ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 5.7.2018

COM(2018) 524 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Πρώτη διετής έκθεση προόδου σχετικά με την ανάπτυξη της τελωνειακής ένωσης της ΕΕ και της διακυβέρνησής της

1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ένας μόλις χρόνος έχει παρέλθει από τότε που η Επιτροπή δρομολόγησε συζήτηση 1  με πέντε πιθανά σενάρια για το πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), με την πάροδο των ετών, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις πολλές προκλήσεις οι οποίες εκτείνονται από την παγκοσμιοποίηση έως τις επιπτώσεις των νέων τεχνολογιών στην κοινωνία, τις ανησυχίες για την ασφάλεια, καθώς και την άνοδο του λαϊκισμού. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η τελωνειακή ένωση 2 , η οποία φέτος εορτάζει την 50ή επέτειό της, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων και, επομένως, ότι η περαιτέρω ανάπτυξή της είναι ζωτικής σημασίας.

Η τελωνειακή ένωση είναι ένα από τα πρώτα επιτεύγματα της ΕΕ και μπορεί να θεωρηθεί μία από τις κύριες επιτυχίες της. Έδωσε τη δυνατότητα στην ΕΕ όχι μόνο να άρει τα εσωτερικά σύνορα αλλά και να ανταγωνιστεί τον υπόλοιπο κόσμο. Η ενιαία αγορά της ΕΕ, η οποία επιτρέπει σε οποιαδήποτε εγκατεστημένη στην ΕΕ επιχείρηση να πωλεί τα προϊόντα της και να επενδύει σε ολόκληρη την ΕΕ χωρίς εσωτερικά σύνορα, θα ήταν αδύνατη χωρίς το αδασμολόγητο περιβάλλον που εξασφαλίζει η τελωνειακή ένωση, αλλά και τον ρόλο που διαδραματίζει στην επίβλεψη των εισαγωγών και των εξαγωγών. Διεθνώς, η ΕΕ είναι σήμερα ο μεγαλύτερος εμπορικός συνασπισμός στον κόσμο, καθώς αντιπροσωπεύει το 15 % του παγκόσμιου εμπορίου 3 , και, συνεπώς, στις εμπορικές διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες, κατέχει πολύ ισχυρότερη θέση από οποιοδήποτε κράτος μέλος που θα διεξήγαγε μόνο του διαπραγματεύσεις.

Η τελωνειακή ένωση παρουσίασε σημαντική εξέλιξη κατά τη διάρκεια της τελευταίας πεντηκονταετίας και, σήμερα, οι τελωνειακές αρχές επιτελούν με επιτυχία μεγάλο εύρος καθηκόντων στα σύνορα. Οι τελωνειακές αρχές των κρατών μελών συνεργάζονται με σκοπό τη διευκόλυνση του εμπορίου και τη μείωση της γραφειοκρατίας, την είσπραξη εσόδων για τους εθνικούς προϋπολογισμούς και τον προϋπολογισμό της ΕΕ 4 , καθώς και για την προστασία του κοινού από τρομοκρατικές απειλές και απειλές κατά της υγείας, του περιβάλλοντος και άλλες απειλές. Δεδομένης αυτής της ευρείας εντολής, τα τελωνεία είναι πλέον ουσιαστικά η βασική αρχή ελέγχου των εμπορευμάτων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.

Ωστόσο, υπάρχουν πολλές επικείμενες προκλήσεις. Οι νέες τάσεις και τεχνολογίες– ψηφιοποίηση, συνδεσιμότητα, διαδίκτυο των πραγμάτων, ανάλυση δεδομένων, τεχνητή νοημοσύνη και τεχνολογία blockchain (αλυσίδας συστοιχιών)– αποτελούν ταυτόχρονα ευκαιρίες και απειλές. Αναδύονται νέα επιχειρηματικά μοντέλα, όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο και η βελτιστοποίηση της αλυσίδας εφοδιασμού, τα οποία πρέπει να διευκολυνθούν. Παράλληλα, τα δημόσια οικονομικά δέχονται πιέσεις, ο όγκος του παγκόσμιου εμπορίου αυξάνεται 5 , η απάτη και το λαθρεμπόριο προκαλούν διαρκή και εντεινόμενη ανησυχία 6 7 , ενώ υπάρχουν επίμονες απειλές τόσο σε επίπεδο διεθνικού εγκλήματος όσο και στον τομέα της ασφάλειας. Οι στρατηγικές που χαράσσονται σε άλλους τομείς πολιτικής έχουν αντίκτυπο στα καθήκοντα των τελωνειακών αρχών και οδηγούν στην επέκτασή τους. Απαιτούνται πόροι και χρηματοδότηση, ιδίως για την ανάπτυξη και τη συντήρηση των ηλεκτρονικών συστημάτων που έχουν πλέον ζωτική σημασία για τη λειτουργία της τελωνειακής ένωσης. Εν τω μεταξύ, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις εργασίες που προκύπτουν από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ και οι οποίες συνδέονται με τις πολυάριθμες επιπτώσεις της στον τελωνειακό τομέα. Όλα αυτά υποβάλλουν τις τελωνειακές αρχές της ΕΕ σε εντεινόμενη πίεση.

Τα τελευταία χρόνια, γίνονται εκκλήσεις για μια πιο ενοποιημένη προσέγγιση της τελωνειακής ένωσης και μια πιο αποτελεσματική και συνεκτική συνολική διαχείριση, προκειμένου να αντιμετωπιστούν αυτές οι προκλήσεις. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 8 υπογράμμισε ότι τα διαφορετικά ηλεκτρονικά τελωνειακά συστήματα στα κράτη μέλη ενδέχεται να προκαλούν κατακερματισμό, πρόσθετες διοικητικές επιβαρύνσεις και καθυστερήσεις που θέτουν εμπόδια στη διασυνοριακή ροή εμπορευμάτων. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο 9 δήλωσε ότι η αναποτελεσματική εφαρμογή των διαδικασιών εισαγωγής καθώς και οι ελλείψεις στο νομικό πλαίσιο έχουν αρνητικές επιπτώσεις στα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 10 υποστήριξε, μεταξύ άλλων, ότι η αποτελεσματική εφαρμογή της τελωνειακής νομοθεσίας απαιτεί την καταβολή προσπαθειών προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες πολλαπλών ερμηνειών από τις διοικητικές αρχές των κρατών μελών.

Στην ανακοίνωσή της το 2016 για την ανάπτυξη της τελωνειακής ένωσης της ΕΕ και της διακυβέρνησής της («ανακοίνωση για τη διακυβέρνηση») 11 , η Επιτροπή πρότεινε λύσεις για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, μεταξύ άλλων μια πιο συνεκτική και ενιαία εφαρμογή των κοινών τελωνειακών κανόνων στο πλαίσιο ενισχυμένων δομών πολιτικής και επιχειρησιακών δομών βασισμένων στη συνεργασία· την καλύτερη συνεργασία μεταξύ των τελωνείων και άλλων αρχών που είναι αρμόδιες για τη διαχείριση και την ασφάλεια των συνόρων· και μια πιο σφαιρική μακρόπνοη στρατηγική για την ανάπτυξη και τη συντήρηση των τελωνειακών ηλεκτρονικών συστημάτων. Τον Μάρτιο του 2017, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης χαιρέτισε 12 την ανακοίνωση για τη διακυβέρνηση και κάλεσε την Επιτροπή να παράσχει πιο ενημερωμένα στοιχεία στο πλαίσιο της διετούς έκθεσης, ιδίως σε ορισμένους τομείς τους οποίους το Συμβούλιο προσδιόρισε ως χρήζοντες ιδιαίτερης προσοχής.

Με βάση τα ανωτέρω, η παρούσα ανακοίνωση επανεξετάζει τη λειτουργία της τελωνειακής ένωσης έως σήμερα και προσδιορίζει τους μελλοντικούς τομείς προτεραιότητας. Η ανακοίνωση αναμένεται να συμβάλει στην ενίσχυση του διαλόγου με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, μεταξύ άλλων πολίτες, επιχειρήσεις, κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και άλλα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, των οποίων η συμβολή στη συνεχιζόμενη επιτυχία της τελωνειακής ένωσης είναι καθοριστικής σημασίας.

2.ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ο ρόλος των τελωνείων

Ο κόσμος έχει αλλάξει εντυπωσιακά κατά την πεντηκονταετή ύπαρξη της τελωνειακής ένωσης και το ίδιο ισχύει για τον ρόλο των τελωνειακών αρχών των κρατών μελών. Κατά το διάστημα αυτό, εκτός από το γεγονός ότι συνεχίζουν να προστατεύουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ και των κρατών μελών της, οι τελωνειακές αρχές έχουν αναλάβει, με αξιοσημείωτη επιτυχία, την ευθύνη της εφαρμογής των συνοριακών πτυχών αρκετών άλλων κοινών πολιτικών της ΕΕ. Όλα τα εμπορεύματα που εισέρχονται ή εξέρχονται από την ΕΕ υπόκεινται σε τελωνειακή επιτήρηση και ενδεχομένως σε τελωνειακούς ελέγχους.

Ειδικότερα, τα τελωνεία έχουν αναλάβει πρωταρχικό ρόλο στο πλαίσιο της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος. Την επαύριο της επίθεσης στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου στη Νέα Υόρκη το 2001, η ΕΕ αντέδρασε εισάγοντας μια τροποποίηση περί ασφαλείας στην τελωνειακή νομοθεσία 13 . Η τροποποίηση προέβλεπε την ανάπτυξη κοινών κριτηρίων κινδύνου σε επίπεδο ΕΕ για την εκ των προτέρων ανάλυση κινδύνων για τα φορτία και ένα κοινό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων 14 προκειμένου τα τελωνεία να ανταλλάσσουν πληροφορίες και αποτελέσματα σχετικά με τους επιχειρησιακούς κινδύνους, συμβάλλοντας σε μια ταχεία ανταπόκριση σε περίπτωση κρίσης στην αλυσίδα εφοδιασμού. Επιπλέον, τα τελωνεία ελέγχουν τις κινήσεις από μεμονωμένους ταξιδιώτες μεγάλων ποσών ρευστών διαθεσίμων προς και από τις χώρες της ΕΕ. Ο έλεγχος αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των δράσεων της ΕΕ για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Ακόμη, τα τελωνεία συνεργάζονται στενά με άλλες συνοριακές αρχές και αρχές ασφαλείας για την καταπολέμηση αυτών των απειλών.

Τα τελωνεία σε αριθμητικά μεγέθη 15 Είσπραξη εσόδων ·To 2016, οι εθνικές τελωνειακές αρχές διαπίστωσαν μη καταβληθέντες δασμούς ύψους 537 εκατ. 16 EUR που πρέπει να επιστραφούν στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος ·Το 2016, τα τελωνεία της ΕΕ κατάσχεσαν σχεδόν 6 300 πυροβόλα όπλα, πάνω από 1 εκατομμύριο τεμάχια πυρομαχικών και πάνω από 1 500 τεμάχια εκρηκτικών εντός της ΕΕ. ·Το ίδιο έτος, τα τελωνεία κατάσχεσαν σχεδόν 300 τόνους ναρκωτικών (με αυξημένες κατασχέσεις ποσοτήτων κοκαΐνης και συνθετικών ναρκωτικών)· η ποσότητα των ναρκωτικών που κατασχέθηκε από τα τελωνεία σε ταχυμεταφορές και ταχυδρομικές αποστολές αυξήθηκε κατά 23 % σε σύγκριση με το 2015, αγγίζοντας συνολικά τους 13 τόνους. ·Τα τελωνεία διαχειρίζονται, κατά μέσο όρο, 100 χιλιάδες δηλώσεις ελέγχου ρευστών διαθεσίμων ετησίως που αντιπροσωπεύουν συνολικό δηλωθέν ποσό ύψους 60 έως 70 δισ. EUR, ενώ παράλληλα εντοπίζουν ποσό μη δηλωθέντων ή εσφαλμένα δηλωθέντων ρευστών διαθεσίμων της τάξεως, κατά μέσο όρο, των 300 εκατ. EUR ετησίως 17 . Προστασία των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας – κατασχέσεις εμπορευμάτων παραποίησης/απομίμησης και πολιτιστικών αγαθών ·Τα τελωνεία κατάφεραν να παρακρατήσουν περισσότερα από 41 εκατομμύρια εμπορεύματα παραποίησης/απομίμησης που συνιστούσαν παραβίαση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, με εκτιμώμενη αξία σχεδόν 672 εκατ. EUR το 2016 (κυρίως τσιγάρα, παιχνίδια και τρόφιμα). ·Το ίδιο έτος, τα τελωνεία αποκάλυψαν 96 περιπτώσεις όπου απατεώνες αποπειράθηκαν να διακινήσουν λαθραία εκτός της ΕΕ ευρωπαϊκούς θησαυρούς. Διαχείριση εμπορικών ροών διαμέσου των συνόρων της ΕΕ ·Σε ολόκληρη την ΕΕ, τα τελωνεία διαχειρίζονται περισσότερες από 9 τελωνειακές διασαφήσεις αξίας άνω των 100 000 EUR ανά δευτερόλεπτο και εισπράττουν δασμούς συνολικού ύψους 25 δισ. EUR ετησίως.  ·Σήμερα, οι έμποροι της ΕΕ υποβάλλουν ηλεκτρονικά το 99 % των τελωνειακών διασαφήσεων, ενώ σύντομα θα είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τα τελωνειακά ηλεκτρονικά συστήματα για άλλα στοιχεία των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τους, σύμφωνα με την υπό εξέλιξη εφαρμογή των ηλεκτρονικών συστημάτων του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα. ·Η διαδικασία εκτελωνισμού είναι πλέον ταχύτατη: ακόμη και οι τελωνειακές διασαφήσεις που υποβάλλονται στο πλαίσιο της συνήθους διαδικασίας (δηλαδή, σε περιπτώσεις που δεν χρησιμοποιούνται απλουστευμένες διαδικασίες) εκτελωνίζονται γενικά εντός μίας ώρας (93 % το 2016).

Νομικό πλαίσιο 

Η τελωνειακή νομοθεσία εγκρίνεται σε ενωσιακό επίπεδο, ωστόσο η εφαρμογή της αποτελεί ευθύνη των κρατών μελών μέσω των εθνικών τελωνειακών διοικήσεών τους. Από το 2016, ο ενωσιακός τελωνειακός κώδικας παρέχει ένα ανανεωμένο και ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για τους τελωνειακούς κανόνες και τις διαδικασίες στο τελωνειακό έδαφος της ΕΕ που είναι προσαρμοσμένο στις σύγχρονες εμπορικές πραγματικότητες και στα παγκόσμια πρότυπα, προκειμένου οι επιχειρήσεις της ΕΕ να διευκολύνονται στις διεθνείς δραστηριότητές τους. Σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί με τη συνολική μετάβαση σε πλήρως ηλεκτρονικές τελωνειακές διαδικασίες, όπως απαιτείται στο πλαίσιο αυτού του νέου κώδικα 18 . Οι τελωνειακές αρχές εφαρμόζουν επίσης περισσότερες από 60 μη τελωνειακές νομοθετικές πράξεις στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς τους ως προς την εφαρμογή των συνοριακών πτυχών άλλων κοινών πολιτικών της ΕΕ. Επιπλέον, νομοθετικά και μη νομοθετικά εργαλεία επιτρέπουν στις τελωνειακές αρχές της ΕΕ να συνεργάζονται μεταξύ τους προκειμένου να αντιμετωπίζουν τους κινδύνους για την ασφάλεια και τους οικονομικούς κινδύνους, ενώ βρίσκονται σε ισχύ διεθνείς συμφωνίες συνεργασίας με πολλές τρίτες χώρες.

Ηλεκτρονικά συστήματα

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη συνεργάζονται από το 2008 για την ανάπτυξη και τη λειτουργία ηλεκτρονικών συστημάτων, ώστε να υποστηρίζονται οι τελωνειακές επιχειρήσεις 19 . Τα συστήματα αυτά καλύπτουν τις διάφορες τελωνειακές διαδικασίες, μεταξύ άλλων τις τελωνειακές διασαφήσεις, την κυκλοφορία εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένης της διαμετακόμισης προς και από την ΕΕ, και τις ροές πληροφοριών μεταξύ των διοικήσεων και μεταξύ αυτών και της Επιτροπής 20 . Επίσης, περιλαμβάνουν ορισμένες κοινές βάσεις δεδομένων, όπως όσον αφορά τους τελωνειακούς δασμούς. Η ανάπτυξη δεκαεπτά ηλεκτρονικών συστημάτων 21 για τη διαχείριση των διαδικασιών που ορίζονται στον ενωσιακό τελωνειακό κώδικα αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου στη στρατηγική για τα ηλεκτρονικά τελωνεία, αλλά και ένα ζωτικής σημασίας βήμα προκειμένου οι τελωνειακές διοικήσεις να είναι σε θέση να επιτελούν τα καθήκοντά τους και παράλληλα να διευκολύνουν τις εμπορικές ροές.

Διευκόλυνση του εμπορίου

Η τελωνειακή αποστολή 22 βασίζεται σε μια απλή κατευθυντήρια αρχή, σύμφωνα με την οποία τα τελωνεία πρέπει να διατηρούν την ισορροπία ανάμεσα στους τελωνειακούς ελέγχους και στη διευκόλυνση του νόμιμου εμπορίου, προκειμένου να δίδεται η δυνατότητα στην ΕΕ να ευδοκιμεί και να αναπτύσσει ανταγωνιστικές επιχειρήσεις. Στόχος του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα είναι η επίτευξη αυτής της ισορροπίας, με την απλούστευση κανόνων και διαδικασιών καθώς και με την εισαγωγή στοιχείων όπως οι υποχρεωτικές εγγυήσεις και οι ενισχυμένοι κανόνες ασφάλειας και προστασίας.

Ένα σημαντικό εργαλείο τόσο για τους τελωνειακούς ελέγχους όσο και για τη διευκόλυνση του εμπορίου, το οποίο εισήχθη στο πλαίσιο της τροπολογίας για την ασφάλεια, ήταν το καθεστώς του «εγκεκριμένου οικονομικού φορέα» 23 . Οι εγκεκριμένοι οικονομικοί φορείς απολαύουν ορισμένων πλεονεκτημάτων (π.χ. λιγότεροι συνοριακοί έλεγχοι, ευκολότερη υποβολή εκθέσεων, κατάταξη σε χαμηλότερη κατηγορία κινδύνου κ.λπ.) ως αντάλλαγμα για τη στενή συνεργασία με τις τελωνειακές αρχές με στόχο τη διασφάλιση της ασφάλειας της αλυσίδας εφοδιασμού. Οι εταιρείες που επιθυμούν να επωφεληθούν από αυτό το καθεστώς πρέπει αφενός να υποβάλλονται σε αυστηρή διαδικασία πιστοποίησης, όπως προβλέπεται στη νομοθεσία ΕΕ, και αφετέρου να είναι διατεθειμένες να λαμβάνουν πρόσθετα μέτρα ώστε να αποδεικνύουν διαρκώς στις τελωνειακές αρχές ότι μπορούν να ανταποκρίνονται πλήρως στις υποχρεώσεις τους και να συμβάλλουν ενεργά στην ασφάλεια και την προστασία των διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού. Ο ενωσιακός τελωνειακός κώδικας ενίσχυσε τα οφέλη του καθεστώτος, ωστόσο παράλληλα απαιτεί από τους υποψήφιους εγκεκριμένους οικονομικούς φορείς να συμμορφώνονται με πρόσθετους αυστηρούς όρους. Ο αριθμός των εν λόγω οικονομικών φορέων ανήλθε στο τέλος του 2016 σχεδόν σε 16 000, η δε συμμετοχή τους στην αλυσίδα εφοδιασμού ήταν το ίδιο έτος της τάξης του 77 %.

Διαρκώς λαμβάνονται μέτρα προκειμένου να ενισχύεται περαιτέρω η συνολική διαχείριση του καθεστώτος και να διασφαλίζεται ενιαία προσέγγιση εντός της τελωνειακής ένωσης. Ωστόσο, το καθεστώς αυτό μπορεί να είναι αξιόπιστο και αποτελεσματικό μόνον εφόσον τα κράτη μέλη ενεργούν ώστε να εξασφαλίζουν τον ορθό έλεγχό του, ειδικότερα με τη λήψη άμεσων μέτρων σε περίπτωση που εντοπίζονται δυσκολίες ή μη συμμόρφωση. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη ανταλλάσσουν διαρκώς πληροφορίες για συγκεκριμένους κινδύνους που σχετίζονται με όλα τα στάδια της διαδικασίας των εγκεκριμένων οικονομικών φορέων.

3.ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΤΟΜΕΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ

Παρά τα πολλά επιτεύγματα κατά τη διάρκεια της τελευταίας πεντηκονταετίας, η Επιτροπή συμφωνεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ελεγκτικό Συνέδριο και το Συμβούλιο ως προς το ότι πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες ώστε να διασφαλιστεί ότι η τελωνειακή ένωση μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζει τις επικείμενες προκλήσεις. Το παρόν κεφάλαιο αναφέρει τις εξελίξεις που σημειώθηκαν τα τελευταία χρόνια όσον αφορά τη βελτίωση της λειτουργίας της τελωνειακής ένωσης, όπως πρότεινε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της για τη διακυβέρνηση και όπως ενέκρινε το Συμβούλιο στα συμπεράσματά του τον Μάρτιο του 2017. Το κεφάλαιο εστιάζεται στους τομείς προτεραιότητας που προσδιορίστηκαν από το Συμβούλιο στα εν λόγω συμπεράσματα. Επίσης, αναφέρεται στο έργο που επιτελείται σήμερα προκειμένου να συνεχιστεί η πρόοδος σε καθέναν από τους συγκεκριμένους υπό εξέταση τομείς.

I.Εφαρμογή του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα

Η πλήρης εφαρμογή ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού νομικού πλαισίου είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχή λειτουργία της τελωνειακής ένωσης. Η Επιτροπή εκπόνησε πρόσφατα έκθεση 24  σχετικά με την πορεία εφαρμογής του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα που εφαρμόζεται από την 1η Μαΐου 2016. Οι νομοθετικές διατάξεις εφαρμόζονται ομαλά, ενώ λαμβάνουν τακτικά χώρα συζητήσεις με τον εμπορικό κλάδο και τα κράτη μέλη με σκοπό την επίλυση τυχόν προβλημάτων ερμηνείας ή εφαρμογής. Επιπλέον, το 2016, η Επιτροπή ανέπτυξε δεκαπέντε ενότητες ηλεκτρονικής μάθησης σχετικά με τον κώδικα, με στόχο τη στήριξη της εισαγωγής και της ενιαίας εφαρμογής της νομοθεσίας. Τα έγγραφα καθοδήγησης που επεξηγούν πρακτικές πτυχές της εφαρμογής των κανόνων διαδραματίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο στην ορθή εφαρμογή του κώδικα. Τα κράτη μέλη και οι εκπρόσωποι του εμπορικού κλάδου συνεργάστηκαν με την Επιτροπή προκειμένου να ολοκληρώσουν όλες αυτές τις απαραίτητες κατευθυντήριες γραμμές και εξακολουθούν να συνεργάζονται για τις επικαιροποιήσεις αυτών των εγγράφων, όταν παρίσταται ανάγκη.

Ο μεγαλύτερος όγκος των εργασιών για την αναβάθμιση ή τη δημιουργία ηλεκτρονικών συστημάτων (δεκαεπτά συνολικά) που προβλέπονται από τον ενωσιακό τελωνειακό κώδικα θα ολοκληρωθεί έως το 2020. Ωστόσο, ορισμένα συστήματα θα εγκατασταθούν πιο σταδιακά έως το 2025 25  και εξαρτώνται από τη χρηματοδότηση στο πλαίσιο της νέας γενιάς χρηματοδοτικών προγραμμάτων για τα τελωνεία της ΕΕ. Η παράδοση όλων των ηλεκτρονικών συστημάτων είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου οι τελωνειακές διοικήσεις να μπορούν αφενός να διαχειρίζονται τους οικονομικούς κινδύνους και τους κινδύνους για την ασφάλεια και αφετέρου να διευκολύνουν το εμπόριο.

Ένα σημαντικό έργο που θα πρέπει να επιτελέσουν οι τελωνειακές διοικήσεις των κρατών μελών είναι η επαναξιολόγηση μεγάλου μέρους από τις άδειες που χορηγήθηκαν δυνάμει του προηγούμενου τελωνειακού νομικού πλαισίου, του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα. Το έργο αυτό πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τον Μάιο του 2019. Οι άδειες χορηγούνται στους οικονομικούς φορείς για διάφορους σκοπούς, κυρίως για να μπορούν να εφαρμόζουν ορισμένες απλουστευμένες ή λιγότερο δύσκαμπτες τελωνειακές διαδικασίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η άδεια για τη χορήγηση του καθεστώτος του εγκεκριμένου οικονομικού φορέα. Καθώς οι όροι χορήγησης των αδειών ενδέχεται να έχουν αλλάξει σύμφωνα με τον ενωσιακό τελωνειακό κώδικα και να έχουν γίνει αυστηρότεροι και πιο ομοιόμορφοι σε ορισμένες περιπτώσεις, οι υφιστάμενες άδειες πρέπει να επαναξιολογηθούν ώστε να εξασφαλιστεί η αυστηρή εφαρμογή των νέων κανόνων.

Η Επιτροπή συνδράμει τα κράτη μέλη και τους εκπροσώπους του εμπορίου διοργανώνοντας φόρουμ για τη συζήτηση θεμάτων που ανακύπτουν στη διαδικασία επαναξιολόγησης των αδειών κατά την περίοδο έως τον Μάιο του 2019. Η διαδικασία εφαρμογής του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα και ενσωμάτωσης των νέων διατάξεων και των νέων συστημάτων ΤΠ πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα για τα προσεχή έτη.

II.Ανάπτυξη σφαιρικής μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης στρατηγικής για τα τελωνειακά συστήματα ΤΠ

Όπως επισήμανε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της για τη διακυβέρνηση, το κόστος συντήρησης των ολοένα και πιο εξελιγμένων ενωσιακών τελωνειακών ηλεκτρονικών συστημάτων σε βάθος χρόνου θα είναι σημαντικό και επομένως απαιτούνται λύσεις για τον τρόπο διαχείρισης του ζητήματος. Επιπλέον, υπάρχουν πιο μακροπρόθεσμα ζητήματα για τον τρόπο αποφυγής των επικαλύψεων σε επίπεδο προσπαθειών και πόρων κατά την επικαιροποίηση των παλαιών ηλεκτρονικών συστημάτων στο κάθε κράτος μέλος. Παράλληλα, τα ηλεκτρονικά συστήματα είναι απαραίτητα για την αποδοτική και εκσυγχρονισμένη λειτουργία της τελωνειακής ένωσης.

Έκτοτε, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή έχουν δρομολογήσει εκτενείς συζητήσεις, σε μια προσπάθεια να επιτύχουν μια πιο αποδοτική, αποτελεσματική από πλευράς κόστους και εξορθολογισμένη προσέγγιση στη διαχείριση των ηλεκτρονικών συστημάτων. Σχετική πρόοδος σημειώθηκε στην εξεύρεση πιθανών λύσεων, με γνώμονα το ψηφιακό θεματολόγιο, το δυναμικό των διατομεακών διαλειτουργικών προσεγγίσεων και τις επιπτώσεις των τεχνολογικών καινοτομιών κατά τα προσεχή έτη.

Πρόσφατα, η Επιτροπή ενέκρινε έκθεση προόδου 26 σχετικά με μια στρατηγική ΤΠ για τα τελωνεία που θα συμβάλει στον προσανατολισμό της απαιτούμενης συζήτησης κατά τα προσεχή έτη. Προτεραιότητα είναι η δημιουργία μιας «ομάδας καταλύτη» από ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και την Επιτροπή, με σκοπό τη διερεύνηση των συγκεκριμένων ζητημάτων που προσδιορίζονται στην έκθεση προόδου. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση προόδου, στόχος θα είναι η δημιουργία ενός εφικτού μακροπρόθεσμου σεναρίου και μιας μεθόδου για την υλοποίηση αυτού του σεναρίου μέσω, μεταξύ άλλων, περαιτέρω «πιλοτικών σχεδίων» και εργασιών δέουσας επιμέλειας για συνέργειες με άλλους παράγοντες, καθώς και κατάλληλων νομικών αναλύσεων και ασκήσεων κόστους/οφέλους. Η Επιτροπή προτίθεται να συμμετάσχει ενεργά στην προσπάθεια αυτή.

III.Ανάπτυξη της διακυβέρνησης της τελωνειακής ένωσης

Το Συμβούλιο και η Επιτροπή συμφωνούν ως προς την ανάγκη για μια μακροπρόθεσμη γενική πολιτική και ένα κοινό όραμα επιχειρησιακής διαχείρισης για την τελωνειακή ένωση. Αυτό θα καταστήσει δυνατή τη λήψη των αναγκαίων αποφάσεων με τρόπο συνεργατικό και χωρίς αποκλεισμούς μεταξύ των διαφόρων πολιτικών με τα διαφορετικά ενδιαφερόμενα μέρη, λαμβανομένων υπόψη των επιμέρους αναγκών.

Μία από τις ομάδες που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν για τους σκοπούς αυτής της κοινής διαχείρισης της τελωνειακής ένωσης είναι η συμβουλευτική ομάδα των γενικών διευθυντών τελωνείων («ομάδα τελωνειακής πολιτικής») της Επιτροπής. Η συμμετοχή της ομάδας τελωνειακής πολιτικής στην επανεξέταση των ημερομηνιών εφαρμογής των ηλεκτρονικών συστημάτων που προβλέπονται στον ενωσιακό τελωνειακό κώδικα αποτελεί πρόσφατο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μια ενισχυμένη σύμπραξη ανάμεσα στην Επιτροπή και τα κράτη μέλη μπορεί να συμβάλει στην αποτελεσματική διαχείριση των τελωνειακών προτεραιοτήτων. Η Επιτροπή προτείνει να ανατεθεί στην ομάδα αυτή πιο σαφής και συγκεκριμένος ρόλος όσον αφορά τις εργασίες της στην τελωνειακή ένωση.

Η Επιτροπή δρομολόγησε τη διαδικασία μετατροπής της ομάδας τελωνειακής πολιτικής σε επίσημη ομάδα εμπειρογνωμόνων με σαφή καθήκοντα και εσωτερικό κανονισμό 27 .

IV.Συνέχιση της ανάπτυξης των επιδόσεων της τελωνειακής ένωσης

Η συνεχής παρακολούθηση της πολιτικής καθώς και η ανάλυση και η εκτίμηση των πιθανών επιπτώσεων αποτελούν ουσιαστικές συνιστώσες της διακυβέρνησης της τελωνειακής ένωσης. Προς τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες για την ανάπτυξη του εργαλείου για τις επιδόσεις της τελωνειακής ένωσης, ώστε να συμβάλει στην καθοδήγηση της διαμόρφωσης της πολιτικής και της λήψης στρατηγικών αποφάσεων. Αυτό το εργαλείο θα επιτρέψει τη συστηματική αξιολόγηση των επιδόσεων της τελωνειακής ένωσης βάσει των στρατηγικών στόχων της ως προς την αποδοτικότητα, την αποτελεσματικότητα και την ομοιομορφία με την ανάλυση βασικών τάσεων και ως εκ τούτου τον εντοπισμό των τομέων που επιδέχονται βελτίωση. Πρόκειται για ένα απαραίτητο εργαλείο ευαισθητοποίησης των βασικών ενδιαφερόμενων μερών και του ευρύτερου κοινού όσον αφορά τα επιτεύγματα και την προστιθέμενη αξία της τελωνειακής ένωσης.

Το εργαλείο για τις επιδόσεις της τελωνειακής ένωσης αξιολογεί τη λειτουργία της τελωνειακής ένωσης, με γνώμονα κύριους δείκτες επιδόσεων σε σειρά τομέων όπως η προστασία των οικονομικών συμφερόντων, η διασφάλιση της ασφάλειας και της προστασίας των πολιτών της ΕΕ και η αξιολόγηση της σημασίας των τελωνείων ως προς τη συμβολή τους στην ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Μολονότι έχει ήδη αποδείξει την αξία του, το εργαλείο για τις επιδόσεις της τελωνειακής ένωσης πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω ώστε να ενισχυθεί η χάραξη πολιτικής με γνώμονα τα δεδομένα, μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη κύριων δεικτών επιδόσεων και την ενίσχυση της χρήσης του συστήματος τιμών αναφοράς καθώς και σύγχρονων αναλυτικών μεθόδων και εργαλείων. Στο πλαίσιο αυτό, είναι απαραίτητη η αξιοποίηση των συνεργειών ανάμεσα στις τελωνειακές αρχές, την Επιτροπή, άλλες αρχές με αρμοδιότητες διαχείρισης συνόρων και διεθνείς οργανισμούς, προκειμένου να καταστεί δυνατή η επαναχρησιμοποίηση των πηγών δεδομένων και να αποφευχθεί η ενδεχόμενη επικάλυψη. 

V.Ενιαία θυρίδα

Η Επιτροπή υποστηρίζει τις εργασίες για τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος ενιαίας θυρίδας για τα τελωνεία της ΕΕ, το οποίο θα επιτρέπει σε έναν οικονομικό φορέα να υποβάλλει τα απαιτούμενα δεδομένα για ευρύ φάσμα κανονιστικών σκοπών (π.χ. κτηνιατρικού, υγειονομικού, περιβαλλοντικού χαρακτήρα κ.λπ.) σε τυποποιημένο μορφότυπο, προς πολλαπλούς αποδέκτες και μέσω εναρμονισμένων σημείων πρόσβασης. Μια ενιαία θυρίδα για τα τελωνεία της ΕΕ μπορεί να αποφέρει πολλαπλά κέρδη και να ωφελήσει τόσο τον εμπορικό κλάδο όσο και τις κανονιστικές αρχές. Πρόκειται για έναν περίπλοκο τομέα, όπου απαιτείται προσοχή ώστε να αποφεύγονται οι επικαλύψεις και οι περιττές δαπάνες. Με βάση όσα προαναφέρθηκαν, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη έχουν συμφωνήσει να εφαρμόσουν το περιβάλλον ενιαίας θυρίδας για τα τελωνεία μέσω μιας προσέγγισης κατά φάσεις. Η πρώτη φάση περιλαμβάνει την παροχή εργαλείων για τη σύνδεση των συστημάτων χορήγησης πιστοποιητικών της ΕΕ με τα εθνικά συστήματα, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αυτοματοποιημένη αποδοχή από τις τελωνειακές αρχές των κρατών μελών των ηλεκτρονικών πιστοποιητικών που εκδίδουν άλλες αρχές για τις οποίες έχει δημιουργηθεί βάση δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ. Μια πιθανή επόμενη φάση μπορεί να έχει ως στόχο την παροχή ενός πλαισίου στήριξης για τη δημιουργία ολοκληρωμένου και συνεκτικού περιβάλλοντος για τις υπηρεσίες ενιαίας θυρίδας των τελωνείων στην ΕΕ.

Η Επιτροπή συνεχίζει τις εργασίες της προς ένα περιβάλλον ενιαίας θυρίδας της ΕΕ για τα τελωνεία και, σε συτή τη βάση, θα εξετάσει πιθανά περαιτέρω μέτρα.

VI.Βελτιώσεις στην τελωνειακή και φορολογική συνεργασία

Η ανάγκη για βελτιώσεις στη συνεργασία ανάμεσα στις τελωνειακές και τις φορολογικές αρχές είναι ζωτικής σημασίας, ιδίως δεδομένου ότι τα τελωνεία διασφαλίζουν την ορθή εφαρμογή του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης στις εισαγωγές των εμπορευμάτων. Τα οφέλη της συνεργασίας, τα οποία έχουν τονιστεί επανειλημμένα από το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο και την Επιτροπή, περιλαμβάνουν την επίτευξη καλύτερης ισορροπίας μεταξύ των ελέγχων και της διευκόλυνσης του εμπορίου, την εξάλειψη των αναντιστοιχιών μεταξύ των κανόνων, τη συνδρομή στην καταπολέμηση της απάτης και πιο εξορθολογισμένες διοικήσεις. Το περασμένο έτος σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις προς αυτή την κατεύθυνση.

Τον Δεκέμβριο του 2017, τα κράτη μέλη συμφώνησαν 28 να παρέχουν απλούστερους και πιο αποτελεσματικούς κανόνες ΦΠΑ για τις επιχειρήσεις που πωλούν εμπορεύματα μέσω διαδικτύου στους καταναλωτές, καθώς και να άρουν την υφιστάμενη απαλλαγή από τον ΦΠΑ για τις εισαγωγές μικροδεμάτων από χώρες εκτός ΕΕ, η οποία οδηγεί σε αθέμιτο ανταγωνισμό και στρέβλωση εις βάρος των εταιρειών της ΕΕ. Υπό εξέλιξη είναι οι συζητήσεις με τις τελωνειακές και φορολογικές αρχές καθώς τα τελωνεία πρόκειται να αναλάβουν σημαντικές αρμοδιότητες ως προς τη διαχείριση της εφαρμογής του ΦΠΑ στις εισαγωγές σύμφωνα με τους νέους κανόνες.

Τον Νοέμβριο του 2017, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση 29 με σκοπό να θωρακίσει το σύστημα του ΦΠΑ έναντι της απάτης και να καταπολεμήσει τις μεγάλης κλίμακας απάτες στον τομέα του ΦΠΑ. Στόχος της πρότασης είναι η βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ τελωνειακών και φορολογικών αρχών αναφορικά με την είσπραξη ΦΠΑ στις εισαγωγές από χώρες εκτός της ΕΕ, προκειμένου να αποτραπεί η κατάχρηση ενός μέτρου διευκόλυνσης του εμπορίου, το οποίο είναι γνωστό ως τελωνειακό καθεστώς 42. Η εν λόγω πρόταση αντιμετωπίζει τις αδυναμίες που αποκαλύπτονται από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο και από τις έρευνες που διενεργούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης όσον αφορά την εφαρμογή αυτού του τελωνειακού καθεστώτος.

Οι διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο είναι υπό εξέλιξη και μια συμφωνία σχετικά με αυτή την πρωτοβουλία αποτελεί σημαντικό τμήμα του θεματολογίου για τα τελωνεία κατά τα προσεχή έτη. Τα νομοθετικά μέτρα θα πρέπει να συνοδεύονται από συγκεκριμένη δέσμευση εκ μέρους των φορολογικών και τελωνειακών αρχών των κρατών μελών, προκειμένου να θεσπιστούν οι αναγκαίοι δίαυλοι συνεργασίας.

Επιπλέον, η μελλοντική Ευρωπαϊκή Εισαγγελία 30  θα έχει την αρμοδιότητα να ερευνά και να διώκει την απάτη σε επίπεδο ΕΕ και άλλα εγκλήματα που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης, όπως η τελωνειακή απάτη και οι υποθέσεις σοβαρής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Η οδηγία ΠΟΣ 31  η οποία εκδόθηκε στις 5 Ιουλίου 2017, εναρμονίζει τους ορισμούς, τις κυρώσεις και τις προθεσμίες παραγραφής για τα ίδια εγκλήματα.

Η Επιτροπή και οι τελωνειακές αρχές των κρατών μελών πρέπει να συνεχίσουν εντατικά τις εργασίες προετοιμασίας ενόψει του 2021, έτος κατά το οποίο η υφιστάμενη απαλλαγή από τον ΦΠΑ 32 για εμπορεύματα αξίας κατώτερης των 22 EUR με προέλευση από χώρες εκτός ΕΕ θα λήξει και, ως εκ τούτου, τα τελωνεία θα πρέπει ενδεχομένως να εισπράττουν ΦΠΑ για μεγαλύτερο αριθμό εισαγόμενων εμπορευμάτων.

VII.Συνέχιση της συμμετοχής του εμπορικού κλάδου στην τελωνειακή νομοθεσία της ΕΕ

Ο εμπορικός κλάδος εξακολουθεί να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια διασφάλισης της λειτουργικότητας των τελωνειακών διαδικασιών και κανόνων, αφενός, και της επίτευξης κατάλληλης ισορροπίας ανάμεσα στις απαιτήσεις των νόμιμων εμπόρων και στους αποτελεσματικούς ελέγχους, αφετέρου. Η Επιτροπή αναπτύσσει περαιτέρω τον μηχανισμό ενίσχυσης της διάστασης του εμπορίου σε διαφορετικά στάδια των διαδικασιών, με την επανεξέταση των όρων αναφοράς του κύριου φορέα διαβούλευσης – της ομάδας εμπορικών επαφών. Εκτός από την κύρια πλατφόρμα, η Επιτροπή προάγει επίσης κοινές συζητήσεις μεταξύ των τελωνειακών αρχών και του εμπορικού κλάδου στα διάφορα στάδια ανάπτυξης και εφαρμογής της νομοθεσίας.

Οι αναθεωρημένοι όροι αναφοράς της ομάδας εμπορικών επαφών συμφωνήθηκαν και δημοσιεύθηκαν το 2017 33 . Μια προορατική προσέγγιση από την πλευρά του εμπορικού κλάδου θα είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι η μεγαλύτερη αξία μπορεί να επιτευχθεί από αυτές τις ρυθμίσεις στενότερης συνεργασίας. Από την πλευρά της, η Επιτροπή θα συνεχίσει να οργανώνει τακτικές διαβουλεύσεις με εκπροσώπους του εμπορικού κλάδου αξιοποιώντας αυτές τις νέες ρυθμίσεις.

VIII.Αυξημένη ενοποίηση των επιχειρήσεων και της διαχείρισης μεταξύ τελωνειακών αρχών

Η Επιτροπή πιστεύει ότι η εμβάθυνση της επιχειρησιακής συνεργασίας μεταξύ των εθνικών τελωνειακών αρχών είναι ζωτικής σημασίας. Ειδικότερα, από την άποψη του κοινού πλαισίου διαχείρισης κινδύνων της ΕΕ για τους τελωνειακούς ελέγχους, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις οργανωσιακές ικανότητες για συνεργασία, ούτως ώστε να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή απόδοση των επενδύσεων σε νέα δεδομένα, συστήματα και κανόνες.

Ενώ η εφαρμογή της τελωνειακής νομοθεσίας αποτελεί ευθύνη των μεμονωμένων κρατών μελών, η ομοιόμορφη εφαρμογή αποτελεί αρμοδιότητα και μέριμνα της τελωνειακής ένωσης στο σύνολό της. Το πρόγραμμα «Τελωνεία 2020» παρέχει το οργανωσιακό, μεθοδολογικό και δημοσιονομικό πλαίσιο για τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών τελωνειακών αρχών, προκειμένου να καθίσταται δυνατή η βαθύτερη ολοκλήρωση σε επιχειρησιακό επίπεδο. Η προστιθέμενη αξία είναι κυρίως παρούσα στον τομέα των ηλεκτρονικών συστημάτων όπου το πρόγραμμα επιτρέπει την ανάπτυξη και τη λειτουργία των διευρωπαϊκών συστημάτων. Ωστόσο, το πρόγραμμα ενέχει επίσης σημαντική προστιθέμενη αξία σε επίπεδο δραστηριοτήτων συνεργασίας, όπως οι ομάδες σχεδίου, εκ των οποίων πολλές έχουν επιτύχει πολύτιμα αποτελέσματα για την τελωνειακή ένωση 34 .

Μια καινοτομία στο πλαίσιο του προγράμματος «Τελωνεία 2020» είναι οι ομάδες εμπειρογνωμόνων, σκοπός των οποίων είναι η επίτευξη αποτελεσμάτων χάρη σε μια πιο εντατική συνεργασία μεταξύ περιορισμένου αριθμού χωρών σχετικά με ένα συγκεκριμένο θέμα. Αρκετές ομάδες εμπειρογνωμόνων που συστάθηκαν το 2016 παρείχαν ελπιδοφόρα αποτελέσματα το 2017, όπως τα εργαστήρια των εθνικών τελωνειακών αρχών που συγκέντρωσαν εμπειρογνωσία και εξοπλισμό για την ανάλυση δειγμάτων και την ανταλλαγή αποτελεσμάτων και η CELBET – βλ. πίνακα κατωτέρω. Παρά τα ελπιδοφόρα αποτελέσματα, μερικές ομάδες εμπειρογνωμόνων δεν έχουν αξιοποιηθεί πλήρως. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2017, αυτό μπορεί να οφείλεται, μεταξύ άλλων, στη μεγάλη διοικητική επιβάρυνση που συνεπάγεται η σύσταση και η λειτουργία των ομάδων εμπειρογνωμόνων.

CELBET (Τελωνειακή ομάδα εμπειρογνωμόνων ανατολικών χερσαίων συνόρων 35 ) Αυτή η ομάδα εμπειρογνωμόνων συγκεντρώνει 11 κράτη μέλη με ανατολικά και νοτιοανατολικά χερσαία σύνορα 36 για διάστημα 18 μηνών, με κόστος συγχρηματοδότησης της ΕΕ που ανέρχεται σε 927 000 EUR. Τα ελπιδοφόρα αποτελέσματα περιλαμβάνουν τα εξής: ·Διαχείριση κινδύνου: κοινή δημιουργία προφίλ κινδύνου και αξιολόγησή τους μετά τη χρήση ·Επιχειρησιακοί έλεγχοι: χαρτογράφηση των μη εμπορικών σημείων συνοριακής διέλευσης· πραγματοποίηση κοινών εντατικών δράσεων σε επιλεγμένα σημεία συνοριακής διέλευσης ·Εξοπλισμός και προμήθειες: απογραφή όλου του διαθέσιμου εξοπλισμού ελέγχου και ανίχνευσης στους μεθοριακούς σταθμούς, τυπολογία και ανάλυση ελλείψεων ·Κατάρτιση: ανάλυση ελλείψεων όσον αφορά την κατάρτιση και προετοιμασία εκπαιδευτικού υλικού για τους συνοριοφύλακες και τους τελωνειακούς υπαλλήλους. ·Αξιολόγηση/μέτρηση επιδόσεων: εργασία σχετικά με τους κύριους δείκτες επιδόσεων για τα σημεία συνοριακής διέλευσης, ·Συνεργασία με συνοριοφύλακες και γειτονικές χώρες: συστάσεις για τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών κατά την εργασία σε χερσαία σημεία συνοριακής διέλευσης.

Η λειτουργία της τελωνειακής ένωσης και η περαιτέρω ολοκλήρωση των εθνικών τελωνειακών αρχών που την εφαρμόζουν παραμένουν πλήρως εξαρτώμενες από το πρόγραμμα για τα Τελωνεία. Ενόψει των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο κόσμος, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η τελωνειακή ένωση, είναι πολύ σημαντικό το πρόγραμμα αυτό να συνεχιστεί μετά το 2020.

Η Επιτροπή υπέβαλε πρόσφατα προτάσεις για τη θέσπιση i) ενός νέου προγράμματος για τα τελωνεία που στοχεύει στην παροχή σταθερής βάσης έναντι των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η τελωνειακή ένωση, ιδίως με την εμβάθυνση των υφιστάμενων μηχανισμών συνεργασίας και των στοιχείων ανάπτυξης ικανοτήτων και ii) ενός ταμείου για τον εξοπλισμό τελωνειακού ελέγχου με στόχο τη στήριξη για τη διενέργεια ισοδύναμων τελωνειακών ελέγχων.

4.ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

Η τελωνειακή ένωση δεν μπορεί να είναι στατική. Οι αγορές, το εμπόριο και οι τεχνολογίες είναι δυναμικοί τομείς και η τελωνειακή ένωση οφείλει να στηρίζει τις εξελίξεις. Στο πλαίσιο αυτό, οι τελωνειακές διοικήσεις των κρατών μελών πρέπει όχι μόνο να σημειώνουν πρόοδο στους τομείς που περιγράφονται στο προηγούμενο κεφάλαιο, αλλά και να εξετάζουν στρατηγικές μελλοντικής ανάπτυξης, νέες προσεγγίσεις και διαφορετικούς τρόπους εργασίας, λαμβανομένων επίσης υπόψη των πιέσεων που ασκούνται λόγω των πιο περιορισμένων πόρων και του ενδεχόμενου ύπαρξης αυξημένων αρμοδιοτήτων στο μέλλον. Υπό το πνεύμα αυτό, η Επιτροπή προτείνει τον ακόλουθο κατάλογο θεμάτων προτεραιότητας προς εξέταση σε φόρουμ για την τελωνειακή πολιτική που θα πραγματοποιηθούν στο εγγύς μέλλον:

α) Διαχείριση του Brexit. Η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την τελωνειακή της ένωση και η συνεπακόλουθη αλλαγή λόγω του ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα καταστεί τρίτη χώρα θα επιφέρουν σημαντικές επιπτώσεις σε όλες τις τελωνειακές διαδικασίες. Η εξασφάλιση μιας εύρυθμης αποχώρησης και η εφαρμογή αλλαγών, όπως οι τροποποιήσεις στις τελωνειακές διαδικασίες, θα έχουν αντίκτυπο στους πόρους της Επιτροπής και των κρατών μελών, ιδίως λόγω των σημαντικών αβεβαιοτήτων που συνδέονται με την ίδια την αποχώρηση. Η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, ελέγχει τις τελωνειακές διαδικασίες και τα καθεστώτα, προκειμένου να εντοπιστούν οι νομικές πτυχές, οι πτυχές ΤΠ και άλλες πτυχές που πρέπει να εξεταστούν ενόψει της αποχώρησης. Είναι σαφές ότι τα εν λόγω μέτρα θα απαιτήσουν προσαρμογές στα τελωνειακά συστήματα ΤΠ, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε επιπρόσθετες δαπάνες και αυξημένη ζήτηση πόρων και συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής καθώς και μεταξύ των ίδιων των κρατών μελών. Ομοίως, απαιτούνται προσαρμογές από την πλευρά των οικονομικών φορέων. Ως πρώτο βήμα για την ενημέρωση των ενδιαφερόμενων φορέων, έχει δημοσιευθεί ανακοίνωση σχετικά με τις συνέπειες της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου στον τομέα των τελωνείων και στις συναφείς πτυχές της έμμεσης φορολογίας (ΦΠΑ και ειδικοί φόροι κατανάλωσης).

β) Ενίσχυση των ελέγχων και αντιμετώπιση της απάτης. Δεδομένου ότι η αποφυγή καταβολής τελωνειακών δασμών και ΦΠΑ πρέπει να αντισταθμίζεται από μεγαλύτερες συνεισφορές των κρατών μελών στον προϋπολογισμό της ΕΕ με αποτέλεσμα να επιβαρύνονται τελικά οι φορολογούμενοι της ΕΕ, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να διερευνήσουν τον τρόπο βελτίωσης της αποδοτικότητας των ελέγχων. Προκειμένου να εξασφαλιστεί κοινή προσέγγιση στη διαχείριση των χρηματοοικονομικών κινδύνων στον τομέα των τελωνείων στο σύνολο της ΕΕ, η Επιτροπή ενέκρινε πρόσφατα απόφαση σχετικά με τα κοινά κριτήρια και πρότυπα για τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους 37 . Λαμβανομένου υπόψη του όγκου της διασυνοριακής δραστηριότητας, η επιτυχημένη αντιμετώπιση της απάτης μπορεί να χρειαστεί να συμπεριλάβει νέους και ποικίλους τρόπους ελέγχου των εμπορευμάτων, για παράδειγμα μέσω της βελτιστοποίησης της χρήσης των συστημάτων ΤΠ ώστε να υπάρξει καλύτερη στόχευση σε ελέγχους για τις επικίνδυνες συναλλαγές, καθώς και της μεγαλύτερης εξάρτησης από έμπιστους εμπόρους και τα δεδομένα τους, χωρίς να παραβλέπονται οι δοκιμασμένες και αξιόπιστες μέθοδοι ελέγχου σε καταστάσεις όπου κρίνεται σκόπιμο.

 

γ) Ευρύτερη χρήση της παρακολούθησης της τελωνειακής νομοθεσίας της ΕΕ. Η ομοιόμορφη εφαρμογή της τελωνειακής νομοθεσίας από τα κράτη μέλη είναι ζωτικής σημασίας, καθώς οι απατεώνες μπορούν να εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες ενός εξωτερικού συνόρου για να δημιουργούν προβλήματα που αφορούν το σύνολο της τελωνειακής ένωσης. Η Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί την εφαρμογή από τα κράτη μέλη των κοινών τελωνειακών κανόνων και να ενεργεί, εφόσον χρειάζεται, ώστε να διασφαλίζει τη συμμόρφωσή τους. Παρότι οι διαδικασίες επί παραβάσει αποτελούν σημαντικό μέσο προς τον σκοπό αυτό, πρέπει να θεωρούνται έσχατο μέτρο. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή αναλαμβάνει δραστηριότητες συνεργασίας και ανάπτυξης ικανοτήτων μεταξύ των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης από ομοτίμους, με στόχο την προώθηση των βέλτιστων πρακτικών και τη συνολική ευαισθητοποίηση όσον αφορά τους τελωνειακούς κανόνες. Η τρέχουσα πολιτική της Επιτροπής για την παρακολούθηση της τελωνειακής ένωσης εξετάζεται ήδη, με στόχο την καλύτερη κατανόηση της διαδικασίας εκ μέρους όλων των μερών και την καλύτερη χρήση των πόρων.

δ) Βελτίωση της αποδοτικότητας των τελωνειακών διοικήσεων. Η μεγαλύτερη συνεργασία ανάμεσα στις επιτόπιες επιχειρησιακές υπηρεσίες, καθώς και μεταξύ των φορολογικών και τελωνειακών διοικήσεων, θα μπορούσε να επιτρέψει την αποδοτικότερη χρήση των περιορισμένων πόρων. Τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τα τρέχοντα σχέδια στο πλαίσιο του προγράμματος «Τελωνεία 2020» υποδεικνύουν ότι η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής στον τομέα αυτό προσφέρει υψηλή προστιθέμενη αξία και επομένως θα πρέπει να συνεχιστεί, π.χ. με σκοπό τη διερεύνηση νέων τεχνικών ανάλυσης δεδομένων, τη δοκιμή συνεργατικών μεθόδων εργασίας και τον προσδιορισμό πιθανών αναγκών δυναμικότητας για τη στήριξη των κρατών μελών όσον αφορά τη στοχοθέτηση διεθνικών κινδύνων κατά τις εργασίες εκτελωνισμού και εκ των υστέρων ελέγχου.

ε) Αξιοποίηση της καινοτομίας. Η νέα ψηφιακή πραγματικότητα με τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα της, τους τρόπους εργασίας, τον αυτοματισμό, τον κατακερματισμό και τις αλλαγές στην αξιακή αλυσίδα επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, τη δικαιοσύνη που αποσκοπεί να επιτύχει και την ασφάλεια και την προστασία της. Είναι πολύ σημαντικό η Ένωση να συμβαδίζει με τις εξελισσόμενες τεχνολογίες και να τις αξιοποιεί, μεταξύ άλλων κυρίως την ανάλυση δεδομένων και την επερχόμενη προσέγγιση blockchain (αλυσίδα συστοιχιών), όπως έχει ήδη συζητηθεί με τα κράτη μέλη σε αρκετές περιπτώσεις. Η διατομεακή συνεργασία και η διαλειτουργικότητα αποτελούν βασικές απαιτήσεις που υποστηρίζουν όλες τις τεχνολογικές εξελίξεις. Η θέσπιση νέων ευρωπαϊκών και διεθνών προτύπων μπορεί επίσης να είναι απαραίτητη.

στ) Βελτιστοποίηση των τελωνειακών ηλεκτρονικών συστημάτων και της χρήσης τους. Η αυξημένη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα των ηλεκτρονικών συστημάτων είναι ζωτικής σημασίας ώστε να μειωθεί το συνολικό κόστος και να αποφευχθεί ο διπλασιασμός του κόστους για την ανάπτυξη, τη συντήρηση και τη λειτουργία των συστημάτων. Υπάρχει ήδη έντονο αίτημα από τα κράτη μέλη να διερευνηθεί το ενδεχόμενο τα συστήματα να είναι περισσότερο κεντρικά και να εξεταστούν λύσεις συνεργασίας, όπως περιγράφεται στην έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τη στρατηγική ΤΠ για τα τελωνεία. 38 Με βάση την έκθεση, η Επιτροπή πρόκειται σύντομα να συμμετάσχει ενεργά στην ανάλυση διαφορετικών εναλλακτικών λύσεων στον τομέα αυτό.

ζ) Αντιμετώπιση των προκλήσεων του ηλεκτρονικού εμπορίου. Οι προκλήσεις του ηλεκτρονικού εμπορίου για τα τελωνεία είναι πλέον ευρέως γνωστές. Σήμερα, οι τελωνειακές αρχές καλούνται να αντιμετωπίσουν μια εντυπωσιακή αύξηση του όγκου των εμπορευμάτων που αγοράζονται μέσω διαδικτύου από χώρες εκτός ΕΕ σε επίπεδο ελέγχων και είσπραξης των επιβαλλόμενων δασμών. Ειδικότερα, ο όγκος των εμπορευμάτων χαμηλής αξίας που εισάγονται στην ΕΕ αυξάνεται ετησίως κατά 10-15 %. Παρότι εφαρμόζουν αποτελεσματικούς ελέγχους για την αντιμετώπιση της απάτης κατά προτεραιότητα και για την είσπραξη των επιβαλλόμενων δασμών στα εμπορεύματα αυτά κατά την εισαγωγή, οι τελωνειακές αρχές οφείλουν παράλληλα να στηρίζουν και να διευκολύνουν την ανάπτυξη αυτής της μορφής εμπορίου που αποφέρει σημαντικά οφέλη σε επιχειρήσεις και πολίτες. Η Επιτροπή στηρίζει ενεργά τους εμπόρους ενόψει της προετοιμασίας για την ηλεκτρονική παροχή πληροφοριών προ της άφιξης για λόγους ασφαλείας και προστασίας έως το 2020, όπως προβλέπεται στον ενωσιακό τελωνειακό κώδικα.

η) Αξιοποίηση της τελωνειακής ένωσης για τη βελτίωση της ασφάλειας της ΕΕ. Η δράση για τη βελτίωση της ασφάλειας της ΕΕ συνεπάγεται την εξέταση των τρόπων με τους οποίους οι κοινές πολιτικές στους τομείς της αστυνομίας, της διαχείρισης των συνόρων και των τελωνείων μπορούν να εφαρμοστούν ώστε να υπάρχει καλύτερη συνεργασία με στόχο τη στήριξη στην καταπολέμηση του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας, καθώς και τη βελτίωση της προστασίας ιδίως στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Οι τομείς για την πρακτική συνεργασία σε επιχειρησιακό επίπεδο με τους συνοριοφύλακες και τον Ευρωπαϊκό Οργανισµό Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής θα πρέπει επίσης να διερευνηθούν περαιτέρω. Ως κατ’ εξοχήν αρμόδια αρχή για την εποπτεία της κυκλοφορίας των εμπορευμάτων διαμέσου των εξωτερικών συνόρων, με ειδική αρμοδιότητα όσον αφορά την εκ των προτέρων ανάλυση κινδύνου για τα φορτία, τα τελωνεία είναι βασικός εταίρος των αρχών ασφάλειας και επιβολής του νόμου για την καταπολέμηση των διεθνικών απειλών.

θ) Συνέχιση των εργασιών για την ανάπτυξη διεθνεών σχέσεων.  Το 2017, οι εισαγωγές από τρίτες χώρες στην ΕΕ ανήλθαν σε 1 879 δισ. EUR και οι εξαγωγές από την ΕΕ προς τρίτες χώρες ανήλθαν σε 1 859 δισ. EUR 39 . Ο όγκος του εξωτερικού εμπορίου βαίνει συνεχώς αυξανόμενος. Τούτο απαιτεί συνεχή και εντεινόμενη συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των τρίτων χωρών με στόχο αφενός τη βελτίωση της συμμόρφωσης με τους τελωνειακούς κανονισμούς και, αφετέρου, τη διευκόλυνση του εμπορίου της ΕΕ με τον υπόλοιπο κόσμο. Η προσέγγιση αυτή πρέπει να συνοδεύεται από προσπάθειες που αποσκοπούν στην ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού σε διεθνές επίπεδο, στο πλαίσιο του φόρουμ του Παγκόσμιου Οργανισμού Τελωνείων, μέσω της περαιτέρω ενίσχυσης του καθεστώτος των εγκεκριμένων οικονομικών φορέων. Η περαιτέρω εξέλιξη της αμοιβαίας αναγνώρισης των προγραμμάτων εγκεκριμένων οικονομικών φορέων με χώρες εταίρους, όπως συμβαίνει ήδη με τις ΗΠΑ, την Κίνα, την Ιαπωνία, την Ελβετία και τη Νορβηγία, είναι επίσης σημαντική ώστε να ενθαρρυνθεί η ευρύτερη υιοθέτηση του καθεστώτος του εγκεκριμένου οικονομικού φορέα.

5.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η τελωνειακή ένωση βρίσκεται σε σταυροδρόμι. Διαθέτουμε ένα νέο νομικό πλαίσιο, νέες μεθόδους εργασίας και νέα εργαλεία ΤΠ. Όλα αυτά πρέπει να συνδυαστούν κατά τα προσεχή έτη σε μια συνεκτική εφαρμογή που ενθαρρύνει τη συμμόρφωση και στοχεύει σε τομείς κινδύνου, ενώ παράλληλα προσεγγίζει άλλους τομείς πολιτικής, κυρίως την ασφάλεια, προκειμένου να ενισχυθούν οι κοινές πολιτικές της ΕΕ.

Η ανάπτυξη της τελωνειακής ένωσης είναι μια δυναμική διαδικασία και τα τελευταία χρόνια έχει επιτευχθεί πρόοδος σε πολλούς τομείς που συνδέονται με την καλύτερη διαχείριση της τελωνειακής ένωσης. Οι εργασίες στους τομείς αυτούς πρέπει να συνεχιστούν. Ωστόσο, παράλληλα, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα τελωνεία της ΕΕ πρέπει να εξετάσουν νέα θέματα προτεραιότητας προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις μελλοντικές προκλήσεις Τα θέματα προτεραιότητας είναι τα ακόλουθα:

·Διαχείριση του Brexit

·Ενίσχυση των ελέγχων και αντιμετώπιση της απάτης

·Ευρύτερη χρήση της παρακολούθησης της τελωνειακής νομοθεσίας της ΕΕ

·Βελτίωση της αποδοτικότητας των τελωνειακών διοικήσεων

·Αξιοποίηση της καινοτομίας

·Βελτιστοποίηση των τελωνειακών ηλεκτρονικών συστημάτων και της χρήσης τους

·Αντιμετώπιση των προκλήσεων του ηλεκτρονικού εμπορίου

·Αξιοποίηση της τελωνειακής ένωσης για τη βελτίωση της ασφάλειας της ΕΕ

·Συνέχιση των εργασιών για την ανάπτυξη διεθνών σχέσεων

Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να εγκρίνουν την παρούσα έκθεση και προσβλέπει στην ενεργό συνεργασία με τα εν λόγω θεσμικά όργανα όσον αφορά τη συνέχεια.

(1)

 COM(2017) 2025

(2)

 Η τελωνειακή ένωση αποτελείται από τα 28 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ορισμένα εδάφη του Ηνωμένου Βασιλείου που δεν ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το Μονακό. 

(3)

 Η συνολική στατιστική αξία των εμπορικών ροών της ΕΕ-28 ανήλθε σε 3,5 τρισ. EUR το 2016 ή 9,5 δισ. EUR ημερησίως (πηγή: Eurostat).

(4)

 Οι τελωνειακοί δασμοί αντιπροσωπεύουν το 14 % του συνολικού προϋπολογισμού της ΕΕ – 20 δισ. EUR το 2016 από εισπραχθέντες δασμούς ύψους 25 δισ. EUR.

(5)

 Το παγκόσμιο εμπόριο άρχισε να σημειώνει σημαντική και σταθερή ανάκαμψη κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2016, με ετήσιο ρυθμό αύξησης του εμπορίου 4,5 % το 2017, σε σύγκριση με μόλις 1,5 % το 2016 – Εαρινή πρόβλεψη 2018, σημείωση αριθ. 1: Έγγραφο θέσης (Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων, Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

(6)

 Η έκθεση προόδου του Συμβουλίου σχετικά με την καταπολέμηση της απάτης που συνδέεται με τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (11760/17, της 8ης Σεπτεμβρίου 2017) επισημαίνει ότι «σύμφωνα με συντηρητικές εκτιμήσεις, το λαθρεμπόριο προϊόντων καπνού κοστίζει στους προϋπολογισμούς των κρατών μελών και της ΕΕ περισσότερα από 10 200 εκατ. EUR σε απώλειες από τα δημόσια έσοδα ετησίως». Παράλληλα τα σημεία συνοριακής διέλευσης των τελωνείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν μεγάλες ελλείψεις σε εξοπλισμούς και συστήματα ελέγχου.

(7)

 Σύμφωνα με στοιχεία από μελέτες που έχουν εκπονηθεί από την Ευρωπόλ και το Γραφείο διανοητικής ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα παραποιημένα και πειρατικά προϊόντα αντιπροσωπεύουν έως και το 5 % όλων των εισαγωγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ήτοι αξία έως και 85 000 εκατ. EUR. Τα εμπορικά σήματα που πλήττονται περισσότερο από τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας είναι πρωτίστως καταχωρισμένα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2017 Situation Report on Counterfeiting and Piracy in the European Union, Europol and European Union Intellectual Property Office, June 2017/Έκθεση για την κατάσταση της παραποίησης/απομίμησης και της πειρατείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2017, Ευρωπόλ και Γραφείο διανοητικής ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ιούνιος 2017).

(8)

Ψήφισμα σχετικά με την αντιμετώπιση των προκλήσεων από την εφαρμογή του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα – 2016/3024

(9)

Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, Ειδική έκθεση αριθ. 19/2017

(10)

INT/ 814

(11)

 COM(2016) 813 final

(12)

 Συμπεράσματα του Συμβουλίου για την ανάπτυξη της τελωνειακής ένωσης της ΕΕ και της διακυβέρνησής της (έγγρ. 7585/1/17 REV 1)

(13)

 Πρόκειται για τον κοινοτικό τελωνειακό κώδικα, ο οποίος έχει πλέον αντικατασταθεί από τον ενωσιακό τελωνειακό κώδικα. Ο ενωσιακός τελωνειακός κώδικας καθιστά δυνατή τη διενέργεια ελέγχων βάσει ανάλυσης κινδύνου σε σχέση με ένα σύνολο απειλών (μεταξύ άλλων κίνδυνοι για την ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος, της υγείας και των καταναλωτών) και στηρίζει τη συμμετοχή των τελωνείων κατά τη διαπίστωση και την πρόληψη σοβαρών εγκλημάτων και τρομοκρατίας όσον αφορά την κυκλοφορία εμπορευμάτων, ανεξαρτήτως του αν έχει διαπραχθεί «τελωνειακή» παράβαση.

(14)

 Το κοινό πλαίσιο διαχείρισης κινδύνων έχει εφοδιάσει τα τελωνεία με νέα κοινά εργαλεία, συμπεριλαμβανομένου ενός τελωνειακού συστήματος διαχείρισης κινδύνων, για την ανταλλαγή πληροφοριών και αποτελεσμάτων σχετικά με τους επιχειρησιακούς κινδύνους, με στόχο τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση του εξαιρετικά ευκίνητου διεθνικού εγκλήματος και την ενίσχυση της ταχείας επέμβασης σε οποιαδήποτε περίπτωση κρίσης στην αλυσίδα εφοδιασμού. Βάσει της πείρας που έχει αποκτηθεί από το τελωνειακό σύστημα διαχείρισης κινδύνων, εντοπίστηκαν βασικοί τομείς που επιδέχονται βελτίωση. Παράλληλα, η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το σχέδιο δράσης για τη διαχείριση τελωνειακών κινδύνων, που επικυρώθηκαν από το Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2014, παρέχουν ένα εκτενές θεματολόγιο για την ενίσχυση της διαχείρισης κινδύνων σε επτά τομείς. 

(15)

https://ec.europa.eu/taxation_customs/sites/taxation/files/facts_figures_en.pdf

(16)

 Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης - Ετήσια έκθεση για την καταπολέμηση της απάτης 2016, SWD(2017)266 final της 20.07.2017.

(17)

 Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής - Εκτίμηση επιπτώσεων - που συνοδεύει το έγγραφο με τίτλο «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους ελέγχους ρευστών διαθεσίμων που εισέρχονται ή εξέρχονται από την Ένωση και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1889/2005, SWD(2016)470 final

(18)

Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του ΕΤΚ – COM(2018) 39 final

(19)

 Απόφαση αριθ. 70/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιανουαρίου 2008, για ένα περιβάλλον χωρίς χαρτί για τα τελωνεία και τις εμπορικές επιχειρήσεις (ΕΕ L 23 της 26.1.2008, σ. 21).

(20)

Όπως, για παράδειγμα, η διεπαφή με το σύστημα πληροφοριών κατά της απάτης (AFIS), ένα πλαίσιο εφαρμογών που παρέχει στις τελωνειακές αρχές των κρατών μελών τη δυνατότητα να εντοπίζουν και να καταπολεμούν την τελωνειακή απάτη.

(21)

 Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2016/578 της Επιτροπής, της 11ης Απριλίου 2016, για την εκπόνηση του προγράμματος εργασιών σχετικά με την ανάπτυξη και εγκατάσταση των ηλεκτρονικών συστημάτων που προβλέπεται στον ενωσιακό τελωνειακό κώδικα

(22)

 Άρθρο 3 του ΕΤΚ

(23)

Έχοντας καθιερωθεί μέσω του πλαισίου προτύπων SAFE του Παγκόσμιου Οργανισμού Τελωνείων (ΠΟΤ) το 2005 και έχοντας αναγνωριστεί διεθνώς ως αποτελεσματικό μέσο για την ασφάλεια της αλυσίδας εφοδιασμού που εξακολουθεί να έχει ως στόχο τη διευκόλυνση του διεθνούς εμπορίου, η έννοια του εγκεκριμένου οικονομικού φορέα (ΕΟΦ) χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο ως σημείο αναφοράς για τη θέσπιση προγραμμάτων έμπιστων εμπόρων σε άλλους τομείς, και ιδίως στην ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας, στην ασφάλεια στη θάλασσα, στους ελέγχους των εξαγωγών αγαθών διπλής χρήσης και στη φορολογία.

(24)

 Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα και την άσκηση της εξουσίας έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων δυνάμει του άρθρου 284 του εν λόγω κώδικα - COM(2018) 39 final

(25)

COM (2018) 85 final, 2 Μαρτίου 2018

(26)

COM(2018) 178 final

(27)

Αναφορά σε περίπτωση ολοκλήρωσης πριν από την έγκριση της έκθεσης.

(28)

http://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2017/12/05/vat-on-electronic-commerce-new-rules-adopted/ 

(29)

 COM(2017) 706 final. 

(30)

Κανονισμός (ΕΕ) 2017/1939 του Συμβουλίου (ΕΕ L 283 της 31.10.2017, σ. 1).

(31)

Οδηγία (ΕΕ) 2017/1371 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουλίου 2017, σχετικά με την καταπολέμηση, μέσω του ποινικού δικαίου, της απάτης εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης (ΕΕ L 198 της 28.7.2017, σ. 29).

(32)

Οδηγία (ΕΕ) 2017/2455, της 5ης Δεκεμβρίου 2017.

(33)

  https://ec.europa.eu/taxation_customs/general-information-customs/customs-trade-consultations_en

(34)

- αναλύσεις για την κίνηση, τις απειλές και τους πόρους στα εξωτερικά χερσαία σύνορα·

- δημιουργία δικτύων εμπειρογνωμόνων, π.χ. στους τομείς των εναέριων, θαλάσσιων και χερσαίων μεταφορών, που ανταλλάσσουν ορθές πρακτικές και επανεξετάζουν επιχειρησιακά/τεχνολογικά θέματα επί τη βάσει ανάλυσης κινδύνων·

- πρωτότυπο κοινής υπηρεσίας για τη στήριξη στοχοθετημένων τελωνειακών ελέγχων εμπορευματοκιβωτίων θαλάσσιων μεταφορών·

- το πρόγραμμα μεταρρύθμισης του συστήματος ελέγχου εισαγωγών το οποίο παρέχει μια νέα πλατφόρμα συνεργασίας μεταξύ των τελωνείων και άλλων αρχών με αρμοδιότητες επιβολής του νόμου στην εκ των προτέρων ανάλυση κινδύνων για τα φορτία, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων που δηλώνονται και τη δυνατότητα ανταλλαγής σε πραγματικό χρόνο των δεδομένων που δηλώνονται και των πληροφοριών σχετικά με τους κινδύνους (συμπεριλαμβανομένων των αποτελεσμάτων ελέγχου).

(35)

 Στην έκθεση της CELBET, της 26ης Σεπτεμβρίου 2017 σχετικά με τη δέσμη εργασιών 3.1 με τίτλο «Απογραφή του υφιστάμενου χρησιμοποιούμενου εξοπλισμού ελέγχου και ανίχνευσης», αναφέρθηκαν τα αποτελέσματα του υποέργου 3.2.1 με τίτλο «Ανάλυση ελλείψεων για κάθε σημείο συνοριακής διέλευσης». Το συμπέρασμα ήταν το εξής (σ. 15 της έκθεσης): «Κύριο αποτέλεσμα της απογραφής [από τα 174 χερσαία σημεία συνοριακής διέλευσης στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ] είναι ότι η κατάσταση με τον εξοπλισμό και την υποδομή δεν είναι ιδανική. Η πιο ανησυχητική πτυχή της ανάλυσης είναι ότι στο 53 % των σημείων συνοριακής διέλευσης δεν υπάρχουν συστήματα αυτόματης αναγνώρισης αριθμού πινακίδας/αριθμού εμπορευματοκιβωτίου που θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια σταθερή βάση και ένα αποτελεσματικό εργαλείο της διαχείρισης κινδύνων. Επιπλέον, το 46 % των σημείων συνοριακής διέλευσης δεν διαθέτει σαρωτές για την επιθεώρηση φορτίων και οχημάτων σε φορτηγά και φορτάμαξες, ενώ στο 51 % των σημείων συνοριακής διέλευσης δεν υπάρχουν ούτε ατομικά εργαλεία ελέγχου χειρός».

(36)

 Εσθονία (συντονιστής), Φινλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Ελλάδα και Κροατία

(37)

Αναφορά σε περίπτωση ολοκλήρωσης πριν από την έγκριση της έκθεσης.

(38)

Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τη στρατηγική ΤΠ για τα τελωνεία - COM(2018) 178 final

(39)

Επιδόσεις της τελωνειακής ένωσης – Ετήσια έκθεση 2016