ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 20.5.2020
COM(2020) 533 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Αυστρία
Έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 20.5.2020
COM(2020) 533 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Αυστρία
Έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Αυστρία
Έκθεση που συντάχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
1. Εισαγωγή
Στις 20 Μαρτίου 2020 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Η ρήτρα, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, στο άρθρο 6 παράγραφος 3, στο άρθρο 9 παράγραφος 1 και στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97, καθώς και στο άρθρο 3 παράγραφος 5 και στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, διευκολύνει τον συντονισμό των δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Συμβούλιο την άποψή της ότι, δεδομένης της αναμενόμενης σοβαρής επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας που προκύπτει από την έξαρση της νόσου COVID-19, οι τρέχουσες συνθήκες επιτρέπουν την ενεργοποίηση της ρήτρας. Στις 23 Μαρτίου 2020 οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών μελών συμφώνησαν με την εκτίμηση της Επιτροπής. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, εφόσον δεν τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική βιωσιμότητα μεσοπρόθεσμα. Όσον αφορά το διορθωτικό σκέλος, το Συμβούλιο μπορεί επίσης να αποφασίσει, κατόπιν συστάσεως της Επιτροπής, να εγκρίνει αναθεωρημένη δημοσιονομική πορεία. Η γενική ρήτρα διαφυγής δεν αναστέλλει τις διαδικασίες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποκλίνουν από τις δημοσιονομικές απαιτήσεις που θα ίσχυαν κανονικά, ενώ δίνει παράλληλα στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τον συντονισμό των πολιτικών στο πλαίσιο του Συμφώνου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που κοινοποίησαν οι αυστριακές αρχές στις 31 Μαρτίου 2020 και στη συνέχεια επικυρώθηκαν από την Eurostat 1 , το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης στην Αυστρία ανήλθε στο 0,7 % του ΑΕΠ το 2019, ενώ το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης ανήλθε σε 70,4 % του ΑΕΠ. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας, η Αυστρία αναμένει έλλειμμα 8,0 % του ΑΕΠ το 2020, ενώ το χρέος αναμένεται να ανέλθει σε 81,4 % του ΑΕΠ 2 .
Το αναμενόμενο έλλειμμα για το 2020 καταδεικνύει, εκ πρώτης όψεως, την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος, όπως αυτό ορίζεται στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή συνέταξε την παρούσα έκθεση, στην οποία αναλύεται η συμμόρφωση της Αυστρίας με τα κριτήρια του ελλείμματος και του χρέους που προβλέπονται στη Συνθήκη. Η έκθεση λαμβάνει υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες και δίνει τη δέουσα προσοχή στο σοβαρό οικονομικό σοκ που συνδέεται με την πανδημία COVID-19.
Πίνακας 1. Έλλειμμα και χρέος της γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ)
|
2016 |
2017 |
2018 |
2019 |
2020 COM |
2021 COM |
||
|
Κριτήριο του ελλείμματος |
Ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης |
-1,5 |
-0,8 |
0,2 |
0,7 |
-6,1 |
-1,9 |
|
Κριτήριο του χρέους |
Ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης |
82,9 |
78,3 |
74,0 |
70,4 |
78,8 |
75,8 |
Πηγή: Eurostat, εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020.
2.Κριτήριο του ελλείμματος
Με βάση το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Αυστρίας το 2020 αναμένεται να ανέλθει στο 8,0 % του ΑΕΠ, , ποσοστό υψηλότερο και όχι πλησίον της τιμής αναφοράς 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη.
Η αναμενόμενη υπέρβαση της τιμής αναφοράς της Συνθήκης για το 2020 είναι έκτακτη, καθώς προκύπτει από σοβαρή επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Λαμβανομένων υπόψη των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19, οι εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020 αναφέρονται σε συρρίκνωση του πραγματικού ΑΕΠ το 2020 κατά 5,5 %.
Η αναμενόμενη υπέρβαση της τιμής αναφοράς της Συνθήκης θα είναι προσωρινή βάσει των εαρινών προβλέψεων της Επιτροπής του 2020, σύμφωνα με τις οποίες το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα υποχωρήσει κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2021. Ωστόσο, οι προβολές αυτές περιβάλλονται από εξαιρετικά μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας.
Εν κατακλείδι, το αναμενόμενο έλλειμμα για 2020 υπερβαίνει την τιμή αναφοράς 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η αναμενόμενη υπέρβαση θεωρείται έκτακτη, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, ενώ ο χαρακτήρας της υπέρβασης θεωρείται επί του παρόντος προσωρινός. Ως εκ τούτου, από την ανάλυση προκύπτει ότι, εκ πρώτης όψεως, δεν πληρούται το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97.
3.Κριτήριο του χρέους
Ο δείκτης του δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ μειώθηκε από 74,0 % το 2018 σε 70,4 % το 2019. Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στη βελτίωση του πρωτογενούς ισοζυγίου και ενισχύθηκε από προσαρμογές αποθεμάτων-ροών που απορρέουν από την εκποίηση απομειωμένων στοιχείων ενεργητικού από κακές τράπεζες που περιλαμβάνονται σε λογαριασμούς της γενικής κυβέρνησης.
Από τα κοινοποιηθέντα στοιχεία προκύπτει ότι η Αυστρία συμμορφώθηκε με την τιμή αναφοράς για τη μείωση του χρέους το 2019, δεδομένου ότι η απόκλιση από την τιμή αναφοράς είναι -6,1 % του ΑΕΠ.
Συνεπώς, από την ανάλυση προκύπτει ότι το κριτήριο του χρέους πληρούται με βάση τα απολογιστικά στοιχεία του 2019.
4. Σχετικοί παράγοντες
Το άρθρο 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης ορίζει ότι, εάν ένα κράτος μέλος δεν πληροί τους όρους ενός ή αμφοτέρων των κριτηρίων αυτών, η Επιτροπή οφείλει να συντάξει έκθεση. Η εν λόγω έκθεση πρέπει να «λαμβάνει επίσης υπόψη το κατά πόσον το δημόσιο έλλειμμα υπερβαίνει τις δαπάνες δημοσίων επενδύσεων, καθώς και όλους τους άλλους σχετικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της μεσοπρόθεσμης οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης του κράτους μέλους».
Οι παράγοντες αυτοί διευκρινίζονται περαιτέρω στο άρθρο 2 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, το οποίο προβλέπει επίσης ότι η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει δεόντως υπόψη «οποιονδήποτε άλλο παράγοντα ο οποίος, κατά τη γνώμη του οικείου κράτους μέλους, συμβάλλει στην ολοκληρωμένη ποιοτική αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τα κριτήρια του ελλείμματος και του χρέους και τον οποίον το κράτος μέλος έχει προτείνει στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή».
Όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, όσον αφορά τη συμμόρφωση με το κριτήριο του ελλείμματος το 2020, δεδομένου ότι ο δείκτης δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ υπερβαίνει την τιμή αναφοράς 60 % και δεν πληρούνται οι δύο προϋποθέσεις —δηλαδή να παραμένει το έλλειμμα πλησίον της τιμής αναφοράς και η υπέρβαση της τιμής αυτής να είναι προσωρινή— οι εν λόγω σχετικοί παράγοντες δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά τα στάδια που οδηγούν στην απόφαση για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος βάσει του κριτηρίου του ελλείμματος για την Αυστρία.
Στην παρούσα κατάσταση, ένας σημαντικός πρόσθετος παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη όσον αφορά το 2020 είναι ο οικονομικός αντίκτυπος της πανδημίας COVID-19, η οποία έχει πολύ σημαντικές επιπτώσεις στη δημοσιονομική κατάσταση και δημιουργεί ιδιαίτερα αβέβαιες προοπτικές. Η πανδημία οδήγησε επίσης στην ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής.
4.1. Πανδημία COVID-19
Η πανδημία COVID-19 οδήγησε σε σοβαρό οικονομικό σοκ, το οποίο έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι συνέπειες ως προς την αύξηση του ΑΕΠ θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια τόσο της πανδημίας όσο και των μέτρων που λαμβάνονται από τις εθνικές αρχές και σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο για την επιβράδυνση της εξάπλωσής της, την προστασία των παραγωγικών ικανοτήτων και τη στήριξη της συνολικής ζήτησης. Τα κράτη μέλη έχουν ήδη θεσπίσει ή θεσπίζουν δημοσιονομικά μέτρα για να ενισχύσουν την ικανότητα των συστημάτων υγείας και να ανακουφίσουν τα άτομα και τους κλάδους που πλήττονται ιδιαίτερα. Έχουν επίσης εγκριθεί σημαντικά μέτρα στήριξης της ρευστότητας και άλλες εγγυήσεις. Με την επιφύλαξη λεπτομερέστερων πληροφοριών, οι αρμόδιες στατιστικές αρχές πρέπει να εξετάζουν κατά πόσον τα εν λόγω μέτρα συνεπάγονται ή όχι άμεσες επιπτώσεις στο ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης. Σε συνδυασμό με την κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας, τα μέτρα αυτά θα συμβάλουν στη σημαντική αύξηση του δημόσιου ελλείμματος και στην επιδείνωση της κατάστασης του χρέους.
4.2 Μεσοπρόθεσμη οικονομική θέση
Η πανδημία COVID-19 επηρεάζει σοβαρά τις προοπτικές ανάπτυξης της Αυστρίας. Δεδομένου ότι πρόκειται για μικρή, ανοιχτή οικονομία, οι εξελίξεις στην οικονομία της Αυστρίας συνδέονται στενά με τις εξελίξεις στους κύριους εμπορικούς της εταίρους. Ως εκ τούτου, τα εθνικά και διεθνή μέτρα για την ανάσχεση της εξάπλωσης του ιού και οι συναφείς διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού είχαν επιπτώσεις τόσο στη ζήτηση όσο και στην προσφορά, και οδήγησαν σε μια γενικευμένη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Οι τομείς που σχετίζονται με τον τουρισμό πλήττονται ιδιαίτερα από τους διεθνείς ταξιδιωτικούς περιορισμούς. Ωστόσο, δεδομένης της σχετικά ταχείας μείωσης του αριθμού των νέων κρουσμάτων, η Αυστρία ήταν ένα από τα πρώτα κράτη μέλη που ανακοίνωσαν τη χαλάρωση των μέτρων περιορισμού της κυκλοφορίας από τα μέσα Απριλίου. Η συρρίκνωση κατά το πρώτο εξάμηνο αναμένεται, συνεπώς, να είναι λιγότερο σοβαρή απ’ ό,τι σε άλλα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020, το πραγματικό ΑΕΠ θα μειωθεί κατά 5,5 % κατά το τρέχον έτος, καθώς πρόκειται για γενικευμένη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία επηρεάζει ιδιαίτερα την εγχώρια ζήτηση και την εξαγωγή υπηρεσιών. Το γεγονός αυτό αποτελεί ελαφρυντικό παράγοντα κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης του κράτους μέλους με το κριτήριο του ελλείμματος το 2020. Με την παραδοχή της σταδιακής επανόδου στην κανονικότητα, το ΑΕΠ αναμένεται ότι θα αρχίσει να αυξάνεται κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, ενώ το 2021 αναμένεται σταθερή ανάκαμψη 5,0 %. Οι μακροοικονομικές προοπτικές χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά υψηλό βαθμό αβεβαιότητας που σχετίζεται με τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 και τις οικονομικές επιπτώσεις της.
4.3 Μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση
Με βάση τα απολογιστικά στοιχεία και τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής, η Αυστρία συμμορφώθηκε με τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο το 2019.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας, ο μετριασμός των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας βρίσκεται στο επίκεντρο της διαχείρισης της κρίσης και διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό τη δημοσιονομική εξέλιξη. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει δρομολογήσει μια ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων βοήθειας ύψους 38 δισ. ευρώ (περίπου 9,9 % του ΑΕΠ). Κύριος σκοπός της εν λόγω δέσμης μέτρων («Corona Aid Package») είναι να εξασφαλιστεί η παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, να διασφαλιστούν οι θέσεις εργασίας και να εξακολουθήσει η Αυστρία να αποτελεί τόπο επιχειρηματικής εγκατάστασης. Η δέσμη μέτρων συνίσταται στην άμεση παροχή βοήθειας στις ΜΜΕ, στην αύξηση των δημόσιων δαπανών για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την κοινωνική πολιτική, στην άμεση παροχή ρευστότητας και μεταβιβάσεις για τις επιχειρήσεις που βρίσκονται σε δυσχερή θέση, σε κονδύλια για τη στήριξη της εργασίας μειωμένου ωραρίου και σε αναβολές της καταβολής φόρων. Επιπλέον, οι δημοσιονομικές επιπτώσεις περαιτέρω μέτρων για την αναζωογόνηση της οικονομίας δεν έχουν ακόμη ενσωματωθεί στις προβλέψεις.
4.4. Μεσοπρόθεσμη θέση του δημόσιου χρέους
Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2020, το χρέος της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί από 70,4 % του ΑΕΠ το 2019 σε 78,8 % το 2020. Η ανάλυση της βιωσιμότητας του χρέους επικαιροποιήθηκε με βάση τις προβλέψεις αυτές. Η ανάλυση αυτή επιβεβαιώνει ότι, παρά τους κινδύνους, η κατάσταση του χρέους παραμένει βιώσιμη μεσοπρόθεσμα στην Αυστρία, δεδομένων σημαντικών ελαφρυντικών παραγόντων (συμπεριλαμβανομένου του προφίλ του χρέους και των ιστορικά χαμηλών επιτοκίων). Ειδικότερα, ενώ η θέση του δημόσιου χρέους επιδεινώνεται λόγω της τρέχουσας κρίσης της νόσου COVID-19, ο δείκτης χρέους στο βασικό σενάριο αναμένεται ότι θα είναι σε βιώσιμη (φθίνουσα) τροχιά μεσοπρόθεσμα (Διάγραμμα 1) 3 .
Διάγραμμα1: δείκτης δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ, Αυστρία, % του ΑΕΠ
Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής.
4.5 Άλλοι παράγοντες που προβάλλονται από το κράτος μέλος
Στις 11 Μαΐου 2020, οι αυστριακές αρχές διαβίβασαν επιστολή με τους σχετικούς παράγοντες σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97. Η ανάλυση που παρουσιάζεται στις προηγούμενες ενότητες καλύπτει ήδη σε γενικές γραμμές τους βασικούς παράγοντες που προβάλλονται από τις αρχές. Οι πρόσθετοι παράγοντες που δεν έχουν ακόμη αναφερθεί είναι μέτρα για την επανεκκίνηση της οικονομίας που οι αρχές προγραμματίζουν από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους. Όσον αφορά τα μέτρα που αφορά η τεχνική επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας, κατευθυντήρια αρχή του ανακοινωθέντος προγράμματος ανάκαμψης είναι να διαφυλαχθεί το παραγωγικό δυναμικό της αυστριακής οικονομίας.
5. Συμπεράσματα
Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης της Αυστρίας αναμένεται ότι θα αυξηθεί σε 8,0 % του ΑΕΠ το 2020, δηλαδή ότι θα είναι υψηλότερο και όχι πλησίον της τιμής αναφοράς 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η αναμενόμενη υπέρβαση της τιμής αναφοράς θεωρείται έκτακτη και επί του παρόντος προσωρινή.
Το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης ανήλθε στο 70,4 % του ΑΕΠ στα τέλη του 2019, υπερβαίνοντας κατά πολύ την τιμή αναφοράς 60 % του ΑΕΠ που ορίζεται στη Συνθήκη. Η Αυστρία συμμορφώθηκε με την τιμή αναφοράς για τη μείωση του χρέους το 2019.
Σύμφωνα με τη Συνθήκη και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η παρούσα έκθεση εξέτασε επίσης τους σχετικούς παράγοντες. Όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, όσον αφορά τη συμμόρφωση με το κριτήριο του ελλείμματος το 2020, δεδομένου ότι ο δείκτης δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ υπερβαίνει την τιμή αναφοράς 60 % και δεν πληρούνται οι δύο προϋποθέσεις —δηλαδή να παραμένει το έλλειμμα πλησίον της τιμής αναφοράς και η υπέρβαση της τιμής αυτής να είναι προσωρινή— οι εν λόγω σχετικοί παράγοντες δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά τα στάδια που οδηγούν στην απόφαση για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος βάσει του κριτηρίου του ελλείμματος για την Αυστρία.
Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτει ότι το κριτήριο του ελλείμματος, όπως ορίζεται στη Συνθήκη και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/1997, δεν πληρούται.