Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η αλυσίδα συστοιχιών και η τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού ως ιδανικές υποδομές της κοινωνικής οικονομίας»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2019/C 353/01)

Εισηγητής: ο κ. Giuseppe GUERINI

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας	13.12.2018
Νoμική βάση	Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού
Αρμόδιο τμήμα	Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση
Υιοθετήθηκε από το τμήμα	4.7.2019
Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια	17.7.2019
Σύνοδος ολομέλειας αριθ.	545
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές)	179/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις δραστηριότητες που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής σύμπραξης για την αλυσίδα συστοιχιών (blockchain), αρχής γενομένης με το Παρατηρητήριο-φόρουμ της ΕΕ για την αλυσίδα συστοιχιών.

1.2.

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα θεσμικά όργανα να διευκολύνουν τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στο εν λόγω παρατηρητήριο και στην ευρωπαϊκή σύμπραξη για την αλυσίδα συστοιχιών, καθότι είναι σαφές ότι η επιτυχής ανάπτυξη της τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών και των νέων ψηφιακών υποδομών δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνολογιών πληροφορικής, αλλά αποτελεί πραγματική διαδικασία ανατρεπτικής κοινωνικής καινοτομίας.

1.3.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη και πληρέστερη ενημέρωση σχετικά με τις δυνατότητες της αλυσίδας συστοιχιών, ακριβώς σε σχέση με τη σύγκλιση μιας πολιτιστικής και μεθοδολογικής βάσης, με επίκεντρο τις μορφές ανοιχτής και συμμετοχικής διοίκησης. Τούτο δε με στόχο τη διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου διαφάνειας και τη συμμετοχή όλων των πολιτών στην ανάπτυξη που μπορούν να προσφέρουν αυτές οι νέες τεχνολογίες.

1.4.

Οι λειτουργικές εφαρμογές των τεχνολογιών αλυσίδας συστοιχιών μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τις επιδόσεις των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας, προς όφελος δικό τους, των μελών τους και, κυρίως, των τελικών χρηστών.

1.5.

Τα επιχειρηματικά έργα που βασίζονται σε τεχνολογίες κατανεμημένου καθολικού (Distributed Ledger Technology) προϋποθέτουν ισχυρές δομές διοίκησης που να παρέχουν σαφήνεια ως προς τους ρόλους και τις αρμοδιότητες και να υποστηρίζουν τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών.

1.6.

Η ΕΟΚΕ καλεί τις δημόσιες αρχές να φροντίσουν έτσι ώστε η ανάπτυξη της τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών να γίνεται σύμφωνα με τους κανόνες για την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την κυβερνοασφάλεια, μεριμνώντας παράλληλα για τους κινδύνους σφετερισμού ή καταχρηστικής εκμετάλλευσης δεδομένων από πολίτες και επιχειρήσεις.

1.7.

Ως προς τις βαθιές αλλαγές που επιφέρουν οι νέες τεχνολογίες, η ΕΟΚΕ συνιστά να προστατεύονται επαρκώς οι πολίτες και οι εργαζόμενοι, μέσω και της σωστής συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων, ειδικότερα όσον αφορά τις συνθήκες άσκησης των καθηκόντων τους και σε σχέση με την παροχή κατάλληλων προγραμμάτων κατάρτισης και επικαιροποίησης.

1.8.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι επιτακτική η ανάγκη ουσιαστικής συμμετοχής των οργανώσεων της κοινωνικής οικονομίας και της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι μεγάλες ευκαιρίες που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες είναι προσανατολισμένες στην εξασφάλιση οφελών, στην πρόσβαση, στη διαφάνεια και στη συμμετοχή όλων και όχι μόνο σε μια νέα «ελίτ της ψηφιακής οικονομίας».

2.   Ιστορικό και αντικείμενο της πρωτοβουλίας

2.1.

Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας βασίζεται στα συμπεράσματα της λουξεμβουργιανής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, τα οποία περιλαμβάνουν μια πρόσκληση για διερεύνηση του καινοτόμου δυναμικού των νέων ψηφιακών τεχνολογιών στο πλαίσιο της κοινωνικής οικονομίας.

2.2.

Μεταξύ των νέων αυτών τεχνολογιών εμφανίζεται το ανατρεπτικό καινοτόμο δυναμικό των διαφόρων μορφών της τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού, γνωστών ως αλυσίδα συστοιχιών, που θα επιτρέψουν την ανάπτυξη πολύ ενδιαφερουσών εφαρμογών σε διάφορους τομείς της οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας.

2.3.

Ορισμένα χαρακτηριστικά αυτών των τεχνολογιών καθιστούν την τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών μια ψηφιακή υποδομή, η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αποδοτικά από τις οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας για την καλύτερη επίτευξη των στόχων τους, την αύξηση της ικανότητάς τους να έχουν θετική επίδραση στην κοινωνία και για την προαγωγή της κοινωνικής καινοτομίας.

2.4.

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα θεσμικά όργανα να διευκολύνουν τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στο Παρατηρητήριο-φόρουμ της ΕΕ για την αλυσίδα συστοιχιών, καθότι η επιτυχής ανάπτυξη της τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών και των νέων ψηφιακών υποδομών δεν μπορεί να εξαρτάται μόνο από λύσεις πληροφορικής, ούτε καν από την απλή τεχνολογία, αλλά τελειοποιείται μόνο αν γνωρίζουμε πώς να μετατρέψουμε αυτούς τους μηχανισμούς σε κινητήρια δύναμη της ανατρεπτικής κοινωνικής καινοτομίας.

2.5.

Είναι χρήσιμο να υπενθυμιστεί ότι οι τεχνολογίες κατανεμημένου καθολικού εγγυώνται την εμπιστοσύνη μεταξύ των εταίρων που επιδιώκουν τη συνεργασία και πιστοποιούν κυρίως τις συναλλαγές και όχι το περιεχόμενο ή την ποιότητα του περιεχομένου που είναι ενσωματωμένο στην αλυσίδα συστοιχιών. Ως εκ τούτου, αν και ορισμένες αισιόδοξες εκτιμήσεις της τεχνολογίας αυτής την ορίζουν ως νέο φορέα εμπιστοσύνης, θα πρέπει να είναι σαφές ότι η τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την αφοσίωση και την εμπιστοσύνη μεταξύ των μερών.

3.   Σύντομη περιγραφή της αλυσίδας συστοιχιών και των τεχνολογιών κατανεμημένου καθολικού

3.1.

Η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών είναι ένα πρωτόκολλο πληροφορικής που διαμορφώθηκε τη δεκαετία του ’90. Ωστόσο, η χρήση της σε μεγάλη κλίμακα και η επιτυχία της συνδέονται με την εξάπλωση των κρυπτονομισμάτων, μεταξύ των οποίων το πιο γνωστό είναι το bitcoin. Θα ήταν ωστόσο λάθος να εξομοιωθεί η αλυσίδα συστοιχιών μόνο με τα κρυπτονομίσματα. Πράγματι, χάρη στον συνδυασμό της αυξανόμενης ισχύος υπολογισμού και ανάλυσης των δεδομένων των συστημάτων πληροφορικής, χάρη στην ενίσχυση της συνδεσιμότητας στην Ευρώπη και στη συνεχή εξέλιξη των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, αυξάνονται εκθετικά οι δυνατότητες χρήσης της τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού για πολλαπλούς σκοπούς.

3.2.

Η αλυσίδα συστοιχιών είναι ταυτόχρονα ένας κώδικας, δηλαδή ένα πρωτόκολλο επικοινωνίας και ένα δημόσιο μητρώο στο οποίο «καταχωρίζονται» με υψηλό βαθμό διαφάνειας και με μη τροποποιήσιμο τρόπο όλες οι συναλλαγές που πραγματοποιούνται μεταξύ των συμμετεχόντων στο δίκτυο, με διαδοχική σειρά.

3.3.

Αυτή η σειρά καταχώρισης αποτελείται από ένα σύνολο «συστοιχιών» (τμήματα κωδικού) που συνδέονται μεταξύ τους με μια κρυπτογραφική συνάρτηση που καθιστά ανιχνεύσιμο και μη τροποποιήσιμο κάθε τμήμα της συστοιχίας που σχηματίζει την αλυσίδα. Αυτές οι «συνδεδεμένες ενότητες» καταχωρίζονται ταυτόχρονα σε καθέναν από τους μηχανισμούς με τους οποίους συνδέονται οι συμμετέχοντες στην αλυσίδα συστοιχιών. Κάθε συμμετέχων αποτελεί έναν «κρίκο» της αλυσίδας, ο οποίος συμβάλλει στην επικύρωση και αρχειοθέτηση των δεδομένων που ανταλλάσσονται.

3.4.

Με αυτόν τον τρόπο, οι συναλλαγές πραγματοποιούνται πάντα σε οριζόντια μορφή και επικυρώνονται από μια πλειάδα συμμετεχόντων, γεγονός που καθιστά αδύνατο για έναν μόνο φορέα να τροποποιήσει ή να καταστρέψει τις καταχωρίσεις. Αυτό θα πρέπει να καθιστά ασφαλή την επεξεργασία δεδομένων και να εδραιώνει την αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των συμμετεχόντων στις αλυσίδες συστοιχιών που παρεμβαίνουν στην κατανεμημένη και αποκεντρωμένη διαδικασία επικύρωσης. Η αλυσίδα συστοιχιών είναι επομένως ένα ενδιαφέρον εργαλείο για έναν νέο προσδιορισμό της έννοιας της ασφάλειας των διαδικασιών ψηφιακής συναλλαγής.

3.5.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών έχει λειτουργήσει κυρίως ως υποδομή για εικονικά νομίσματα, αλλά για τους ίδιους λόγους μπορεί επίσης να έχει κοινωνική, πολιτιστική, πολιτική και οικονομική αξία. Ωστόσο, οποιαδήποτε άλλη χρήση σε φυσικά και μη εικονικά οικονομικά πλαίσια απαιτεί επίγνωση του γεγονότος ότι η τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού δεν εγγυάται την ποιότητα του περιεχομένου στο οποίο αναφέρεται. Με άλλα λόγια, είναι δυνατόν να πιστοποιείται ότι ένα συγκεκριμένο προϊόν έχει ακολουθήσει ασφαλή και ιχνηλάσιμη πορεία σε κατανεμημένο καθολικό, αλλά δεν είναι δυνατόν να υποστηριχθεί ότι το προϊόν έχει εγγενώς καλές ιδιότητες.

3.6.

Οι διάφοροι συμμετέχοντες σε μια αλυσίδα συστοιχιών ελέγχουν άμεσα ένα μέρος του συνόλου της αλυσίδας και με τον τρόπο αυτό η αλυσίδα συστοιχιών είναι ένα αποκεντρωμένο σύστημα, το οποίο είναι δύσκολο να ελέγχει ένας μόνον φορέας. Αυτό αυξάνει την ασφάλεια έναντι επιθέσεων ή δολιοφθορών επειδή, εάν ένας από τους κόμβους της αλυσίδας δεχθεί επίθεση ή έχει πληγεί, οι άλλοι κόμβοι του κατανεμημένου καθολικού θα συνεχίσουν να λειτουργούν.

3.7.

Οι συναλλαγές που πραγματοποιούνται στο κατανεμημένο καθολικό χάρη στην αλυσίδα συστοιχιών ανιχνεύονται και είναι ορατές σε όλους τους συμμετέχοντες, με αποτέλεσμα οι λειτουργίες να εκτελούνται με διαφάνεια, χωρίς την παρέμβαση κεντρικής αρχής ή τρίτου μέρους που επιτελεί καθήκοντα υπόχρεου ή ενδιάμεσου «συνομιλητή». Ωστόσο, η εξέλιξη των κβαντικών ηλεκτρονικών υπολογιστών, καθώς και η θεωρητική δυνατότητα «ελέγχου» σημαντικού αριθμού κόμβων δικτύου, δεν εξουδετερώνει πλήρως τους κινδύνους συγκέντρωσης ή ελέγχου της τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού, ούτε τους κινδύνους σφετερισμού και συγκέντρωσης δεδομένων.

3.8.

Τα χαρακτηριστικά αυτά δίνουν τη δυνατότητα στην τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών να αναπτύσσει επίσης γνήσιες και αυτοματοποιημένες συμβάσεις, γνωστές ως «έξυπνες συμβάσεις», οι οποίες καθιστούν δυνατή την εξατομίκευση και τη λεπτομερή περιγραφή μιας συναλλαγής με γρήγορο και οριζόντιο τρόπο. Με αυτόν τον τρόπο, οι πιστοποιημένες βασικές πληροφορίες μετατρέπονται σε δικαίωμα το οποίο μπορεί να διεκδικηθεί και το οποίο θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο σε πολλές κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές πρακτικές.

3.9.

Αναφέρεται, για παράδειγμα, η περίπτωση της πιθανής εξέλιξης της ηλεκτρονικής δημόσιας διοίκησης όσον αφορά τις εκλογές και τα συστήματα ψηφοφορίας, τις παροχές στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας και της υγείας, καθώς και τη διαχείριση των δημοσίων συμβάσεων.

3.10.

Οι βασικές λέξεις της τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών —αποκέντρωση, διαφάνεια, συμμετοχή επί ίσοις όροις, αξιοπιστία και εμπιστοσύνη— υπάρχουν και στις κύριες μορφές οργάνωσης με τις οποίες λειτουργούν οι επιχειρήσεις και οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας. Αυτό ισχύει, κατά μείζονα λόγο, εάν τα δίκτυα τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού αναπτυχθούν με μεγάλη ικανότητα διαλειτουργικότητας, η οποία να επιτρέπει στους χρήστες να εκμεταλλεύονται τις τεχνολογίες αυτές με συνεργασίες αρχής γενομένης από διαφορετικές συσκευές και όργανα.

4.   Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η αλυσίδα συστοιχιών

4.1.

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται και υποστηρίζει τις δραστηριότητες που έχουν αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και πολλά από τα κράτη μέλη για την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής σύμπραξης στα της αλυσίδας συστοιχιών. Είναι στρατηγικής σημασίας να μην μείνει πίσω η Ευρώπη στον διεθνή ανταγωνισμό που βρίσκεται σε εξέλιξη για την ανάπτυξη όλων των ψηφιακών τεχνολογιών. Προς τούτο, πρέπει να ενθαρρυνθεί και να προαχθεί η συνεργασία μεταξύ των διαφόρων δημόσιων και ιδιωτικών συναρμοδίων για τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής υποδομής αλυσίδας συστοιχιών.

4.2.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επίσης εκφράσει τις απόψεις του σχετικά με τα ζητήματα αυτά στα ψηφίσματά του 2017/2772 (RSP) και 2018/2085 (INI), ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβεί στην εκτίμηση του κοινωνικού αντικτύπου της τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού.

4.3.

Εξίσου σημαντική υπήρξε η έναρξη λειτουργίας από 1ης Φεβρουαρίου 2018 του Παρατηρητηρίου-φόρουμ της ΕΕ για την αλυσίδα συστοιχιών, υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και το οποίο έχει ήδη δημοσιεύσει διάφορες θεματικές εκθέσεις (1).

4.4.

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι, για να καταστεί δυνατή η σωστή ανάπτυξη των πλεονεκτημάτων των τεχνολογιών αλυσίδας συστοιχιών, είναι επίσης αναγκαίο να καταρτιστεί ένα κατάλληλο σύνολο κανόνων που θα ενθαρρύνει και θα προάγει τη συνεργασία μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου να επιτευχθεί μια θετική κοινωνική, πολιτισμική και κανονιστική σύγκλιση, απαραίτητη για τη δημιουργία όλων των συνθηκών ώστε να βελτιωθούν οι υπηρεσίες και οι διαδικασίες τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.

5.   Είναι άραγε δυνατόν η αλυσίδα συστοιχιών και το αποκεντρωμένο κατανεμημένο καθολικό να αποτελέσουν την ενδεδειγμένη υποδομή για την κοινωνική οικονομία;

5.1.

Εάν η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για τον επαναπροσδιορισμό της εμπιστοσύνης στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας ψηφιακής οικονομίας, οι οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας χρησιμοποιώντας αυτές τις τεχνολογίες, μπορούν να συμβάλουν στον εκδημοκρατισμό της οικονομίας προωθώντας τη διάδοση μιας ψηφιακής κοινωνικής οικονομίας.

5.2.

Οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις έχουν κλονίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η εμπιστοσύνη των πολιτών πλέον σπανίζει και οι αυξανόμενες ανησυχίες τους ως προς την ασφάλεια των δεδομένων που συλλέγονται και τηρούνται από ορισμένους μεγάλους οικονομικούς φορείς την κλονίζουν ακόμη περισσότερο.

5.3.

Οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, που έχουν το χαρακτηριστικό ότι είναι ευρέως διαδεδομένες και είναι βαθιά ριζωμένες στις περιφέρειες και τις τοπικές κοινότητες, μπορούν να συντείνουν σημαντικά στην ευρύτερη διάδοση των ευκαιριών μεταξύ των Ευρωπαίων πολιτών. Για τον λόγο αυτό μπορούν να συμβάλουν θετικά στην προώθηση μιας ισχυρής σύγκλισης δεοντολογίας και αξιών μεταξύ της κοινωνικής οικονομίας και της τεχνολογικής καινοτομίας, προς ένα αναπτυξιακό μοντέλο που να αντικατοπτρίζει τα κοινά συμφέροντα.

5.4.

Είναι πολλές οι συγκεκριμένες λειτουργικές εφαρμογές των τεχνολογιών αλυσίδας συστοιχιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στις οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας.

5.5.

Καταρχάς, μια τεχνολογία που αυξάνει το επίπεδο διαφάνειας και εμπιστοσύνης μπορεί εύκολα να χρησιμοποιηθεί για να καταστούν ασφαλείς και ανιχνεύσιμες οι δωρεές και οι συλλογές χρημάτων. Έτσι, για παράδειγμα, ένας χορηγό που χρηματοδοτεί μια ΜΚΟ θα μπορεί να παρακολουθεί τη ροή και τον προορισμό των πόρων που έχει δωρήσει. Σε διαφορετικό επίπεδο, η ίδια ΜΚΟ θα μπορούσε να εφοδιαστεί με ένα σύστημα που να καθιστά δυνατή την υποβολή λεπτομερών εκθέσεων για κάθε ροή δαπανών, έχοντας έτσι την εγγύηση ότι οι πόροι που επενδύονται χρησιμοποιούνται πράγματι για τους σκοπούς για τους οποίους προορίζονται.

5.6.

Με την επιλογή της τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών, πολλές οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας θα μπορούσαν να βελτιώσουν αισθητά και να καταστήσουν πιο ασφαλείς και ανιχνεύσιμες τις διαχειριστικές τους λειτουργίες (διαβούλευση των μελών και ψηφοφορίες), διευκολύνοντας τη συμμετοχή και την αλληλεπίδραση ακόμη και όταν τα μέλη βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές ή είναι τόσο πολυάριθμα που είναι δύσκολο να πραγματοποιούνται οι παραδοσιακές συνελεύσεις.

5.7.

Πολλές δραστηριότητες πολιτισμικού χαρακτήρα, από την κατάρτιση έως τις τέχνες, ασκούνται από οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας. Οι ενώσεις και οι συνεταιρισμοί που ασχολούνται με την εκπαίδευση και την κατάρτιση, καθώς και με θεάματα ή καλλιτεχνικές και πνευματικές παραγωγές, θα μπορούν να χρησιμοποιούν την τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών τόσο για την εξακρίβωση της ταυτότητας των δραστηριοτήτων που εκτελούνται από απόσταση όσο και για την εξατομίκευσή τους σύμφωνα με τις ανάγκες των χρηστών. Κυρίως όμως θα μπορούν να τη χρησιμοποιούν για την αποσαφήνιση και την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και του δημιουργού, με τη σύναψη έξυπνων συμβάσεων κατά τη μεταφορά περιεχομένου.

5.8.

Στον τομέα της κατάρτισης και της εκπαίδευσης, η αλυσίδα συστοιχιών θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την πιστοποίηση δεξιοτήτων είτε για την ασφάλεια των εκπαιδευτικών προσόντων και διπλωμάτων σε ψηφιακή μορφή είτε για την έκδοση ψηφιακών πιστοποιητικών που επικαιροποιούν αυτόματα το πρόγραμμα σπουδών των εργαζομένων ή των σπουδαστών.

5.9.

Πολύ σημαντικές είναι οι εφαρμογές που αναμένονται στον τομέα της υγείας, της προσωπικής φροντίδας και της κοινωνικής πρόνοιας τόσο για την ασφαλή αποθήκευση δεδομένων και πληροφοριών, όσο και για την πρόσβαση και τον εντοπισμό των υποστηριζόμενων ατόμων. Στους εν λόγω τομείς, είναι πολλές οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας που παρέχουν εκ του σύνεγγυς βοήθεια σε εκείνους που την χρειάζονται περισσότερο, μεταξύ άλλων σε απομακρυσμένες περιοχές, όπου η δυνατότητα εγκατάστασης ασφαλών συστημάτων τηλεϊατρικής και εξ αποστάσεως βοήθειας μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής των κατοίκων.

5.10.

Οι τεχνολογίες αυτές απαιτούν συχνά δεξιότητες και μέσα που δεν διαθέτουν όλοι οι άνθρωποι, πόσο μάλλον τα πιο ευάλωτα άτομα, όπως οι ηλικιωμένοι, οι φτωχοί, τα άτομα με αναπηρία, τα παιδιά και οι περιθωριοποιημένες οικογένειες. Γι αυτές τις πληθυσμιακές ομάδες, τις οποίες έχουμε όλοι την υποχρέωση να σκεφτόμαστε, οι οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας μπορούν να αποτελέσουν έναν βασικό δίαυλο πρόσβασης.

5.11.

Πολλοί συνεταιρισμοί του γεωργικού τομέα εξετάζουν τις νέες τεχνολογίες προκειμένου να καταστήσουν σε κάποιο βαθμό τα προϊόντα τους ανιχνεύσιμα και αναγνωρίσιμα, προλαμβάνοντας την απάτη και την παραποίηση που βλάπτουν τους παραγωγούς και τους καταναλωτές. Επίσης, η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών θα μπορούσε να καταστήσει πιο σίγουρες και διαφανείς τις σχέσεις μεταξύ ενός γεωργικού συνεταιρισμού και των μελών του, ευνοώντας επίσης τη μείωση του κόστους υπηρεσιών όπως η ασφάλιση έναντι κινδύνων σχετικών με τις φυσικές καταστροφές.

5.12.

Όπως είναι γνωστό, οι πρώτες εφαρμογές της αλυσίδας συστοιχιών αφορούσαν την ανάπτυξη κρυπτονομισμάτων και συστημάτων πληρωμής μεταξύ ομοτίμων. Αυτό θα μπορούσε να είναι χρήσιμο στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας για τη διαχείριση τόσο των συναλλαγών πληθοχρηματοδότησης όσο και των συμπληρωματικών συστημάτων πληρωμών που είναι χρήσιμα για συναλλαγές μικροπιστώσεων που απευθύνονται σε πρόσωπα εκτός τραπεζικού συστήματος ή ακόμη για τη διαχείριση δεοντολογικών δικτύων μικροεπενδύσεων υπέρ κυκλωμάτων κοινοτικής οικονομίας.

5.13.

Οι περιβαλλοντικές ενώσεις και οι κοινωνικές επιχειρήσεις πρωτοστατούν εξάλλου στη μείωση των αποβλήτων, στη συλλογή και στη χωριστή επεξεργασία των αποβλήτων. Σε αυτά τα πλαίσια, οι δυνατότητες των αποκεντρωμένων μητρώων διανομής μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχονται στους πολίτες.

5.14.

Οι συνεταιρισμοί ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι οποίοι είναι ήδη περισσότεροι από 1.500 στην Ευρώπη και αφορούν περισσότερους από ένα εκατομμύριο πολίτες που δραστηριοποιούνται στην ενεργειακή μετάβαση, θα μπορούσαν να βελτιστοποιήσουν το δίκτυο διανομής τους και τη μετάβασή τους με τη χρήση τεχνολογίας αλυσίδας συστοιχιών.

5.15.

Το ζήτημα της ενέργειας είναι πολύ σημαντικό στοιχείο για την αλυσίδα συστοιχιών, καθώς σήμερα η ταυτόχρονη καταγραφή των δεδομένων και των αλυσίδων συστοιχιών σε ορισμένους αποκεντρωμένους εξυπηρετητές και συσκευές συνεπάγεται πολύ μεγάλη χρήση ενέργειας, και για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητο να βελτιστοποιηθεί η χρήση της ενέργειας ώστε να καταστεί πιο βιώσιμη η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών.

5.16.

Δεδομένου ότι η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών είναι ικανή να επιφέρει σημαντικές θετικές εξελίξεις, είναι σημαντικό να δοθεί προσοχή στην αδυναμία τροποποίησης των δεδομένων που καταγράφονται μέσω της αλυσίδας συστοιχιών και ως εκ τούτου είναι απαραίτητο οι ρυθμίσεις δημόσιου χαρακτήρα να μπορούν να εγγυηθούν ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας αυτής πραγματοποιείται σύμφωνα με τους κανόνες επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων), με ιδιαίτερη αναφορά στο αποκαλούμενο «δικαίωμα στη λήθη».

5.17.

Είναι σημαντικό οι ισχύοντες κανόνες για τα θέματα αυτά να προσαρμόζονται συνεχώς, είτε άμεσα είτε ερμηνευτικά, στις ταχύτατες υπό εξέλιξη τεχνολογικές αλλαγές. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο οι θετικές εξελίξεις που αναμένονται από την τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών να συνοδεύονται από δυσμενείς εξελίξεις και προβληματικές επιπτώσεις.

5.18.

Η τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών θα επηρεάσει αισθητά την αγορά εργασίας· πολλές θέσεις εργασίας θα εξαφανιστούν, άλλες θέσεις εργασίας θα αλλάξουν ριζικά, ενώ ενδέχεται να εμφανιστούν άλλα επαγγέλματα και να εξελιχθούν σε σχέση με την παρούσα δομή τους. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να προστατεύονται επαρκώς οι εργαζόμενοι, ιδίως με την παροχή κατάλληλων προγραμμάτων επιμόρφωσης και ενεργητικών μέσων πολιτικής απασχόλησης που θα εφαρμόζονται με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων.

5.19.

Το τεράστιο δυναμικό των νέων ψηφιακών τεχνολογιών και το υψηλό κόστος των απαραίτητων επενδύσεων εκθέτουν επίσης την τεχνολογία αλυσίδας συστοιχιών στον κίνδυνο συγκέντρωσης των συσκευών που μπορούν να την κάνουν να λειτουργήσει. Ως εκ τούτου, παράλληλα με τις δυνατότητες εκδημοκρατισμού του δικτύου, δεν αποκλείονται οι κίνδυνοι συγκέντρωσης για κερδοσκοπικούς σκοπούς δεδομένων και τεχνολογικών δικτύων στα χέρια των ελάχιστων εκείνων παραγόντων ή χωρών που μπορούν να πραγματοποιήσουν μεγάλες επενδύσεις. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι σημαντικό να υπάρχουν δημόσιες παρεμβάσεις για τη στήριξη της συμμετοχικής και προσιτής ανάπτυξης αυτών των τεχνολογιών.

---

(1)  «Blockchain Innovation in Europe» τον Ιούλιο του 2018, «Blockchain e General Data Protection Regulation (GDPR)» τον Οκτώβριο του 2018, «Blockchain for Government and Public Services» τον Δεκέμβριο του 2018, «Κλιμάκωση, διαλειτουργικότητα και βιωσιμότητα των αλυσίδων συστοιχιών» τον Μάρτιο του 2019, «Blockchain and Digital Identity» τον Μάιο του 2019.