ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 8.3.2018
COM(2018) 112 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
σχετικά με την ποιότητα των δημοσιονομικών στοιχείων που γνωστοποίησαν τα κράτη μέλη το 2017
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 8.3.2018
COM(2018) 112 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
σχετικά με την ποιότητα των δημοσιονομικών στοιχείων που γνωστοποίησαν τα κράτη μέλη το 2017
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
σχετικά με την ποιότητα των δημοσιονομικών στοιχείων που γνωστοποίησαν τα κράτη μέλη το 2017
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
1. Ιστορικό
2. Κύρια συμπεράσματα που προκύπτουν από τα στοιχεία που γνωστοποιήθηκαν το 2017 σχετικά με τα επίπεδα δημόσιου ελλείμματος και δημόσιου χρέους
2.1. Επικαιρότητα, αξιοπιστία και πληρότητα
2.1.1. Επικαιρότητα
2.1.2. Αξιοπιστία
2.1.3. Πληρότητα των πινάκων και των δικαιολογητικών στοιχείων
2.1.4. Συμπληρωματικός πίνακας για την υποβολή στοιχείων σχετικά με τις δημόσιες παρεμβάσεις για τη στήριξη χρηματοπιστωτικών οργανισμών
2.1.5. Ερωτηματολόγιο για τον διακυβερνητικό δανεισμό
2.2. Συμμόρφωση προς τους λογιστικούς κανόνες και συνέπεια των στατιστικών στοιχείων
2.2.1. Ανταλλαγή πληροφοριών και διευκρινίσεις
2.2.2. Επισκέψεις διαλόγου και μεθοδολογικές επισκέψεις
2.2.3. Ειδικές συμβουλές της Eurostat
2.2.4. Πρόσφατα μεθοδολογικά ζητήματα
2.2.5. Συνέπεια προς τους σχετικούς λογαριασμούς του Δημοσίου
2.3. Δημοσίευση
2.3.1. Δημοσίευση των συνολικών στοιχείων και λεπτομερών πινάκων για τη γνωστοποίηση των στοιχείων
2.3.2. Επιφυλάξεις σχετικά με την ποιότητα των στοιχείων
2.3.3. Τροποποιήσεις των υποβληθέντων στοιχείων
2.3.4. Δημοσίευση μεταδεδομένων (πίνακες απογραφής)
3. Συμπεράσματα
1.Ιστορικό
Το άρθρο 8 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2009 του Συμβουλίου 1 προβλέπει ότι η Επιτροπή (Eurostat) υποβάλλει τακτικά έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο για την ποιότητα των πραγματικών στοιχείων που γνωστοποιούν τα κράτη μέλη. Η παρούσα ετήσια έκθεση παρέχει γενική αξιολόγηση της επικαιρότητας, της αξιοπιστίας, της πληρότητας και της συνέπειας των στοιχείων, καθώς και της συμμόρφωσής τους προς τους λογιστικούς κανόνες. Η Επιτροπή εξέδωσε την προηγούμενη έκθεση (σχετικά με τα στοιχεία του 2016) στις 9 Μαρτίου 2017 2 .
Η Eurostat αξιολογεί τακτικά την ποιότητα τόσο των πραγματικών στοιχείων που γνωστοποιούν τα κράτη μέλη όσο και των σχετικών λογαριασμών του τομέα της γενικής κυβέρνησης σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 549/2013 3 . Η αξιολόγηση αυτή επικεντρώνεται σε παράγοντες που εξηγούν το έλλειμμα ή το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης και τις μεταβολές του χρέους της γενικής κυβέρνησης. Τα κράτη μέλη αποστέλλουν τις εν λόγω πληροφορίες στην Eurostat δύο φορές τον χρόνο στο πλαίσιο των «πινάκων γνωστοποίησης ΔΥΕ», του «ερωτηματολογίου που αφορά τους πίνακες γνωστοποίησης ΔΥΕ», του «συμπληρωματικού πίνακα σχετικά με τις παρεμβάσεις της κυβέρνησης για την υποστήριξη των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων», καθώς και μέσω διμερών διευκρινίσεων. Η Eurostat διατηρεί επίσης επαφές με τα κράτη μέλη, πραγματοποιώντας τακτικές επισκέψεις για διάλογο στο πλαίσιο της ΔΥΕ.
Η παρούσα έκθεση βασίζεται στα κύρια συμπεράσματα και στα αποτελέσματα των στοιχείων ΔΥΕ που γνωστοποίησαν τα κράτη μέλη το 2017. Επικεντρώνεται στις τελευταίες εκθέσεις, που υποβλήθηκαν τον Οκτώβριο του 2017, συγκρίνοντάς τις, κατά περίπτωση, με τα στοιχεία που διαβιβάστηκαν τον Απρίλιο του 2017 και το 2016.
2.Κύρια συμπεράσματα που προκύπτουν από τα στοιχεία που γνωστοποιήθηκαν το 2017 σχετικά με τα επίπεδα δημόσιου ελλείμματος και δημόσιου χρέους
2.1.Επικαιρότητα, αξιοπιστία και πληρότητα
2.1.1.Επικαιρότητα
Απαιτείται από τα κράτη μέλη να γνωστοποιούν στην Eurostat τα πραγματικά και τα προϋπολογισθέντα στοιχεία ΔΥΕ δύο φορές τον χρόνο, πριν από την 1η Απριλίου και πριν από την 1η Οκτωβρίου 4 . Το 2017 η γνωστοποίηση στοιχείων ΔΥΕ κάλυψε την περίοδο 2013‑2017. Τα στοιχεία για το 2017 είναι αυτά που έχουν προϋπολογισθεί από τις εθνικές αρχές, ενώ τα στοιχεία για την περίοδο 2013‑2016 είναι τα πραγματικά στοιχεία 5 . Σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2009, η Eurostat αξιολογεί τα πραγματικά στοιχεία που γνωστοποιούν τα κράτη μέλη, αλλά όχι τα προϋπολογισθέντα στοιχεία.
Όλα τα κράτη μέλη τήρησαν τις προθεσμίες γνωστοποίησης και για τις δύο γνωστοποιήσεις.
2.1.2.Αξιοπιστία
Οι αναθεωρήσεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ των γνωστοποιήσεων, στο πλαίσιο της ΔΥΕ, του Απριλίου του 2017 και του Οκτωβρίου του 2017 οφείλονταν κυρίως σε επικαιροποιήσεις των πρωτογενών στοιχείων, κατά κύριο λόγο ταμειακά υπόλοιπα και φορολογικά στοιχεία, και σε μεθοδολογικές αλλαγές, όπως οι αναταξινομήσεις μονάδων ή συναλλαγών.
Όσον αφορά τις αναθεωρήσεις των στοιχείων του 2016 μεταξύ των γνωστοποιήσεων του Απριλίου και του Οκτωβρίου, το πλεόνασμα/έλλειμμα του δημόσιου τομέα οκτώ κρατών μελών (ως ποσοστό του ΑΕΠ) βελτιώθηκε και δέκα κρατών μελών επιδεινώθηκε. Τις μεγαλύτερες θετικές αναθεωρήσεις πραγματοποίησαν η Δανία, η Σουηδία (+ 0,3 ποσοστιαίες μονάδες η καθεμία), η Τσεχική Δημοκρατία και η Φινλανδία (+ 0,2 ποσοστιαίες μονάδες η καθεμία) και τις μεγαλύτερες αρνητικές αναθεωρήσεις πραγματοποίησαν η Εσθονία (-0,6 ποσοστιαίες μονάδες), η Σλοβακία (-0,5 ποσοστιαίες μονάδες) και η Ελλάδα (-0,3 ποσοστιαίες μονάδες). Τις μεγαλύτερες προς τα πάνω αναθεωρήσεις του χρέους του 2016, για λόγους διαφορετικούς από την αναθεώρηση του ΑΕΠ, πραγματοποίησαν η Σουηδία (+ 0,9 ποσοστιαίες μονάδες), η Ουγγαρία, η Κύπρος (+ 0,7 ποσοστιαίες μονάδες η καθεμία) και το Λουξεμβούργο (+ 0,3 ποσοστιαίες μονάδες), ενώ η Μάλτα αναθεώρησε το χρέος προς τα κάτω (- 0,4 ποσοστιαίες μονάδες).
Οι αναθεωρήσεις του ΑΕΠ είχαν αισθητό αντίκτυπο στον λόγο του χρέους για διάφορα κράτη μέλη. Ειδικότερα, αυξήσεις που οφείλονται στην αναθεώρηση του ΑΕΠ σημειώθηκαν στην Ελλάδα (+ 1,7 ποσοστιαίες μονάδες), στο Λουξεμβούργο (+ 0,4 ποσοστιαίες μονάδες), στη Γαλλία (+ 0,4 ποσοστιαίες μονάδες) και στη Λετονία (+ 0,2 ποσοστιαίες μονάδες), ενώ μειώσεις σημειώθηκαν σε 24 κράτη μέλη, η μεγαλύτερη από τις οποίες ήταν για την Ιρλανδία (-2,7 ποσοστιαίες μονάδες), την Κροατία, την Κύπρο, τη Σλοβενία (-1,3 ποσοστιαίες μονάδες), το Ηνωμένο Βασίλειο (-1,0 ποσοστιαία μονάδα), την Αυστρία, την Ουγγαρία (-0,9 ποσοστιαίες μονάδες), την Ιταλία (-0,6 ποσοστιαίες μονάδες), τη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, τις Κάτω Χώρες και τη Φινλανδία (-0,5 ποσοστιαίες μονάδες η καθεμία).
2.1.3.Πληρότητα των πινάκων και των δικαιολογητικών στοιχείων
Η πληρότητα των πινάκων που υποβλήθηκαν αποτελεί νομική υποχρέωση και είναι αναγκαία για να αξιολογήσει σωστά η Eurostat την ποιότητα των στοιχείων. Το άρθρο 8 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2009 ορίζει ότι τα κράτη μέλη παρέχουν στην Eurostat τις σχετικές στατιστικές πληροφορίες που « (...) ειδικότερα (...) νοούνται:
a) δεδομένα εθνικών λογαριασμών·
β) απογραφές·
γ) πίνακες γνωστοποίησης στοιχείων δημοσιονομικής θέσης της ΔΥΕ·
δ) πρόσθετα ερωτηματολόγια και διευκρινίσεις σχετικά με τις γνωστοποιήσεις.»
Υπάρχουν τέσσερις κύριοι πίνακες γνωστοποίησης της ΔΥΕ:
-Ο πίνακας 1 καλύπτει τη γνωστοποίηση των επιπέδων δημόσιου πλεονάσματος/ελλείμματος (συνολικά και ανά υποτομείς της γενικής κυβέρνησης) και των επιπέδων του χρέους (συνολικά 6 και ανά κατηγορία χρηματοπιστωτικών μέσων). Καλύπτει επίσης το ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές αγοράς και τις κρατικές δαπάνες για τον ακαθάριστο σχηματισμό πάγιου κεφαλαίου και για τόκους·
-Οι πίνακες 2Α έως 2Δ παρέχουν τα στοιχεία που εξηγούν τη μετάβαση μεταξύ των εθνικών ορισμών του κρατικού ισοζυγίου (με την ονομασία «ταμειακό υπόλοιπο» στη μεθοδολογία των εθνικών λογαριασμών) και του ελλείμματος/πλεονάσματος κάθε δημόσιου υποτομέα (με την ονομασία «καθαρή χορήγηση/λήψη δανείου» στη μεθοδολογία των εθνικών λογαριασμών) 7 .
-Οι πίνακες 3Α έως 3Δ παρέχουν τα στοιχεία που εξηγούν τις συνεισφορές του δημόσιου ελλείμματος/πλεονάσματος και των άλλων σχετικών παραγόντων στη μεταβολή του ύψους του δημόσιου χρέους και στην παγιοποίηση του χρέους· και
-ο πίνακας 4 περιλαμβάνει κυρίως στοιχεία σχετικά με τις εμπορικές πιστώσεις και προκαταβολές 8 .
Το 2017, οι πίνακες 1 και 2 της ΔΥΕ κάλυψαν την περίοδο 2013-2017 9 και οι υπόλοιποι πίνακες κάλυψαν την περίοδο 2013-2016.
Όλα τα κράτη μέλη υπέβαλαν στην Eurostat όλους τους πίνακες γνωστοποίησης της ΔΥΕ 10 τον Απρίλιο και τον Οκτώβριο. Στα στοιχεία που γνωστοποιήθηκαν τον Οκτώβριο όλα τα κράτη μέλη συμπλήρωσαν πλήρως τον πίνακα 1 της ΔΥΕ και παρείχαν λεπτομερή στοιχεία στον πίνακα 2 της ΔΥΕ για τη σχέση ανάμεσα στο ταμειακό υπόλοιπο και στο πλεόνασμα/έλλειμμα της ΔΥΕ για όλους τους υποτομείς. Για πρώτη φορά το Ηνωμένο Βασίλειο γνωστοποίησε στοιχεία της μετάβασης στους πίνακες 2Α και 2Γ της ΔΥΕ. Ορισμένα κράτη (Γερμανία, Αυστρία) δεν γνωστοποίησαν όλα τα στοιχεία της μετάβασης, όπως ζητήθηκε στο υπόδειγμα, ενώ άλλα (Γερμανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Φινλανδία και Σουηδία) συμπεριέλαβαν ορισμένα λοιπά στοιχεία της μετάβασης.
Δεν υπέβαλαν όλα τα κράτη μέλη όλες τις κατανομές σε όλους τους πίνακες 3 της ΔΥΕ, ιδίως για την τοπική αυτοδιοίκηση.
Το απόθεμα των εμπορικών πιστώσεων και προκαταβολών της γενικής κυβέρνησης πρέπει να γνωστοποιείται στον πίνακα 4 της ΔΥΕ. Ωστόσο, μόνο λίγο περισσότερα από τα μισά κράτη μέλη πέτυχαν πλήρη κάλυψη όλων των δημόσιων υποτομέων καθώς και στο εσωτερικό του κάθε υποτομέα. Το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιταλία, η Κύπρος, το Λουξεμβούργο, η Μάλτα, οι Κάτω Χώρες, η Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο χαρακτήρισαν τα στοιχεία που υπέβαλαν ως προσωρινά, δηλαδή ότι μπορεί να αναθεωρηθούν σε μελλοντικές γνωστοποιήσεις.
Η πληρότητα των πινάκων της ΔΥΕ μπορεί να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο. Ωστόσο, τα υπόλοιπα ζητήματα αναμένεται να έχουν ελάχιστο αντίκτυπο στην ποιότητα των στοιχείων.
Όλα τα κράτη μέλη απάντησαν στο «ερωτηματολόγιο που αφορά τους πίνακες γνωστοποίησης της ΔΥΕ» 11 . Μολονότι η κάλυψη και η ποιότητα των απαντήσεων εξακολούθησαν να βελτιώνονται, είναι αναγκαίο να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος, αφού ορισμένες χώρες δεν υπέβαλαν όλα τα ζητηθέντα λεπτομερή στοιχεία. Αυτό αφορά ιδίως τα στοιχεία που αφορούν αξιώσεις και διαγραφές χρέους της κεντρικής κυβέρνησης, την κατανομή λοιπών εισπρακτέων/πληρωτέων λογαριασμών και την καταγραφή των κρατικών εγγυήσεων (κυρίως για την τοπική αυτοδιοίκηση) και τα στοιχεία για τις εισφορές κεφαλαίου.
2.1.4.Συμπληρωματικός πίνακας για την υποβολή στοιχείων σχετικά με τις δημόσιες παρεμβάσεις για τη στήριξη χρηματοπιστωτικών οργανισμών
Από τις 15 Ιουλίου 2009 η Eurostat έχει συλλέξει ένα σύνολο συμπληρωματικών στοιχείων σχετικά με τις κυβερνητικές παρεμβάσεις για τη στήριξη χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν το 2017 αφορούν την περίοδο 2007-2016. Όλα τα κράτη μέλη εκτός από πέντε (Εσθονία, Μάλτα, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία) ανέφεραν διάφορες παρεμβάσεις της κυβέρνησης κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου. Στη Φινλανδία (2008) και στην Τσεχική Δημοκρατία (2013-2015) οι μοναδικές παρεμβάσεις που αναφέρθηκαν αφορούσαν ενδεχόμενες υποχρεώσεις. Το 2016, εκτός από τη Σλοβενία και την Κύπρο, όλες οι χώρες ανέφεραν μια περιορισμένη αύξηση των ελλειμμάτων τους ή ουδέτερο αντίκτυπο λόγω κυβερνητικών παρεμβάσεων για τη στήριξη χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Με το δελτίο Τύπου της για τη ΔΥΕ η Eurostat δημοσίευσε ενημερωτικό σημείωμα με περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενο του συμπληρωματικού πίνακα και τα συμπεράσματα για τα στοιχεία 12 .
2.1.5.Ερωτηματολόγιο για τον διακυβερνητικό δανεισμό
Τα κράτη μέλη παρέχουν στοιχεία σχετικά με τον διμερή διακυβερνητικό δανεισμό, που συνήθως πραγματοποιείται στο πλαίσιο προγραμμάτων χρηματοδοτικής συνδρομής. Τα εν λόγω στοιχεία και οι πρόσθετες πληροφορίες που αφορούν το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας περιλαμβάνονται επίσης στο δελτίο Τύπου για τη ΔΥΕ. Την περίοδο 2013‑2016 τα στοιχεία αφορούσαν κυρίως τη χορήγηση δανείων στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία.
Η διμερής διακυβερνητική δανειοδότηση αφαιρείται κατά τον υπολογισμό του συγκεντρωτικού δημόσιου χρέους Μάαστριχτ της ΕΕ των 28 και της ζώνης του ευρώ, καθώς εμφανίζονται και τα δύο σε ενοποιημένη βάση.
2.2.Συμμόρφωση προς τους λογιστικούς κανόνες και συνέπεια των στατιστικών στοιχείων
2.2.1.Ανταλλαγή πληροφοριών και διευκρινίσεις
Κατά την περίοδο γνωστοποίησης, διάρκειας τριών εβδομάδων, μεταξύ της εαρινής/φθινοπωρινής προθεσμίας υποβολής και της δημοσίευσης των στοιχείων, η Eurostat επικοινώνησε με τις εθνικές στατιστικές αρχές για να ζητήσει περισσότερες πληροφορίες και να διευκρινίσει την εφαρμογή των λογιστικών κανόνων σε συγκεκριμένες συναλλαγές. Η διαδικασία αυτή περιελάμβανε την ανταλλαγή πολλών επιστολών.
Με βάση το παράδειγμα της περιόδου γνωστοποίησης του φθινοπώρου του 2017, απεστάλη μια πρώτη σειρά αιτημάτων για παροχή διευκρινίσεων έως τις 6 Οκτωβρίου σε όλα τα κράτη μέλη, μια δεύτερη σειρά σε 26 κράτη μέλη, μια τρίτη σειρά σε 17 κράτη μέλη και μια τέταρτη σειρά σε ένα κράτος μέλος. Η Eurostat ζήτησε από ορισμένα κράτη μέλη να υποβάλουν αναθεωρημένους «πίνακες γνωστοποίησης της ΔΥΕ», αναθεωρημένους πίνακες για τους σχετικούς λογαριασμούς της γενικής κυβέρνησης (δηλαδή τους λογαριασμούς ετήσιων εξόδων και εσόδων και τους τριμηνιαίους χρηματοπιστωτικούς και μη χρηματοπιστωτικούς λογαριασμούς) και αναθεωρημένο «ερωτηματολόγιο που αφορά τους πίνακες γνωστοποίησης της ΔΥΕ». Στις περισσότερες περιπτώσεις οι αλλαγές στα στοιχεία που διαβιβάστηκαν για την περίοδο γνωστοποίησης του Οκτωβρίου του 2017 αφορούσαν διορθώσεις τεχνικών σφαλμάτων, εσωτερικές ασυνέπειες και προσαρμογές στους πίνακες γνωστοποίησης της ΔΥΕ ή στο σχετικό ερωτηματολόγιο. Ορισμένες αλλαγές σχετίζονταν με επικαιροποιήσεις των πρωτογενών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων των προϋπολογισθέντων στοιχείων για το 2017.
2.2.2.Επισκέψεις διαλόγου και μεθοδολογικές επισκέψεις
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 479/2009 προβλέπει επισκέψεις διαλόγου και μεθοδολογικές επισκέψεις. Εκπρόσωποι της ΓΔ ECFIN και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας συμμετέχουν τακτικά στις επισκέψεις αυτές ως παρατηρητές. Κατά τη διάρκεια των τακτικών (τουλάχιστον κάθε διετία) επισκέψεων διαλόγου στα κράτη μέλη η Eurostat αναθεωρεί τα υποβληθέντα στοιχεία, εξετάζει μεθοδολογικά ζητήματα, συζητά σχετικά με τις στατιστικές διαδικασίες και πηγές που περιγράφονται στις απογραφές και αξιολογεί τη συμμόρφωση προς τους σχετικούς λογιστικούς κανόνες (οριοθέτηση του δημόσιου τομέα, χρονική στιγμή καταγραφής και ταξινόμηση των συναλλαγών και υποχρεώσεων του δημόσιου τομέα). Οι μεθοδολογικές επισκέψεις πραγματοποιούνται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις όπου εντοπίζονται ουσιαστικοί κίνδυνοι ή δυνητικά προβλήματα όσον αφορά την ποιότητα των στοιχείων.
Μπορεί επίσης να διοργανωθεί επίσκεψη ad hoc σε κράτος μέλος, αν η Eurostat θέσει κάποιο συγκεκριμένο σημαντικό ζήτημα στο εν λόγω κράτος μέλος και το οποίο δεν είναι δυνατόν να επιλυθεί παρά μόνο με συνάντηση με τις αρμόδιες αρχές.
Το 2017 η Eurostat πραγματοποίησε επισκέψεις διαλόγου στο πλαίσιο της ΔΥΕ στην Κροατία, στην Ιρλανδία, στην Ελλάδα (δύο φορές), στην Ιταλία, στην Κύπρο, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Γαλλία, στη Σουηδία, στη Λετονία, στη Σλοβενία, στην Εσθονία, στην Αυστρία, στη Σλοβακία και στην Ισπανία. Πραγματοποιήθηκαν επίσης επισκέψεις ad hoc στην Πολωνία, στο Λουξεμβούργο και στην Ουγγαρία.
Η Eurostat δεν πραγματοποίησε καμία μεθοδολογική επίσκεψη το 2017.
Τα τελικά πορίσματα κάθε επίσκεψης διαλόγου, στα οποία περιλαμβάνονται τα συμφωνηθέντα σημεία δράσης και το καθεστώς των ζητημάτων που ανέκυψαν, αποστέλλονται στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή και δημοσιεύονται στον δικτυακό τόπο της Eurostat 13 . Οι επισκέψεις διαλόγου και η υλοποίηση των σημείων δράσης βελτίωσαν σημαντικά την ποιότητα των στοιχείων με την πάροδο του χρόνου.
2.2.3.Ειδικές συμβουλές της Eurostat
Τα κράτη μέλη συμβουλεύονται τακτικά την Eurostat για την αποσαφήνιση διαφόρων εθνικών λογιστικών προβλημάτων σχετικά με μελλοντικές ή παρελθούσες ενέργειες. Η Eurostat παρέχει συμβουλές σύμφωνα με τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές 14 . Από τον Ιούλιο του 2016 και μετά, για λόγους διαφάνειας, η Eurostat δημοσιεύει όλες τις επιστολές παροχής συμβουλών 15 χωρίς να ζητείται προηγουμένως η συγκατάθεση του οικείου κράτους μέλους, όπως ήταν η πρακτική μέχρι τότε. Το 2017 δημοσίευσε 12 επιστολές παροχής συμβουλών.
2.2.4.Πρόσφατα μεθοδολογικά ζητήματα
Η Eurostat παρακολουθεί την εφαρμογή των κανόνων του ΕΣΛ 2010 και τις μεθοδολογικές αποφάσεις μέσω της ανάλυσης των στοιχείων που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη στο «ερωτηματολόγιο που αφορά τους πίνακες γνωστοποίησης της ΔΥΕ», καθώς και μέσω συζητήσεων με τις εθνικές στατιστικές αρχές κατά τη διάρκεια των επισκέψεων διαλόγου στο πλαίσιο της ΔΥΕ.
Παρέχει πρόσθετες μεθοδολογικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τους λογιστικούς κανόνες για τις στατιστικές της ΔΥΕ και τις στατιστικές δημόσιων οικονομικών (ΣΔΟ), συμπληρώνοντας τους γενικούς κανόνες του ΕΣΛ 2010. Δημοσιεύονται κατευθυντήριες γραμμές υπό την ευθύνη της Eurostat κατόπιν διαβουλεύσεων με τις εθνικές στατιστικές αρχές. Δημοσιεύονται επίσης διευκρινίσεις υπό την ευθύνη της Eurostat οι οποίες εξηγούν τους λογιστικούς κανόνες για ορισμένα πολύ συγκεκριμένα ζητήματα.
Το 2017 η Eurostat δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές για τις άδειες κινητής τηλεφωνίας, τα δικαιώματα εκμετάλλευσης και άλλες άδειες (27 Μαρτίου), καθώς και για την καταγραφή των συμβάσεων ενεργειακής απόδοσης στους λογαριασμούς του Δημοσίου (19 Σεπτεμβρίου).
Οι κατευθυντήριες γραμμές των κρατών μελών για την ολοκλήρωση της γνωστοποίησης σχετικά με το δημόσιο έλλειμμα και χρέος στο πλαίσιο της ΔΥΕ, για χρήση από τους υπευθύνους για την κατάρτιση των στατιστικών της ΔΥΕ, επικαιροποιήθηκαν σύμφωνα με το ΕΣΛ 2010 (23 Μαρτίου).
Ζητήματα που δεν καλύπτονται επαρκώς σε ήδη υπάρχοντα εγχειρίδια και κατευθυντήριες γραμμές αναλύθηκαν περαιτέρω και συζητήθηκαν σε τεχνικές ομάδες εργασίας και σε ομάδες ειδικού σκοπού (task force).
Εκτός από τις δύο τακτικές συνεδριάσεις της ομάδας εργασίας για τις στατιστικές της ΔΥΕ, η Eurostat διοργάνωσε τέσσερις ομάδες ειδικού σκοπού (task force) (για τις συμβάσεις ενεργειακής απόδοσης, για την κατάρτιση εγχειριδίου για το δημόσιο έλλειμμα και χρέος, για τις στατιστικές δημόσιων οικονομικών και για την ταξινόμηση των κρατικών λειτουργιών) και δύο ειδικές συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων (για τις χρηματοοικονομικές διαρθρώσεις μείωσης χρέους και για τα τοξικά χρέη).
Η Eurostat εξακολούθησε να εργάζεται για τη συνέχεια που δόθηκε στα συμπεράσματα του Συμβουλίου ECOFIN του Νοεμβρίου του 2016 σχετικά με τις στατιστικές, σε συνεργασία με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ) —υποεπιτροπή για τις στατιστικές και την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή— αναπληρωματικά μέλη. Όπως του ζητήθηκε, το Συμβούλιο κατήρτισε επικαιροποιημένη έκθεση προόδου και την υπέβαλε στην ΟΔΕ. Επίσης, κατήρτισε έγγραφο στο οποίο καθορίζονται οι λεπτομερείς «διαδικασίες για την ανάπτυξη και εφαρμογή μεθοδολογίας για την υποστήριξη των στοιχείων ΔΥΕ» 16 , κύριος στόχος του οποίου είναι η δημιουργία σταθερών διαδικασιών για τις μεθοδολογικές εργασίες σχετικά με τη ΔΥΕ και τις ΣΔΟ, με έμφαση στη σαφήνεια, τη διαφάνεια και την επικαιρότητα. Το έγγραφο παρουσιάζει τα διάφορα είδη μεθοδολογικών κατευθύνσεων πέραν του ΕΣΛ 2010, τη διαδικασία διαβούλευσης για κάθε είδος και τις λεπτομέρειες σχετικά με την εφαρμογή του.
Στις 22 Φεβρουαρίου η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση σχετικά με την έρευνα για την παραποίηση στατιστικών στοιχείων στην Αυστρία [σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1173/2011 για την αποτελεσματική επιβολή της δημοσιονομικής εποπτείας στη ζώνη του ευρώ και την απόφαση της Επιτροπής της 3ης Μαΐου 2016] και σύσταση για εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την επιβολή προστίμου στην Αυστρία για παραποίηση στοιχείων σχετικά με το χρέος στο ομόσπονδο κράτος του Σάλτσμπουργκ. Βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1173/2011, το Συμβούλιο θα πρέπει να αποφασίσει σχετικά με τη σύσταση.
2.2.5.Συνέπεια προς τους σχετικούς λογαριασμούς του Δημοσίου
Οι προθεσμίες για τη γνωστοποίηση που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 479/2009, δηλαδή η 1η Απριλίου και η 1η Οκτωβρίου κάθε έτους, καθιερώθηκαν για να εξασφαλιστεί η συνέπεια προς τους αντίστοιχους ετήσιους και τριμηνιαίους λογαριασμούς του Δημοσίου, όπως αναφέρονται στην Eurostat στο πλαίσιο των διαφόρων πινάκων διαβίβασης του ΕΣΛ. Για παράδειγμα, το σύνολο των δαπανών και των εσόδων του Δημοσίου πρέπει να αντιστοιχεί στο έλλειμμα που δηλώθηκε.
Σε γενικές γραμμές, τα στοιχεία ΔΥΕ είναι συνεπή προς τους υποβληθέντες λογαριασμούς του Δημοσίου στο πλαίσιο του ΕΣΛ 2010, αν και υπάρχουν ορισμένες ανησυχίες όσον αφορά τόσο τους ισολογισμούς χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων (αποθέματα) όσο και τους τριμηνιαίους χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς της γενικής κυβέρνησης (πίνακας 27του ΕΣΛ). Εξακολουθούν να απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες από ορισμένα κράτη μέλη για να βελτιωθεί η συνέπεια των πινάκων 3 της ΔΥΕ προς τον πίνακα 27 του ΕΣΛ.
Υπάρχουν σημαντικές ασυνέπειες όσον αφορά τις καθαρές χρηματοοικονομικές συναλλαγές επί σειρά ετών για την Ελλάδα, αφού οι οικονομικοί λογαριασμοί που υπέβαλε η Τράπεζα της Ελλάδος δεν είναι ευθυγραμμισμένοι με τα στοιχεία ΔΥΕ που γνωστοποίησε η ΕΛΣΤΑΤ. Η Τράπεζα της Ελλάδος δεν ακολούθησε τις κατευθυντήριες γραμμές της Eurostat σχετικά με τη λογιστική του ΕΣΛ 2010 σε σχέση με ορισμένα ζητήματα. Τον Οκτώβριο του 2015 η Eurostat αποφάσισε να μην δημοσιεύει τον πίνακα 27 του ΕΣΛ για την Ελλάδα έως ότου επιλυθούν τα ζητήματα.
Για τη Γερμανία, την Ισπανία και την Πορτογαλία, η στατιστική διαφορά στους πίνακες γνωστοποίησης του Οκτωβρίου του 2017 συνιστά απόκλιση από τη σύμβαση για τον πίνακα 27 του ΕΣΛ και συνεπάγεται σημαντικές διαφορές για όλα τα έτη.
Τα στοιχεία για το ΑΕΠ ήταν συνεπή για όλα τα κράτη μέλη, εκτός από πολύ μικρές διαφορές για τη Γαλλία (Απρίλιος) και τη Λιθουανία (Οκτώβριος), οι οποίες, και οι δύο, γνωστοποίησαν μια εκ των προτέρων εκδοχή των ετήσιων λογαριασμών τους στο πλαίσιο της ΔΥΕ.
Τα στοιχεία σχετικά με το πλεόνασμα/έλλειμμα, τον ακαθάριστο σχηματισμό πάγιου κεφαλαίου και τις δαπάνες για τόκους που γνωστοποίησαν τα κράτη μέλη είναι απολύτως συνεπή προς τα ετήσια και τριμηνιαία στοιχεία σχετικά με τις δαπάνες και τα έσοδα του Δημοσίου (πίνακες 2 και 25 του EΣΛ). Τα στοιχεία σχετικά με το ετήσιο χρέος και το τριμηνιαίο δημόσιο χρέος (πίνακας 28 του ΕΣΛ) συμπίπτουν απόλυτα για όλα τα κράτη μέλη.
2.3.Δημοσίευση
2.3.1.Δημοσίευση των συνολικών στοιχείων και λεπτομερών πινάκων για τη γνωστοποίηση των στοιχείων
Βάσει του άρθρου 14 παράγραφος1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2009, «Η Επιτροπή (Eurostat) παρέχει τα στοιχεία του πραγματικού δημόσιου ελλείμματος και του πραγματικού δημόσιου χρέους, κατ’ εφαρμογή του πρωτοκόλλου σχετικά με τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, εντός τριών εβδομάδων από τη λήξη των προθεσμιών γνωστοποίησης […]. Η εν λόγω παροχή στοιχείων πραγματοποιείται μέσω δημοσίευσης.»
Η Eurostat δημοσίευσε τα στοιχεία του δημόσιου ελλείμματος και του δημόσιου χρέους στον δικτυακό τόπο της στις 24 Απριλίου 17 και στις 23 Οκτωβρίου, 18 μαζί με όλους τους πίνακες των στοιχείων 19 , όπως γνωστοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη, καθώς και με σημειώματα σχετικά με:
-την προσαρμογή αποθεμάτων-ροών·
-τις κρατικές παρεμβάσεις με σκοπό τη στήριξη χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων·
-το απόθεμα υποχρεώσεων από εμπορικές πιστώσεις και προκαταβολές· και
-τις αναθεωρήσεις του δημοσίου πλεονάσματος/ελλείμματος και χρέους (το σημείωμα αυτό δημοσιεύτηκε χωριστά για πρώτη φορά τον Απρίλιο).
Επίσης δημοσίευσε δελτίο Τύπου σχετικά με το τριμηνιαίο χρέος Μάαστριχτ, σε περίπου t+115 20 ημέρες, καθώς και δελτίο Τύπου για το τριμηνιαίο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης.
Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 479/2009, τα κράτη μέλη πρέπει να γνωστοποιούν τα πραγματικά στοιχεία του ελλείμματος και του χρέους τους. Όλα τα κράτη μέλη δημοσιεύουν τα στοιχεία για το έλλειμμα και το χρέος σε εθνικό επίπεδο. Τα περισσότερα κράτη μέλη ενημέρωσαν την Eurostat ότι δημοσιεύουν όλους τους πίνακές της ΔΥΕ. Πέντε κράτη μέλη (η Βουλγαρία, η Ιταλία, το Λουξεμβούργο, η Πολωνία και η Σλοβακία) δημοσίευσαν μόνο ορισμένους από τους πίνακες. Η Γαλλία δημοσίευσε μόνο τα στοιχεία για το έλλειμμα και το χρέος και κανέναν από τους πίνακες της ΔΥΕ σε εθνικό επίπεδο.
2.3.2.Επιφυλάξεις σχετικά με την ποιότητα των στοιχείων
Οκτώβριος 2017
Η Eurostat εξέφρασε επιφύλαξη όσον αφορά την ποιότητα των στοιχείων που γνωστοποίησε η Γαλλία σχετικά με την καταχώριση ορισμένων πράξεων της Agence Française de Développement.
Διατήρησε την επιφύλαξή της όσον αφορά την ποιότητα των στοιχείων που γνωστοποίησαν το Βέλγιο και η Ουγγαρία (απέσυρε εν μέρει την επιφύλαξη σχετικά με την Ουγγαρία).
Απέσυρε την επιφύλαξή της όσον αφορά την ποιότητα των στοιχείων που γνωστοποίησε το Λουξεμβούργο (που εξέφρασε στο δελτίο Τύπου της 24ης Απριλίου 2017).
Απρίλιος 2017
Η Eurostat εξέφρασε επιφύλαξη όσον αφορά την ποιότητα των στοιχείων που γνωστοποίησε το Λουξεμβούργο σε σχέση με την τομεακή ταξινόμηση των νοσοκομείων, καθώς και ορισμένα τεχνικά ζητήματα, όπως η καταγραφή των απαιτήσεων και οφειλών, το μέγεθος των στατιστικών διαφορών στους πίνακες της ΔΥΕ και η μη διαθεσιμότητα των στοιχείων για την τοπική αυτοδιοίκηση.
Η Επιτροπή διατήρησε την επιφύλαξή της όσον αφορά την ποιότητα των στοιχείων που γνωστοποίησαν το Βέλγιο και η Ουγγαρία.
Απέσυρε την επιφύλαξή της όσον αφορά την ποιότητα των στοιχείων που γνωστοποίησε η Κύπρος (που εξέφρασε στο δελτίο Τύπου της 21ης Οκτωβρίου 2016).
2.3.3.Τροποποιήσεις των υποβληθέντων στοιχείων
Η Eurostat δεν τροποποίησε τα στοιχεία που υπέβαλαν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των γνωστοποιήσεων για τη ΔΥΕ του Απριλίου και του Οκτωβρίου του 2017.
2.3.4.Δημοσίευση μεταδεδομένων (πίνακες απογραφής) 21
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 479/2009 ορίζει ότι οι πίνακες απογραφής της ΔΥΕ αποτελούν μέρος των στατιστικών πληροφοριών που πρέπει να παρέχουν τα κράτη μέλη. Ο εν λόγω κανονισμός απαιτεί επίσης να δημοσιεύονται οι πίνακες απογραφής της ΔΥΕ σε εθνικό επίπεδο.
Η Eurostat επικαιροποίησε τον μορφότυπο των πινάκων απογραφής της ΔΥΕ, επιτελώντας διαρθρωτικές αλλαγές και ζητώντας πιο λεπτομερείς πληροφορίες. Έχει επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με το νέο υπόδειγμα του πίνακα απογραφής για το ΕΣΛ 2010 και, έως το τέλος του 2017, η Eurostat δημοσίευσε αναθεωρημένους πίνακες απογραφής για 21 κράτη μέλη. Τα υπόλοιπα επτά κράτη μέλη χρησιμοποίησαν σχέδιο πίνακα απογραφής της ΔΥΕ. Οι τελικοί πίνακες απογραφής της ΔΥΕ για την Ελλάδα, την Ιρλανδία και την Αυστρία θα δημοσιευτούν τους προσεχείς μήνες. Αναμένεται περαιτέρω πρόοδος για τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο, την Κύπρο και τις Κάτω Χώρες.
3.Συμπεράσματα
Η Eurostat αναγνωρίζει τις συνεχιζόμενες συνολικές βελτιώσεις στη συνέπεια και την πληρότητα των γνωστοποιούμενων στοιχείων. Ωστόσο, η ποιότητα των δημοσιονομικών στοιχείων χρειάζεται να βελτιωθεί περαιτέρω. Το 2017 η Eurostat ζήτησε περισσότερες διμερείς διευκρινίσεις κατά την αξιολόγηση των γνωστοποιήσεων της ΔΥΕ. Επιπλέον, αύξησε τις επαφές και τις διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη μεταξύ των γνωστοποιήσεων. Η δημοσίευση όλων των επιστολών παροχής συμβουλών από την Eurostat σχετικά με τη μεθοδολογία βελτίωσε την ανταλλαγή γνώσεων‑ και τη διαφάνεια. Το ίδιο ισχύει και για τις πιο ολοκληρωμένες προσπάθειές της για την επικοινωνία μεταξύ χρηστών και παραγωγών των στατιστικών σε σχέση με τις μεθοδολογικές εξελίξεις.
Για ορισμένα κράτη μέλη, ιδίως για την Ελλάδα, εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα προβλήματα συνέπειας προς τους τριμηνιαίους χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς.
Η Eurostat εξέφρασε επιφυλάξεις όσον αφορά την ποιότητα των στοιχείων που υπέβαλε το Λουξεμβούργο στο πλαίσιο της γνωστοποίησης για τη ΔΥΕ του Απριλίου και η Γαλλία στο πλαίσιο της γνωστοποίησης για τη ΔΥΕ του Οκτωβρίου. Απέσυρε τις επιφυλάξεις της σχετικά με την Κύπρο (Απρίλιος) και το Λουξεμβούργο (Οκτώβριος), ενώ διατήρησε τις επιφυλάξεις της σχετικά με το Βέλγιο και την Ουγγαρία (Απρίλιος και Οκτώβριος).
Συνολικά, η Eurostat καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ποιότητα των γνωστοποιούμενων δημοσιονομικών στοιχείων εξακολούθησε να βελτιώνεται το 2017. Γενικά, τα κράτη μέλη παρείχαν ποιοτικότερες και πιο πλήρεις πληροφορίες τόσο στους πίνακες γνωστοποίησης της ΔΥΕ όσο και σε άλλες σχετικές στατιστικές καταγραφές.
Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 479/2009 του Συμβουλίου για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου σχετικά με τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος το οποίο προσαρτάται στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΕ L 145 της 10.6.2009, σ. 1).
COM(2017) 123 final.
Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 549/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 2013, για το ευρωπαϊκό σύστημα εθνικών και περιφερειακών λογαριασμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΣΛ 2010) (ΕΕ L 174 της 26.6.2013, σ. 1).
Άρθρο 3 παράγραφοι 1 και 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2009.
Τα πραγματικά στοιχεία μπορεί να είναι τελικά, ενδιάμεσα ή κατ’ εκτίμηση στοιχεία.
Σύμφωνα με το πρωτόκολλο για τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, το οποίο προσαρτάται στη Συνθήκη για τη λειτουργία της ΕΕ, το δημόσιο χρέος είναι το ενοποιημένο ακαθάριστο χρέος ολόκληρου του τομέα της γενικής κυβέρνησης το οποίο εκκρεμεί στο τέλος του έτους (σε ονομαστική αξία). Σύμφωνα με τον κανονισμό αριθ. 479/2009, το δημόσιο χρέος περιλαμβάνει μετρητά και καταθέσεις (AF.2), χρεόγραφα (AF.3) και δάνεια (AF.4), όπως ορίζεται στο ΕΣΛ 2010.
Άρθρο 3 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2009.
Βλ. δηλώσεις που συνοδεύουν τα πρακτικά του Συμβουλίου της 22ας Νοεμβρίου 1993:
https://webgate.ec.europa.eu/fpfis/mwikis/gfs/images/e/e7/Statements_9817.en93.pdf
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 479/2009 του Συμβουλίου απαιτεί ρητώς από τα κράτη μέλη να παρέχουν προϋπολογισθέντα στοιχεία στους πίνακες 1 και 2Α της ΔΥΕ.
Οι πίνακες γνωστοποίησης ΔΥΕ των κρατών μελών είναι διαθέσιμοι στον δικτυακό τόπο της Eurostat:
http://ec.europa.eu/eurostat/web/government-finance-statistics/excessive-deficit-procedure/edp-notification-tables
.
Το εν λόγω ερωτηματολόγιο περιλαμβάνει 13 τμήματα, στα οποία ζητούνται ποσοτικά και ορισμένα ποιοτικά στοιχεία για διάφορους τομείς όπως, π.χ., οι φορολογικές συναλλαγές και οι συναλλαγές κοινωνικών εισφορών καθώς και οι συναλλαγές με την ΕΕ, η αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού, οι κρατικές εγγυήσεις, οι διαγραφές χρέους, οι εισφορές κεφαλαίου από το κράτος σε δημόσιες επιχειρήσεις, οι κοινοπραξίες δημόσιου‑ιδιωτικού τομέα, η αναδρομολόγηση συναλλαγών κ.λπ.
http://ec.europa.eu/eurostat/web/government-finance-statistics/methodology/advice-to-member-states
http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2 995 521/7 997 684/2-24 042 017-AP-EN.pdf
http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2 995 521/8 338 481/2-23 102 017-AP-EN.pdf
Το «t» αναφέρεται στο τέλος της περιόδου αναφοράς με την οποία σχετίζεται η γνωστοποίηση.
Πίνακες απογραφής των μεθόδων, των διαδικασιών και των πηγών που χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνθεση των πραγματικών στοιχείων για το έλλειμμα και το χρέος και οι σχετικοί δημόσιοι λογαριασμοί.