13.1.2020 |
EL |
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
C 11/18 |
P8_TA(2018)0375
Επιδείνωση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης στη Λευκορωσία, ιδίως την περίπτωση του Χάρτη 97
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 4ης Οκτωβρίου 2018 σχετικά με την επιδείνωση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης στη Λευκορωσία, ιδίως την περίπτωση του Χάρτη 97 (2018/2861(RSP))
(2020/C 011/05)
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
— |
έχοντας υπόψη τα προηγούμενα ψηφίσματά του για τη Λευκορωσία, |
— |
έχοντας υπόψη την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και όλες τις συμβάσεις περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων των οποίων η Λευκορωσία είναι συμβαλλόμενο μέρος, |
— |
έχοντας υπόψη το άρθρο 135 παράγραφος 5 και το άρθρο 123 παράγραφος 4 του Κανονισμού του, |
Α. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι, τον Φεβρουάριο του 2016, η ΕΕ ήρε τα περισσότερα από τα περιοριστικά μέτρα κατά αξιωματούχων και νομικών οντοτήτων της Λευκορωσίας, σε μια χειρονομία καλής θελήσεως με στόχο τη δρομολόγηση μιας πολιτικής δεσμεύσεων προκειμένου να ενθαρρυνθεί η Λευκορωσία να σέβεται τις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου· |
Β. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΕ έχει επανειλημμένα επαναλάβει ότι οι σχέσεις ΕΕ-Λευκορωσίας μπορούν να σημειώσουν περαιτέρω πρόοδο μόνον εφόσον βασίζονται στην εμπιστοσύνη και στις αξίες της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών ελευθεριών· |
Γ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ισχύουσες πολιτικές της Λευκορωσίας υπονομεύουν τις αξίες αυτές και, ως εκ τούτου, εμποδίζουν την ΕΕ να προσφέρει στη Λευκορωσία ευρύτερη συμμετοχή στην ανατολική εταιρική σχέση και στενότερες σχέσεις, ή να υπογράψει τις προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Λευκορωσίας· |
Δ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατάσταση ως προς την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και την ελευθερία του λόγου εξακολουθεί να επιδεινώνεται στη Λευκορωσία, όπως καταδεικνύει η έντονη παρενόχληση ανεξάρτητων ειδησεογραφικών πυλών και δημοσιογράφων, όπως στην υπόθεση «BelTA»· |
Ε. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αρχές της Λευκορωσίας εξαπέλυσαν πρόσφατα κύμα αστυνομικής παρενόχλησης και εκφοβισμού κατά δημοσιογράφων· |
ΣΤ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι η οργάνωση «Δημοσιογράφοι χωρίς Σύνορα»συνάγει ότι περισσότεροι από 100 δημοσιογράφοι συνελήφθησαν το 2017, κατά κανόνα ενώ κάλυπταν διαδηλώσεις της αντιπολίτευσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η παρενόχληση δημοσιογράφων που εργάζονται ως ελεύθεροι επαγγελματίες για ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης με έδρα στο εξωτερικό έχει φθάσει σε πρωτοφανή επίπεδα και οι δημοσιογράφοι αδυνατούν να λάβουν διαπίστευση· |
Ζ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι ο πρωτοπόρος ανεξάρτητος δικτυακός ειδησεογραφικός τόπος Χάρτης 97.org, ο οποίος επικεντρώνεται στα ανθρώπινα δικαιώματα και σε θέματα που υπερασπίζεται η αντιπολίτευση και έλκει την ονομασία του από τον Χάρτη 97, δήλωση του 1997 που ζητεί δημοκρατία στη Λευκορωσία η οποία έχει υπογραφεί από δημοσιογράφους, πολιτικούς της αντιπολίτευσης και ακτιβιστές για τα δικαιώματα, αναγκάστηκε να μετακινηθεί στη Βαρσοβία, στην Πολωνία, όπου λειτουργεί από το 2011, αφού του είχε επιβληθεί επανειλημμένα φραγή από τις αρχές της Λευκορωσίας, ενώ την ίδια χρονιά η αστυνομία εισέβαλε δύο φορές στα γραφεία του και ο εξοπλισμός του κατασχέθηκε· |
Η. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι, από τις 24 Ιανουαρίου 2018, υπάρχει επ’ αόριστον φραγή στην πρόσβαση στον δικτυακό τόπο Χάρτης 97 στο έδαφος της Λευκορωσίας, χωρίς να έχει διεξαχθεί δίκη και με αόριστες καταγγελίες για «απειλές κατά του εθνικού συμφέροντος»· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την αρχισυντάκτρια του Χάρτη 97, Natalya Radina, τον μήνα μετά τη φραγή του δικτυακού τόπου Χάρτης 97, ο αριθμός επισκεπτών του δικτυακού τόπου από το εσωτερικό της Λευκορωσίας μειώθηκε κατά 70 %· |
Θ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι η κ. Radina έχει δεχτεί απειλές κατά της ζωής της· |
Ι. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 16 Απριλίου 2018, ο δικτυακός τόπος Χάρτης 97 τέθηκε υπό απαγόρευση και από τις ρωσικές αρχές στην επικράτεια της Ρωσικής Ομοσπονδίας· |
ΙΑ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ιδρυτής του Χάρτη 97, Aleh Byabenin, βρέθηκε απαγχονισμένος στο σπίτι του κοντά στο Μινσκ, τον Σεπτέμβριο του 2010· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Pavel Seremet, ο οποίος είχε γεννηθεί στη Λευκορωσία και ήταν εκπρόσωπος της οργάνωσης στην οποία ο Χάρτης 97 οφείλει την ύπαρξή του, σκοτώθηκε σε επίθεση με παγιδευμένο αυτοκίνητο στο Κίεβο, πρωτεύουσα της Ουκρανίας, τον Ιούλιο του 2016· |
ΙΒ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις αρχές Αυγούστου 2018, οι αρχές της Λευκορωσίας πραγματοποίησαν εφόδους στα εκδοτικά γραφεία διαφόρων ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης της Λευκορωσίας, ξεκινώντας από το Τut.by, ενώ ακολούθησαν έρευνες στα γραφεία των BelaPAN, realty.by, Belaruskaya Navuka, και Kultura· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι έφοδοι οδήγησαν σε συλλήψεις και κρατήσεις δημοσιογράφων, μεταξύ των οποίων του αρχισυντάκτη του Τut.by, μετά από καταγγελίες ότι απέκτησαν παράνομα πρόσβαση και χρησιμοποίησαν επιγραμμικές πληροφορίες που παρασχέθηκαν από τον κρατικό ειδησεογραφικό οργανισμό BelΤΑ· |
ΙΓ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 7 Αυγούστου 2018, η επιτροπή έρευνας της Λευκορωσίας κίνησε ποινική διαδικασία βάσει του άρθρου 349(2) του Ποινικού Κώδικα που επισύρει διετή ποινή φυλάκισης (παράνομη πρόσβαση σε πληροφορίες ηλεκτρονικού υπολογιστή που διεπράχθη για αλλότριο προσωπικό συμφέρον, η οποία προκάλεσε σημαντική ζημία) κατά δημοσιογράφων και εκδοτών ορισμένων πηγών του Διαδικτύου και συνέλαβε 18 δημοσιογράφους, επτά εκ των οποίων παρέμειναν στο κέντρο κράτησης επί τρεις ημέρες ως ύποπτοι· λαμβάνοντας υπόψη ότι υπήρξαν περιπτώσεις πιέσεων σε δημοσιογράφους και σε συγγενείς τους και εξαναγκασμού των ατόμων αυτών να συνεργαστούν με την υπηρεσία πληροφοριών και την αστυνομία· |
ΙΔ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι οι τελευταίες τροποποιήσεις του νόμου για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, που εγκρίθηκαν τον Ιούνιο του 2018, επεκτείνουν τον κυβερνητικό έλεγχο στα διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αλλαγές, οι οποίες θα τεθούν σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2018, θα επιβάλουν και άλλα γραφειοκρατικά εμπόδια για τους δικτυακούς τόπους που επιθυμούν να καταχωριστούν ως επίσημα διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης· |
ΙΕ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι στους δικτυακούς τόπους οι οποίοι, παρά τη νέα νομοθεσία, επιλέγουν να μην καταχωριστούν, ή δεν πληρούν τα νέα κριτήρια, δεν παρέχεται διαπίστευση στα κυβερνητικά όργανα, με αποτέλεσμα την περαιτέρω λογοκρισία του Τύπου· λαμβάνοντας υπόψη ότι τόσο τα καταχωρισμένα όσο και τα μη καταχωρισμένα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης θα υποχρεούνται να καταγράφουν τα ονόματα των προσώπων που υποβάλλουν σχόλια· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ιδιοκτήτες καταχωρισμένων ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης θα είναι επίσης νομικά υπεύθυνοι για το περιεχόμενο των εν λόγω σχολίων· |
ΙΣΤ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι η νέα νομοθεσία θα απαιτεί να προσδιορίζονται οι συντάκτες όλων των καταχωρίσεων και σχολίων σε διαδικτυακά φόρουμ και οι ιδιοκτήτες των δικτυακών τόπων να επεξεργάζονται τα σχόλια αυτά ώστε να είναι πιο μετριοπαθή· |
ΙΖ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία, Miklós Haraszti, και ο εκπρόσωπος του ΟΑΣΕ για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, Harlem Désir, εξέφρασαν την άποψη ότι οι νομοθετικές αυτές αλλαγές συνιστούν απαράδεκτους περιορισμούς στην ελευθερία του λόγου και στην πρόσβαση στην πληροφόρηση· |
ΙΗ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι η Λευκορωσία κατέχει την 155η θέση στον παγκόσμιο δείκτη ελευθερίας του Τύπου των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα για το 2017, που αξιολογεί κάθε χρόνο το επίπεδο ελευθερίας του Τύπου σε 180 χώρες· |
ΙΘ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι, από τις αρχές του 2018, έχουν επιβληθεί σε δημοσιογράφους της Λευκορωσίας, των οποίων το δικαίωμα στη συγκέντρωση, αποθήκευση και διάδοση πληροφοριών διασφαλίζεται από το Σύνταγμα, περισσότερα από 70 πρόστιμα για συνεργασία με ξένα μέσα μαζικής ενημέρωσης χωρίς διαπίστευση, το συνολικό ύψος των οποίων υπερβαίνει τα 60 000 BYN· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 22.9 του Κώδικα Διοικητικών Παραβάσεων έχει αναδειχθεί σε αποτελεσματικό εργαλείο για την παρενόχληση ανεξάρτητων δημοσιογράφων και μέσων ενημέρωσης, όπως η Belsat TV, που από το 2011 λειτουργεί στην Πολωνία· |
Κ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι η Λευκορωσία παραμένει η μόνη χώρα της Ευρώπης που εξακολουθεί να εφαρμόζει τη θανατική ποινή· |
ΚΑ. |
λαμβάνοντας υπόψη ότι ειδικές κατηγορίες ατόμων στη Λευκορωσία υφίστανται παράνομη κράτηση και αυθαίρετη φυλάκιση, στέρηση κατάλληλης φροντίδας και επικοινωνίας με τις οικογένειές τους κατά τη διάρκεια της κράτησής τους, σωματική και ψυχολογική βία οργανωμένη από το κράτος, διώξεις και καταδίκες με ψευδείς και παραποιημένες κατηγορίες, δυσανάλογες οικονομικές κυρώσεις, διοικητικές ποινές και άλλες μορφές καταστολής από τις αρχές της Λευκορωσίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι στις κατηγορίες αυτές περιλαμβάνονται πολιτικοί κρατούμενοι (συγκεκριμένα οι Mikhail Zhamchuzhny και Dzmitry Paliyenka), γνωστοί αντιφρονούντες, υπερασπιστές των δικαιωμάτων του ανθρώπου, ακτιβιστές της κοινωνίας των πολιτών, περιβαλλοντικών οργανώσεων και ΜΚΟ/οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ανεξάρτητοι μπλόγκερ, δημοσιογράφοι και εκδότες, ειρηνικοί διαδηλωτές από όλα τα κοινωνικά στρώματα, και ιδίως ακτιβιστές ανεξάρτητων συνδικαλιστικών οργανώσεων (συγκεκριμένα οι Henadz Fiadynich και Ihar Komlik)· |
1. |
καταδικάζει δριμύτατα την επαναλαμβανόμενη παρενόχληση και κράτηση δημοσιογράφων και ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης στη Λευκορωσία· παροτρύνει τις αρχές να θέσουν τέλος σε κάθε είδους δικαστική παρενόχληση, εκφοβισμό και απειλή εναντίον δημοσιογράφων και ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης και να επιτρέψουν σε όλες τις πύλες ειδήσεων να λειτουργούν ελεύθερα· |
2. |
θεωρεί απαράδεκτη τη φραγή στον δικτυακό ειδησεογραφικό τόπο Χάρτης 97 από τις αρχές της Λευκορωσίας από τον Ιανουάριο του 2018· επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς τις αρχές της Λευκορωσίας να άρουν αμέσως και άνευ όρων τον αποκλεισμό που έχει επιβληθεί στη διαδικτυακή πρόσβαση σε δικτυακούς ειδησεογραφικούς τόπους στην επικράτεια της Λευκορωσίας· |
3. |
καταδικάζει σθεναρά τις τροπολογίες που εγκρίθηκαν στον νόμο για τα μέσα ενημέρωσης, που χρησιμοποιούνται για να ενταθεί ο έλεγχος στο διαδίκτυο· εκφράζει και πάλι τη έντονη ανησυχία του σχετικά με το επιδεινούμενο κλίμα για τους ανεξάρτητους δικτυακούς τόπους και τους δικτυακούς τόπους και τα μέσα ενημέρωσης της αντιπολίτευσης, καθώς και για τους δημοσιογράφους στη Λευκορωσία· |
4. |
θεωρεί ότι τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης δεν συνιστούν απειλή για τις αρχές, αλλά αποτελούν σημαντικό στοιχείο στο σύστημα ελέγχων και ισορροπιών και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεωρούνται από την κυβέρνηση δυνητικός κριτικός εταίρος και όχι εχθρός· |
5. |
εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η Λευκορωσία εξακολουθεί να ασκεί κατασταλτική και αντιδημοκρατική πολιτική έναντι δημοσιογράφων, δικηγόρων, πολιτικών ακτιβιστών, υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φορέων της κοινωνίας των πολιτών, συνδικαλιστών και άλλων που θεωρούνται απειλή για το πολιτικό κατεστημένο· υπογραμμίζει ότι καταστολή αυτή συνιστά εμπόδιο σε οποιαδήποτε στενότερη σχέση με την ΕΕ και στην ευρύτερη συμμετοχή στην ανατολική εταιρική σχέση· |
6. |
επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις του προς τις αρχές της Λευκορωσίας για ενίσχυση του σεβασμού των δημοκρατικών αρχών, του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού για την αξιόπιστη και αμερόληπτη δημοσιογραφία, σύμφωνα με την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τις διεθνείς και περιφερειακές πράξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα που έχει κυρώσει η Λευκορωσία· |
7. |
καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να συμπεριλάβουν στις προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Λευκορωσίας ισχυρές αναφορές στην ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης, την ελευθερία του λόγου και την ελευθερία του συνέρχεσθαι· καλεί την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) και τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν ότι τα προγράμματα βοήθειας της ΕΕ και άλλες μορφές διμερούς συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδοτικής βοήθειας, πρέπει να συνδέονται με σαφή και απτά βήματα για εκδημοκρατισμό και άνοιγμα, συμπεριλαμβανομένων συνολικής εκλογικής μεταρρύθμισης και του πλήρους σεβασμού της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης· |
8. |
καλεί την ΕΥΕΔ και την Επιτροπή να συνεχίσουν να στηρίζουν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στη Λευκορωσία και στο εξωτερικό· τονίζει, στο πλαίσιο αυτό, την ανάγκη να υποστηριχθούν όλες οι ανεξάρτητες πηγές πληροφοριών για την κοινωνία της Λευκορωσίας, συμπεριλαμβανομένων των μέσων ενημέρωσης στη λευκορωσική γλώσσα, καθώς και των πηγών από το εξωτερικό όπως ο Χάρτης 97 και η Belsat TV· |
9. |
καλεί την Αντιπρόεδρο της Επιτροπής/Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την κατάσταση όσον αφορά την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης στη Λευκορωσία, σε συνεργασία με τον μόνιμο εισηγητή των Ηνωμένων Εθνών για τη Λευκορωσία· |
10. |
παροτρύνει τις αρχές της Λευκορωσίας να επιτρέψουν την πλήρη και απρόσκοπτη λειτουργία πολιτικών και δημόσιων οργανώσεων και να καταργήσουν το άρθρο 193/1 του Ποινικού Κώδικα που περιστέλλει τις ελευθερίες της ειρηνικής συνάθροισης και του συνεταιρίζεσθαι· |
11. |
απευθύνει ισχυρή έκκληση για την άνευ όρων και άμεση απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων Mikhail Zhamchuzhny και Dzmitry Paliyenka και για την πλήρη αποκατάσταση όλων των πρώην πολιτικών κρατουμένων· καλεί τις αρχές να επιτρέψουν σε όλες τις ανεξάρτητες συνδικαλιστικές οργανώσεις να διαδραματίζουν ανεμπόδιστα τον νόμιμο και κεντρικό τους ρόλο στην κοινωνία των πολιτών· εκφράζει τη λύπη του για την καταδίκη, στις 24 Αυγούστου 2018, του Henadz Fiadynich και του Ihar Komlik, ακτιβιστών της ανεξάρτητης συνδικαλιστικής οργάνωσης REP, σε τετραετή περιορισμένη ελευθερία· |
12. |
εξαίρει το έργο που επιτελεί ο σημερινός ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία και εφιστά την προσοχή της διαδόχου του, Anaïs Marin, στις πολλαπλές καταχρήσεις εξουσίας, στην περιστολή ατομικών και συλλογικών ελευθεριών, στην καταστολή κατά της κοινωνίας των πολιτών, ανεξάρτητων συνδικαλιστικών οργανώσεων και μέσων ενημέρωσης, όπως προσδιορίζονται με σαφήνεια στις εκθέσεις του κ. Haraszti· |
13. |
ζητεί, εν προκειμένω, να αναγνωρίσουν αμελλητί οι αρχές της Λευκορωσίας την εντολή του Ειδικού Εισηγητή του ΟΗΕ για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης να συναρτήσουν την παροχή περαιτέρω οικονομικής ή τεχνικής βοήθειας στη Λευκορωσία με τους όρους που εκτίθενται ανωτέρω, με παράλληλη διατήρηση της ικανότητας της ΕΕ να χρηματοδοτεί απευθείας την κοινωνία των πολιτών της Λευκορωσίας· |
14. |
εξακολουθεί να ανησυχεί για την κατασκευή σταθμού παραγωγής πυρηνικής ενέργειας στο Ostrovets· σημειώνει την έκθεση σχετικά με τις πυρηνικές δοκιμές αντοχής και τις συστάσεις που δημοσιεύτηκαν στις 3 Ιουλίου 2018 και ζητεί η εφαρμογή των συστάσεων αυτών να αποτελέσει προϋπόθεση για οποιαδήποτε περαιτέρω πρόοδο στη συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και της Λευκορωσίας, ιδίως για την υπογραφή των προτεραιοτήτων της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Λευκορωσίας· |
15. |
αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή, την Αντιπρόεδρο της Επιτροπής/Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, τις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών καθώς και στον Πρόεδρο και στην κυβέρνηση της Λευκορωσίας. |