφόρα αποτελέσματα όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των εμβολίων. Τις τελευταίες εβδομάδες, οι Pfizer/BioNTech 1 και η Moderna 2 ανακοίνωσαν στον Τύπο ότι τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ποσοστό αποτελεσματικότητας των εμβολίων τους της τάξης του 95 % περίπου, με ελάχιστες παρενέργειες, ενώ ακολούθησε η ανακοίνωση της AstraZeneca 3 , σύμφωνα με την οποία το δικό της υποψήφιο εμβόλιο έχει δείξει μέση αποτελεσματικότητα 70 %. Τα εμβόλια αυτά, καθώς και άλλα εμβόλια, θα υποβληθούν σταδιακά στην αυστηρή διαδικασία εξέτασης από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων, ώστε να διασφαλιστεί ότι είναι ασφαλή και αποτελεσματικά. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες, και εφόσον υπάρξει θετική ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση, αναμένεται η πρώτη έγκριση ασφαλούς και αποτελεσματικού εμβολίου κατά της νόσου COVID-19 στην ΕΕ, πράγμα που σημαίνει ότι τα κράτη μέλη και οι πολίτες τους θα έχουν τελικά επαρκή πρόσβαση στα εμβόλια, χάρη στην εκ των προτέρων αγορά εμβολίων από την ΕΕ.

Ενώ οι ομάδες προτεραιότητας ενδέχεται να αρχίσουν να εμβολιάζονται σε σύντομο χρόνο μετά την έγκριση των εμβολίων, θα χρειαστεί χρόνος έως ότου τα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19 καταστούν διαθέσιμα σε ευρύτερη κλίμακα. Ως εκ τούτου, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της χρειάζονται μια μεταβατική στρατηγική για τη διαχείριση της κατάστασης κατά τους προσεχείς μήνες μέχρι να αναπτυχθεί επαρκής κρίσιμη μάζα εμβολίων και να γίνουν αισθητά τα προστατευτικά τους αποτελέσματα.

Η παρούσα ανακοίνωση ακολουθεί τις κατευθυντήριες γραμμές και τις συστάσεις που δημοσίευσε η Επιτροπή τον Απρίλιο 4 , τον Ιούλιο 5 και τον Οκτώβριο 6 σχετικά με τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση της νόσου COVID-19. Καθορίζει σειρά μέτρων που τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν υπόψη τους, με πλήρη σεβασμό των αρμοδιοτήτων τους, ιδίως στον τομέα της υγείας, κατά τον σχεδιασμό των εθνικών τους προσεγγίσεων προς έναν πιο βιώσιμο τρόπο διαχείρισης της πανδημίας κατά τους επόμενους μήνες, συμπεριλαμβανομένης της εορταστικής περιόδου του τέλους του έτους. Καλύπτει τόσο τους περιορισμούς στην κοινωνική και οικονομική ζωή όσο και δράσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Όλα μαζί, και με βάση τη στενή συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υποστηρίζουν μια συντονισμένη προσέγγιση για τα χειμερινά μέτρα περιορισμού και για την ανάσχεση νέων επιδημικών εξάρσεων της νόσου COVID-19 στην ΕΕ.

Όπως και στο παρελθόν, οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με συντονισμένο και στοχευμένο τρόπο. Τα μεμονωμένα μέτρα θα αποδυναμώσουν τη συνολική αντίδραση στην πανδημία, θα υποσκάψουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί και θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη περίοδο υψηλής επίπτωσης της νόσου, με όλες τις γνωστές αρνητικές συνέπειες. Ο συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ και με τις γειτονικές περιοχές έχει ουσιώδη σημασία για τον μετριασμό των διασυνοριακών ζητημάτων, της συνεχούς αύξησης του αριθμού των κρουσμάτων και των επίμονων αρνητικών οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων. Ως εκ τούτου, οι γειτονικές χώρες της ΕΕ, ιδίως εκείνες που συμμετέχουν ως παρατηρητές στην επιτροπή υγειονομικής ασφάλειας της ΕΕ, καλούνται επίσης να ευθυγραμμιστούν με τα εν λόγω μέτρα.

2.Η φυσική αποστασιοποίηση και ο περιορισμός των κοινωνικών επαφών παραμένουν στοιχεία καίριας σημασίας

Τα τρέχοντα μέτρα που εφαρμόζονται σε ολόκληρη την ΕΕ παραμένουν το κύριο εργαλείο δημόσιας υγείας για τον έλεγχο και τη διαχείριση των επιδημικών εξάρσεων της νόσου COVID-19. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται μέτρα φυσικής αποστασιοποίησης, καθώς επίσης περιορισμοί των κοινωνικών επαφών, ευρεία χρήση μάσκας, χρήση λύσεων τηλεργασίας, όπου αυτό είναι δυνατόν, κλείσιμο δημόσιων χώρων και περιορισμοί του αριθμού των ατόμων που επιτρέπεται να συμμετέχουν σε εσωτερικές και εξωτερικές συγκεντρώσεις και συναθροίσεις· όλα αυτά συνοδεύονται από αύξηση των διαγνωστικών εξετάσεων και της ιχνηλάτησης επαφών. Η σημασία αυτών των μέτρων είναι πολύ μεγάλη, καθώς έχουν αποδειχθεί ζωτικής σημασίας για την επιβράδυνση της διασποράς του ιού και τη διάσωση ανθρώπινων ζωών.

Αν και αποτελεσματικά, ορισμένα από αυτά τα μέτρα έχουν σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στη γενική ευημερία των ανθρώπων, στη λειτουργία της κοινωνίας και στην οικονομία. Ωστόσο, η ταχεία μετάδοση του ιού και ο επακόλουθος κίνδυνος μπορούν να αυξηθούν με τις πολιτιστικές παραδόσεις όπως οι εορταστικές εκδηλώσεις που γίνονται στο τέλος του έτους και οι συναθροίσεις ή τελετές. Οι συνήθεις δημόσιες συγκεντρώσεις ενέχουν αναπόφευκτα τον κίνδυνο να καταστούν περιστατικά «υπερμετάδοσης», με αντίκτυπο στους συμμετέχοντες και στην ευρύτερη κοινωνία. Οι ψυχρότερες καιρικές συνθήκες σημαίνουν επίσης ότι τέτοιες συγκεντρώσεις και συναθροίσεις πραγματοποιούνται συχνά σε εσωτερικούς χώρους, όπου οι κίνδυνοι μετάδοσης είναι πολύ μεγαλύτεροι.

Ως εκ τούτου, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) τόνισε ότι η χρήση «μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων», οι οποίες περιλαμβάνουν τα ισχύοντα μέτρα, θα πρέπει να έχει ως γνώμονα δεδομένα σχετικά με την τοπική επιδημιολογική κατάσταση και να λαμβάνει υπόψη τα επίπεδα μετάδοσης στην κοινότητα 7 . Εκτός από την επιδημιολογική κατάσταση, κάθε απόφαση σχετικά με τη βέλτιστη στρατηγική για την εφαρμογή μη φαρμακευτικών μέτρων πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα χαρακτηριστικά του στοχευόμενου πληθυσμού. Στόχος θα πρέπει να είναι η εφαρμογή μη φαρμακευτικών μέτρων με τον πλέον αποτελεσματικό και στοχευμένο τρόπο, με παράλληλη ελαχιστοποίηση των προσωπικών, κοινωνικών και οικονομικών τους επιπτώσεων. Η επιτυχής προσέγγιση της αποφυγής των κλειστών χώρων, των πολυσύχναστων χώρων και των χώρων στενών επαφών θα πρέπει να ενισχυθεί.

Η συμμετοχή των πολιτών και των κοινοτήτων έχει ζωτική σημασία για την επιτυχία κάθε δράσης. Ο στόχος αυτός έχει περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας αν τα μέτρα είναι σαφή και αναλογικά, δημοσιοποιούνται με διαφάνεια και δεν αλλάζουν πολύ συχνά. Ως εκ τούτου, θα ήταν χρήσιμο για τα κράτη μέλη να καθορίσουν και να ανακοινώσουν ποσοτικοποιημένους στόχους αλλά και επιδημιολογικούς στόχους, λαμβάνοντας υπόψη την τοπική και εθνική ικανότητα των συστημάτων δημόσιας υγείας και υγειονομικής περίθαλψης. Οι γνώσεις σχετικά με τα πρότυπα κινητικότητας και τον ρόλο της τόσο στην εξάπλωση της νόσου όσο και στην ανάσχεσή της θα πρέπει να τροφοδοτούν, ιδανικά, τα εν λόγω στοχευμένα μέτρα. Η Επιτροπή χρησιμοποίησε ανωνυμοποιημένα και συγκεντρωτικά δεδομένα φορέων εκμετάλλευσης κινητών δικτύων για την άντληση γνώσεων σχετικά με την κινητικότητα 8 και τη δημιουργία εργαλείων για τον σχεδιασμό καλύτερα στοχευμένων μέτρων, στο πλαίσιο μιας πλατφόρμας παρακολούθησης της κινητικότητας, η οποία είναι διαθέσιμη στα κράτη μέλη. Τα στοιχεία τα σχετικά με την κινητικότητα είναι επίσης χρήσιμα για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων, όταν αυτά επιβληθούν.

Το ECDC τόνισε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να έχουν κατά νου ότι μπορεί να υπάρξει υστέρηση έως και 40 ημερών μεταξύ της θέσπισης των μέτρων και του παρατηρούμενου αποτελέσματος στην πορεία της πανδημίας — σημαντικά μεγαλύτερη από την περίοδο επώασης της λοίμωξης. Το φαινόμενο αυτό μπορεί να σχετίζεται με τον χρόνο που χρειάζεται για την αλλαγή συμπεριφοράς, τη μείωση του μεγέθους των αλυσίδων μετάδοσης και τις καθυστερήσεις στην υποβολή σχετικών αναφορών και εκθέσεων 9 . Είναι ένα μάθημα σχετικά με τη σημασία που έχει η διεξοδική αξιολόγηση του αντικτύπου πριν από τη σταδιακή άρση οποιουδήποτε μέτρου.

Ενώ τα ποσοστά λοίμωξης από τη νόσο COVID-19 αρχίζουν σιγά σιγά να σταθεροποιούνται σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, αν και σε υψηλά απόλυτα επίπεδα, η όποια ενδεχόμενη χαλάρωση των υφιστάμενων περιορισμών πρέπει να γίνει πολύ προσεκτικά, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι περαιτέρω επιδημικές εξάρσεις διατηρούνται στο ελάχιστο και υπό έλεγχο. Πρόσφατη δημοσίευση του ECDC 10 δείχνει ότι, με βάση μαθηματικά μοντέλα και την τρέχουσα επιδημιολογική κατάσταση, αν οι χώρες άρουν όλα τα μέτρα τους στις 7 Δεκεμβρίου, μπορεί να υπάρξει αύξηση των ποσοστών νοσηλείας περίπου στις 24 Δεκεμβρίου. Από την άλλη πλευρά, αν οι χώρες άρουν όλα τα μέτρα τους στις 21 Δεκεμβρίου, θα υπάρξει επακόλουθη αύξηση των εισαγωγών σε νοσοκομεία λόγω COVID-19 στις εν λόγω χώρες ήδη από την πρώτη εβδομάδα του Ιανουαρίου του 2021. Οι προσομοιώσεις αυτές δείχνουν ότι, με βάση το επιδημιολογικό πλαίσιο που επικρατεί σήμερα στην ΕΕ, είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί η άρση των μέτρων ελέγχου. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν μοντέλα βάσει σεναρίων για την τεκμηρίωση των αποφάσεών τους 11 .

Διάγραμμα 1: Πιθανή αναζωπύρωση της νόσου ως αποτέλεσμα της άρσης των μέτρων για τις εορταστικές εκδηλώσεις του τέλους του έτους (πηγή: ECDC)

Στη συνέχεια δίνονται κατευθύνσεις πολιτικής σχετικά με μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την επικείμενη περίοδο του τέλους του έτους, παρεμβάσεις την ενδεχόμενη εφαρμογή των οποίων έχουν ήδη αρχίσει να εξετάζουν ορισμένα κράτη μέλη. Η Επιτροπή ενθαρρύνει ένθερμα τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τους τις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές.

ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

·Εξακολούθηση της εφαρμογής μέτρων φυσικής αποστασιοποίησης, της χρήσης μάσκας, του πλυσίματος των χεριών και των άλλων μέτρων υγιεινής, διότι τα μέτρα αυτά εξακολουθούν να έχουν κρίσιμη σημασία για την ανάσχεση της διασποράς του ιού σε κοινωνικές συναθροίσεις, τόσο σε εσωτερικούς όσο και σε εξωτερικούς χώρους, καθώς και σε οικογένειες στις οποίες υπάρχουν άτομα που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.

·Θέσπιση μέτρων για την εξασφάλιση κατάλληλης φροντίδας για τα ευάλωτα άτομα, ιδίως σε περίπτωση περιορισμών και απαγορεύσεων λειτουργίας· π.χ. για τους ηλικιωμένους που ζουν μόνοι ή σε κατ’ οίκον φροντίδα (και για τις δύο αυτές ομάδες είναι ανάγκη να εξασφαλιστεί η συνεχής πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και την κοινωνική φροντίδα και να ληφθούν μέτρα για την πρόληψη της μοναξιάς και της απομόνωσης), για τα άτομα που πάσχουν από κακή ψυχική υγεία και για τους αστέγους. Διασφάλιση, επίσης, ότι τα άτομα με αναπηρία λαμβάνουν την κατάλληλη φροντίδα και τις κατάλληλες πληροφορίες σε προσβάσιμη μορφή.

·Διερεύνηση του ενδεχομένου να μην επιτρέπεται καμία μαζική συγκέντρωση ή συνάθροιση και καθορισμός σαφών κριτηρίων για τις έκτακτες εκδηλώσεις που μπορούν να πραγματοποιηθούν, π.χ. μέγιστος αριθμός ατόμων που επιτρέπεται να συμμετέχουν σε εσωτερικές και εξωτερικές κοινωνικές συγκεντρώσεις και συναθροίσεις και ειδικά μέτρα ελέγχου.

·Καθορισμός σαφών κριτηρίων για μικρές κοινωνικές συγκεντρώσεις/συναθροίσεις και μικρές εκδηλώσεις, π.χ. μέγιστος αριθμός επιτρεπόμενων ατόμων, ώστε να εξασφαλίζεται η συμμόρφωση με τους κανόνες φυσικής αποστασιοποίησης και χρήσης μάσκας.

·Συνέχιση του καθορισμού σαφών κριτηρίων για τις οικιακές συγκεντρώσεις (δηλ. μέγιστος αριθμός ατόμων ανά οικιακή συγκέντρωση).

·Οποιαδήποτε προσωρινή χαλάρωση των κανόνων σχετικά με τις κοινωνικές συγκεντρώσεις και εκδηλώσεις, αν εξεταστεί τέτοιο ενδεχόμενο, θα πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρές απαιτήσεις για αυτοαπομόνωση των σχετικών ατόμων πριν και μετά τη συγκέντρωση ή εκδήλωση, και για ορισμένες ημέρες (κατά προτίμηση, τουλάχιστον επτά).

·Ενθάρρυνση των εργοδοτών να επιτρέπουν στους εργαζομένους τους να εργαστούν από το σπίτι ή από τον τόπο στον οποίο προτίθενται να περάσουν τις γιορτές του τέλους του έτους μερικές ημέρες πριν και μετά— κατά προτίμηση, περίπου επτά ημέρες, όταν αυτό είναι εφικτό. Η ρύθμιση αυτή θα επιτρέψει στους εργαζομένους να αυτοαπομονωθούν πριν συμμετάσχουν σε κοινωνικές ή οικιακές συναθροίσεις ή εκδηλώσεις και/ή πριν επιστρέψουν στους χώρους εργασίας τους. Όταν η τηλεργασία δεν είναι δυνατή, οι εργοδότες πρέπει να εφαρμόζουν μέτρα που θα επιτρέπουν την ασφαλή επιστροφή στην εργασία 12 .

·Αν τυχόν αποφασιστεί η χαλάρωση των περιορισμών, εφαρμογή της έννοιας των «κλειστών κύκλων νοικοκυριών», που σημαίνει ότι οι άνθρωποι ενθαρρύνονται να περάσουν τις ημέρες των γιορτών με τα ίδια άτομα και να μειώσουν τις περαιτέρω κοινωνικές επαφές.

·Υπόμνηση στους πολίτες ότι θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όσον αφορά τις επαφές με ηλικιωμένα μέλη της οικογένειας ή με άτομα που ανήκουν σε συγκεκριμένες ομάδες που διατρέχουν τον κίνδυνο να νοσήσουν σοβαρά από την COVID-19, όπως τα άτομα με χρόνιες παθήσεις 13 .

·Θέσπιση ή διατήρηση απαγορεύσεων κυκλοφορίας τις νυχτερινές ώρες.

·Παροχή καθοδήγησης και συμβουλών σχετικά με τους νυχτερινούς επισκέπτες και τις νυχτερινές επισκέψεις σε νοικοκυριά (ιδίως στην περίπτωση νυχτερινών απαγορεύσεων κυκλοφορίας).

·Ενθάρρυνση της διοργάνωσης διαδικτυακών κοινωνικών συναντήσεων και εκδηλώσεων, όπως εορτασμών για το τέλος του έτους στον χώρο εργασίας.

·Για να μειωθούν οι κίνδυνοι μετάδοσης κατά το χρονικό διάστημα μετά την εορταστική περίοδο, εξέταση του ενδεχομένου παράτασης των σχολικών διακοπών ή πρόβλεψης μιας περιόδου διαδικτυακής μάθησης ως τρόπου θέσπισης μιας περιόδου ασφαλείας και αποφυγής της εισαγωγής λοιμώξεων στα σχολεία. Στις περιπτώσεις αυτές, θα είναι σημαντικό να καθοριστεί, αρκετές ημέρες πριν από την επιστροφή στο σχολείο, μια ημερομηνία μέχρι την οποία οι οικογένειες με παιδιά και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να έχουν επιστρέψει στο σπίτι τους, αν έχουν ταξιδέψει.

·Σε περίπτωση τελετών, εξέταση της δυνατότητας να αποφευχθούν οι μεγάλες τελετές ή να χρησιμοποιηθούν διαδικτυακές, τηλεοπτικές ή ραδιοφωνικές εκπομπές, να διατεθούν ειδικοί χώροι για τις στενές οικογένειες («κλειστοί κύκλοι νοικοκυριών»), για να κάθονται μαζί, και να απαγορευθούν τα ομαδικά τραγούδια. Η χρήση μάσκας είναι ιδιαίτερα σημαντική για τα εν λόγω είδη συγκεντρώσεων και συναθροίσεων.

3.Ενίσχυση των διαγνωστικών εξετάσεων και της ιχνηλάτησης επαφών

Οι διαγνωστικές εξετάσεις (τεστ) και η ιχνηλάτηση επαφών παραμένουν βασικά στοιχεία για την παρακολούθηση, τον περιορισμό και τον μετριασμό της πανδημίας COVID-19. Η ιχνηλάτηση προηγούμενων και μελλοντικών επαφών αποτελεί βασικό εργαλείο για την ανίχνευση συρροών λοίμωξης και την αποφυγή περαιτέρω μετάδοσης.

Οι αποτελεσματικές διαγνωστικές εξετάσεις διαδραματίζουν επίσης καίριο ρόλο στην ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς, καθώς επιτρέπουν τη λήψη στοχευμένων μέτρων απομόνωσης ή καραντίνας. Οι διαγνωστικές εξετάσεις και η ιχνηλάτηση επαφών θα έχουν καίρια σημασία για τις στρατηγικές ελέγχου, ιδίως για την παρακολούθηση των επιπτώσεων που θα έχει η ενδεχόμενη χαλάρωση των μέτρων. Όπως τόνισε επίσης η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της σχετικά με τη λήψη πρόσθετων μέτρων για την αντιμετώπιση της νόσου COVID-19 14 , η οποία εκδόθηκε στις 28 Οκτωβρίου, απαιτείται ταχεία δράση των χωρών της ΕΕ, με την υποστήριξη της Επιτροπής, για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων ελλείψεων όσον αφορά την πρόσβαση σε διαγνωστικές εξετάσεις, τη δυναμικότητα διενέργειας διαγνωστικών εξετάσεων, τις ελλείψεις σε υλικά δοκιμών και τη μεγάλη διάρκεια του χρονικού διαστήματος μεταξύ του αιτήματος για διαγνωστική εξέταση και της λήψης του σχετικού αποτελέσματος, πράγματα που περιορίζουν την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων μετριασμού, καθώς και την ταχεία ιχνηλάτηση επαφών.

Στο πλαίσιο αυτό, διερευνάται όλο και περισσότερο από τα κράτη μέλη η χρήση γρήγορων τεστ (ταχειών δοκιμασιών) αντιγόνων, που είναι μια γενιά ταχύτερων και φθηνότερων εξετάσεων για COVID-19, τα αποτελέσματα των οποίων συχνά λαμβάνονται σε λιγότερο από 30 λεπτά. Μια ειδική σύσταση της Επιτροπής 15 , η οποία έχει ως αντικείμενο τη χρήση αυτών των τύπων διαγνωστικών εξετάσεων, παρέχει καθοδήγηση στις χώρες όσον αφορά τη χρήση τους. Ειδικότερα, δύο πτυχές αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία: η ανεξάρτητη κλινική επικύρωση των διαγνωστικών εξετάσεων και η αμοιβαία αναγνώριση των αποτελεσμάτων των γρήγορων τεστ αντιγόνων μεταξύ των χωρών. Οι εμπειρίες όσον αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των αποτελεσμάτων των γρήγορων τεστ αντιγόνων, καθώς και τα δεδομένα, τα νέα στοιχεία και οι δημοσιεύσεις σχετικά με τις μελέτες κλινικής επικύρωσης που διενεργούνται από χώρες της ΕΕ, κοινοποιούνται σε όλους και συζητούνται σε συνεχή βάση στο πλαίσιο της επιτροπής υγειονομικής ασφάλειας.

Έγγραφο ειδικών κατευθυντήριων γραμμών του ECDC για τα γρήγορα τεστ αντιγόνων 16 επισημαίνει ότι οι σημαντικότερες δυνατότητες που προσφέρει η χρήση αυτών των τεστ είναι η ταχεία ανίχνευση εξαιρετικά μολυσματικών κρουσμάτων και η διευκόλυνση της ταχείας αυτοαπομόνωσης, ώστε να αποφεύγεται η περαιτέρω μετάδοση.

Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν πλέον δημιουργήσει εθνική εφαρμογή ιχνηλάτησης επαφών και αποστολής ειδοποιήσεων, που συμπληρώνει τα μη ψηφιακά μέτρα ιχνηλάτησης επαφών με βάση τη σύσταση 17 και την εργαλειοθήκη, και βρίσκονται στη διαδικασία σύνδεσης με τον Διακομιστή της Ευρωπαϊκής Ομόσπονδης Πύλης (EFGS). Όσο περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν μια εφαρμογή, τόσο πιθανότερο είναι να υπάρξει θετικό αποτέλεσμα στην καταπολέμηση του ιού. Ως εκ τούτου, όσο περισσότερα κράτη μέλη δρομολογούν σχετική εφαρμογή και συμμετέχουν στον EFGS τόσο πιο αποτελεσματικές θα είναι αυτές οι τεχνολογίες. Η ύπαρξη αποτελεσματικών συστημάτων υποστήριξης στα κράτη μέλη έχει ουσιαστική σημασία για την υποστήριξη της υλοποίησης της ψηφιακής ιχνηλάτησης επαφών. Είναι επίσης σημαντικό να υπάρχουν μηχανισμοί που να παρέχουν στους πολίτες σαφείς και ταχείες πληροφορίες σχετικά με το τι πρέπει να κάνουν. Οι πολίτες ενθαρρύνονται να τηλεφορτώσουν την εθνική τους εφαρμογή και να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της πανδημίας.

ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

·Εξασφάλιση επαρκών ικανοτήτων και υλικών διαγνωστικών εξετάσεων και καθορισμός στόχου για τα ποσοστά διαγνωστικών εξετάσεων ανά 100.000 κατοίκους.

·Εξασφάλιση εύκολης και δωρεάν πρόσβασης των πολιτών σε διαγνωστικές εξετάσεις με γρήγορα αποτελέσματα.

·Εστίαση των προσπαθειών στη διασφάλιση σύντομου χρονικού διαστήματος μεταξύ του αιτήματος για διαγνωστική εξέταση και της λήψης του σχετικού αποτελέσματος, ώστε να διευκολυνθεί ο γρήγορος εντοπισμός θετικών κρουσμάτων COVID-19· στην περίπτωση της RT-PCR, ο χρόνος μεταξύ του αιτήματος για διαγνωστική εξέταση και της λήψης του σχετικού αποτελέσματος θα πρέπει να είναι μικρότερος από 24 ώρες, ενώ θα μπορούσε να διερευνηθεί, κατά περίπτωση, η χρήση γρήγορων τεστ αντιγόνων σε περίπτωση περιορισμένης ικανότητας εξετάσεων RT-PCR και αυξημένου χρονικού διαστήματος μεταξύ του αιτήματος για διαγνωστική εξέταση και της λήψης του σχετικού αποτελέσματος.

·Διερεύνηση της χρήσης γρήγορων τεστ επιπλέον της RT-PCR, κατά περίπτωση, και εστίαση των προσπαθειών στην έγκαιρη ανίχνευση των περισσότερο μολυσματικών κρουσμάτων και την ταχεία αυτοαπομόνωση των σχετικών ατόμων.

·Τα γρήγορα τεστ αντιγόνων χρησιμοποιούνται καλύτερα σε συνθήκες υψηλού επιπολασμού και έως πέντε ημέρες μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων.

·Τα γρήγορα τεστ αντιγόνων θα πρέπει να υποβάλλονται σε ανεξάρτητη κλινική επικύρωση και να διασφαλίζεται η αμοιβαία αναγνώριση των αποτελεσμάτων μεταξύ των χωρών, όπως αναλύεται στη σύσταση της Επιτροπής που δημοσιεύθηκε στις 28 Οκτωβρίου.

·Ενίσχυση της ανάπτυξης εφαρμογών ψηφιακής ιχνηλάτησης επαφών και αποστολής ειδοποιήσεων ή της μη ψηφιακής ιχνηλάτησης επαφών, αν αυτή κρίνεται καταλληλότερη.

4.Διατήρηση ασφαλών μετακινήσεων εντός και εκτός συνόρων

Επί του παρόντος, τα περισσότερα κράτη μέλη συνιστούν να αποφεύγονται οι μη αναγκαίες μετακινήσεις και τα περισσότερα έχουν επίσης θεσπίσει απαιτήσεις ιχνηλάτησης και/ή καραντίνας για τα άτομα που διασχίζουν τα σύνορα. Στις 13 Οκτωβρίου το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με την εφαρμογή συντονισμένης προσέγγισης όσον αφορά τους περιορισμούς της ελεύθερης κυκλοφορίας για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 18 , με στόχο την αποφυγή του κατακερματισμού και της διακοπής υπηρεσιών και την αύξηση της σαφήνειας και της προβλεψιμότητας για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Η σύσταση ορίζει ότι κάθε μέτρο που περιορίζει την ελεύθερη κυκλοφορία με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας πρέπει να είναι αναλογικό και να μην εισάγει διακρίσεις και πρέπει να αίρεται μόλις το επιτρέψει η επιδημιολογική κατάσταση. Με βάση τη σύσταση, το ECDC δημοσιεύει, σε εβδομαδιαία βάση, έναν χάρτη «φωτεινού σηματοδότη» με χρήση συμφωνημένων κριτηρίων και κατώτατων ορίων 19 .

Τα κράτη μέλη που αναμένουν αύξηση των ταξιδιών και των μετακινήσεων, τόσο εντός όσο και μεταξύ των κρατών μελών και ιδίως κατά τη διάρκεια της εορταστικής περιόδου του τέλους του έτους, θα πρέπει να σχεδιάσουν προσεκτικά το μέλλον. Οι αερολιμένες, οι σταθμοί λεωφορείων, οι σιδηροδρομικοί σταθμοί, οι δημόσιες συγκοινωνίες, οι σταθμοί ανεφοδιασμού και οι χώροι ανάπαυσης είναι όλοι χώροι όπου οι ταξιδιώτες μπορούν να εκτεθούν στον ιό στον αέρα και στις επιφάνειες. Οι ταξιδιώτες πρέπει να λαμβάνουν σε πραγματικό χρόνο τις σχετικές συμβουλές και πληροφορίες τόσο για τους ισχύοντες περιορισμούς όσο και για τις οδηγίες δημόσιας υγείας 20 , ενώ στα σημεία αυτά πρέπει να τηρούνται ενδελεχώς η φυσική αποστασιοποίηση, η χρήση μάσκας και αυστηροί κανόνες υγιεινής.

Κατά τους χειμερινούς μήνες, ο χειμερινός τουρισμός αποτελεί δημοφιλή δραστηριότητα στην ΕΕ. Δεδομένων των διασυνοριακών πτυχών του, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά μια κοινή προσέγγιση που θα βασίζεται στον συντονισμό, τη συνοχή και τα επιστημονικά στοιχεία. Το ζήτημα αυτό θα μπορούσε να συζητηθεί στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων ρυθμίσεων για την πολιτική αντιμετώπιση κρίσεων (IPCR) με βάση τις επιστημονικές κατευθυντήριες γραμμές του ECDC.

Αν και από μόνο του το ταξίδι αποτελεί παράγοντα κινδύνου, η γενικευμένη ευρεία μετάδοση της COVID-19 σε όλα τα κράτη μέλη σημαίνει ότι, επί του παρόντος, τα ενδοενωσιακά διασυνοριακά ταξίδια δεν εγκυμονούν σημαντικό πρόσθετο κίνδυνο. Στο πλαίσιο των αεροπορικών ταξιδιών, υπό το πρίσμα της τρέχουσας επιδημιολογικής κατάστασης στην ΕΕ / στον ΕΟΧ και στο Ηνωμένο Βασίλειο και με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία, το ECDC και ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια της Αεροπορίας (EASA) δεν συνιστούν την υποβολή των αεροπορικών ταξιδιωτών σε καραντίνα και/ή σε διαγνωστικές εξετάσεις για τον ιό SARS-CoV-2, όταν ταξιδεύουν προς/από ζώνες με παρόμοια επιδημιολογική κατάσταση, όπως αναλύθηκε στις κατευθυντήριες γραμμές για την υποβολή των αεροπορικών ταξιδιωτών σε καραντίνα και/ή σε διαγνωστικές εξετάσεις για τη νόσο COVID-19, οι οποίες δημοσιεύτηκαν στις 2 Δεκεμβρίου. Αυτό που είναι σημαντικό είναι η βελτίωση της ροής πληροφοριών σε τέτοιες περιπτώσεις: αυτό περιλαμβάνει απλές διαδικασίες για τα έντυπα εντοπισμού επιβατών, που πρέπει να είναι ψηφιοποιημένα, όπου αυτό είναι δυνατόν· αποτελεσματική σύνδεση μεταξύ των ικανοτήτων διασυνοριακής πληροφόρησης και ιχνηλάτησης επαφών στην κοινότητα, με πλήρη σεβασμό των κανόνων για την προστασία των δεδομένων· και συντονισμένη επικοινωνία μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων του τομέα των αερομεταφορών και των αρχών δημόσιας υγείας, καθώς και των φορέων παροχής τουριστικών καταλυμάτων.

Για να ενισχυθούν οι δυνατότητες ιχνηλάτησης επαφών σε διασυνοριακό επίπεδο, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να στηρίξουν τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός κοινού ενωσιακού ψηφιακού εντύπου εντοπισμού επιβατών (PLF) και να συμμετάσχουν εγκαίρως στην πλατφόρμα ανταλλαγής που έχει αναπτύξει ο EASA για τις αεροπορικές μεταφορές για την ταξιδιωτική περίοδο του τέλους του 2020. Όσο περισσότερες χώρες συμμετάσχουν, τόσο μεγαλύτερα θα είναι τα οφέλη όσον αφορά την επιτάχυνση και την απλούστευση της ιχνηλάτησης επαφών που συνδέονται με τα ταξίδια.

Αν τα κράτη μέλη επιλέξουν να διατηρήσουν ή να επιβάλουν καραντίνα που σχετίζεται με ταξίδια, θα πρέπει να το πράξουν σύμφωνα με τις αρχές της σύστασης 2020/1475 του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή συντονισμένης προσέγγισης όσον αφορά τους περιορισμούς της ελεύθερης κυκλοφορίας για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 και να συμφωνήσουν σε κοινή προσέγγιση για τον συντονισμό των μέτρων τους και την ενημέρωση των πολιτών πριν από την έναρξη ισχύος κάθε μέτρου. Το θέμα αυτό πρέπει να συζητηθεί στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων ρυθμίσεων για την πολιτική αντιμετώπιση κρίσεων (IPCR).

ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

·Όπου υπάρχει σχετική δυνατότητα, ενθάρρυνση των ατόμων που σκοπεύουν να ταξιδέψουν να κάνουν το εποχικό αντιγριπικό εμβόλιο.

·Ενίσχυση των εκστρατειών επικοινωνίας για την έντονη αποθάρρυνση των ατόμων που παρουσιάζουν συμπτώματα της νόσου COVID-19 από το να ταξιδέψουν.

·Όπου είναι δυνατόν, θα πρέπει να αυξηθούν οι επιλογές και η δυναμικότητα των δημόσιων μεταφορών, ώστε να μειωθεί ο συνωστισμός, ιδίως τις ημέρες ή τις ώρες στις οποίες αναμένεται να υπάρχει μεγαλύτερη πολυκοσμία, ώστε να διασφαλίζεται η κοινωνική αποστασιοποίηση. Η χρήση μάσκας θα πρέπει να είναι υποχρεωτική στις δημόσιες συγκοινωνίες και όλα τα οχήματα θα πρέπει να αερίζονται καλά.

·Εξασφάλιση ότι οι εργαζόμενοι στους τομείς των μεταφορών, του τουρισμού και άλλων εκτεθειμένων τομέων λαμβάνουν τις απαραίτητες πληροφορίες και μέτρα προστασίας για να εξασφαλίσουν τη δική τους υγεία και ασφάλεια.

·Εξασφάλιση ότι, αν ζητείται η υποβολή των ταξιδιωτών σε καραντίνα και διαγνωστικές εξετάσεις (δηλαδή στην περίπτωση κατά την οποία μια χώρα έχει μειώσει τα επίπεδα μετάδοσης κοντά στο μηδέν), οι απαιτήσεις αυτές είναι αναλογικές, δεν εισάγουν διακρίσεις, γνωστοποιούνται με σαφήνεια και τηρούνται εύκολα, και αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο οι διαγνωστικές εξετάσεις μπορούν να οδηγήσουν στην άρση της καραντίνας ή άλλων περιορισμών για τους ταξιδιώτες.

·Όταν επιβάλλονται απαιτήσεις καραντίνας για μετακινήσεις και ταξίδια από περιοχή υψηλού κινδύνου, εξέταση του ενδεχομένου μείωσης του απαιτούμενου χρόνου καραντίνας σε περίπτωση αρνητικού αποτελέσματος διαγνωστικής εξέτασης PCR μετά από 7 ημέρες από την επιστροφή.

·Διασφάλιση ότι οι ταξιδιωτικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των σταθμών ελέγχου, είναι προετοιμασμένες, εξοπλισμένες και στελεχωμένες, τηρώντας τα ισχύοντα πρωτόκολλα υγιεινής, έτσι ώστε οι κίνδυνοι για τους ταξιδιώτες να ελαχιστοποιούνται στο μέτρο του δυνατού, με τη μείωση στο ελάχιστο του χρόνου αναμονής, του συνωστισμού και της συμφόρησης.

·Διασφάλιση ότι τα εθνικά μέτρα ευθυγραμμίζονται με τις αρχές και τους μηχανισμούς της σύστασης 2020/1475 του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή συντονισμένης προσέγγισης όσον αφορά τον περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19.

·Συμμετοχή στην πλατφόρμα ανταλλαγής που ανέπτυξε ο EASA για να ενισχύσει τις ικανότητες ιχνηλάτησης επαφών με βάση τα έντυπα εντοπισμού επιβατών (PLF) και στήριξη των προσπαθειών για ένα κοινό ψηφιακό PLF της ΕΕ.

5.Προτεραιότητα στην ικανότητα υγειονομικής περίθαλψης και στο υγειονομικό προσωπικό

Καθώς τα ποσοστά πληρότητας των νοσοκομείων και των μονάδων εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) και ο αριθμός των νέων εισαγωγών στα νοσοκομεία εξακολουθούν να είναι υψηλά και να αυξάνονται στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, έχει ύψιστη σημασία η συνεχής εστίαση και απόδοση προτεραιότητας στην ικανότητα υγειονομικής περίθαλψης και στο υγειονομικό προσωπικό. Δεδομένης της υψηλής πιθανότητας αύξησης των κρουσμάτων COVID-19 σε περίπτωση χαλάρωσης των μέτρων κατά την εορταστική περίοδο, τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα συστήματα υγείας τους είναι έτοιμα για πιθανή αύξηση των εισαγωγών στα νοσοκομεία. Θα πρέπει να αποφύγουν κάθε κίνδυνο έλλειψης βασικού εξοπλισμού και υλικών, καθώς και να διασφαλίσουν την ευημερία του υγειονομικού προσωπικού, που υφίσταται τεράστια πίεση και από το οποίο εξαρτάται το σύστημα.

Πέραν των νοσοκομείων, οι πάροχοι πρωτοβάθμιας περίθαλψης συμμετέχουν στην καταπολέμηση των λοιμώξεων και των συνεπειών των νόσων με πολλούς τρόπους: εφαρμογή συστήματος διαλογής με συντονισμένο και διαφανή τρόπο, διενέργεια διαγνωστικών εξετάσεων, υποστήριξη της καραντίνας και παροχή ψυχοκοινωνικής στήριξης. Ορισμένες δημόσιες αρχές στην Ευρώπη καθιέρωσαν τις κλινικές πυρετού ως ρυθμίσεις πρωτοβάθμιας περίθαλψης. Ο ρόλος των γενικών ιατρών στον έλεγχο της εξάπλωσης της νόσου COVID-19 στην κοινότητα γίνεται όλο και πιο σημαντικός λόγω του καίριου ρόλου που διαδραματίζουν στις σχετικές διαγνωστικές εξετάσεις και την ιχνηλάτηση επαφών, καθώς επίσης στην κάλυψη των αναγκών περίθαλψης μετά τη διάγνωση της νόσου COVID-19 και στην αντιμετώπιση των αναγκών περίθαλψης του γενικού πληθυσμού. Για να ενισχύσουν την ικανότητα υγειονομικής περίθαλψης, πολλές χώρες δημιούργησαν επικουρικούς χώρους περίθαλψης σε μετατραπείσες εγκαταστάσεις ή κινητά νοσοκομεία, χρησιμοποίησαν εγκαταστάσεις κοινωνικής μέριμνας, καθώς και καινοτόμες μορφές συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για να ανταποκριθούν με κοινωνικά υπεύθυνο τρόπο στη ζήτηση σε εθνικό επίπεδο 21 .

Η αντιμετώπιση και η διασφάλιση της ευημερίας όλου του υγειονομικού προσωπικού παραμένει απόλυτη προτεραιότητα. Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να εγγυηθούν την πρόσβαση όλου του υγειονομικού προσωπικού σε επαρκή μέσα ατομικής προστασίας, καθώς και σε υπηρεσίες υποστήριξης για την άμβλυνση των επιπτώσεων που έχουν στην ψυχική υγεία τα πολύ υψηλά επίπεδα άγχους που υπέστησαν και υφίστανται οι επαγγελματίες του τομέα της υγείας κατά τη διάρκεια της κρίσης. Η διασφάλιση της έγκαιρης πρόσβασης των επαγγελματιών του τομέα της υγείας σε υπηρεσίες ψυχολογικής στήριξης είναι σημαντική, ιδίως υπό το πρίσμα των νέων στοιχείων που δείχνουν ότι η ψυχολογική εξουθένωση των εν λόγω ατόμων από την υγειονομική κρίση μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ευημερία τους. Για παράδειγμα, στην Ιταλία, έρευνα του Μαρτίου του 2020 μεταξύ των εργαζομένων στον τομέα της υγείας διαπίστωσε αυξημένα συμπτώματα στρες, άγχους, κατάθλιψης και αϋπνίας, ιδίως μεταξύ των εργαζομένων πρώτης γραμμής και των νεαρών γυναικών. Στην Ισπανία διαπιστώθηκε από σχετικές έρευνες ότι, τον Απρίλιο του 2020, το 57 % των εργαζομένων στον τομέα της υγείας παρουσίαζαν συμπτώματα διαταραχής μετατραυματικού στρες 22 .

Παράλληλα, η συνέχιση της παροχής υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης πέραν εκείνων που συνδέονται με τη νόσο COVID-19 είναι εξίσου μεγάλης σημασίας. Η τρέχουσα πανδημία είχε —και εξακολουθεί να έχει— σημαντικές επιπτώσεις στη διάγνωση και τη θεραπεία άλλων ασθενειών και προβλημάτων υγείας, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου. Κατά τη διάρκεια περιόδων σημαντικής μετάδοσης στην κοινότητα παρατηρήθηκαν προσωρινές διαταραχές στην πρόσβαση και την παροχή ιατρικής περίθαλψης ρουτίνας και μη επείγουσας ανάγκης. Για παράδειγμα, αρκετές χώρες, όπως η Ιταλία, ανέφεραν ότι οι εισαγωγές ασθενών για οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου μειώθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, με παράλληλη αύξηση των ποσοστών θανάτων και επιπλοκών 23 . Επιπλέον, στη Γαλλία, ο αριθμός των διαγνώσεων καρκίνου μειώθηκε κατά 35 έως 50 % τον Απρίλιο του 2020, σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2019 24 , ενώ το ολλανδικό Μητρώο Καρκίνου διαπίστωσε μείωση κατά 40 % στην εβδομαδιαία επίπτωση καρκίνου 25 . Και τούτο, παρά το γεγονός ότι πολλές χώρες δίνουν προτεραιότητα στις υπηρεσίες καρκίνου, καρδιαγγειακών νόσων και διαβήτη.

Επίσης, στον τομέα της προμήθειας και της χρήσης αίματος για μετάγγιση, οι μελέτες δείχνουν ότι οι χώρες θα πρέπει να αναμένουν (και να λάβουν εκ των προτέρων υπόψη τους) μείωση της αιμοδοσίας και απώλεια ζωτικού προσωπικού λόγω ασθενειών και περιορισμών που συνδέονται με τη δημόσια υγεία 26 . Ο σχεδιασμός έκτακτης ανάγκης περιλαμβάνει πολιτικές ιεράρχησης για τους ασθενείς σε περίπτωση προβλεπόμενης έλλειψης.

Η καθυστέρηση ή η αποφυγή της ιατρικής περίθαλψης λόγω της νόσου COVID-19 αποτελεί επίσης θέμα ιδιαίτερης ανησυχίας, διότι μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο νοσηρότητας και θνησιμότητας που συνδέεται με θεραπεύσιμες και αποτρέψιμες παθήσεις και ενδέχεται να συμβάλει στην αναφορά υπερβολικού αριθμού θανάτων που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τη νόσο COVID-19. Ενώ ο έλεγχος της πανδημίας είναι υψίστης σημασίας, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στα άτομα με μη μεταδοτικές νόσους είναι σημαντικές. Οι εν λόγω νόσοι φαίνεται να αυξάνουν τη σοβαρότητα της νόσου COVID-19 και τον κίνδυνο θνησιμότητας, ενώ η λοίμωξη από SARS-CoV-2 σε επιζώντες με μη μεταδοτικές νόσους μπορεί επίσης να επηρεάσει την εξέλιξη των προϋπαρχόντων υποκείμενων νοσημάτων τους. Επιπλέον, οι περιορισμοί που απορρέουν από τη φυσική αποστασιοποίηση και την καραντίνα μειώνουν τη σωματική άσκηση και αυξάνουν άλλους ανθυγιεινούς τρόπους ζωής, αυξάνοντας έτσι τους παράγοντες κινδύνου μη μεταδοτικών νόσων και επιδεινώνοντας τα κλινικά συμπτώματα. Πολλές χώρες έχουν προβεί σε αλλαγές στη συνήθη διαχείριση των ασθενών, π.χ. με την ακύρωση μη επειγουσών επισκέψεων σε εξωτερικά ιατρεία, οι οποίες θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στη διαχείριση των μη μεταδοτικών νόσων, τη διάγνωση νεοεμφανιζόμενων νόσων, την τήρηση των φαρμακευτικών αγωγών και την εξέλιξη των νόσων 27 .

Η Επιτροπή συνεργάζεται με φαρμακευτικές εταιρείες για να επιτύχει πρόσβαση σε νέα θεραπευτικά μέσα που επί του παρόντος υπόκεινται σε κανονιστική έγκριση (π.χ. αντισώματα) και θα μεριμνήσει ώστε οι σχετικές εξελίξεις να γνωστοποιηθούν γρήγορα στα κράτη μέλη.

ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

·Διασφάλιση της ενίσχυσης των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης για την αντιμετώπιση της αύξησης των εισαγωγών σε νοσοκομεία και ΜΕΘ ενόψει της επικείμενης εορταστικής περιόδου, για παράδειγμα με την εφαρμογή ειδικών σχεδίων επιχειρησιακής συνέχειας για τη νόσο COVID-19 και την αύξηση των ικανοτήτων σε προσωπικό και σε εξοπλισμό που διασφαλίζουν τη διατήρηση των ικανοτήτων του υγειονομικού προσωπικού, επιτρέποντας ταυτόχρονα κάποια ανακούφιση.

·Λήψη μέτρων για τη μεγιστοποίηση της προσβασιμότητας στις υπηρεσίες πρωτοβάθμιας περίθαλψης, ώστε να μετριαστεί η πίεση που ασκείται στα νοσοκομεία, μεταξύ άλλων με την επέκταση του ρόλου των νοσηλευτών, των φαρμακοποιών και των εργαζομένων στον τομέα της υγείας στην κοινότητα, και με την αύξηση τη χρήσης υπηρεσιών τηλεϋγείας, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχεια της περίθαλψης για τους ασθενείς που πάσχουν από άλλες νόσους και όχι από την COVID-19.

·Προσεκτική παρακολούθηση των αποθεμάτων αναγκαίου εξοπλισμού και υλικών υγειονομικής περίθαλψης και αξιοποίηση των σχετικών συμβάσεων κοινών προμηθειών και άλλων μέσων οικονομικής στήριξης, όπως η Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορονοϊού (CRII) 28 , που προσφέρει η Επιτροπή.

·Οι χώρες θα πρέπει να αναπτύξουν ολοκληρωμένες στρατηγικές για τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψής τους, διασφαλίζοντας ότι η περίθαλψη για ασθένειες και ιατρικά προβλήματα πέραν εκείνων που συνδέονται με τη νόσο COVID-19 μπορεί να συνεχιστεί και να διαφυλαχθεί.

·Συνέχιση των επενδύσεων στην κατάρτιση νέου προσωπικού, μεταξύ άλλων μέσω του διαδικτυακού ευρωπαϊκού δικτύου κλινικών ιατρών, και ανάπτυξη ενοτήτων κατάρτισης σχετικά με τη νόσο COVID-19 για επαγγελματίες του τομέα της υγείας (μεταξύ άλλων μέσω εικονικής ακαδημίας), σε συνεργασία με ευρωπαϊκές ομοσπονδίες, όπως η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Εντατικής Ιατρικής.

·Ενθάρρυνση των πολιτών να δίνουν την αναγκαία συνέχεια σε όλες τις απαραίτητες ιατρικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που παρέχονται σε νοσοκομεία.

·Οι εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι τα πλέον προστατευτικά ΜΑΠ είναι και θα είναι διαθέσιμα τόσο σήμερα όσο και κατά τους προσεχείς μήνες και ότι χρησιμοποιούνται κατάλληλα για την προστασία όσων παρέχουν περίθαλψη σε ασθενείς σε νοσοκομεία ή κατ’ οίκον.

·Στήριξη του υγειονομικού προσωπικού για την αντιμετώπιση της αυξημένης πίεσης που δέχεται λόγω της πανδημίας (π.χ. με τη δημιουργία ανοικτών τηλεφωνικών γραμμών δωρεάν υποστήριξης, την παροχή δωρεάν υπηρεσιών υποστήριξης από ομοτίμους, την παροχή πληροφοριών για τη διαχείριση της ευεξίας και της ψυχικής υγείας).

6.Αντιμετώπιση της «κόπωσης λόγω της πανδημίας»

Η αναζωπύρωση της νόσου COVID-19 το φθινόπωρο προκάλεσε αναπόφευκτα απογοήτευση στους Ευρωπαίους, οι οποίοι βρέθηκαν και πάλι αντιμέτωποι με περιορισμούς που πίστευαν ότι αποτελούσαν παρελθόν. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμά ότι περίπου το 60 % των χωρών της ευρωπαϊκής ζώνης αντιμετωπίζουν σήμερα μια μορφή «κόπωσης λόγω της πανδημίας» 29 . Οι άνθρωποι κουράστηκαν να λαμβάνουν τα αναγκαία προληπτικά μέτρα, όπως η φυσική αποστασιοποίηση, η μείωση των κοινωνικών επαφών και οι οικονομικοί περιορισμοί. Η κατάσταση αυτή δυσχεραίνει την εφαρμογή των βασικών περιορισμών και παρέχει γόνιμο έδαφος για παραπληροφόρηση σχετικά με την πανδημία.

Η κόπωση λόγω της πανδημίας είναι μια αναμενόμενη και φυσική αντίδραση σε μια παρατεταμένη υγειονομική κρίση της κλίμακας της νόσου COVID-19. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν και να αναγνωρίσουν το πρόβλημα αυτό. Το Περιφερειακό Γραφείο του ΠΟΥ για την Ευρώπη έχει καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές για τη στήριξη των χωρών στη χάραξη πολυπαραγοντικών σχεδίων δράσης για τη διατήρηση και την αναζωογόνηση της δημόσιας στήριξης για προστατευτικές συμπεριφορές 30 .

Πέραν της κόπωσης λόγω της πανδημίας, δεν θα πρέπει να υποτιμάται ο αντίκτυπος της νόσου COVID-19 στην ψυχική υγεία του πληθυσμού. Η ανησυχία και η αποσταθεροποίηση που αισθάνεται ο ευρύτερος πληθυσμός μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονες μεταξύ των πλέον ευάλωτων ομάδων, όπως οι τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα άτομα με υποκείμενα νοσήματα, τα άτομα που ζουν μόνα ή τα άτομα με αναπηρία. Οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας και της περίθαλψης είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι και θα πρέπει να προωθηθεί η εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών για τη μείωση των επιπτώσεων σ’ αυτούς και σε άλλους εργαζομένους πρώτης γραμμής.

Μέχρι σήμερα ο βασικός ψυχολογικός αντίκτυπος είναι τα αυξημένα ποσοστά στρες ή άγχους 31 . Ωστόσο, καθώς θεσπίζονται νέα μέτρα —ιδίως πολιτικές παραμονής στο σπίτι, καραντίνα και παρατεταμένες απαγορεύσεις κυκλοφορίας, με τις επιπτώσεις τους στις συνήθεις δραστηριότητες, τις ρουτίνες ή τα μέσα βιοπορισμού πολλών ανθρώπων—, αυξάνονται επίσης τα επίπεδα μοναξιάς, κατάθλιψης και επιβλαβούς χρήσης οινοπνεύματος και ναρκωτικών, καθώς και τα φαινόμενα αυτοτραυματισμού, ενδοοικογενειακής βίας ή αυτοκτονικής συμπεριφοράς 32 . Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντιμετωπίσουν αυτά τα ζητήματα και να διασφαλίσουν τη θέσπιση κατάλληλων μέτρων και υπηρεσιών για όσους έχουν ανάγκη.

ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

·Σαφής ενημέρωση των πολιτών και των κοινοτήτων σχετικά με τα νέα μέτρα, τους λόγους για τους οποίους εφαρμόζονται, καθώς και τον χρόνο και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να αρθούν. Ει δυνατόν, σύνδεση με ορισμένους στόχους, όπως η τιμή αναπαραγωγής, ώστε τα μέτρα να καταστούν απτά και κατανοητά. Ο ενστερνισμός των μέτρων από τους πολίτες και η συμμόρφωσή τους μ’ αυτά έχουν ουσιαστική σημασία.

·Διασφάλιση της διαθεσιμότητας και της εύκολης πρόσβασης σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για τα άτομα που έχουν ανάγκη, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων ή των παρόχων υπηρεσιών πρώτης γραμμής και νευραλγικού χαρακτήρα (π. χ. ανοικτές τηλεφωνικές γραμμές δωρεάν υποστήριξης). Παροχή στήριξης σε άτομα με αναπηρία και σε ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

·Η πλατφόρμα πολιτικής για την υγεία έφερε σε επαφή τους εμπλεκομένους και επέτρεψε τον εντοπισμό πολυάριθμων βέλτιστων πρακτικών από το πρώτο κύμα της πανδημίας, οι οποίες θα μπορούσαν να προωθηθούν με τη στήριξη της Επιτροπής κατόπιν σχετικού αιτήματος των κρατών μελών.

7.Η σημασία των στρατηγικών εμβολιασμού κατά της νόσου COVID-19

Καθώς η Ευρώπη μαθαίνει να ζει με την πανδημία, η ανάπτυξη και η ταχεία διάθεση ασφαλών και αποτελεσματικών εμβολίων κατά της νόσου COVID-19 σε παγκόσμιο επίπεδο παραμένει βασικό στοιχείο για την τελική επίλυση της υγειονομικής κρίσης. Σύμφωνα με τη στρατηγική της ΕΕ για τα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19, που παρουσιάστηκε στις 17 Ιουνίου 33 , η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη διασφαλίζουν την παραγωγή εμβολίων κατά της νόσου COVID-19 στην ΕΕ μέσω συμφωνιών προαγοράς με παραγωγούς εμβολίων. Κάθε εμβόλιο πρέπει να εγκριθεί από την Επιτροπή κατόπιν αυστηρής ανάλυσης από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων σύμφωνα με τα συνήθη πρότυπα ασφάλειας και αποτελεσματικότητας.

Η Επιτροπή έχει επίσης επισημάνει την ανάγκη για πρόσβαση σε ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια σε ολόκληρη την Ευρώπη, σε συνδυασμό με μια συντονισμένη προσέγγιση των στρατηγικών εμβολιασμού για τη διάθεση των εμβολίων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι θα σχεδιαστούν αναλόγως οι υπηρεσίες μεταφοράς και εφοδιαστικής που απαιτούνται για την ασφαλή παράδοση των εμβολίων. Σε περίπτωση ανάγκης, η Επιτροπή είναι έτοιμη να στηρίξει τα κράτη μέλη στη διάθεση εμβολίων μέσω του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης και άλλων σχετικών προγραμμάτων. Στις 15 Οκτωβρίου 34 , η Επιτροπή παρουσίασε τα βασικά στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη από τα κράτη μέλη για τις στρατηγικές εμβολιασμού κατά της νόσου COVID-19, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή και έγκαιρη διάθεση, σε σχέση με τις απαιτούμενες ικανότητες των υπηρεσιών εμβολιασμού, η εύκολη, οικονομικά προσιτή και κατά προτίμηση δωρεάν πρόσβαση του πληθυσμού, οι ικανότητες μεταφοράς και αποθήκευσης, καθώς και η ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τα οφέλη, τους κινδύνους και τη σημασία των εμβολίων κατά της νόσου COVID-19. Δεδομένου ότι ο συνολικός αριθμός των δόσεων εμβολίου θα είναι περιορισμένος κατά τα αρχικά στάδια της διάθεσης και πριν από την επιτάχυνση της παραγωγής, η ανακοίνωση παρέχει επίσης παραδείγματα ομάδων προτεραιότητας στις οποίες θα επικεντρωθεί πρώτα ο εμβολιασμός.

Τα κράτη μέλη έχουν ανταλλάξει γνώσεις και εμπειρίες και έχουν υποβάλει εκθέσεις σχετικά με την ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών εμβολιασμού, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού των πληθυσμιακών ομάδων και κοινοτήτων στις οποίες θα δοθεί προτεραιότητα για τον εμβολιασμό κατά της νόσου COVID-19. Στις ομάδες-στόχους προτεραιότητας που έχουν προσδιοριστεί από τα κράτη μέλη τα οποία υπέβαλαν σχετικές εκθέσεις περιλαμβάνονται οι ηλικιωμένοι, οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, οι εργαζόμενοι σε βασικές δημόσιες υπηρεσίες πέραν της υγείας, το προσωπικό μεταφορών, τα άτομα που πάσχουν από χρόνιες νόσους, τα άτομα με αναπηρία και οι εργαζόμενοι στον τομέα της κοινωνικής μέριμνας. Η μεγάλη πλειονότητα των κρατών μελών που έχουν υποβάλει έκθεση σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση των στρατηγικών εμβολιασμού τους σχεδιάζουν να προσφέρουν δωρεάν εμβολιασμό κατά της νόσου COVID-19, ενώ ορισμένα κράτη μέλη θα εγκαταστήσουν κέντρα εμβολιασμού στο σύνολο της επικράτειάς τους, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα εμβόλια θα φτάσουν σε πληθυσμούς αγροτικών περιοχών ή ομάδων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση σε υπηρεσίες ή κέντρα εμβολιασμού.

Πολλές ευρωπαϊκές χώρες αναθεωρούν επί του παρόντος τις υποδομές εμβολιασμού τους, ιδίως για να εξασφαλίσουν πρόσθετη ικανότητα ψυκτικής αλυσίδας, και ενισχύουν τις υφιστάμενες υπηρεσίες εμβολιασμού με την πρόσληψη και την κατάρτιση πρόσθετου υγειονομικού προσωπικού. Όσον αφορά τον ιατρικό εξοπλισμό και τον εξοπλισμό ατομικής προστασίας που απαιτούνται για τις υπηρεσίες εμβολιασμού, τα περισσότερα κράτη μέλη που υπέβαλαν εκθέσεις σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν τα υφιστάμενα αποθέματα, αλλά πολλές χώρες σχεδιάζουν επίσης να προμηθευθούν και να αποθηκεύσουν σχετικά είδη μέσω εθνικών ή ενωσιακών διαδικασιών κοινής προμήθειας, ιδίως όσον αφορά τα είδη που απαιτούνται ειδικά για τον εμβολιασμό κατά της νόσου COVID-19. Αν οι εθνικές ικανότητες εξαντληθούν, τα κράτη μέλη θα μπορούν να ζητήσουν βοήθεια από τον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης μέσω τόσο της Δεξαμενής Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ όσο και του αποθέματος ιατρικού εξοπλισμού έκτακτης ανάγκης rescEU. Μαζί με την παρούσα ανακοίνωση, το ECDC δημοσίευσε τη δική του «Επισκόπηση των τρεχόντων σχεδίων ανάπτυξης και εμβολιασμού της ΕΕ / του ΕΟΧ και του Ηνωμένου Βασιλείου για τα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19» («Overview of current EU/EEA and UK deployment and vaccination plans for COVID-19 vaccines»). Με βάση το έγγραφο αυτό, τις συζητήσεις που διεξάγονται στο πλαίσιο της επιτροπής υγειονομικής ασφάλειας και των ερευνών του ECDC, η Επιτροπή θα εξετάσει την ανάγκη για περαιτέρω καθοδήγηση σχετικά με τα εθνικά σχέδια εμβολιασμού κατά της νόσου COVID-19.

Μόλις καταστούν διαθέσιμα τα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19 και, στη συνέχεια, γίνει γνωστό ποια εμβόλια και με ποια ειδικά χαρακτηριστικά και απαιτήσεις θα εισέλθουν στην αγορά, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ειδικές συστάσεις σχετικά με τον καλύτερο τρόπο χρήσης και διάθεσης των εν λόγω εμβολίων. Παράλληλα, η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ θα εξακολουθήσουν να συνεργάζονται με τον ΠΟΥ και τους διεθνείς εταίρους για τη στήριξη της παγκόσμιας πρόσβασης και ανάπτυξης εμβολίων κατά της νόσου COVID-19, καθώς και για την καθοδήγηση της παγκόσμιας αντίδρασης προς στήριξη των χωρών εταίρων και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών όσον αφορά μέτρα για τον έλεγχο και τον τερματισμό της πανδημίας.

Στις περισσότερες χώρες υπάρχουν ή βρίσκονται σε διαδικασία επικαιροποίησης μητρώα εμβολιασμού είτε σε έντυπη μορφή είτε με τη μορφή συστημάτων πληροφοριών ανοσοποίησης (IIS). Τα μητρώα αυτά θα είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της δυνατότητας επεξεργασίας των δεδομένων εμβολιασμού κατά της νόσου COVID-19. Τα εν λόγω μητρώα είναι σημαντικό εργαλείο για τα προγράμματα εμβολιασμού. Περιέχουν δεδομένα τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο πληθυσμού και αποτελούν πολύτιμο πόρο για τα άτομα και την κοινότητα. Τα άτομα έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με τον εμβολιασμό, ενώ η βελτίωση της ικανότητας εντοπισμού προτύπων εμβολιασμού στην κοινότητα οδηγεί σε καλύτερα στοχευμένα προγράμματα εμβολιασμού και, κατά συνέπεια, σε βελτίωση της δημόσιας υγείας.

Όλα τα κράτη μέλη που υποβάλλουν σχετικές εκθέσεις εξετάζουν ενεργά το ζήτημα της επικοινωνίας σχετικά με τον εμβολιασμό κατά της νόσου COVID-19, ενώ πολλά καταρτίζουν ειδικά σχέδια επικοινωνίας. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για να στηρίξει τις επικοινωνιακές τους προσπάθειες προς τους πολίτες σχετικά με τα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19, ώστε οι πολίτες να μπορούν να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις.

Με τα εμβόλια να είναι πλέον πολύ κοντά, καταβάλλονται σε διεθνές επίπεδο προσπάθειες για την προώθηση της ανάπτυξης ηλεκτρονικών συστημάτων πληροφοριών για τον εμβολιασμό και πιστοποιητικών εμβολιασμού, μεταξύ άλλων σε ψηφιακές μορφές, προκειμένου να διασφαλιστεί η στενή παρακολούθηση των διαδικασιών εμβολιασμού και η επιτήρηση των ανεπιθύμητων ενεργειών και να παρασχεθούν στους πολίτες αξιόπιστα εργαλεία για την απεικόνιση της εμβολιαστικής τους κατάστασης. Η υιοθέτηση κοινής προσέγγισης για έγκυρα, αξιόπιστα και επαληθεύσιμα πιστοποιητικά εμβολιασμού σε ολόκληρη την ΕΕ θα ενισχύσει την αποτελεσματική αντίδραση του συστήματος δημόσιας υγείας στα κράτη μέλη και την εμπιστοσύνη των πολιτών στην προσπάθεια εμβολιασμού.

ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

·Περαιτέρω ανάπτυξη στρατηγικών εμβολιασμού κατά της νόσου COVID-19, λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων που επισημαίνονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 15ης Οκτωβρίου 2020 και των συμβουλών του ECDC.

·Υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη στο ECDC σχετικά με τις στρατηγικές τους για τον εμβολιασμό κατά της νόσου COVID-19 και ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο φόρουμ όπως η επιτροπή υγειονομικής ασφάλειας και το φόρουμ συνεργασίας των εθνικών τεχνικών συμβουλευτικών ομάδων σε θέματα ανοσοποίησης (NITAG).

·Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συντονίσουν τις προσπάθειές τους για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και της αποπληροφόρησης σχετικά με ένα πιθανό εμβόλιο κατά της νόσου COVID-19, σε συντονισμό και σε συνεργασία με διεθνείς φορείς και διαδικτυακές πλατφόρμες. Η Επιτροπή θα διευκολύνει τις προσπάθειες αυτές.

8.Διαφορετικό τέλος του έτους

Η Ευρώπη έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την κατανόηση του τρόπου διαχείρισης της πανδημίας COVID-19 κατά τη διάρκεια του 2020. Τα ελπιδοφόρα εμβόλια θα μπορούσαν να θέσουν τέλος στην πανδημία. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι η ΕΕ εξακολουθεί να έχει μπροστά της αρκετούς δύσκολους μήνες πριν από τη μεγάλης κλίμακας διάθεση εμβολίων που θα επιτρέψουν σημαντική βελτίωση της ζωής των πολιτών. Εν τω μεταξύ, η χαλάρωση των μέτρων πρέπει να είναι σταδιακή. Η εσπευσμένη αποκλιμάκωση των προστατευτικών μέτρων θα πρέπει να αποφευχθεί, διότι θα οδηγήσει σε αυστηρότερα και πιο περιοριστικά μέτρα ελέγχου μετά τις εορταστικές εκδηλώσεις του τέλους του έτους και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η στήριξη και η συμμετοχή των πολιτών θα είναι αποφασιστικής σημασίας για την υπέρβαση αυτής της δύσκολης περιόδου. Η στήριξη των ατόμων των οποίων η ψυχική υγεία έχει επηρεαστεί αρνητικά από την πανδημία αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για να βοηθηθούν συλλογικά οι πολίτες της ΕΕ να αντιμετωπίσουν για λίγο ακόμη διάστημα τους περιορισμούς στην καθημερινή τους ζωή. Ομοίως, η στήριξη των επιχειρήσεων και των εργαζομένων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω των αναγκαίων περιορισμών είναι ουσιαστικής σημασίας.

Η αναλογικότητα των λαμβανόμενων μέτρων και η σαφής και ξεκάθαρη ενημέρωση σχετικά με τα μέτρα που επιβάλλονται, καθώς και το σκεπτικό που τα διέπει, θα έχουν ύψιστη σημασία κατά τους προσεχείς μήνες. Η έλλειψη συνέπειας μεταξύ των κρατών μελών αποτέλεσε σημαντική πηγή σύγχυσης για πολλούς πολίτες της ΕΕ κατά την περίοδο αυτή. Για τον λόγο αυτόν, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να εξακολουθήσουν να συντονίζουν τις προσεγγίσεις τους με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να αλληλοενημερώνονται σαφώς για τα μέτρα που λαμβάνουν και το πλαίσιο λήψης αποφάσεων εντός του οποίου λειτουργούν.

Η συνεργασία και ο συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ παραμένουν ουσιαστικής σημασίας για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή ενός συνεκτικού και τεκμηριωμένου πλαισίου ελέγχου για την αντιμετώπιση της πανδημίας με βιώσιμο και αποτελεσματικό τρόπο. Η στρατηγική της ΕΕ για τα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19, η οποία οδήγησε στη σύναψη συμφωνιών προαγοράς εμβολίων από την ΕΕ, δείχνει ότι οι κοινές προσπάθειες αποφέρουν καλύτερα αποτελέσματα. Η στρατηγική αυτή θα πρέπει να χρησιμεύσει ως υπόδειγμα για μια διαρθρωμένη κοινή προσέγγιση για την αντιμετώπιση της νόσου COVID-19.

Με τα μέτρα αυτά, η ΕΕ θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Το τέλος της φετινής χρονιάς θα είναι διαφορετικό. Θα χαρακτηρίζεται από περιορισμούς, μάσκες και κοινωνική αποστασιοποίηση. Ωστόσο, θα είναι και μια ευκαιρία για ανάπαυση και συγκέντρωση δυνάμεων για την αντιμετώπιση της πρόκλησης που εξακολουθεί να θέτει η πανδημία. Οι προσπάθειες όλων μετρούν.