ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 1.8.2018
COM(2018) 568 final
2018/0299(COD)
Πρόταση
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 όσον αφορά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
•Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης
Στην πολιτική για το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών (ΔΕΔ-Μ) αναγνωρίζεται η στρατηγική σημασία που έχει για την κοινωνία και την οικονομία της Ένωσης η ανάπτυξη ενός πανευρωπαϊκού δικτύου υποδομών μεταφοράς. Στο δίκαιο της ΕΕ έχουν κατοχυρωθεί προθεσμίες για το κεντρικό δίκτυο (που πρόκειται να ολοκληρωθεί έως το 2030) και για το εκτεταμένο δίκτυο (έως το 2050).
Οι διάδρομοι του κεντρικού δικτύου, όπως καθορίζονται στο παράρτημα I του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 («κανονισμός για τη διευκόλυνση “Συνδέοντας την Ευρώπη”» ή «κανονισμός ΔΣΕ»), αποτελούν ένα μέσο που διευκολύνει τον συντονισμό της υλοποίησης του κεντρικού δικτύου. Οι διάδρομοι επικεντρώνονται στην ενοποίηση των τρόπων μεταφοράς, στη διαλειτουργικότητα και στη συντονισμένη ανάπτυξη των υποδομών, ιδίως σε διασυνοριακά τμήματα και σε σημεία συμφόρησης. Τα κράτη μέλη οφείλουν να συμμετέχουν στους διαδρόμους του κεντρικού δικτύου σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1315/2013.
Το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί μέρος του διαδρόμου του κεντρικού δικτύου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος. O διάδρομος Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος περιλαμβάνει συνδέσεις μεταξύ του Μπέλφαστ, του Δουβλίνου και του Κορκ στη νήσο της Ιρλανδίας και συνδέσεις στη Μεγάλη Βρετανία από τη Γλασκόβη και το Εδιμβούργο στον Βορρά έως το Folkestone και το Ντόβερ στον Νότο. Επιπλέον, τα τμήματα και οι κόμβοι του Ηνωμένου Βασιλείου περιλαμβάνονται στον πίνακα «προκαθορισμένα τμήματα, συμπεριλαμβανομένων έργων» για τον διάδρομο Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος.
Στις 29 Μαρτίου 2017, το Ηνωμένο Βασίλειο γνωστοποίησε την πρόθεσή του να αποχωρήσει από την Ένωση, δυνάμει του άρθρου 50 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι, εάν δεν καθοριστεί άλλη ημερομηνία σε κυρωμένη συμφωνία αποχώρησης, το σύνολο του πρωτογενούς και του παράγωγου δικαίου της Ένωσης θα παύσει να ισχύει ως προς το Ηνωμένο Βασίλειο από την 30ή Μαρτίου 2019 («ημερομηνία αποχώρησης»). Εκείνη τη χρονική στιγμή το Ηνωμένο Βασίλειο θα καταστεί «τρίτη χώρα», δηλαδή χώρα που δεν είναι μέλος της Ένωσης.
Εάν δεν ορισθούν μεταβατικές ρυθμίσεις σε συμφωνία αποχώρησης, το Ηνωμένο Βασίλειο θα παύσει από τις 30 Μαρτίου 2019 να αποτελεί μέλος του διαδρόμου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος. Οι αρχές και τα ενδιαφερόμενα μέρη του θα παύσουν να συμμετέχουν σε συσκέψεις και σε δραστηριότητες που αφορούν τους διαδρόμους.
Δεδομένου του βαθμού ενοποίησης των οικονομιών της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και της θέσης της Ιρλανδίας στο γεωγραφικό άκρο της Ένωσης, η Ιρλανδία θα επηρεαστεί σημαντικά από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση. Το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί ζωτικής σημασίας σύνδεση μεταφορών μεταξύ της Ιρλανδίας και της ηπειρωτικής Ευρώπης. Κατά συνέπεια, είναι αναγκαίο να αναθεωρηθεί η χάραξη του διαδρόμου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος προκειμένου να προληφθούν η διάσπαση του διαδρόμου σε δύο χωριστά μέρη και η αποκοπή της Ιρλανδίας από την ηπειρωτική ΕΕ.
Για το εμπόριο με την ηπειρωτική Ευρώπη, η Ιρλανδία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις ακτοπλοϊκές μεταφορές εμπορευματοκιβωτίων και σε υπηρεσίες πορθμείων. Οι ακτοπλοϊκές μεταφορές εμπορευματοκιβωτίων αποτελούν σημαντικό μέσο για το εμπόριο με τρίτες χώρες μέσω κόμβων που βρίσκονται στην ηπειρωτική Ευρώπη, ενώ οι υπηρεσίες πορθμείων χρησιμοποιούνται επίσης για το εμπόριο με το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η βελτίωση των μεταφορικών συνδέσεων εντός της νήσου της Ιρλανδίας και η εκπλήρωση των αυξανόμενων απαιτήσεων του εμπορίου μέσω των ιρλανδικών λιμένων αποτελούν βασικό μέσο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που προκύπτουν από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση.
Η Ιρλανδία, σε αντίθεση με πολλές άλλες περιοχές του διαδρόμου, βασίζεται για τη σύνδεση των λιμένων της με τα παγκόσμια δίκτυα μεταφοράς εμποροκιβωτίων σε τροφοδοτικές και όχι σε απευθείας υπηρεσίες ποντοπόρων πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, οπότε η βελτίωση της εσωτερικής και της θαλάσσιας πρόσβασης (συμπεριλαμβανομένων των «θαλάσσιων αρτηριών») σε κεντρικούς λιμένες αποτελεί επίσης σημαντικό βήμα για την επίτευξη μεγαλύτερης συνοχής στο εσωτερικό του διαδρόμου.
Ο προτεινόμενος κανονισμός θα προσαρμόσει τη χάραξη του διαδρόμου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος με την προσθήκη νέων θαλάσσιων συνδέσεων μεταξύ των κεντρικών ιρλανδικών λιμένων του Δουβλίνου και του Κορκ και των λιμένων του διαδρόμου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος στο Βέλγιο (Zeebrugge, Αμβέρσα) και στις Κάτω Χώρες (Ρότερνταμ). Ο κανονισμός θα αρχίσει να ισχύει από την ημερομηνία κατά την οποία ο κανονισμός ΔΣΕ δεν θα ισχύει πλέον ως προς το Ηνωμένο Βασίλειο και, επομένως, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα αποτελεί πλέον μέρος του διαδρόμου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος.
•Συνέπεια με τις ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής
Η παρούσα πρόταση συνάδει πλήρως με την ισχύουσα νομοθεσία. Οι τροποποιήσεις της χάραξης του διαδρόμου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος που προβλέπονται στην παρούσα πρόταση θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη στην υπό εξέταση πρόταση για τον νέο κανονισμό ΔΣΕ.
•Συνέπεια με άλλες πολιτικές της Ένωσης
Η πρόταση συνάδει πλήρως με την εντολή του Συμβουλίου για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με την αποχώρησή του από την Ένωση.
2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ
•Νομική βάση
Η νομική βάση της πρότασης είναι το άρθρο 172 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).
•Επικουρικότητα (σε περίπτωση μη αποκλειστικής αρμοδιότητας)
Καθώς η προτεινόμενη πράξη θα τροποποιήσει το περιεχόμενο υφιστάμενης ενωσιακής πράξης, τούτο μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ανάληψη δράσης σε ενωσιακό επίπεδο.
•Αναλογικότητα
Η πρόταση θεωρείται αναλογική, διότι προβλέπει την αναγκαία νομική αλλαγή και, ταυτόχρονα, δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη του στόχου να διασφαλιστεί η σύνδεση της Ιρλανδίας με την ηπειρωτική Ευρώπη μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση.
•Επιλογή του νομικού μέσου
Δεδομένου ότι η πράξη τροποποιεί κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η μόνη κατάλληλη μορφή είναι η προτεινόμενη τροποποίηση.
3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
•Εκ των υστέρων αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας της ισχύουσας νομοθεσίας
•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη
Οι προκλήσεις που προκύπτουν για τις ροές μεταφορών στον διάδρομο Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος λόγω της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση συζητήθηκαν στη σύσκεψη για τον διάδρομο του κεντρικού δικτύου με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη από τις χώρες του διαδρόμου κατά την εκδήλωση «Ημέρες ΔΕΔ-Μ», στις 25 Απριλίου 2018.
Τα ενδιαφερόμενα μέρη είχαν επίσης την ευκαιρία να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την πρωτοβουλία μέσω της δικτυακής πύλης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας («Πείτε τη γνώμη σας»).
Κατά την περίοδο υποβολής παρατηρήσεων από τις 28 Ιουνίου 2018 έως τις 12 Ιουλίου 2018 υποβλήθηκαν παρατηρήσεις από διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη, μεταξύ των οποίων επιχειρήσεις, ενώσεις επιχειρήσεων και δημόσιες αρχές. Η πρόθεση της Επιτροπής να αναθεωρήσει την χάραξη του διαδρόμου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος εκτιμήθηκε δεόντως. Οι παρατηρήσεις αφορούσαν κυρίως την επιλογή των ηπειρωτικών λιμένων με τους οποίες θα πρέπει να συνδεθεί η Ιρλανδία. Οι παρατηρήσεις ελήφθησαν υπόψη κατά την κατάρτιση της πρότασης.
•Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας
•Εκτίμηση επιπτώσεων
Λόγω της φύσης του προτεινόμενου μέτρου, δεν προγραμματίζεται εκτίμηση επιπτώσεων, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας. Δεν υπάρχουν άλλες ουσιαστικά διαφορετικές επιλογές πολιτικής. Το προτεινόμενο μέτρο αποτελεί τη μόνη βιώσιμη επιλογή πολιτικής για να διασφαλιστεί η συνεχής σύνδεση όλων των τμημάτων του διαδρόμου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος ενόψει της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση.
Το μέτρο θα εκπληρώνει τη διαρκή ανάγκη να διατηρηθεί η ακεραιότητα του διαδρόμου μεταφορών και να εξασφαλιστούν πραγματικά αποτελεσματικές και βιώσιμες συνδέσεις μεταφορών μεταξύ της Ιρλανδίας και της ηπειρωτικής Ευρώπης. Το μέτρο αναδεικνύει τη σημασία των θαλάσσιων συνδέσεων για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που προκύπτουν από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία θα επηρεάσει αρνητικά όλες τις άλλες χώρες που συμμετέχουν στον διάδρομο Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος όσον αφορά τον προγραμματισμό και τις επενδύσεις σε υποδομές.
•Θεμελιώδη δικαιώματα
Η παρούσα πρόταση δεν έχει επιπτώσεις στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων
4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
5.ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
•Σχέδια εφαρμογής και ρυθμίσεις παρακολούθησης, αξιολόγησης και υποβολής εκθέσεων
2018/0299 (COD)
Πρόταση
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 όσον αφορά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 172,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)Στις 29 Μαρτίου 2017 το Ηνωμένο Βασίλειο γνωστοποίησε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την πρόθεσή του να αποχωρήσει από την Ένωση δυνάμει του άρθρου 50 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά συνέπεια, εάν δεν καθοριστεί άλλη ημερομηνία σε συμφωνία αποχώρησης ή δεν καθοριστεί ομόφωνα άλλη ημερομηνία από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σε συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο, το ενωσιακό δίκαιο θα παύσει να ισχύει στο Ηνωμένο Βασίλειο από τις 30 Μαρτίου 2019. Εκείνη τη χρονική στιγμή το Ηνωμένο Βασίλειο θα καταστεί τρίτη χώρα.
(2)Με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου καθορίσθηκε χρηματοδοτικό μέσο της Ένωσης, η διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη». Σκοπός της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» είναι να καταστεί δυνατή η εκπόνηση και η υλοποίηση έργων κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο της πολιτικής για τα διευρωπαϊκά δίκτυα στους τομείς των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας.
(3)Στο μέρος I του παραρτήματος I του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 παρατίθεται κατάλογος εννέα διαδρόμων του κεντρικού δικτύου. Οι διάδρομοι αυτοί αποτελούν μέσο για να διευκολυνθεί η συντονισμένη υλοποίηση του κεντρικού δικτύου. Αναμένεται ότι θα συμβάλουν στη συνοχή του κεντρικού δικτύου μέσω βελτιωμένης εδαφικής συνεργασίας, θα εκπληρώσουν ευρύτερους στόχους της πολιτικής μεταφορών και θα διευκολύνουν τη διαλειτουργικότητα, την ενοποίηση των τρόπων μεταφοράς και τις συνδυασμένες μεταφορές.
(4)Το Ηνωμένο Βασίλειο αποτελεί μέρος του διαδρόμου του κεντρικού δικτύου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος , ο οποίος περιλαμβάνει συνδέσεις μεταξύ του Μπέλφαστ, του Δουβλίνου και του Κορκ στη νήσο της Ιρλανδίας και συνδέσεις στη Μεγάλη Βρετανία από τη Γλασκόβη και το Εδιμβούργο στον Βορρά έως το Folkestone και το Ντόβερ στον Νότο. Τα τμήματα και οι κόμβοι του Ηνωμένου Βασιλείου περιλαμβάνονται στον πίνακα «προκαθορισμένα τμήματα, συμπεριλαμβανομένων έργων» των διαδρόμων του κεντρικού δικτύου που περιλαμβάνονται στο μέρος I του παραρτήματος I του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1316/2013.
(5)Ενόψει της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση, τα τμήματα της χάραξης του διαδρόμου του κεντρικού δικτύου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος που σχετίζονται με το Ηνωμένο Βασίλειο και τα τμήματα και οι κόμβοι του Ηνωμένου Βασιλείου που περιλαμβάνονται στον πίνακα «προκαθορισμένα τμήματα, συμπεριλαμβανομένων έργων» θα καταστούν άνευ αντικειμένου και θα παύσουν να παράγουν έννομα αποτελέσματα από την επομένη της ημέρας κατά την οποία ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 παύσει να ισχύει ως προς το Ηνωμένο Βασίλειο.
(6)Για να αποτραπεί η διάσπαση του διαδρόμου του κεντρικού δικτύου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος σε δύο χωριστά και ασύνδετα μεταξύ τους τμήματα και για να διασφαλιστεί η συνδεσιμότητα της Ιρλανδίας με την ηπειρωτική Ευρώπη, ο διάδρομος του κεντρικού δικτύου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος θα πρέπει να περιλαμβάνει θαλάσσιες συνδέσεις μεταξύ των ιρλανδικών κεντρικών λιμένων και των κεντρικών λιμένων του Βελγίου και των Κάτω Χωρών.
(7)Η διασφάλιση της σύνδεσης μεταξύ της Ιρλανδίας και των λοιπών κρατών μελών κατά μήκος του διαδρόμου του κεντρικού δικτύου Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος είναι ζωτικής σημασίας για τις εν εξελίξει και τις μελλοντικές επενδύσεις σε υποδομές και για την παροχή νομικής σαφήνειας και ασφάλειας δικαίου στον σχεδιασμό υποδομών.
(8)Ο παρών κανονισμός θα πρέπει να εφαρμόζεται από την επομένη της ημέρας κατά την οποία ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 παύσει να ισχύει ως προς το Ηνωμένο Βασίλειο.
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Το παράρτημα I του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 τροποποιείται σύμφωνα με το παράρτημα του παρόντος κανονισμού.
Άρθρο 2
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την επομένη της ημέρας κατά την οποία ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 παύει να ισχύει ως προς το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Βρυξέλλες,
Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Για το Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος
Ο Πρόεδρος
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες,1.8.2018
COM(2018) 568 final
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
της
πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου
για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1316/2013 όσον αφορά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ένωση
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Στο παράρτημα I μέρος Ι σημείο 2 («Διάδρομοι κεντρικού δικτύου»), στο τμήμα «Βόρεια Θάλασσα – Μεσόγειος», μετά τη γραμμή «Belfast – Baile Átha Cliath/Dublin – Corcaigh/Cork» παρεμβάλλεται η ακόλουθη γραμμή:
«Baile Átha Cliath/Dublin/Corcaigh/Cork – Zeebrugge/Antwerpen/Rotterdam».