3.7.2020 |
EL |
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
C 219/8 |
Περίληψη απόφασης της Επιτροπής
της 16ης Μαΐου 2019
σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του άρθρου 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ
(Υπόθεση AT. 40135 — Forex- Essex Express)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2019) 3521]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2020/C 219/07)
Στις 16 Μαΐου 2019 η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του άρθρου 53 της συμφωνίας ΕΟΧ. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 30 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου (1), η Επιτροπή δημοσιεύει τα ονόματα των ενδιαφερόμενων μερών και τα ουσιώδη στοιχεία της απόφασης, περιλαμβανομένων των κυρώσεων που επιβάλλονται, λαμβάνοντας επίσης υπόψη το έννομο συμφέρον των επιχειρήσεων για την προστασία του επαγγελματικού απορρήτου.
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
(1) |
Οι αποδέκτες της απόφασης συμμετείχαν σε μία ενιαία και διαρκή παράβαση του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ και του άρθρου 53 της συμφωνίας ΕΟΧ. Το αντικείμενο της παράβασης ήταν ο περιορισμός και/ή στρέβλωση του ανταγωνισμού στον τομέα της αγοράς συναλλάγματος (FX ή Forex) άμεσης παράδοσης G10 (spot trading). (2) |
(2) |
Τα νομίσματα G10 FX περιλαμβάνουν τα USD και CAD, JPY, AUD, NZD, GBP, EUR, CHF, SEK, NOK και DKK (δηλαδή συνολικά 11 νομίσματα, αριθμός που αντιστοιχεί στη σύμβαση της αγοράς για τα νομίσματα που καλύπτονται από την ένδειξη G10). Οι βασικοί πελάτες των διαπραγματευτών Forex είναι διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων, συνταξιοδοτικά ταμεία, κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου, εταιρείες και άλλες τράπεζες. |
(3) |
Η δραστηριότητα συναλλαγών άμεσης παράδοσης αγοράς συναλλάγματος περιλαμβάνει τόσο την i) ειδική διαπραγμάτευση: την εκτέλεση των εντολών του πελάτη για την ανταλλαγή ενός ποσού σε ένα νόμισμα με το ισοδύναμο ποσό σε άλλο νόμισμα· όσο και τη ii) διενέργεια συναλλαγών για ίδιο λογαριασμό: την εκτέλεση άλλων ανταλλαγών νομισμάτων με σκοπό τη διαχείριση της έκθεσης που προκύπτει από τις συναλλαγές ειδικής διαπραγμάτευσης. |
(4) |
Τα γραφεία συναλλαγών άμεσης παράδοσης αγοράς συναλλάγματος G10 των σχετικών επιχειρήσεων ήταν έτοιμα να διενεργήσουν συναλλαγές με οποιαδήποτε από τα εν λόγω νομίσματα, ανάλογα με τη ζήτηση της αγοράς. Παρότι οι ίδιοι οι συμμετέχοντες διαπραγματευτές ήταν πρωτίστως υπεύθυνοι για την ειδική διαπραγμάτευση σε συγκεκριμένα νομίσματα ή νομισματικά ζεύγη, βάσει της εντολής τους εξουσιοδοτούνταν να διενεργούν περαιτέρω συναλλαγές για λογαριασμό της δικής τους επιχείρησης όσον αφορά οποιοδήποτε νόμισμα G10 που ήταν διαθέσιμο στα βιβλία τους, τις οποίες επίσης διενεργούσαν σε διαφορετικό βαθμό κατά τη σχετική περίοδο, με σκοπό τη μεγιστοποίηση της αξίας των αντίστοιχων εταιρειών χαρτοφυλακίου τους. |
(5) |
Η παράβαση συνδέεται με τα ακόλουθα τρία είδη εντολών που χαρακτηρίζουν την πελατοκεντρική συναλλακτική δραστηριότητα (ειδική διαπραγμάτευση) των συμμετεχόντων διαπραγματευτών:
|
(6) |
Η απόφαση απευθύνεται στις ακόλουθες νομικές οντότητες (στο εξής «αποδέκτες»:
|
(7) |
Η απόφαση βασίζεται στη δέσμη αποδείξεων που περιλαμβάνονται στον φάκελο της Επιτροπής, στη σαφή και άνευ παρερμηνείας παραδοχή των πραγματικών περιστατικών και του νομικού χαρακτηρισμού αυτών που περιλαμβάνεται στα αιτήματα διευθέτησης διαφορών που υπέβαλαν οι αποδέκτες της παρούσας απόφασης, καθώς και στην εκ μέρους τους ρητή και κατηγορηματική επιβεβαίωση ότι η κοινοποίηση αιτιάσεων αντικατοπτρίζει το περιεχόμενο των αιτημάτων διευθέτησης διαφορών που είχαν υποβάλει. |
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ
2.1. Διαδικασία
(8) |
Η έρευνα κινήθηκε βάσει της αίτησης για απαλλαγή από την επιβολή προστίμων που υπέβαλε η UBS στις 27 Σεπτεμβρίου 2013. Επακολούθως, η Επιτροπή έλαβε αρχικές αιτήσεις επιεικούς μεταχείρισης από τη Barclays, στις 11 Οκτωβρίου 2013, και από τη RBS, στις 14 Οκτωβρίου 2013. Στις 2 Ιουλίου 2014, η Επιτροπή χορήγησε στη UBS υπό όρους απαλλαγή από την επιβολή προστίμων. |
(9) |
Η διαδικασία κινήθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2016 κατά των μερών με σκοπό την έναρξη συζητήσεων διευθέτησης διαφορών. Κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ Νοεμβρίου 2016 και Φεβρουαρίου 2018, η Επιτροπή διεξήγαγε διμερείς συναντήσεις και είχε επαφές με καθένα από τα μέρη σε τρεις κύκλους συνομιλιών διευθέτησης της διαφοράς, δυνάμει της ανακοίνωσης σχετικά με τη διεξαγωγή διαδικασιών διευθέτησης διαφορών. |
(10) |
Στις 24 Ιανουαρίου 2018, το σώμα των επιτρόπων ενέκρινε το εύρος των πιθανών εφαρμοστέων προστίμων. Στη συνέχεια, όλα τα μέρη υπέβαλαν τα αιτήματά τους διευθέτησης διαφορών, στα οποία αναγνώριζαν την ευθύνη τους για την παράβαση (συμπεριλαμβανομένου του ρόλου του μέρους και της διάρκειας της συμμετοχής του στην παράβαση) και αποδέχονταν το μέγιστο ποσό προστίμου που προβλέπεται να επιβάλλει η Επιτροπή. |
(11) |
Η Επιτροπή εξέδωσε κοινοποίηση αιτιάσεων στις 24 Ιουλίου 2018 και όλα τα μέρη επιβεβαίωσαν κατηγορηματικά ότι αυτή αντιστοιχούσε στο περιεχόμενο των αιτημάτων διευθέτησης διαφορών που είχαν υποβάλει και ότι ίσχυε η δέσμευσή τους ότι θα συμμετείχαν στη διαδικασία διευθέτησης διαφορών. Η συμβουλευτική επιτροπή συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων εξέδωσε θετική γνώμη στις 6 Μαΐου 2019. Στις 7 Μαΐου 2019, ο σύμβουλος ακροάσεων εξέδωσε την τελική του έκθεση. Η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση στις 16 Μαΐου 2019. |
2.2. Περιγραφή των ενεργειών
(12) |
Η απόφαση αφορά τη σύμπραξη «Essex Express» [που ονομάστηκε έτσι από τον επαγγελματικό διαδικτυακό χώρο συζήτησης (chatroom) του Bloomberg που περιέχει τα αποδεικτικά στοιχεία των ενεργειών], μεταξύ της UBS, της Barclays, της RBS και της BOTM, που διήρκεσε από τις 14 Δεκεμβρίου 2009 μέχρι τις 31 Ιουλίου 2012. Οι εταιρείες συμμετείχαν για διαφορετικά χρονικά διαστήματα (βλέπε σημείο (16)). Η σύμπραξη τεκμηριώνεται βάσει επικοινωνιών που έλαβαν χώρα σε δύο διαδικτυακούς χώρους συζήτησης του Bloomberg, οι οποίοι λειτουργούσαν αρχικά παράλληλα: i) «Essex Express ‘n Jimmy», στον οποίο συμμετείχαν διαπραγματευτές από την UBS, την Barclays και την RBS και ii) «Grumpy Semi Old Men», μεταξύ διαπραγματευτών από την BOTM, την Barclays και την RBS. Τον Ιανουάριο του 2011, ο χώρος συζήτησης «Grumpy Semi Old Men» συγχωνεύτηκε με τον χώρο συζήτησης «Essex Express ‘n Jimmy», ο οποίος εξακολούθησε να λειτουργεί μέχρι τον Ιούλιο του 2012. Τα άτομα που συμμετείχαν στους χώρους συζήτησης ήταν διαπραγματευτές που εργάζονταν για τις αντίστοιχες επιχειρήσεις τους κατά τη σχετική χρονική περίοδο, και καθένα εξ αυτών ήταν εξουσιοδοτημένο να διενεργεί συναλλαγές άμεσης παράδοσης νομισμάτων αγοράς συναλλάγματος G10 εξ ονόματος και για λογαριασμό της αντίστοιχης εργοδότριας εταιρείας του στο αντίστοιχο ειδικό γραφείο συναλλαγών άμεσης παράδοσης αγοράς συναλλάγματος. |
(13) |
Η σύμπραξη αφορούσε μία ενιαία και διαρκή παράβαση η οποία συνίστατο στην ανταλλαγή μεταξύ των διαπραγματευτών –στους εν λόγω ιδιωτικούς, κυρίως πολυμερείς χώρους συζήτησης και σε εκτεταμένο βαθμό και κατ’ επανάληψη– ορισμένων τρεχουσών ή αναφερόμενων στο μέλλον εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών σχετικά με τις συναλλακτικές τους δραστηριότητες. Η εν λόγω ανταλλαγή πληροφοριών πραγματοποιούνταν με τη σιωπηρή, υπονοούμενη συνεννόηση μεταξύ των μερών ότι: i) αυτού του είδους οι πληροφορίες μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν προς το αμοιβαίο όφελος των διαπραγματευτών και με σκοπό τον εντοπισμό ευκαιριών συντονισμού των συναλλαγών τους, ii) αυτού του είδους οι πληροφορίες θα ανταλλάσσονταν μέσα στους ιδιωτικούς διαδικτυακούς χώρους συζήτησης, iii) οι διαπραγματευτές δεν θα αποκάλυπταν αυτού του είδους τις ανταλλασσόμενες πληροφορίες που λαμβάνονταν από άλλους συμμετέχοντες στους χώρους συζήτησης σε τρίτους εκτός των ιδιωτικών χώρων συζήτησης, και iv) αυτού του είδους οι ανταλλασσόμενες πληροφορίες δεν θα χρησιμοποιούντανκατά των διαπραγματευτών που τις αντάλλασσαν (στο εξής «σιωπηρή συνεννόηση»). Επιπλέον, βάσει της σιωπηρής συνεννόησης, οι διαπραγματευτές συντόνιζαν περιστασιακά τις συναλλακτικές δραστηριότητες τους όσον αφορά τις συναλλαγές άμεσης παράδοσης αγοράς συναλλάγματος με νομίσματα G10. Σκοπός των ανταλλαγών πληροφοριών ήταν να επηρεάσουν δύο βασικές παραμέτρους του ανταγωνισμού στις επαγγελματικές συναλλαγές άμεσης παράδοσης της αγοράς συναλλάγματος: την τιμή και τη διαχείριση του κινδύνου από εμπειρογνώμονες. |
(14) |
Αντί να ανταγωνίζονται αυτόνομα σε ό,τι αφορά τις εν λόγω παραμέτρους, οι συμμετέχοντες διαπραγματευτές λάμβαναν αποφάσεις που βασίζονταν στη γνώση των θέσεων, των προθέσεων και των περιορισμών των ανταγωνιστών τους. Οι προβληματικές ανταλλαγές πληροφοριών αφορούσαν:
|
(15) |
Πέραν τούτων, επιδιώκοντας να αποκτήσουν πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών οι οποίοι δεν συμμετείχαν στους διαδικτυακούς χώρους συζήτησης, οι συμμετέχοντες διαπραγματευτές συντόνιζαν περιστασιακά θέσεις συναλλαγής με σκοπό να επηρεάσουν τις μέσες τιμές WMR ή ΕΚΤ. |
2.3. Μεμονωμένη συμμετοχή στις ενέργειες
(16) |
Η UBS, η Barclays, η RBS και η BOTM συμμετείχαν στις προαναφερθείσες ενέργειες κατά τα χρονικά διαστήματα που εμφαίνονται στον ακόλουθο πίνακα:
Πίνακας 1: συμμετοχή των μερών στους διαδικτυακούς χώρους συζήτησης
|
2.4. Γεωγραφική έκταση
(17) |
Η γεωγραφική έκταση της παράβασης κάλυπτε τουλάχιστον το σύνολο του εδάφους του ΕΟΧ. |
2.5. Διορθωτικά μέτρα
(18) |
Στην απόφαση εφαρμόζονται οι κατευθυντήριες γραμμές του 2006 της Επιτροπής για τον υπολογισμό των προστίμων (5). Με την απόφαση επιβάλλονται πρόστιμα στις οντότητες Barclays, RBS και BOTM τα οποία απαριθμούνται στο σημείο (6). |
2.5.1. Βασικό ποσό του προστίμου
(19) |
Η Επιτροπή θεωρεί δέον να εφαρμόσει μια βάση υπολογισμού για την αξία των πωλήσεων εν είδει αφετηρίας για τον εκ μέρους της προσδιορισμό των προστίμων, διότι οι συναλλαγές άμεσης απόδοσης αγοράς συναλλάγματος G10 δεν παράγουν αξία πωλήσεων που είναι άμεσα ανιχνεύσιμη στους λογαριασμούς των μερών. |
(20) |
Η Επιτροπή καθορίζει τη βάση υπολογισμού για τις σχετικές αξίες πωλήσεων ως ακολούθως:
|
(21) |
Για όσες επιχειρήσεις υπέβαλαν αιτήματα διευθέτησης διαφορών στο πλαίσιο της υπόθεσης 40.135 – Forex (δεν καλύπτεται από την παρούσα απόφαση), η Επιτροπή, με τη διακριτική ευχέρεια που διαθέτει, αποφάσισε να εφαρμόσει αντικειμενικό συντελεστή διόρθωσης που αντικατοπτρίζει τον βαθμό χρονικής σύμπτωσης προκειμένου να αποφευχθεί ένα δυνητικά δυσανάλογο αποτέλεσμα. Στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης, αυτό έχει ως συνέπεια συντελεστές διόρθωσης για την επιβεβαιωμένη αξία πωλήσεων της UBS, της Barclays και της RBS. |
2.5.2. Προσαρμογές του βασικού ποσού
2.5.2.1.
(22) |
Στην παρούσα υπόθεση δεν εφαρμόζονται επιβαρυντικές περιστάσεις. |
2.5.2.2.
(23) |
Ελαφρυντικές περιστάσεις εφαρμόζονται στην UBS και την BOTM, ως προς την περιορισμένη συμμετοχή, με αποτέλεσμα μείωση 5 % για την καθεμία. Αμφότερες οι εταιρείες δεν γνώριζαν την ύπαρξη, αντίστοιχα, του χώρου συζήτησης Grumpy Semi Old Men και του χώρου συζήτησης Essex Express ‘n Jimmy, για το χρονικό διάστημα πριν από τη συγχώνευση των δύο χώρων συζήτησης. |
2.5.2.3.
(24) |
Προκειμένου να διασφαλιστεί επαρκώς το αποτρεπτικό αποτέλεσμα των προστίμων, η Επιτροπή μπορείνα αυξήσει τα πρόστιμα που θα επιβληθούν στις επιχειρήσεις οι οποίες έχουν έναν ιδιαίτερα μεγάλο κύκλο εργασιών, πέραν των πωλήσεων των αγαθών και υπηρεσιών με τις οποίες συνδέεται η παράβαση (6). |
(25) |
Στην παρούσα υπόθεση, θεωρείται ενδεδειγμένη η εφαρμογή αποτρεπτικού συντελεστή στα πρόστιμα που θα επιβληθούν στην BOTM. |
2.5.2.4.
(26) |
Όπως ορίζεται στο άρθρο 23 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003, στην παρούσα υπόθεση, κανένα από τα πρόστιμα δεν υπερβαίνει το 10 % του συνολικού κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων που σχετίζεται με το οικονομικό έτος που προηγείται της ημερομηνίας έκδοσης της παρούσας απόφασης. (7) |
2.5.2.5.
(27) |
Στην UBS χορηγείται απαλλαγή από την επιβολή προστίμων. Η Επιτροπή χορήγησε επίσης μείωση κατά 50 % του προστίμου που επιβλήθηκε στην Barclays και μείωση κατά 25 % του προστίμου που επιβλήθηκε στην RBS. |
2.5.2.6.
(28) |
Λόγω της εφαρμογής της ανακοίνωσης σχετικά με τη διεξαγωγή διαδικασιών διευθέτησης διαφορών, το ποσό των προστίμων που πρέπει να επιβληθούν σε όλες τις επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 10 % και η μείωση αυτή προστέθηκε στο ποσό της ανταμοιβής που χορηγήθηκε στο πλαίσιο της επιεικούς μεταχείρισης. |
3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(29) |
Επιβλήθηκαν τα ακόλουθα πρόστιμα δυνάμει του άρθρου 23 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2003 |
(30) |
Πίνακας 2: Ποσά των προστίμων για την παράβαση
|
(1) ΕΕ L 1 της 4.1.2003, σ. 1.
(2) Η υπόθεση δεν αφορά δραστηριότητα ηλεκτρονικής αγοράς συναλλάγματος άμεσης παράδοσης νοουμένης ως συναλλαγών άμεσης παράδοσης αγοράς συναλλάγματος που λογίζονται από, ή εκτελούνται σε ή από τις σχετικές ιδιωτικές πλατφόρμες ηλεκτρονικών συναλλαγών της τράπεζας ή αλγορίθμους υπολογιστών.
(3) Η μέση τιμή WMR και η μέση τιμή ΕΚΤ βασίζονται στη δραστηριότητα συναλλαγών άμεσης παράδοσης αγοράς συναλλάγματος των συμμετεχόντων στην αγορά κατά τη χρονική στιγμή (ή κατά προσέγγιση κατά τη χρονική στιγμή) του καθορισμού της αντίστοιχης μέσης τιμής WMR ή ΕΚΤ.
(4) Στις 30 Απριλίου 2018, η Royal Bank of Scotland plc άλλαξε την επωνυμία της σε NatWest Markets plc.
(*1) Με έντονη γραμματοσειρά, η ημερομηνία έναρξης και τερματισμού της συμμετοχής στο Essex Express για κάθε τράπεζα.
(5) ΕΕ C 210 της 1.9.2006, σ. 2.
(6) Σημείο 30 των κατευθυντήριων γραμμών του 2006 περί προστίμων.
(7) Η Επιτροπή ζήτησε από τις τράπεζες να παράσχουν τον συνολικό «ακαθάριστο» και «καθαρό» κύκλο εργασιών τους. Τα πρόστιμα δεν υπερβαίνουν το 10 % του συνολικού κύκλου εργασιών για καμία από τις υπό εξέταση επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από τον χρησιμοποιούμενο συνολικό κύκλο εργασιών («ακαθάριστο» ή «καθαρό»).