Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαμορφώνουν τη μελλοντική ανατολική εταιρική σχέση»

(2020/C 79/09)

Γενικός εισηγητής	:	Tadeuš ANDŽEJEVSKI (LT/ECR), δημοτικός σύμβουλος Βίλνιους
Έγγραφο αναφοράς	:	Διαρθρωμένη διαβούλευση της ΕΕ με θέμα το μέλλον της ανατολικής εταιρικής σχέσης, η οποία ξεκίνησε στις 26 Ιουλίου 2019

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Γενικές παρατηρήσεις

1.

επιδοκιμάζει την εγκαθίδρυση του προγράμματος της ανατολικής εταιρικής σχέσης (ΑΕΣ) πριν από δέκα χρόνια, ως κοινής πρωτοβουλίας της ΕΕ, των κρατών μελών της και έξι χωρών-εταίρων από την Ανατολική Ευρώπη και την Υπερκαυκασία (της Αρμενίας, του Αζερμπαϊτζάν, της Λευκορωσίας, της Γεωργίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας). Υπενθυμίζει ότι η Πολωνία και η Σουηδία ήταν οι πρωτεργάτες της δημιουργίας της ΑΕΣ ως διαρθρωμένης πολιτικής που υποστηρίζει την περιφερειακή συνεργασία και συσφίγγει τις σχέσεις της ΕΕ με τους εταίρους της από την Ανατολική Ευρώπη. Επίσης, είναι της άποψης ότι, με την πάροδο των χρόνων, η ΑΕΣ έχει καταστεί σημαντικό μέσο άσκησης επιρροής της ΕΕ στις χώρες που βρίσκονται στα ανατολικά σύνορά της. Σημειώνει δε ότι, κατά τη δεκαετή ύπαρξη της ΑΕΣ, έχουν τεθεί σε εφαρμογή ουκ ολίγα έργα και πρωτοβουλίες που έχουν συμβάλει στην πραγματοποίηση αναγκαίων μεταρρυθμίσεων στις χώρες της εν λόγω περιοχής και στην ανάπτυξη εκεί της κοινωνίας των πολιτών·

2.

υποστηρίζει την περαιτέρω ανάπτυξη της ΑΕΣ κατά την επόμενη δεκαετία συνεργασίας με την ΕΕ. Ενθαρρύνει την επέκταση της συμμετοχής των χωρών της ΑΕΣ στα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς, καθώς και στα τομεακά προγράμματα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης της συμμετοχής τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και της χρήσης των εν λόγω προγραμμάτων στις χώρες της ΑΕΣ. Συνιστά να ενισχυθεί σταδιακά ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών στις χώρες της ΑΕΣ στη διαχείριση των ενωσιακών προγραμμάτων που εκτελούνται στις χώρες αυτές·

3.

ειδικότερα, ενθαρρύνει τη διεύρυνση του νομικού πλαισίου της ΑΕΣ, για παράδειγμα με την επέκταση των συμφωνιών σύνδεσης που υπογράφηκαν με την Ουκρανία, τη Γεωργία και τη Μολδαβία με προσαρτήματα που θα επιτρέπουν τη συμμετοχή τους στα επόμενα προγράμματα της ΕΕ. Ως εκ τούτου, εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να αναπτύξει τη συνεργασία με τις τρεις αυτές χώρες. Η διαδικασία σύσφιξης της συνεργασίας με τις χώρες αυτές θα πρέπει να έχει ως προοπτική την ένταξή τους στην ΕΕ. Επισημαίνει, ταυτόχρονα, την ανάγκη να επεκταθεί η συνεργασία και με τις άλλες χώρες της ΑΕΣ, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού κοινών προτεραιοτήτων της ΕΕ και των χωρών της ΑΕΣ, οι οποίες θα αποτελέσουν τη βάση για τη σύναψη συμφωνιών-πλαισίων περαιτέρω συνεργασίας·

4.

συμμετέχει ενεργά στο έργο της ΑΕΣ με την ανάπτυξη και την ενίσχυση της πρωτοβουλίας αυτής σε επίπεδο τοπικών και περιφερειακών αρχών. Μέσω αρκετών πρωτοβουλιών, όπως η συγκρότηση της διάσκεψης των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών για την Ανατολική Εταιρική Σχέση (ΔΤΠΑΑΕΣ) ή των ειδικών ομάδων για την υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων αποκέντρωσης σε μεμονωμένες χώρες (Ουκρανία), η ΑΕΣ έχει συμβάλει στην αναβάθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης στις χώρες της ΑΕΣ και της περιφερειακής συνεργασίας τόσο μεταξύ των εν λόγω χωρών όσο και με τα κράτη μέλη της ΕΕ·

5.

συνιστά τη θεσμική ενίσχυση της ΔΤΠΑΑΕΣ, έτσι ώστε η διάσκεψη να αξιοποιηθεί καλύτερα υπέρ της αποκέντρωσης στις χώρες της ΑΕΣ. Για τον σκοπό αυτό, εισηγείται τη σύσφιξη της συνεργασίας στο πλαίσιο της ΔΤΠΑΑΕΣ με εκπροσώπους των μεγαλύτερων ενώσεων των τοπικών και περιφερειακών αρχών από την ΕΕ, καθώς και από τις χώρες της ΑΕΣ·

6.

επισημαίνει ότι η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών κατοχυρώνεται στα συντάγματα και τα νομικά συστήματα όλων των χωρών της ΑΕΣ, καθώς και ότι όλες οι εν λόγω χώρες έχουν επικυρώσει χωρίς επιφυλάξεις όλες τις σημαντικές διεθνείς συμβάσεις στον τομέα αυτόν. Υπενθυμίζει ότι η αρχή της ισότητας των φύλων επίσης κατοχυρώνεται σαφώς στις Συνθήκες της ΕΕ. Σύμφωνα με το άρθρο 8 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όλες οι δράσεις της ΕΕ —άρα και όσες αφορούν την ΑΕΣ— πρέπει να έχουν ως στόχο την προαγωγή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών. Συνεπώς, ενθαρρύνει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να συμβάλουν στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών ενίσχυσης της συμμετοχής των γυναικών στο πολιτικό γίγνεσθαι των τοπικών και περιφερειακών αρχών τόσο στην ΕΕ όσο και στις χώρες της ΑΕΣ·

7.

όσον αφορά τη μελλοντική λειτουργία της ΑΕΣ, θεωρεί ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην επιτυχή υλοποίηση των στόχων της. Ως εκ τούτου, η ΕτΠ ευελπιστεί ότι, κατά την προγραμματισμένη σύνοδο κορυφής της ΑΕΣ κατά την κροατική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι ηγέτες των κρατών μελών της ΕΕ θα λάβουν υπόψη τους τις προτάσεις και τις γνωμοδοτήσεις της ΕτΠ, που θα έχουν εκπονηθεί σε συνεργασία με τα εγγύτερα στον πολίτη επίπεδα δημόσιας διοίκησης·

8.

επισημαίνει ότι η κοινωνία των πολιτών και οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση του κράτους δικαίου. Οι εν λόγω αρχές τόσο στην ΕΕ όσο και στις χώρες της ΑΕΣ συνιστούν βασικό επίπεδο του δημοκρατικού καθεστώτος και διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην εμπέδωση της αντίληψης περί κράτους δικαίου, καθώς και στην εποπτεία του βαθμού συμμόρφωσης με τις αρχές που συνδέονται με αυτήν·

9.

τάσσεται υπέρ της πραγματοποίησης περαιτέρω μεταρρυθμίσεων αποκέντρωσης στις χώρες της ΑΕΣ, με παράλληλο σεβασμό της αυτονομίας τους όσον αφορά την τοπική και πολιτειακή τους οργάνωση. Για τον λόγο αυτόν αποδέχεται πλήρως τα συμπεράσματα της 9ης συνεδρίασης της ΔΠΤΑΑΕΣ που πραγματοποιήθηκε στο Τούρκου της Φινλανδίας στις 12 Σεπτεμβρίου 2019 όσον αφορά τη στρατηγική προσέγγιση για την ενίσχυση των περιφερειακών και τοπικών πρωτοβουλιών εκδημοκρατισμού και αποκέντρωσης, συμπεριλαμβανομένης της αποκέντρωσης των δημόσιων οικονομικών·

10.

υποστηρίζει το αίτημα ορισμένων ευρωπαϊκών ενώσεων τοπικών και περιφερειακών αρχών να επιτραπεί η ευρύτερη συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών σε προγράμματα της ΕΕ που υλοποιούνται στις χώρες της ΑΕΣ που συνδέονται με την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων όσων αφορούν την ανάπτυξη του βιώσιμου σχεδιασμού και της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, την τόνωση των επενδύσεων, καθώς και τις τοπικές και περιφερειακές υποδομές. Οι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης πρέπει να αποτελούν κατευθυντήρια αρχή για τα κράτη μέλη της ΕΕ και τις χώρες της ΑΕΣ· πρέπει δε να προάγονται ως βάση της συνεργασίας σε όλα τα πεδία που αφορούν οι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης. Τέτοια παραδείγματα είναι η συμμετοχή των χωρών αυτών στο πρόγραμμα URBACT και στο πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες», καθώς και σε προγράμματα για την προστασία του κλίματος, όπως το πρόγραμμα LIFE. Θεωρεί επίσης σκόπιμο να επεκταθούν τα προγράμματα τεχνικής βοήθειας και ανταλλαγής πληροφοριών (TAIEX) και αδελφοποίησης με στη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών από τις χώρες της ΑΕΣ·

11.

υποστηρίζει επίσης τη συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών από τις χώρες της ΑΕΣ στον καθορισμό των στόχων της ΑΕΣ και στην επακόλουθη εφαρμογή τους. Αναγνωρίζει δε τον διαφορετικό βαθμό συμμετοχής κάθε χώρας στην ΑΕΣ και σέβεται την αρχή του μη ανταγωνισμού στις χώρες αυτές·

12.

συνιστά την εκ νέου διατύπωση των 20 στόχων που έχουν τεθεί για το 2020 βάσει των 17 παγκόσμιων στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, γεγονός που θα διευκολύνει την υλοποίησή τους στο πλαίσιο της ΑΕΣ·

13.

η ΕΕ εξακολουθεί να δεσμεύεται ότι θα υποστηρίζει την εδαφική ακεραιότητα, την ανεξαρτησία και τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των εταίρων της. Η πλήρης δέσμευση, ο σεβασμός και η τήρηση των σκοπών και των αρχών που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, στην Τελική Πράξη του Ελσίνκι του 1975 και στη Χάρτα των Παρισίων που εγκρίθηκε το 1990 από τον ΟΑΣΕ είναι θεμελιώδους σημασίας στο κοινό μας όραμα για μια ειρηνική και αδιαίρετη Ευρώπη·

14.

υποστηρίζει τις νέες προσπάθειες που καταβάλλονται ώστε να προαχθεί η ειρηνική διευθέτηση των ανεπίλυτων συγκρούσεων στην περιοχή βάσει των αρχών και των προτύπων του διεθνούς δικαίου. Η επίλυση των συγκρούσεων, η οικοδόμηση εμπιστοσύνης και οι καλές σχέσεις γειτονίας είναι ουσιαστικής σημασίας για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη και συνεργασία. Επίσης, η ΕτΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες και τον ενισχυμένο ρόλο που αναλαμβάνει η ΕΕ στην επίλυση συγκρούσεων και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης στο πλαίσιο των υφιστάμενων συμφωνημένων διαπραγματευτικών πλαισίων και διαδικασιών ή για την υποστήριξή τους, μεταξύ άλλων μέσω επιτόπιας παρουσίας, όποτε αυτό απαιτείται·

15.

επιδοκιμάζει τη στενότερη συνεργασία με όλους τους συναρμοδίους για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας και τη βελτίωση των επιδόσεων στον τομέα της ποιότητας και της ανταγωνιστικότητάς τους. Παράλληλα διασφαλίζονται ο σεβασμός των δικαιωμάτων που ήδη ασκούν άτομα που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες —όπως κατοχυρώνονται στις συμβάσεις των Ηνωμένων Εθνών και του Συμβουλίου της Ευρώπης και τα σχετικά πρωτόκολλα—, η αποφυγή διακρίσεων εις βάρος ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες και ο σεβασμός της διαφορετικότητας. Κατά τη μεταρρύθμιση των συστημάτων αυτών λαμβάνεται υπόψη η εμπειρογνωμοσύνη των οργάνων του Συμβουλίου της Ευρώπης.

16.

τάσσεται, ειδικότερα, υπέρ της ειρηνικής επίλυσης της σύγκρουσης στις ανατολικές περιφέρειες της Ουκρανίας και του προβλήματος της παράνομης προσάρτησης της Κριμαίας από τη Ρωσική Ομοσπονδία·

Η προαγωγή της χρηστής διακυβέρνησης στις χώρες της ΑΕΣ

17.

τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης της ικανότητας και της ποιότητας της δημόσιας διοίκησης των χωρών της ΑΕΣ σε όλα τα επίπεδα, ιδίως δε των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Υποστηρίζει την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των δημόσιων υπαλλήλων, την ενίσχυση της διαφάνειας τόσο κατά την πρόσληψή τους όσο και στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης δημόσιων αποφάσεων, καθώς και την εφαρμογή προτύπων κατά της διαφθοράς και τη λήψη αποφάσεων με βάση δημοκρατικούς μηχανισμούς·

18.

επιδοκιμάζει, συνεπώς, την «Πρωτοβουλία της ΕΕ για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Ουκρανία» (EUACI) που εφαρμόζει ο Οργανισμός Ανάπτυξης της Δανίας με τη συγχρηματοδότηση της ΕΕ και της Δανίας. Στόχος του προγράμματος είναι αφενός μεν η συνδρομή της τοπικής αυτοδιοίκησης στην προσπάθεια μείωσης του κινδύνου διαφθοράς —μεταξύ άλλων μέσω της θέσπισης σταθερών και αδιάτρητων διοικητικών διαδικασιών—, αφετέρου δε η ενίσχυση της διαφάνειας για τους πολίτες, τις τοπικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τα μέσα ενημέρωσης σε ό,τι αφορά το έργο της δημόσιας διοίκησης·

19.

εκτιμά, εν προκειμένω, τη συμβολή της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης της Βαρσοβίας, η οποία, μετά τη σύνοδο κορυφής της ΑΕΣ το 2011 και ως μέρος του προγράμματος της Σχολής Δημόσιας Διοίκησης για την Ανατολική Εταιρική Σχέση, διοργάνωσε εννέα κύκλους σεμιναρίων για δημόσιους υπαλλήλους από διάφορα διοικητικά επίπεδα σε χώρες της ΑΕΣ·

20.

παρατηρεί, πάντως, ότι από τον συνολικό αριθμό των πλέον των 500 υπαλλήλων που παρακολούθησαν τα σεμινάρια, μόνο ένα μικρό ποσοστό ήταν δημόσιοι υπάλληλοι από την τοπική ή περιφερειακή αυτοδιοίκηση. Η ΕτΠ ζητεί τα κράτη μέλη ή τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να διοργανώσουν σεμινάρια με σκοπό την ενίσχυση της ικανότητας των διοικητικών υπηρεσιών των χωρών της ΑΕΣ και με κύριους συμμετέχοντες τους υπαλλήλους της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης. Υπενθυμίζει ότι οι λόγοι που συχνά επικαλούνται οι κυβερνήσεις των χωρών της ΑΕΣ ως προς τη δυσκολία των τοπικών και περιφερειακών αρχών τους να εφαρμόζουν και να διαχειρίζονται άμεσα τα ενωσιακά έργα είναι η έλλειψη διοικητικής ικανότητας των εν λόγω αρχών·

21.

υποστηρίζει, όσον αφορά τα ανωτέρω, την πρωτοβουλία της ΔΤΠΑΑΕΣ υπέρ της δημιουργίας μιας εκπαιδευτικής βάσης διοργάνωσης διαδικτυακών σεμιναρίων, καθώς και υπέρ της ίδρυσης μιας σχολής δημόσιας διοίκησης της Ανατολικής Ευρώπης σε μία από τις χώρες της ΑΕΣ με αποστολή την επιμόρφωση —με σφαιρικό και συντονισμένο τρόπο και με βάση τις βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές— υπαλλήλων από τα διάφορα διοικητικά επίπεδα των χωρών της ΑΕΣ. Με τον τρόπο αυτό θα εναρμονιστεί η διαδικασία επιμόρφωσης των υπαλλήλων των εν λόγω χωρών (μεταξύ άλλων, θα βελτιωθεί η εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας) και θα αποκτήσουν υψηλά επαγγελματικά και δεοντολογικά πρότυπα·

22.

επικροτεί το πειραματικό πρόγραμμα της ΕΕ που εφαρμόστηκε στο πλαίσιο του μέσου τεχνικής βοήθειας και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ ομοτίμων (TAIEX peer-to-peer) για τους δημόσιους υπαλλήλους της Γεωργίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανία, το οποίο συνίσταται στην παρακολούθηση του τρόπου εργασίας συναδέλφου επιτρέποντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, στον συμμετέχοντα να αποκτά πείρα στα κράτη μέλη της ΕΕ και στη συνέχεια να μεταφέρει αυτές τις γνώσεις και την πείρα στη δική του διοίκηση στην εκάστοτε χώρα της ΑΕΣ. Η ΕτΠ προτείνει να αυξηθεί η συμμετοχή υπαλλήλων από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές στο πρόγραμμα και τάσσεται υπέρ της επέκτασης του μέτρου σε όλες τις χώρες της ΑΕΣ. Επιδοκιμάζει την έναρξη του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την απόσπαση εθνικών εμπειρογνωμόνων με στόχο την επαγγελματική κατάρτιση (National Experts in Professional Training) για τις χώρες της ΑΕΣ, καθώς και την εξαγγελία μιας νέας φάσης του προγράμματος για νέους επαγγελματίες (EU4Youth) στις ίδιες χώρες. Συν τοις άλλοις, αναγνωρίζει ότι η ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας στις χώρες της ΑΕΣ μπορεί να επιτευχθεί μέσω της πρωτοβουλίας Jaspers, με την οποία υποστηρίζεται η προετοιμασία ενωσιακών έργων·

23.

υποστηρίζει τις συμπράξεις μεταξύ των τοπικών και των περιφερειακών αρχών των κρατών μελών της ΕΕ και των αρμόδιων αρχών των χωρών της ΑΕΣ, καθώς και παρόμοιες συμπράξεις μεταξύ των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στις χώρες της ΑΕΣ (π.χ. η συνεργασία μεταξύ των περιφερειών, των πόλεων και των κοινοτήτων). Αυτές οι συμπράξεις μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρία ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών, πολιτιστικών ανταλλαγών και ανταλλαγών νέων, οργάνωσης σεμιναρίων, επισκέψεων ειδημόνων, περιόδων πρακτικής άσκησης για διοικητικούς υπαλλήλους, καθώς και άλλα εγχειρήματα·

24.

επικροτεί, ως εκ τούτου, την επιτυχία του πειραματικού προγράμματος συμπράξεων μεταξύ πόλεων και περιφερειών από κράτη μέλη της ΕΕ και παρόμοιες οντότητες από την Ουκρανία (στο πλαίσιο του προγράμματος U-LEAD with Europe). Με το εν λόγω ετήσιο πρόγραμμα συνεργασίας —το οποίο τελεί υπό την αιγίδα της ΕτΠ— προάγεται η αποκέντρωση στην Ουκρανία με έμφαση στη βελτίωση της άσκησης οικονομικής πολιτικής, μεταξύ άλλων, σε τομείς όπως η ενέργεια, ο τουρισμός και η ανάπτυξη αγροτικών περιοχών·

25.

προτείνει, στο όνομα της προώθησης της χρηστής διοίκησης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο στις χώρες της ΑΕΣ, να προαχθούν οι εργασίες ανάλυσης και εμπειρογνωμοσύνης στα ζητήματα που αφορούν την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη, να επιλυθούν τα κρισιμότερα προβλήματα και να αρθούν τα αναπτυξιακά εμπόδια που εντοπίζονται σε αυτό το επίπεδο. Τις εν λόγω εργασίες εμπειρογνωμοσύνης μπορούν να αναλαμβάνουν θεσμικά όργανα της τοπικής κοινωνίας των πολιτών (ομάδες προβληματισμού) και άλλα κέντρα μελετών ή ερευνητικά κέντρα, σε συνεργασία με παρόμοια ιδρύματα από τα κράτη μέλη της ΕΕ·

26.

ένα σημαντικό στοιχείο της χρηστής διοίκησης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο στις χώρες της ΑΕΣ είναι η τεχνική και οργανωτική υποστήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των τοπικών μέσων μαζικής ενημέρωσης, καθώς και των τοπικών ενώσεων·

27.

ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο για την προώθηση της χρηστής διοίκησης αποτελεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εθνικών μειονοτήτων και η συμμετοχή τους τόσο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων όσο και στην επακόλουθη εφαρμογή τους από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές·

Η προαγωγή της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης

28.

υποστηρίζει όλες τις πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο στις χώρες της ΑΕΣ, ιδίως σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Ως εκ τούτου, επικροτεί την ανάληψη το 2017 της ενωσιακής πρωτοβουλίας «Δήμαρχοι για την οικονομική ανάπτυξη», στο πλαίσιο της ΑΕΣ. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι, μεταξύ άλλων, να δοθεί η δυνατότητα στις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης να τονώσουν την οικονομική ανάπτυξη, για παράδειγμα, ως αποτέλεσμα ρυθμιστικών αλλαγών, να βελτιώσουν την πρόσβασή τους στη χρηματοδότηση, καθώς και να αναπτύξουν τις υποδομές, το ανθρώπινο δυναμικό και την ικανότητα τους προσέλκυσης εξωτερικών επενδυτών·

29.

επαναλαμβάνει, σε συνέχεια προηγούμενης γνωμοδότησής της (CIVEX-VI/030), το αίτημα παροχής επίσημων στατιστικών στοιχείων υψηλής ποιότητας στις χώρες της ΑΕΣ σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο με σκοπό την πραγμάτωση της κοινωνικής και οικονομικής προόδου με πιο αποτελεσματικό και στρατηγικό τρόπο. Τα παρεχόμενα στατιστικά στοιχεία θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν καλύτερα κατανεμημένα ανά φύλο·

30.

επισημαίνει ότι, ελλείψει στατιστικών στοιχείων υψηλής ποιότητας, δεν είναι δυνατόν να εκτιμάται αξιόπιστα το οικονομικό δυναμικό των επιμέρους περιφερειών ή τοπικών αρχών και να σταθμίζεται η αποτελεσματικότητα των κοινωνικοοικονομικών έργων που εκτελούν· επίσης, καθίσταται πιο δύσκολη η πάταξη της διαφθοράς και η εμπέδωση της διαφάνειας στην κοινωνική ζωή·

31.

υποστηρίζει επίσης την ανταλλαγή εμπειριών και την παροχή ειδημοσύνης από τα κράτη μέλη της ΕΕ σε θέματα στρατηγικής διαχείρισης του τοπικού προϋπολογισμού, αποτελεσματικότερης οργάνωσης των τοπικών υπηρεσιών, θέσπισης συμμετοχικών προϋπολογισμών από κοινού με τους πολίτες κ.λπ.·

32.

συνιστά να δοθεί μεγαλύτερη στήριξη σε πρωτοβουλίες υπέρ της τοπικής και περιφερειακής επιχειρηματικότητας —ιδίως των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων— στις χώρες της ΑΕΣ, καθώς και υπέρ της διάδοσης των αρχών της κοινωνικής επιχειρηματικότητας·

33.

εισηγείται, επιπλέον, τη θέσπιση προγραμμάτων για τη στήριξη της ενεργειακής απόδοσης και της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις χώρες της ΑΕΣ με δεδομένη την ανάγκη αποκέντρωσης των προγραμμάτων αυτών σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο. Ως εκ τούτου, επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία του «Συμφώνου των δημάρχων των ανατολικών χωρών», η οποία αποσκοπεί στην προαγωγή και την υλοποίηση των στόχων της πολιτικής της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα στις χώρες της ΑΕΣ. Ειδικότερα, επιδιώκεται η συνδρομή των τοπικών αρχών στις χώρες αυτές για την εισαγωγή της χρήσης της βιώσιμης ενέργειας, την κατοχύρωση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή·

34.

υποστηρίζει την αυξημένη συμμετοχή των χωρών της ΑΕΣ στα προγράμματα Erasmus+, «Δημιουργική Ευρώπη», COSME και «Ορίζων 2020», καθώς και σε επακόλουθες πρωτοβουλίες αυτού του τύπου στις επόμενες πολυετείς δημοσιονομικές προοπτικές της ΕΕ. Ταυτόχρονα, ενθαρρύνει τη δημιουργία οργανωτικών προτιμήσεων για τη συμμετοχή των χωρών αυτών στα εν λόγω προγράμματα, π.χ. μέσω κοινοπραξιών φορέων των χωρών της ΑΕΣ και των κρατών μελών της ΕΕ·

35.

προτείνει τη διάδοση κανόνων διαφάνειας και καταπολέμησης της διαφθοράς στις χώρες της ΑΕΣ για την εκτέλεση κοινών προγραμμάτων μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών και των παραγόντων της τοπικής αγοράς, συμπεριλαμβανομένων —μεταξύ άλλων— των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και των ξένων επενδυτών·

Η ανάπτυξη της διασυνοριακής συνεργασίας

36.

οι πρωτοβουλίες συνεργασίας πέραν των εθνικών συνόρων συμβάλλουν σημαντικά τόσο στην υλοποίηση των στόχων της ΑΕΣ (συμπεριλαμβανομένης ιδίως της συνεργασίας μεταξύ των εν λόγω χωρών και των κρατών μελών της ΕΕ) όσο και στην τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη·

37.

επιδοκιμάζει, συνεπώς, την ανάπτυξη των εδαφικών προγραμμάτων της ΑΕΣ (EaPTC), με τη συμμετοχή επιλεγμένων τοπικών και περιφερειακών αρχών σε τέσσερα ζεύγη χωρών, δηλαδή της Αρμενίας και της Γεωργίας, του Αζερμπαϊτζάν και της Γεωργίας, της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας, και της Μολδαβίας και της Ουκρανίας. Η ΕτΠ αναγνωρίζει ότι τα προγράμματα εδαφικής συνεργασίας θα πρέπει να υλοποιούνται —όπως συνέβαινε έως και σήμερα— μεταξύ των χωρών της ΑΕΣ, καθώς και μεταξύ των παραμεθόριων περιοχών των εν λόγω χωρών και των κρατών μελών της ΕΕ·

38.

ο σκοπός της διεθνούς συνεργασίας έγκειται στην ανάπτυξη διαπροσωπικών επαφών, στις πολιτισμικές ανταλλαγές και τις ανταλλαγές νέων, στην ανταλλαγή εμπειριών εντός της κοινωνίας των πολιτών και όσον αφορά τη λειτουργία των τοπικών μέσων μαζικής ενημέρωσης, στις ανταλλαγές μεταξύ επιστημόνων και ειδημόνων υπέρ της αποκέντρωσης και της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης, στην καλύτερη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης και, τέλος, στην προαγωγή των συμπράξεων μεταξύ των τοπικών και των περιφερειακών αρχών·

39.

η οργάνωση της διεθνούς συνεργασίας μπορεί να διαμορφωθεί με βάση παρόμοια προγράμματα εντός της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, κρίνεται σκόπιμο να χρησιμοποιηθούν π.χ. οι ορθές πρακτικές του προγράμματος Interreg, το οποίο εφαρμόζεται με επιτυχία στις παραμεθόριες περιοχές των κρατών μελών της ΕΕ εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες·

40.

όσον αφορά τα διασυνοριακά προγράμματα ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στον ανθρώπινο παράγοντα, έτσι ώστε οι παραμεθόριες περιοχές στις χώρες της ΑΕΣ, αλλά και οι όμορες περιοχές με τα κράτη μέλη της ΕΕ, να καταστούν τόπος συνεργασίας και, συχνά, συμφιλίωσης. Τα έργα μικρής και διαπροσωπικής κλίμακας (P2P στα αγγλικά), τα οποία θα μπορούσαν διοικητικά να αποσπαστούν από τα μεγαλύτερα προγράμματα, είναι δυνατόν να προσελκύσουν μεγάλο αριθμό ατόμων. Τα εν λόγω έργα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν λιγότερο επιβαρυμένα με γραφειοκρατικές διατυπώσεις και ευπρόσιτα στους δυνητικούς δικαιούχους (σχολεία, νοσοκομεία, οργανώσεις νεολαίας, θρησκευτικές οργανώσεις κ.λπ.) χάρη στη μείωση της συνεισφοράς των εκάστοτε ενδιαφερομένων. Επίσης, για τη μελλοντική ανάπτυξη μόνιμων δομών με νομική προσωπικότητα, θα μπορούσε να εξεταστεί η δυνατότητα εγκαθίδρυσης ενός είδους «ομίλου εδαφικής συνεργασίας και ανατολικής εταιρικής σχέσης» (παρόμοιου με τους ΕΟΕΣ)·

41.

θεωρεί ότι η χρηματοδότηση των διασυνοριακών προγραμμάτων πρέπει να εστιάζεται σε επιλεγμένες τοπικές και περιφερειακές αρχές των χωρών της ΑΕΣ και, στη βάση αυτή, να συγκεντρώνεται πείρα με τη λειτουργία αρχικώς σύμφωνα με ορισμένες κατευθυντήριες αρχές·

Επικοινωνία

42.

η ανάπτυξη των οδικών και σιδηροδρομικών δικτύων, των τηλεπικοινωνιών κ.λπ. πρέπει να αποτελέσει σημαντικό στοιχείο σύσφιξης της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της ΑΕΣ, καθώς και μεταξύ αυτών των χωρών και των κρατών μελών της ΕΕ·

43.

επομένως, επικροτεί την εγκαθίδρυση της Επενδυτικής Πλατφόρμας Γειτονίας (Neignbourhood Investment Platform), οι δραστηριότητες της οποίας χρηματοδοτούνται εν μέρει από το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη και εν μέρει από άλλες πηγές συνδυαστικής χρηματοδότησης (επιχορηγήσεις με δάνεια). Μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη παρέχονται επίσης οι χρηματοοικονομικές εγγυήσεις των επενδύσεων. Έως το 2019 έχουν ήδη δρομολογηθεί ή εγκριθεί δεκαπέντε έργα μέσα στο περίγραμμα της ΑΕΣ με χρηματοδότηση ύψους 151 εκατ. ευρώ, το δε συνολικό ποσό των προς διάθεση κονδυλίων θα μπορούσε να ανέλθει περίπου στα 1,8 δισεκατ. ευρώ. Πολλές από τις επενδύσεις αυτές προορίζονται για την ανάπτυξη υποδομών δικτύου, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών. Ορισμένες εξ αυτών προορίζονται για τις τοπικές υποδομές βάσει του «Επενδυτικού προγράμματος δημοτικών υποδομών» (Municipal Infrastructure Investment Programme)·

44.

θεωρεί ότι οι πρωτοβουλίες στον τομέα των μεταφορών δεν θα πρέπει να υλοποιούνται μόνο μέσω των ενωσιακών κονδυλίων που διατίθενται απευθείας στην ΑΕΣ, ούτε μόνο μέσω προγραμμάτων συνδυαστικής χρηματοδότησης. Ως εκ τούτου, η ΕτΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την υλοποίηση των επενδύσεων του ενδεικτικού επενδυτικού σχεδίου δράσης ΔΕΔ-Μ στις χώρες της ΑΕΣ, καθώς και για τη δυνατότητα ανάληψης δράσεων μέσω του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη». Σημειώνει δε ότι ορισμένες από αυτές τις επενδύσεις είναι επίσης τοπικού χαρακτήρα και συμβάλλουν στην ανάπτυξη γραμμών επικοινωνίας στις πόλεις και τις περιφέρειες της ΑΕΣ και πιστεύει ότι θα πρέπει να αυξηθούν οι δυνατότητες χρήσης άλλων επενδυτικών προγραμμάτων και μέσων της ΕΕ και να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση των χωρών της ΑΕΣ με αυτά τα κονδύλια·

45.

για την καλύτερη επίτευξη των στόχων της ΑΕΣ, η ΕτΠ θεωρεί ότι θα πρέπει να αυξηθεί το ανώτατο όριο της ενωσιακής χρηματοδότησης κατά τις επόμενες πολυετείς δημοσιονομικές περιόδους μετά το 2020. Η ΕτΠ συμφωνεί με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αύξηση της χρηματοδότησης του νέου μέσου εξωτερικής δράσης (Μηχανισμός γειτονίας, ανάπτυξης και διεθνούς συνεργασίας) κατά περίπου 25 %. Ωστόσο, τονίζει την ανάγκη ανάλογης αύξησης των μέσων που διατίθενται υπέρ της ΑΕΣ. Συν τοις άλλοις, θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα διάθεσης ειδικών κονδυλίων στο πλαίσιο αυτού του μέσου για την εκπλήρωση των στόχων των τοπικών και περιφερειακών αρχών της ΑΕΣ, καθώς και για πρωτοβουλίες διασυνοριακής συνεργασίας.