ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 22.6.2018
COM(2018) 488 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Δέκατη τέταρτη έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, και την κατάσταση που συνεπάγεται η εφαρμογή του κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου 2017
{SWD(2018) 352 final}
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Δέκατη τέταρτη έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, και την κατάσταση που συνεπάγεται η εφαρμογή του κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου 2017
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου για το καθεστώς βάσει του άρθρου 2 του πρωτοκόλλου αριθ. 10 της πράξης προσχώρησης 1 (εφεξής «κανονισμός για την Πράσινη Γραμμή», ΚΠΓ) άρχισε να ισχύει την 1η Μαΐου 2004. Ο κανονισμός αυτός ορίζει τους όρους εφαρμογής των διατάξεων του δικαίου της ΕΕ για την κυκλοφορία των προσώπων, των εμπορευμάτων και των υπηρεσιών διαμέσου της γραμμής που χωρίζει τις περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας που βρίσκονται εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας και τις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο αυτό. Για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των εν λόγω κανόνων, η εφαρμογή τους επεκτάθηκε στο εδαφικό όριο μεταξύ των περιοχών αυτών και της ανατολικής Περιοχής Κυρίαρχων Βάσεων (ΑΠΚΒ) του Ηνωμένου Βασιλείου. 2
Η παρούσα έκθεση καλύπτει την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου 2017.
Κατά την περίοδο αναφοράς η Επιτροπή συνέχισε τον εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη διοίκηση της Περιοχής Κυρίαρχων Βάσεων (ΠΚΒ), σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού, καθώς και με το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο (ΤΚΕΕ).
1. ΔΙΕΛΕΥΣΗ ΠΡΟΣΩΠΩΝ
1.1. Διέλευση από τα εγκεκριμένα σημεία διέλευσης
Ο κανονισμός θεσπίζει σταθερό νομικό πλαίσιο για τη διέλευση των Κυπρίων, άλλων πολιτών της ΕΕ και υπηκόων τρίτων χωρών οι οποίοι διέρχονται από την πράσινη γραμμή στα εγκεκριμένα σημεία διέλευσης. Σημειώθηκε αύξηση του αριθμού των Τουρκοκυπρίων και των Ελληνοκυπρίων που διέσχισαν την πράσινη γραμμή το 2017 σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Αστυνομίας της Κυπριακής Δημοκρατίας (εφεξής: CYPOL), κατά την περίοδο αναφοράς, καταγράφηκαν 646.569 (έναντι 613.111 κατά την προηγούμενη περίοδο) διελεύσεις Ελληνοκυπρίων και 267.467 διελεύσεις ελληνοκυπριακών οχημάτων (έναντι 244.929 κατά την προηγούμενη περίοδο) από τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου, καθώς και 1.140.682 (έναντι 1.138.670) διελεύσεις Τουρκοκυπρίων και 435.882 διελεύσεις τουρκοκυπριακών οχημάτων (έναντι 413.208 κατά την προηγούμενη περίοδο) από το βόρειο τμήμα της Κύπρου προς τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές 3 .
Ο αριθμός πολιτών της ΕΕ πλην Κυπρίων και υπηκόων τρίτων χωρών που διέσχισαν τη Γραμμή αυξήθηκε σημαντικά. Κατά την περίοδο αναφοράς πραγματοποιήθηκαν 822.318 διελεύσεις πολιτών της ΕΕ πλην Κυπρίων και υπηκόων τρίτων χωρών (έναντι 385.426 κατά την προηγούμενη περίοδο). Η σημαντική αύξηση στις διελεύσεις πολιτών της ΕΕ πλην Κυπρίων και υπηκόων τρίτων χωρών αποδόθηκε στη γενική αύξηση του τουρισμού στο νησί.
Τα προαναφερόμενα στοιχεία της CYPOL δεν περιλαμβάνουν στοιχεία σχετικά με τα άτομα και τα οχήματα που διέσχισαν τη Γραμμή από το βόρειο τμήμα της Κύπρου στα σημεία διέλευσης Πέργαμος και Στροβίλια, που τελούν υπό την εποπτεία της ανατολικής Περιοχής Κυρίαρχων Βάσεων του Ηνωμένου Βασιλείου (ΑΠΚΒ). Για τις εν λόγω διελεύσεις, η ΑΠΚΒ αναφέρει ότι καταγράφηκαν 140.913 (έναντι 125.457 κατά την προηγούμενη περίοδο) διελεύσεις Ελληνοκυπρίων και 59.852 διελεύσεις ελληνοκυπριακών οχημάτων (έναντι 49.694 κατά την προηγούμενη περίοδο) προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου. Ταυτόχρονα καταγράφηκαν 457.314 (έναντι 429.807 κατά την προηγούμενη περίοδο) διελεύσεις Τουρκοκυπρίων και 272.090 διελεύσεις τουρκοκυπριακών οχημάτων (έναντι 246.474 κατά την προηγούμενη περίοδο) προς την αντίθετη κατεύθυνση. Επιπλέον, διέσχισαν τη Γραμμή 415.051 (έναντι 295.042 κατά την προηγούμενη περίοδο) πολίτες της ΕΕ πλην Κυπρίων και υπήκοοι τρίτων χωρών.
Το 2017, ο αριθμός των υπαλλήλων της CYPOL που εργάζονται στα σημεία διέλευσης διατηρήθηκε στα 69 άτομα, όσα και το 2016.
Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από την Τουρκοκυπριακή Κοινότητα εμφανίζουν, για το 2017, αύξηση του αριθμού των διελεύσεων από Ελληνοκυπρίους σε 1.066.284 (έναντι 980.724 κατά την προηγούμενη περίοδο) και από ελληνοκυπριακά οχήματα σε 392.300 (έναντι 346.609 κατά την προηγούμενη περίοδο) από τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου. Εμφανίζουν επίσης αύξηση του αριθμού των διελεύσεων Τουρκοκυπρίων σε 1.796.353 (έναντι 1.762.498 κατά την προηγούμενη περίοδο) και τουρκοκυπριακών οχημάτων σε 782.656 (έναντι 728.049 κατά την προηγούμενη περίοδο) προς την αντίθετη κατεύθυνση. Σύμφωνα με τα παρασχεθέντα στατιστικά στοιχεία, 1.546.475 πολίτες της ΕΕ πλην Κυπρίων και υπήκοοι τρίτων χωρών διέσχισαν τη Γραμμή από τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου (έναντι 1.253.446 κατά την προηγούμενη περίοδο).
Δεν αναφέρθηκαν επεισόδια κατά τις διελεύσεις το 2017. Ωστόσο, μέχρι σήμερα οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν επιτρέπουν στα τουρκοκυπριακά λεωφορεία που μεταφέρουν πολίτες της ΕΕ τη διέλευση στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές.
Συνεχίστηκαν οι εργασίες για την κατασκευή των υποδομών που θα επιτρέψουν το άνοιγμα δύο νέων σημείων διέλευσης στη Λεύκα-Απλίκι και στη Δερύνεια.
Η ειρηνευτική δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο (UNFICYP) συνέχισε να διευκολύνει την άσκηση της θρησκευτικής λατρείας και από τις δύο κοινότητες. 4 Ωστόσο η UNFICYP διαπίστωσε με ανησυχία τη μείωση του αριθμού αιτήσεων αδειών για θρησκευτικές τελετές των οποίων της ζητήθηκε να διευκολύνει τη διεκπεραίωση στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, καθώς και μείωση του αριθμού εγκρίσεων των εν λόγω αιτήσεων σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2016.
1.2. Παράνομη μετανάστευση διαμέσου της Πράσινης Γραμμής και άσυλο
Τα αριθμητικά στοιχεία της CYPOL για το 2017 εμφάνισαν αύξηση της παράτυπης μετανάστευσης διαμέσου της πράσινης γραμμής από το βόρειο τμήμα της Κύπρου προς τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές. Το 2017 διέσχισαν τη Γραμμή με τον τρόπο αυτό 1.686 παράτυποι μετανάστες, ενώ το 2016 ο αντίστοιχος αριθμός ήταν 1.499, το δε 2015 ήταν 1.290. Οι χώρες καταγωγής με τον υψηλότερο αριθμό παράτυπων μεταναστών που συνελήφθησαν μετά τη διέλευση της πράσινης γραμμής ήταν η Συρία (753), το Πακιστάν (119), η Σομαλία (111), το Καμερούν (98) και η Τουρκία (74). Από το σύνολο των 1.686 παράτυπων μεταναστών που εντοπίστηκαν, το 90% (ήτοι 1.519) υπέβαλαν αίτηση διεθνούς προστασίας στην Κυπριακή Δημοκρατία. Οι περισσότεροι εξ αυτών ήταν Σύροι (744).
Οι παράτυποι μετανάστες συλλαμβάνονται κατά κανόνα κατά τη διενέργεια ελέγχων κατά μήκος της Γραμμής ή στους αερολιμένες, όταν επιδιώκουν να εγκαταλείψουν την Κύπρο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι παράτυποι μετανάστες πήγαν σε αστυνομικά τμήματα για να ζητήσουν διεθνή προστασία.
Η Αστυνομία της Κυπριακής Δημοκρατίας μπόρεσε να ταυτοποιήσει πρόσωπα που είχαν διασχίσει παράνομα την πράσινη γραμμή εισερχόμενα σε ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές βάσει των ίδιων κριτηρίων που εφαρμόστηκαν κατά τα προηγούμενα έτη, κυρίως μέσω πληροφοριών που περιλαμβάνονταν στα ταξιδιωτικά τους έγγραφα και δηλώσεων των ίδιων των μεταναστών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αυτές, σχεδόν όλοι οι παράτυποι μετανάστες που συνελήφθησαν στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές, μετά την παράτυπη διέλευση της πράσινης γραμμής, έφθασαν στο βόρειο τμήμα της Κύπρου προερχόμενοι από την Τουρκία.
Η τουρκοκυπριακή κοινότητα διαβεβαίωσε ότι στο βόρειο τμήμα της Κύπρου συνεχίστηκαν οι προσπάθειες για την πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης. Το 2017 δεν επετράπη η είσοδος στο βόρειο τμήμα της Κύπρου σε 2.858 άτομα 5 , ενώ 645 άτομα 6 που είχαν συλληφθεί στο βόρειο τμήμα της Κύπρου υποχρεώθηκαν να επιστρέψουν στην Τουρκία, την τελευταία χώρα που είχαν επισκεφθεί πριν από την άφιξη στη νήσο.
Αντιπρόσωποι των δύο κοινοτήτων συναντώνται τακτικά στο πλαίσιο της δικοινοτικής τεχνικής επιτροπής για την εγκληματικότητα και τα ποινικά θέματα (TCCCM) που λειτουργεί υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Ως προέκταση αυτής της επιτροπής, οι δύο κοινότητες συνέχισαν να χρησιμοποιούν έναν κοινό μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών («Joint Communications Room»), ο οποίος παρέχει ένα φόρουμ για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με ποινικές υποθέσεις.
Η CYPOL χαρακτήρισε πολύ καλή τη συνεργασία με τις άλλες αρμόδιες κυβερνητικές υπηρεσίες της Κυπριακής Δημοκρατίας και με τη διοίκηση της ΑΠΚΒ.
Ανατολική Περιοχή Κυρίαρχων Βάσεων (ΑΠΚΒ)
Γενικά, η παράτυπη μετανάστευση από το βόρειο τμήμα της Κύπρου μέσω της ΑΠΚΒ σημείωσε μικρή μείωση. Το 2017 συνελήφθησαν 2 παράτυποι μετανάστες αφότου είχαν περάσει παράτυπα την πράσινη γραμμή. 7 Απαγορεύθηκε η διέλευση της πράσινης γραμμής σε 1.263 άτομα, η πλειονότητα των οποίων ήταν Τούρκοι πολίτες (379). Οι αρχές της ΑΠΚΒ απαγόρευσαν επίσης τη διέλευση της πράσινης γραμμής σε αλλοδαπούς από τις ΗΠΑ, την Ουκρανία, τη Ρωσία, το Ιράν και τη Γεωργία, οι οποίοι έφθασαν μέσω του βορείου τμήματος της Κύπρου. 8 Τα άτομα αυτά οδηγήθηκαν στο σημείο διέλευσης στον Άγιο Δομέτιο προκειμένου να υποβληθούν σε ελέγχους όσον αφορά τις απαιτούμενες διατυπώσεις εισόδου στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Οι αξιωματικοί της Περιοχής Κυρίαρχων Βάσεων (ΠΚΒ) εξακολούθησαν να χαρακτηρίζουν τη συνεργασία τους με την Κυπριακή Δημοκρατία εξαιρετική.
Πέραν των σημείων διέλευσης, η αστυνομία της ΠΚΒ πραγματοποιεί περιπολίες, αναλόγως του κινδύνου και βάσει των πληροφοριών που διαθέτει, για την πάταξη της παράτυπης μετανάστευσης. Οι περιπολίες αυτές συμπληρώνονται με περιπολίες από το τελωνειακό και στρατιωτικό προσωπικό της ΠΚΒ.
Τέσσερα «μη εγκεκριμένα σημεία διέλευσης» στο χωριό Πέργαμος ή πλησίον αυτού, τα οποία χρησιμοποιούν οι κάτοικοι της περιοχής και οι γεωργοί, είναι ιδιαίτερα δύσκολο να ελεγχθούν. Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενες εκθέσεις, αυτά τα «μη εγκεκριμένα σημεία διέλευσης» εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχίες και θα πρέπει να βρεθεί κατάλληλη λύση, σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 του Πρωτοκόλλου αριθ. 3 της Πράξης Προσχώρησης του 2003. 9 Η ΠΚΒ ανέφερε ότι, σε περίπτωση ανάγκης, μπορεί να υπάρξει ταχεία αποστολή προσωπικού στις περιοχές των μη εγκεκριμένων σημείων διέλευσης.
2. ΔΙΕΛΕΥΣΗ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ
2.1. Αξία των εμπορικών συναλλαγών
Σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού για την πράσινη γραμμή, τα εμπορεύματα μπορούν να εισάγονται από περιοχές που δεν τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης σε περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τα κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 4 10 και ότι συνοδεύονται από έγγραφο που εκδίδεται από το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο. Σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1480/2004 της Επιτροπής 11 , το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο (ΤΚΕΕ) και οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, γνωστοποιούσαν σε μηνιαία βάση το είδος, τον όγκο και την αξία των εμπορευμάτων για τα οποία είχαν εκδοθεί συνοδευτικά έγγραφα. Και οι δύο συμπεριέλαβαν τα εμπορεύματα τα οποία διήλθαν στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές μέσω των σημείων διέλευσης Περγάμου και Στροβιλίων, τα οποία τελούν υπό την εποπτεία της διοίκησης της ΠΚΒ.
Σύμφωνα με το ΤΚΕΕ, η συνολική αξία των εμπορευμάτων για τα οποία εκδόθηκαν συνοδευτικά έγγραφα ανήλθε σε 5.697.695 EUR (έναντι 5.017.714 EUR κατά την προηγούμενη περίοδο). Τα αριθμητικά αυτά στοιχεία δείχνουν αύξηση κατά 13,55%, σε σύγκριση με το 2016, της συνολικής αξίας των εμπορευμάτων για τα οποία είχαν εκδοθεί συνοδευτικά έγγραφα.
Σύμφωνα με τις εκθέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας, η συνολική εμπορική αξία των εμπορευμάτων με συνοδευτικά έγγραφα που διήλθαν από την πράσινη γραμμή σημείωσε αύξηση κατά 9,5% και ανήλθε σε 4.790.964 EUR (έναντι 4.374.968,06 EUR κατά την προηγούμενη περίοδο). Το κύριο μέρος της αύξησης αυτής αντιστοιχούσε σε οικοδομικά υλικά. Η γενική αύξηση αποδίδεται στη συνεχιζόμενη οικονομική ανάκαμψη.
Μολονότι δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για την πράσινη γραμμή, σύμφωνα με στοιχεία του Κυπριακού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (ΚΕΒΕ), οι εμπορικές συναλλαγές από τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου μειώθηκαν ελαφρά, περίπου κατά 0,8%, από 1.354.947 EUR το 2016 σε 1.343.524 το 2017. Οι εμπορικές συναλλαγές από τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου αντιπροσωπεύουν το 28,04% των συναλλαγών προς την αντίθετη κατεύθυνση (30,97% το 2016).
Η τουρκοκυπριακή κοινότητα συνέχισε να εφαρμόζει εμπορικό καθεστώς το οποίο «αντανακλά», καταρχήν, τους περιορισμούς του κανονισμού για την πράσινη γραμμή. Οι Τουρκοκύπριοι ενδιαφερόμενοι προσδιόρισαν ως κύριο λόγο του γεγονότος αυτού την προστασία των τοπικών επιχειρήσεων. Το καθεστώς αυτό ωστόσο, δεν εφαρμόζεται πάντα κατά γράμμα.
2.2. Είδος εμπορευμάτων
Το 2017, τα πλαστικά προϊόντα αποτελούσαν το βασικό αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών, ακολουθούμενα από τα οικοδομικά υλικά, τα νωπά ψάρια, τα απορρίμματα ή υπολείμματα και τις πατάτες. 12
Εισήχθησαν και νέα προϊόντα, όπως τα λαθούρια, έντυποι κατάλογοι, έτοιμα υφαντουργικά είδη για καλύμματα οχημάτων και ελιές. Όλες οι συναλλαγές διαμέσου της πράσινης γραμμής ήταν ενδοκυπριακές συναλλαγές.
2.3. Παρατυπίες
Κατά την περίοδο αναφοράς, η Κυπριακή Δημοκρατία γνωστοποίησε στην Επιτροπή μια ειδική υπόθεση παρατυπίας που αφορούσε φορτίο ντοματών, δείγματα των οποίων ελέγχθηκαν από το Γενικό Χημείο του Κράτους, το οποίο επιβεβαίωσε την παρουσία της ουσίας pirimiphos-methyl (μεθυλικό πιριμιφός) πάνω από το επιτρεπόμενο όριο. Η Επιτροπή ενημέρωσε σχετικά το ΤΚΕΕ, το οποίο ζήτησε αμέσως από τον παραγωγό να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλιστεί η πλήρης συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του κοινοτικού κεκτημένου και υπενθύμισε τις εν λόγω απαιτήσεις σε όλους τους εμπόρους λαχανικών και φρούτων.
2.4. Εμπόδια και δυσχέρειες όσον αφορά την κυκλοφορία εμπορευμάτων
Εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια στις συναλλαγές διαμέσου της πράσινης γραμμής και τούτο αποτελεί έναν από τους λόγους, κατά την άποψη της Επιτροπής και Τουρκοκυπρίων επιχειρηματιών, που εξηγούν το περιορισμένο επίπεδο των εμπορικών συναλλαγών.
Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενες εκθέσεις, 13 το θέμα των τουρκοκυπριακών εμπορικών οχημάτων που διέρχονται τη γραμμή προς τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές δεν έχει ακόμη επιλυθεί και μέχρι σήμερα δεν επιτρέπεται η διέλευση της γραμμής σε τουρκοκυπριακά εμπορικά οχήματα άνω των 7,5 τόνων, εάν δεν διαθέτουν πλήρως συμβατά με το κεκτημένο έγγραφα που να έχουν εκδοθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία. Οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι έχουν θεσπίσει διατάξεις για να διευκολύνουν τη διαδικασία απόκτησης, από τους Τουρκοκυπρίους, πιστοποιητικών τεχνικού ελέγχου και επαγγελματικών αδειών οδήγησης. Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η επίλυση του εν λόγω ζητήματος θα συνέβαλλε σημαντικά στην αύξηση των εμπορικών συναλλαγών, εφόσον θα διευκόλυνε τη μεταφορά εμπορευμάτων. Επιπλέον, θα ενισχυόταν η επικοινωνία μεταξύ των οικονομικών παραγόντων της Κύπρου, πράγμα που θα συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση της εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή κατάρτισε ένα σχέδιο έργου για την ασφάλεια των μεταφορών.
Όπως αναφέρθηκε τα προηγούμενα έτη, οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας εξακολουθούν να μην επιτρέπουν τη διέλευση μεταποιημένων τροφίμων από τη γραμμή, λόγω των ανησυχιών που εκφράστηκαν από τις υγειονομικές υπηρεσίες σχετικά με τη διαδικασία παραγωγής στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενες εκθέσεις, η Επιτροπή εξακολουθεί να πιστεύει ότι, δυνάμει του κανονισμού για την πράσινη γραμμή, δεν συντρέχουν λόγοι να διενεργούνται έλεγχοι των εγκαταστάσεων στο βόρειο τμήμα της Κύπρου προκειμένου να επαληθεύεται ότι η παραγωγή πραγματοποιείται σύμφωνα με τους κανόνες της Ένωσης. 14
Ενώ οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας μπορούν να λαμβάνουν δείγματα των προϊόντων για περαιτέρω ανάλυση, σύμφωνα με την εφαρμογή του κανονισμού για την πράσινη γραμμή, δεν θα πρέπει να εμποδίζουν τη διέλευση όλων των μεταποιημένων τροφίμων. Δεν σημειώθηκαν εξελίξεις κατά την περίοδο αναφοράς για το θέμα αυτό.
Κατά την περίοδο αναφοράς, οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας εξακολούθησαν να εφαρμόζουν στο εμπόριο υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα τις ίδιες απαιτήσεις που εφαρμόζουν στα μεταποιημένα τρόφιμα. Η Επιτροπή συνεχίζει να εξετάζει το θέμα αυτό.
Όπως και κατά το παρελθόν, οι Τουρκοκύπριοι έμποροι εξακολουθούν να αναφέρουν δυσχέρειες όσον αφορά τον εφοδιασμό καταστημάτων με προϊόντα τους, καθώς και τη διαφήμιση των προϊόντων και των υπηρεσιών τους στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές, πράγμα το οποίο παρεμποδίζει τις συναλλαγές. Οι έμποροι εξακολουθούν να αναφέρονται στην απροθυμία των Ελληνοκυπρίων να αγοράζουν τουρκοκυπριακά προϊόντα. Εξάλλου, αναφέρθηκε ότι οι έμποροι και των δύο κοινοτήτων αντιμετωπίζουν πολλά διοικητικά προβλήματα, όταν επιθυμούν να συνάψουν επιχειρηματικές σχέσεις με την άλλη κοινότητα. Κανονικά, οι οικονομικοί φορείς και των δύο πλευρών πρέπει να είναι ελεύθεροι να συνάπτουν εμπορικές σχέσεις, βάσει των επιχειρηματικών τους απαιτήσεων.
2.5. Λαθρεμπόριο εμπορευμάτων
Το λαθρεμπόριο εμπορευμάτων παρέμεινε ευρέως διαδεδομένο, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη δυσκολία ελέγχου της παράτυπης διακίνησης διαμέσου της Πράσινης Γραμμής.
Το 2017 η Κυπριακή Δημοκρατία προέβη σε 1.334 κατασχέσεις λαθραίων εμπορευμάτων (έναντι 1.852 κατά την προηγούμενη περίοδο). Το 2017 σημειώθηκε μείωση στις ποσότητες τσιγάρων και αύξηση στις ποσότητες καπνού για στρίψιμο που κατασχέθηκαν από την Κυπριακή Δημοκρατία: 203.290 τσιγάρα και 440.259 γρ. καπνού για στρίψιμο (έναντι 257.785 τσιγάρων και 374.133 γρ. καπνού κατά την προηγούμενη περίοδο). Αναφέρθηκε ότι, ως επί το πλείστον, το λαθρεμπόριο αυτό συνίσταται σε μικρές ποσότητες. Το λαθρεμπόριο αποδίδεται στις διαφορές των τιμών και στον υψηλότερο φόρο που εφαρμόζεται στα προϊόντα καπνού στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές. Σημειώθηκε αύξηση της παράνομης διακίνησης αλκοολούχων και γεωργικών προϊόντων. Μεταξύ των λοιπών κατασχεθέντων προϊόντων συγκαταλέγονται κυρίως εμπορεύματα που παραβιάζουν τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας, φυτοφάρμακα, καθώς και ζωικά και γαλακτοκομικά προϊόντα. Το Επαρχιακό Δικαστήριο επιλήφθηκε μίας δίωξης για λαθρεμπόριο. Στις περισσότερες περιπτώσεις λαθραίας εισαγωγής μικροποσοτήτων τσιγάρων επιβλήθηκε διοικητική χρηματική κύρωση και κατάσχεση.
Το 2017 οι αρχές της ΑΠΚΒ αρχές κατέγραψαν αύξηση του αριθμού των κατασχέσεων λαθραίων εμπορευμάτων εντός της ΑΠΚΒ. Πραγματοποιήθηκαν 432 κατασχέσεις, σε σύγκριση με 277 το 2016. Όπως και το 2016, τα κατασχεθέντα αντικείμενα ήταν συνήθως τσιγάρα και καπνός για στρίψιμο.
Όσον αφορά τον κατά παράδοση εφοδιασμό του τουρκοκυπριακού πληθυσμού του χωριού Πύλα, το οποίο βρίσκεται στην ουδέτερη ζώνη (άρθρο 4 παράγραφος 10 του κανονισμού για την Πράσινη Γραμμή), οι ποσότητες των οικοδομικών υλικών, των ψαριών, των τσιγάρων κ.λπ. παρακολουθήθηκαν και καταγράφηκαν από τη διοίκηση της ΑΠΚΒ.
2.6. Διευκόλυνση του εμπορίου
Η Επιτροπή συνέχισε να αναζητά τρόπους για την ενίσχυση του εμπορίου διαμέσου της Πράσινης Γραμμής.
Τον Ιούλιο του 2015, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού για την πράσινη γραμμή. Στόχος της πρότασης είναι να καθορίσει τον τρόπο εφαρμογής του μηχανισμού ελέγχου των εμπορευμάτων που καλύπτονται από καταχωρισμένη ονομασία βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 στις περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας στις οποίες η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο. 15 Η εν λόγω πρόταση τροποποίησης εκκρεμούσε κατά τη λήξη της περιόδου αναφοράς. Η πρόταση βασίζεται στην κοινή αντίληψη σχετικά με μια προσωρινή λύση για το τυρί «Χαλλούμι/Hellim», η οποία θα εφαρμοστεί εν αναμονή της επανένωσης της Κύπρου και η οποία συμφωνήθηκε υπό την καθοδήγηση του Προέδρου Γιούνκερ κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο στις 16 Ιουλίου 2015. 16
Το ΤΚΕΕ συνέχισε να διατυπώνει γενικό ενδιαφέρον για την άρση της απαγόρευσης των συναλλαγών για όλα τα ζώντα ζώα και ζωικά προϊόντα, στον βαθμό που αυτά είναι σύμφωνα με το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ. Η Επιτροπή συνεχίζει να εξετάζει το αίτημα να επιτραπεί το εμπόριο προϊόντων ιχθυοκαλλιέργειας. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει επανειλημμένα εκφράσει την προθυμία της να εξετάσει τη δυνατότητα επέκτασης του καταλόγου εμπορευμάτων που μπορούν να εισέλθουν στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης.
Η Επιτροπή ενθαρρύνει τους οικονομικούς φορείς να εκμεταλλευθούν τις επιχειρηματικές ευκαιρίες και εκφράζει την ικανοποίησή της για τις εντατικές προσπάθειες τις οποίες καταβάλλουν το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο και το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο.
2.7. Ενωσιακά εμπορεύματα που επανεισάγονται στις περιοχές που τελούν υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας αφού διέλθουν από τις περιοχές που δεν τελούν υπό τον αποτελεσματικό της έλεγχο.
Οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας ανέφεραν την επανεισαγωγή 3.899 προϊόντων στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές, αφού διήλθαν από τις περιοχές στις οποίες η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο. Αναφέρθηκε ότι οι εν λόγω διελεύσεις πραγματοποιούνται ομαλά και ότι οι περισσότερες από τις μετακινήσεις πραγματοποιούνται από και προς τα σημεία διέλευσης Κάτω Πύργος-Καραβοστάσι και Αστρομερίτης-Ζώδια.
3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Όπως έχει ήδη αναφερθεί σε προηγούμενες εκθέσεις, ο έλεγχος της πράσινης γραμμής στα εγκεκριμένα σημεία διέλευσης από τις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας και της ΠΚΒ ήταν ικανοποιητικός. Ο αριθμός των ατόμων που διέρχονται παράτυπα από την πράσινη γραμμή αυξήθηκε και χρειάζεται προσεκτική παρακολούθηση της κατάστασης. Η Επιτροπή καλεί τη διοίκηση της ΠΚΒ να διαθέσει τους αναγκαίους ανθρώπινους πόρους για την αντιμετώπιση του ζητήματος των «μη εγκεκριμένων σημείων διέλευσης». Η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι η σταθερότητα, η προβλεψιμότητα και η ασφάλεια δικαίου των απαιτήσεων στα σημεία διέλευσης, καθώς και η ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της ΕΕ, είναι πρωταρχικής σημασίας.
Το 2017 η αξία των εμπορικών συναλλαγών διαμέσου της Πράσινης Γραμμής αυξήθηκε κατά 9,5% και ανήλθε σε 4.790.964 EUR από 4.374.968 EUR, ενώ η αξία των εμπορευμάτων για τα οποία εκδόθηκαν συνοδευτικά έγγραφα αυξήθηκε κατά 13,55% από 5.017.714 EUR σε 5.697.695 EUR. Τα πλαστικά προϊόντα αποτελούσαν το βασικό αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών, ακολουθούμενα από τα οικοδομικά υλικά, τα νωπά ψάρια, τα απορρίμματα ή υπολείμματα και τις πατάτες. Το εμπόριο οικοδομικών υλικών αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μέρος της συνολικής αύξησης.
Το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο και το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο συνέχισαν τη στενή συνεργασία τους προς το οικονομικό όφελος αμφοτέρων των κοινοτήτων.
Κατά την περίοδο αναφοράς εξακολούθησαν να υπάρχουν ορισμένα εμπόδια στο εμπόριο. Η Κυπριακή Δημοκρατία συνέχισε να μην επιτρέπει τη διέλευση των τουρκοκυπριακών εμπορικών οχημάτων άνω των 7,5 τόνων και των μεταποιημένων τροφίμων. Δεν σημειώθηκαν εξελίξεις το 2017.
Γενικά, ενώ ο κανονισμός για την Πράσινη Γραμμή εξακολουθεί να αποτελεί μια ρεαλιστική βάση που επιτρέπει τη διέλευση των προσώπων και των εμπορευμάτων προς και από τις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Επιτροπή εξακολουθεί να προβληματίζεται για το γεγονός ότι οι εμπορικές συναλλαγές εν γένει είναι σε χαμηλό επίπεδο. Η Επιτροπή κρίνει ότι η άρση των εμποδίων όσον αφορά το εμπόριο τα οποία απαριθμούνται στην παρούσα έκθεση θα συμβάλει σημαντικά στην αύξηση των εμπορικών συναλλαγών διαμέσου της Πράσινης Γραμμής. Η Επιτροπή ελπίζει ότι οι προσπάθειες των δύο επιμελητηρίων να εντείνουν τις επαφές μεταξύ των δύο επιχειρηματικών κοινοτήτων θα οδηγήσουν στην ισχυροποίηση των οικονομικών δεσμών.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εξακολουθεί να βασίζεται στην ουσιαστική συνεργασία της Κυπριακής Δημοκρατίας και της ΠΚΒ για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί την εφαρμογή του κανονισμού.
ΕΕ L 161 της 30.04.2004, σ. 128. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 685/2013 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 2013, ΕΕ L 196 της 19.7.2013, σ. 1, γνωστός ως κανονισμός για την πράσινη γραμμή.
Βλ. αιτιολογική σκέψη 3 του κανονισμού για την Πράσινη Γραμμή.
Οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν τηρούν αρχεία για την επιστροφή των Ελληνοκυπρίων στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές, ούτε για την επιστροφή των Τουρκοκυπρίων στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.
Έκθεση του Γενικού Γραμματέα σχετικά με την UNFICYP [S/2018/25] της 9ης Ιανουαρίου 2018, παράγραφοι 24-25.
Πολίτες Τουρκίας: 421, Συρίας: 348, Τουρκμενιστάν: 279, Ιράν: 119, Ιράκ: 152.
Πολίτες Τουρκίας: 261, Συρίας: 118, Τουρκμενιστάν: 18, Δημοκρατίας της Μολδαβίας: 11, Νιγηρίας: 38.
Οι εν λόγω 2 παράτυποι μετανάστες που συνελήφθησαν εντός της ΑΠΚΒ παραδόθηκαν στις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας και προστέθηκαν στον συνολικό αριθμό των ατόμων που διέσχισαν παράτυπα τη γραμμή και των οποίων η κατανομή κατά εθνικότητα παρατίθεται στον Πίνακα VII του εγγράφου SWD(2018) [update].
Υπήκοοι ΗΠΑ: 104, Ουκρανίας: 90, Ρωσίας: 55, Ιράν: 31, Γεωργίας: 28.
ΕΕ L 236 της 23.9.2003, σ. 940.
Η παράγραφος 1 του άρθρου 4 προβλέπει ότι τα εμπορεύματα πρέπει να έχουν παραχθεί εξ ολοκλήρου σε περιοχές ευρισκόμενες εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας ή να έχουν υποστεί την τελευταία, ουσιαστική, οικονομικά δικαιολογημένη μεταποίηση ή επεξεργασία σε επιχείρηση εξοπλισμένη για τον σκοπό αυτό σε περιοχές ευρισκόμενες εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1480/2004 της Επιτροπής, της 10ης Αυγούστου 2004, ΕΕ L 272 της 20.8.2004, σ. 3.
SWD(2018), Πίνακας IV.
Βλ. παραδείγματος χάριν, ένατη, δέκατη, ενδέκατη, δωδέκατη και δέκατη τρίτη ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου και την κατάσταση που συνεπάγεται η εφαρμογή του.
Δέκατη ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου και την κατάσταση που συνεπάγεται η εφαρμογή του.
COM/2015/0380 final - 2015/0165 (NLE).
http://europa.eu/rapid/press-release_MEX-15-5402_en.htm