(1)

Η υψηλή λειτουργικότητα και το σχετικά χαμηλό κόστος της πλαστικής ύλης σημαίνει ότι αυτό το υλικό είναι ολοένα και περισσότερο πανταχού παρόν στην καθημερινή ζωή. Η αυξανόμενη χρήση του σε εφαρμογές βραχείας διάρκειας, οι οποίες δεν έχουν σχεδιαστεί για επαναχρησιμοποίηση ή οικονομικά αποδοτική ανακύκλωση, σημαίνει ότι τα σχετικά πρότυπα παραγωγής και κατανάλωσης καθίστανται ολοένα και πιο γραμμικά και λιγότερο αποδοτικά. Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης για την Κυκλική Οικονομία (32), η Επιτροπή στην ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πλαστικές ύλες (33) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί η σταθερή αύξηση της παραγωγής πλαστικών αποβλήτων και η διαφυγή τους στο περιβάλλον μας, ιδίως στο θαλάσσιο περιβάλλον, προκειμένου να επιτευχθεί ένας πραγματικά κυκλικός κύκλος ζωής για τις πλαστικές ύλες.

(1)

Η υψηλή λειτουργικότητα και το σχετικά χαμηλό κόστος της πλαστικής ύλης σημαίνει ότι αυτό το υλικό είναι ολοένα και περισσότερο πανταχού παρόν στην καθημερινή ζωή. Η παγκόσμια παραγωγή πλαστικών υλών έχει αυξηθεί κατακόρυφα και το 2017 έφτασε τους 348 εκατομμύρια τόνους. Το ευρωπαϊκό μερίδιο της εν λόγω παραγωγής αντιπροσώπευε ποσοστό 18,5  % (64,4 εκατομμύρια τόνοι, ποσότητα που συνιστά αύξηση 3,4  % σε σύγκριση με την παραγωγή του προηγούμενου έτους). Η αυξανόμενη χρήση του σε εφαρμογές βραχείας διάρκειας, οι οποίες δεν έχουν σχεδιαστεί για επαναχρησιμοποίηση ή οικονομικά αποδοτική ανακύκλωση, σημαίνει ότι τα σχετικά πρότυπα παραγωγής και κατανάλωσης καθίστανται ολοένα και πιο γραμμικά και λιγότερο αποδοτικά. Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης για την Κυκλική Οικονομία (32), η Επιτροπή στην ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πλαστικές ύλες κατέληξε (33) στο συμπέρασμα ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί η σταθερή αύξηση της παραγωγής πλαστικών αποβλήτων και η διαφυγή τους στο περιβάλλον μας, ιδίως στο θαλάσσιο περιβάλλον, προκειμένου να επιτευχθεί ένας πραγματικά κυκλικός κύκλος ζωής για τις πλαστικές ύλες και να μειωθεί η συνολική ποσότητα πλαστικών υλών στο περιβάλλον. Η ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πλαστικές ύλες αποτελεί ένα μικρό πρώτο βήμα προς τη δημιουργία μιας κυκλικής οικονομίας που θα βασίζεται στη μείωση, την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση όλων των πλαστικών προϊόντων.

(1α)

Οι πλαστικές ύλες διαδραματίζουν χρήσιμο ρόλο στην οικονομία και έχουν σημαντικές εφαρμογές σε πολλούς τομείς. Ειδικότερα, οι πλαστικές ύλες χρησιμοποιούνται στη συσκευασία (40 %) και στον τομέα της οικοδομής και των κατασκευών (20 %). Σημαντική είναι επίσης η χρήση πλαστικών υλών στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, του ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού και στον τομέα των τροφίμων και της γεωργίας. Ωστόσο, λόγω των σημαντικών αρνητικών επιπτώσεων ορισμένων πλαστικών προϊόντων στο περιβάλλον, την υγεία και την οικονομία, απαιτείται η δημιουργία ενός νομικού πλαισίου για την αποτελεσματική μείωση των εν λόγω σημαντικών αρνητικών επιπτώσεων, μεταξύ άλλων με τον περιορισμό της διάθεσης στην αγορά συγκεκριμένων προϊόντων μίας χρήσης για τα οποία υπάρχουν άμεσα διαθέσιμες πιο κυκλικές εναλλακτικές λύσεις.

(2)

Οι κυκλικές προσεγγίσεις που αποδίδουν προτεραιότητα στα επαναχρησιμοποιούμενα προϊόντα και στα συστήματα επαναχρησιμοποίησης θα οδηγήσουν σε μείωση των παραγόμενων αποβλήτων και η πρόληψη αυτή βρίσκεται στην κορυφή της ιεραρχίας των αποβλήτων που κατοχυρώνεται στο άρθρο 4 της οδηγίας 2008/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (34). Τέτοιες προσεγγίσεις είναι επίσης σύμφωνες με τον στόχο βιώσιμης ανάπτυξης 12 των Ηνωμένων Εθνών (35) για τη διασφάλιση βιώσιμων μοντέλων κατανάλωσης και παραγωγής.

(2)

Τα μέτρα που ορίζονται στην παρούσα οδηγία θα πρέπει να επιδιώκουν πλήρως κυκλικές προσεγγίσεις που αποδίδουν προτεραιότητα στα ασφαλή, μη τοξικά επαναχρησιμοποιούμενα προϊόντα που δεν περιέχουν επιβλαβείς ουσίες και στα συστήματα επαναχρησιμοποίησης έναντι οποιουδήποτε προϊόντος μίας χρήσης. Όλα τα μέτρα θα πρέπει πρωτίστως να επιδιώκουν τη μείωση των παραγόμενων αποβλήτων και να προωθούν την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων καθώς αυτό βρίσκεται στην κορυφή της ιεραρχίας των αποβλήτων που κατοχυρώνεται στο άρθρο 4 της οδηγίας 2008/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (34). Καθώς κάθε προϊόν μίας χρήσης τείνει να έχει αρνητικό αντίκτυπο στο κλίμα ή στο περιβάλλον λόγω του σύντομου κύκλου ζωής του, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην πρόληψη και την επαναχρησιμοποίηση των προϊόντων που μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική εξοικονόμηση CO2 και πολύτιμων πρώτων υλών. Η παρούσα οδηγία θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου βιώσιμης ανάπτυξης 12 των Ηνωμένων Εθνών (35) για τη διασφάλιση βιώσιμων μοντέλων κατανάλωσης και παραγωγής.

(3)

Τα θαλάσσια απορρίμματα έχουν διασυνοριακό χαρακτήρα και αναγνωρίζονται ως παγκόσμιο πρόβλημα. Η μείωση των θαλάσσιων απορριμμάτων αποτελεί βασική δράση για την επίτευξη του στόχου βιώσιμης ανάπτυξης 14 των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με τον οποίο ζητούμενο είναι η διατήρηση και η βιώσιμη χρήση των ωκεανών, των θαλασσών και των θαλάσσιων πόρων για βιώσιμη ανάπτυξη (36). Η Ένωση οφείλει να επιτελέσει τον δικό της ρόλο στην καταπολέμηση των θαλάσσιων απορριμμάτων και να επιδιώξει να αποτελέσει πρότυπο για τον υπόλοιπο κόσμο. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ένωση συνεργάζεται με εταίρους σε διάφορα διεθνή φόρουμ, όπως η G20, η G7 και ο ΟΗΕ, για την προώθηση συντονισμένων δράσεων. Η παρούσα πρωτοβουλία αποτελεί μέρος των προσπαθειών της Ένωσης προς τον σκοπό αυτό.

(3)

Τα θαλάσσια απορρίμματα έχουν διασυνοριακό χαρακτήρα και αναγνωρίζονται ως παγκόσμιο πρόβλημα. Αυξανόμενες ποσότητες αποβλήτων φθάνουν στους ωκεανούς σε ολόκληρο τον κόσμο και πλήττουν την υγεία των οικοσυστημάτων, σκοτώνοντας ζώα. Η μείωση των θαλάσσιων απορριμμάτων αποτελεί βασική δράση για την επίτευξη του στόχου βιώσιμης ανάπτυξης 14 των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με τον οποίο ζητούμενο είναι η διατήρηση και η βιώσιμη χρήση των ωκεανών, των θαλασσών και των θαλάσσιων πόρων για βιώσιμη ανάπτυξη (36). Η Ένωση οφείλει να επιτελέσει τον δικό της ρόλο στην καταπολέμηση των θαλάσσιων απορριμμάτων , με την πρόληψη της δημιουργίας απορριμμάτων, και την αποτελεσματικότερη διαχείριση των θαλάσσιων απορριμμάτων, και να επιδιώξει να αποτελέσει πρότυπο για τον υπόλοιπο κόσμο. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ένωση συνεργάζεται με εταίρους σε διάφορα διεθνή φόρουμ, όπως η G20, η G7 και ο ΟΗΕ, για την προώθηση συντονισμένων δράσεων. Η παρούσα πρωτοβουλία αποτελεί μέρος των προσπαθειών της Ένωσης προς τον σκοπό αυτό.

(5)

Στην Ένωση, το 80-85 % των θαλάσσιων απορριμμάτων, που καταμετρούνται ως απορρίμματα στην παραλία, είναι πλαστικά, με τα πλαστικά αντικείμενα μίας χρήσης να αντιπροσωπεύουν το 50 % και τα είδη αλιείας να αντιπροσωπεύουν το 27 %. Τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα κοινών καταναλωτικών προϊόντων ταχείας κυκλοφορίας που απορρίπτονται αφού έχουν χρησιμοποιηθεί μία φορά για τους σκοπούς για τους οποίους παρέχονται, ανακυκλώνονται σπανίως και συχνά καταλήγουν να πεταχτούν ως απορρίμματα. Σημαντικό ποσοστό των αλιευτικών εργαλείων που διατίθενται στην αγορά δεν συλλέγονται για επεξεργασία. Επομένως τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης και τα αλιευτικά εργαλεία που περιέχουν πλαστική ύλη αποτελούν ένα ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα προκειμένου για τα θαλάσσια απορρίμματα και ενέχουν σοβαρό κίνδυνο για τα θαλάσσια οικοσυστήματα, τη βιοποικιλότητα και, ενδεχομένως, την ανθρώπινη υγεία και βλάπτουν δραστηριότητες όπως ο τουρισμός, η αλιεία και η ναυτιλία.

(5)

Στην Ένωση, το 80-85 % των θαλάσσιων απορριμμάτων, που καταμετρούνται ως απορρίμματα στην παραλία, είναι πλαστικά, με τα πλαστικά αντικείμενα μίας χρήσης να αντιπροσωπεύουν το 50 % και τα είδη αλιείας να αντιπροσωπεύουν το 27 %. Τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα κοινών καταναλωτικών προϊόντων ταχείας κυκλοφορίας που απορρίπτονται αφού έχουν χρησιμοποιηθεί μία φορά για τους σκοπούς για τους οποίους παρέχονται, ανακυκλώνονται σπανίως και συχνά καταλήγουν να πεταχτούν ως απορρίμματα. Σημαντικό ποσοστό των αλιευτικών εργαλείων και των εργαλείων υδατοκαλλιέργειας που διατίθενται στην αγορά δεν συλλέγονται για επεξεργασία. Επομένως τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης, τα αλιευτικά εργαλεία και τα εργαλεία υδατοκαλλιέργειας που περιέχουν πλαστική ύλη , όπως οι κιούρτοι, οι παγίδες, οι πλωτήρες και οι σημαδούρες, τα δίχτυα, τα σκοινιά, οι σπάγκοι και τα νήματα, αποτελούν ένα ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα προκειμένου για τα θαλάσσια απορρίμματα και ενέχουν σοβαρό κίνδυνο για τα θαλάσσια οικοσυστήματα, τη βιοποικιλότητα καθώς και την ανθρώπινη υγεία και την υγεία των ζώων, και βλάπτουν δραστηριότητες όπως ο τουρισμός, η αλιεία και η ναυτιλία.

(5α)

Το Συμβούλιο, κατά τη συνεδρίασή του της 25ης Ιουνίου 2018, ενέκρινε συμπεράσματα με θέμα «Υλοποίηση του σχεδίου δράσης της ΕΕ για την κυκλική οικονομία», υποστηρίζοντας σαφώς τις δράσεις που έχουν ληφθεί σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο για περιορισμό της χρήσης μικροπλαστικών που προστίθενται σκόπιμα στα προϊόντα καθώς και τη χρήση οξοπλαστικών στην Ένωση, και τις δράσεις που προβλέπονται στη στρατηγική για τις πλαστικές ύλες όσον αφορά την μείωση των μικροπλαστικών από τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, τα ελαστικά αυτοκινήτων και τη διαρροή συσσωματωμάτων πριν από την παραγωγή. Η Ένωση λαμβάνει ήδη μέτρα καθώς υπάρχει μια συνεχιζόμενη διαδικασία στο πλαίσιο του κανονισμού REACH, βάσει της οποίας η Επιτροπή ζήτησε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων να καταρτίσει έναν φάκελο επιβολής περιορισμών σύμφωνα με το παράρτημα XV όσον αφορά τη χρήση μικροπλαστικών σωματιδίων που προστίθενται σκόπιμα σε καταναλωτικά ή επαγγελματικά προϊόντα κάθε είδους.

(5β)

Η Ένωση θα πρέπει να υιοθετήσει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για το πρόβλημα των μικροπλαστικών και θα πρέπει να ενθαρρύνει όλους τους παραγωγούς να περιορίσουν αυστηρά τα μικροπλαστικά στις συνθέσεις των προϊόντων τους, με ιδιαίτερη έμφαση στους παραγωγούς κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και ελαστικών, καθώς τα συνθετικά ενδύματα και τα ελαστικά ευθύνονται για το 63 % των μικροπλαστικών που καταλήγουν απευθείας στο υδάτινο περιβάλλον.

(6)

Η υφιστάμενη νομοθεσία (40) και τα μέσα πολιτικής της Ένωσης παρέχουν ορισμένες ρυθμιστικές απαντήσεις για την αντιμετώπιση των θαλάσσιων απορριμμάτων. Συγκεκριμένα, τα πλαστικά απόβλητα υπόκεινται σε γενικά μέτρα και ποσοτικούς στόχους της Ένωσης για τη διαχείριση των αποβλήτων, όπως ο στόχος ανακύκλωσης των απορριμμάτων από πλαστικές συσκευασίες (41) και ο στόχος που εγκρίθηκε πρόσφατα στη στρατηγική για τις πλαστικές ύλες (42), ώστε να εξασφαλιστεί ότι όλες οι πλαστικές συσκευασίες είναι ανακυκλώσιμες έως το 2030. Ωστόσο, ο αντίκτυπος της εν λόγω νομοθεσίας στα θαλάσσια απορρίμματα δεν είναι επαρκής και υπάρχουν διαφορές όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής και το επίπεδο φιλοδοξίας μεταξύ των εθνικών μέτρων για την πρόληψη και τη μείωση της θαλάσσιας ρύπανσης από απορρίμματα. Επιπλέον, ορισμένα από τα μέτρα αυτά, και ιδίως οι περιορισμοί εμπορίας για πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης, ενδέχεται να δημιουργήσουν φραγμούς στο εμπόριο και να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό στην Ένωση.

(6)

Η κατάλληλη διαχείριση των αποβλήτων εξακολουθεί να έχει καίρια σημασία για την πρόληψη των (θαλάσσιων) απορριμμάτων. Η υφιστάμενη νομοθεσία (40) και τα μέσα πολιτικής της Ένωσης παρέχουν ορισμένες ρυθμιστικές απαντήσεις για την αντιμετώπιση των θαλάσσιων απορριμμάτων. Συγκεκριμένα, τα πλαστικά απόβλητα υπόκεινται σε γενικά μέτρα και ποσοτικούς στόχους της Ένωσης για τη διαχείριση των αποβλήτων, όπως ο στόχος ανακύκλωσης των απορριμμάτων από πλαστικές συσκευασίες (41) και ο στόχος που εγκρίθηκε πρόσφατα στη στρατηγική για τις πλαστικές ύλες (42), ώστε να εξασφαλιστεί ότι όλες οι πλαστικές συσκευασίες είναι ανακυκλώσιμες έως το 2030. Ωστόσο, ο αντίκτυπος της εν λόγω νομοθεσίας στα θαλάσσια απορρίμματα δεν είναι επαρκής και υπάρχουν διαφορές όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής και το επίπεδο φιλοδοξίας μεταξύ των εθνικών μέτρων για την πρόληψη και τη μείωση της θαλάσσιας ρύπανσης από απορρίμματα. Επιπλέον, ορισμένα από τα μέτρα αυτά, και ιδίως οι περιορισμοί εμπορίας για πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης, ενδέχεται να δημιουργήσουν φραγμούς στο εμπόριο και να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό στην Ένωση.

(6α)

Η ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας στον τομέα της συσκευασίας αποτελεί καίριο παράγοντα για την προώθηση μιας πιο βιώσιμης αλυσίδας αξίας. Για να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός, είναι αναγκαίο να ενισχυθούν οι σχετικοί χρηματοδοτικοί μηχανισμοί στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών εργαλείων προγραμματισμού Ε&Α, όπως τα προγράμματα-πλαίσιο της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία (δηλαδή το «Ορίζων 2020»), ενόψει του επερχόμενου στρατηγικού θεματολογίου έρευνας και καινοτομίας για τις πλαστικές ύλες.

(7)

Για να επικεντρωθούν οι προσπάθειες εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαίες, η παρούσα οδηγία θα πρέπει να καλύπτει μόνον τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης που εμφανίζονται συχνότερα, τα οποία εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύουν περίπου το 86 % των πλαστικών μίας χρήσης που βρέθηκαν σε καταμετρήσεις σε παραλίες στην Ένωση.

(7)

Για να επικεντρωθούν οι προσπάθειες εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαίες, η παρούσα οδηγία θα πρέπει να καλύπτει μόνον τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης που εμφανίζονται συχνότερα καθώς και τα αλιευτικά εργαλεία. Τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης που καλύπτονται από μέτρα δυνάμει της παρούσας οδηγίας εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύουν περίπου το 86 % των πλαστικών μίας χρήσης που βρέθηκαν σε καταμετρήσεις σε παραλίες στην Ένωση.

(7α)

Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τις διατάξεις που θεσπίζονται στην οδηγία 94/62/ΕΚ όσον αφορά τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης που θεωρούνται συσκευασίες όπως ορίζονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας 94/62/EK.

(7β)

Στην έκθεση επανεξέτασης της Επιτροπής θα πρέπει να επισημαίνεται αν μπορεί να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής στα προϊόντα μίας χρήσης εν γένει.

(7γ)

Μπορεί να είναι σημαντικές σε τοπική ή περιφερειακή κλίμακα η χερσαία ρύπανση και η μόλυνση του εδάφους από πλαστικά μεγαλύτερου μεγέθους και από τα προκύπτοντα θραύσματα ή μικροπλαστικά. Σε τοπική κλίμακα, αυτό το φαινόμενο μπορεί να είναι σημαντικό λόγω της εντατικής χρήσης πλαστικών προϊόντων στη γεωργία. Για να μειωθούν οι επιπτώσεις των πλαστικών αποβλήτων στο περιβάλλον και στην υγεία ανθρώπων και ζώων πρέπει να διερευνηθεί εις βάθος η ρύπανση με πλαστικές ύλες που προέρχεται από γεωργικές εκτάσεις.

(8α)

Τα πλαστικά προϊόντα θα πρέπει να κατασκευάζονται λαμβάνοντας υπόψη ολόκληρη τη διάρκεια ζωής τους. Ο οικολογικός σχεδιασμός των πλαστικών προϊόντων θα πρέπει να λαμβάνει πάντα υπόψη το στάδιο της παραγωγής, την ανακυκλωσιμότητα και, ενδεχομένως, τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης του προϊόντος. Οι παραγωγοί θα πρέπει να ενθαρρύνονται, ανάλογα με την περίπτωση, να χρησιμοποιούν ένα μοναδικό πολυμερές ή συμβατά πολυμερή για την κατασκευή των προϊόντων τους, ώστε να απλουστεύεται η διαλογή και να βελτιώνεται η ανακυκλωσιμότητά τους, ιδίως στην περίπτωση των πλαστικών συσκευασιών.

(9α)

Διατηρώντας την αξία των προϊόντων και των υλικών όσο το δυνατόν περισσότερο και δημιουργώντας λιγότερα απόβλητα, η οικονομία της Ένωσης μπορεί να γίνει πιο ανταγωνιστική και πιο ανθεκτική, μειώνοντας παράλληλα την πίεση στους πολύτιμους πόρους και το περιβάλλον.

(10)

Τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με ένα ή περισσότερα μέτρα, ανάλογα με διάφορους παράγοντες, όπως η ύπαρξη κατάλληλων και περισσότερο βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων, το αν είναι εφικτή η αλλαγή των τρόπων κατανάλωσης, καθώς και ο βαθμός στον οποίο καλύπτονται ήδη από υφιστάμενη νομοθεσία της Ένωσης.

(10)

Τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με ένα ή περισσότερα μέτρα, ανάλογα με διάφορους παράγοντες, όπως η ύπαρξη κατάλληλων και περισσότερο βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων, λαμβανομένων υπόψη των αρχών του κύκλου ζωής, το αν είναι εφικτή η αλλαγή των τρόπων κατανάλωσης, καθώς και ο βαθμός στον οποίο καλύπτονται ήδη από υφιστάμενη νομοθεσία της Ένωσης.

(11)

Για ορισμένα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης, δεν υπάρχουν ακόμη κατάλληλες και πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις και η κατανάλωση των περισσότερων τέτοιων πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης αναμένεται να αυξηθεί. Για να αναστραφεί η τάση αυτή και να προωθηθούν προσπάθειες για πιο βιώσιμες λύσεις θα πρέπει να ζητηθεί από τα κράτη μέλη να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την επίτευξη σημαντικής μείωσης στην κατανάλωση των εν λόγω προϊόντων χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η υγιεινή των τροφίμων ή η ασφάλεια των τροφίμων, οι ορθές πρακτικές υγιεινής, οι κανόνες ορθής παρασκευαστικής πρακτικής, η πληροφόρηση των καταναλωτών ή οι απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας που ορίζονται στη νομοθεσία της Ένωσης για τα τρόφιμα (44).

(11)

Για ορισμένα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης, δεν υπάρχουν ακόμη κατάλληλες και πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις και η κατανάλωση των περισσότερων τέτοιων πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης αναμένεται να αυξηθεί. Για να αναστραφεί η τάση αυτή και να προωθηθούν προσπάθειες για ασφαλείς και βιώσιμες λύσεις, θα πρέπει να ζητηθεί από τα κράτη μέλη να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την επίτευξη φιλόδοξης και σταθερής μείωσης στην κατανάλωση των εν λόγω προϊόντων , όπως συμβαίνει για τις πλαστικές σακούλες δυνάμει της οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2015/720 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου  (43α) , χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η υγιεινή των τροφίμων ή η ασφάλεια των τροφίμων, οι ορθές πρακτικές υγιεινής, οι κανόνες ορθής παρασκευαστικής πρακτικής, η πληροφόρηση των καταναλωτών ή οι απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας που ορίζονται στη νομοθεσία της Ένωσης για τα τρόφιμα (44). Τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει να εφαρμόζονται σε περιέκτες τροφίμων που πληρούν όλα τα ακόλουθα κριτήρια: τα εν λόγω τρόφιμα προορίζονται για άμεση κατανάλωση, για κατανάλωση χωρίς περαιτέρω προετοιμασία, και για κατανάλωση από το δοχείο. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιδιώξουν να είναι όσο το δυνατόν πιο φιλόδοξα τα εν λόγω μέτρα, τα οποία θα πρέπει να είναι αναλογικά προς τη σοβαρότητα του κινδύνου δημιουργίας απορριμμάτων τον οποίο συνεπάγονται τα διάφορα προϊόντα και οι διάφορες χρήσεις. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν εθνικούς στόχους για να ποσοτικοποιήσουν τα αποτελέσματα των μέτρων που λαμβάνονται για την επίτευξη της φιλόδοξης και σταθερής μείωσης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν τη χρήση προϊόντων τα οποία είναι κατάλληλα για πολλαπλές χρήσεις και τα οποία, αφού γίνουν απόβλητα, είναι κατάλληλα για προετοιμασία προς επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση, χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων στην εσωτερική αγορά. Τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον αντίκτυπο των προϊόντων σε ολόκληρη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, μεταξύ άλλων όταν βρίσκονται στο θαλάσσιο περιβάλλον, και να τηρούν την ιεραρχία των αποβλήτων.

(11α)

Τα φίλτρα προϊόντων καπνού κατέχουν τη δεύτερη θέση μεταξύ των πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης που απορρίπτονται συχνότερα στο περιβάλλον. Παρόλο που το μερίδιο αγοράς των φίλτρων κυτταρίνης φυτικής προέλευσης για προϊόντα καπνού φαίνεται να αυξάνεται, η δυνατότητα αποδοχής των διαθέσιμων εναλλακτικών λύσεων δεν είναι σαφής. Επιπρόσθετα, ο τεράστιος αντίκτυπος των προϊόντων καπνού με φίλτρο στο περιβάλλον δεν μπορεί να αγνοηθεί καθώς τα εν λόγω φίλτρα μπορούν να διασπαστούν σε μικρότερα πλαστικά σωματίδια. Τα χρησιμοποιημένα φίλτρα καπνού περιέχουν επίσης πολλές χημικές ουσίες που είναι επιβλαβείς για το περιβάλλον, εκ των οποίων τουλάχιστον 50 είναι γνωστά καρκινογόνα για τον άνθρωπο, καθώς και βαρέα μέταλλα, που μπορεί να διαρρεύσουν από το φίλτρο και να βλάψουν το γύρω χερσαίο, ατμοσφαιρικό και θαλάσσιο περιβάλλον. Για να αντιμετωπιστούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που προκαλούν τα απόβλητα μετά την κατανάλωση, είναι αναγκαίο ένα ευρύ φάσμα μέτρων για τα προϊόντα καπνού με φίλτρο, που ποικίλλουν από τη μείωση των φίλτρων μίας χρήσης που περιέχουν πλαστική ύλη έως τη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού ώστε να εξασφαλίζεται η υπεύθυνη διάθεση και να καλύπτεται το κόστος περισυλλογής των απορριμμάτων. Για να αντιμετωπιστεί το ζήτημα του σημαντικού κόστους συλλογής και διαλογής που επωμίζονται σήμερα οι φορολογούμενοι, τα συστήματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού θα πρέπει να καλύπτουν το κόστος περισυλλογής των απορριμμάτων και το κόστος κατάλληλων υποδομών συλλογής αποβλήτων. Στο πλαίσιο αυτών των μέτρων, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν επίσης να δημιουργήσουν κίνητρα για μια αλυσίδα ανάκτησης αποτσίγαρων προκειμένου να αφαιρείται η οξεϊκή κυτταρίνη, η πλαστική ύλη που αποτελεί το 60 % της σύνθεσης των φίλτρων τσιγάρων, και στη συνέχεια να μετατρέπεται σε νέα πλαστικά αντικείμενα.

(12)

Για άλλα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης είναι διαθέσιμες κατάλληλες και πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις. Προκειμένου να περιοριστούν οι δυσμενείς επιπτώσεις των προϊόντων αυτών στο περιβάλλον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποχρεωθούν να απαγορεύσουν τη διάθεσή τους στην αγορά της Ένωσης. Με τον τρόπο αυτό θα προωθηθεί η χρήση των διαθέσιμων και πιο βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων, καθώς και καινοτόμων λύσεων για πιο βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα, εναλλακτικές επιλογές επαναχρησιμοποίησης και αντικατάσταση υλικών.

(12)

Για άλλα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης είναι διαθέσιμες κατάλληλες και πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις. Προκειμένου να περιοριστούν οι δυσμενείς επιπτώσεις των προϊόντων αυτών στο περιβάλλον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποχρεωθούν να απαγορεύσουν τη διάθεσή τους στην αγορά της Ένωσης. Με τον τρόπο αυτό θα προωθηθεί η χρήση των άμεσα διαθέσιμων και πιο βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων που συμμορφώνονται με τα υφιστάμενα πρότυπα και το δίκαιο της Ένωσης , καθώς και καινοτόμων λύσεων για πιο βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα, εναλλακτικές επιλογές επαναχρησιμοποίησης και αντικατάσταση υλικών , σύμφωνα με την ιεραρχία των αποβλήτων, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 της οδηγίας 2008/98/EΚ . Οι περιορισμοί εμπορίας που εισάγονται στην παρούσα οδηγία θα πρέπει να καλύπτουν επίσης προϊόντα από οξοδιασπώμενο πλαστικό, καθώς αυτός ο τύπος πλαστικού δεν βιοαποδομείται κατά τρόπο κατάλληλο, και, συνεπώς, συμβάλλει στη ρύπανση από μικροπλαστικά στο περιβάλλον, δεν είναι λιπασματοποιήσιμο, επηρεάζει αρνητικά την ανακύκλωση των συμβατικών πλαστικών και δεν παρέχει αποδεδειγμένα όφελος για το περιβάλλον. Λόγω του υψηλού επιπολασμού απορριμμάτων από πολυστυρένιο στο θαλάσσιο περιβάλλον και της διαθεσιμότητας εναλλακτικών λύσεων, θα πρέπει επίσης να περιοριστούν οι περιέκτες τροφίμων και ποτών μίας χρήσης που κατασκευάζονται από διογκωμένο πολυστυρένιο.

(12α)

Όσον αφορά τα πλαστικά πιάτα και μαχαιροπίρουνα, ακόμα και αν επίσης υφίστανται κατάλληλες και πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, όπου αιτιολογείται δεόντως και προκειμένου να αποφευχθούν τυχόν κίνδυνοι για τη συνέχεια της παροχής ορισμένων κοινωνικών υπηρεσιών, όπως η τροφοδοσία σε εκπαιδευτικά ιδρύματα και υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, είναι σκόπιμο να προβλεφθεί περιορισμένη παράταση για την εφαρμογή της απαγόρευσης διάθεσής τους στην αγορά της Ένωσης.

(12γ)

Τα μέτρα που θεσπίζονται στην παρούσα οδηγία τα οποία προωθούν τη χρήση μη πλαστικών εναλλακτικών λύσεων δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να προκαλούν αύξηση των αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον και στο κλίμα, λ.χ. επιπλέον εκπομπές CO2 ή εκμετάλλευση πολύτιμων πόρων. Αν και πολλές από τις εναλλακτικές λύσεις που δεν αποτελούνται από πλαστικές ύλες κατασκευάζονται από φυσικούς πόρους και αναμένεται να προέρχονται από τη βιοοικονομία, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα αυτών των υλικών. Όσον αφορά την ιεραρχία των αποβλήτων, τα μέτρα που θεσπίζονται στην παρούσα οδηγία και η εφαρμογή τους θα πρέπει πάντα να δίνουν προτεραιότητα στην πρόληψη ή τη μετάβαση σε επαναχρησιμοποιούμενα προϊόντα παρά σε άλλες εναλλακτικές λύσεις μίας χρήσης, ακόμη κι αν δεν κατασκευάζονται από πλαστικές ύλες.

(13)

Τα καπάκια και τα καλύμματα των οποίων σημαντικό τμήμα αποτελείται από πλαστική ύλη, από δοχεία ποτών, συγκαταλέγονται στα πλαστικά αντικείμενα μίας χρήσης που εμφανίζονται συχνότερα ως απορρίμματα στις παραλίες της Ένωσης. Ως εκ τούτου, οι περιέκτες ποτών που είναι πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης θα πρέπει να επιτρέπεται να διατίθενται στην αγορά μόνον εφόσον πληρούν συγκεκριμένες απαιτήσεις σχεδιασμού προϊόντος ώστε να μειώνεται σημαντικά η διαφυγή καπακιών και καλυμμάτων των περιεκτών ποτών στο περιβάλλον. Για τους περιέκτες ποτών που είναι πλαστικά προϊόντα και συσκευασίες μίας χρήσης, η απαίτηση αυτή αποτελεί προσθήκη στις βασικές απαιτήσεις σχετικά με τη σύνθεση και την επαναχρησιμοποιήσιμη και ανακτήσιμη, συμπεριλαμβανομένης της ανακυκλώσιμης, φύση της συσκευασίας που παρατίθεται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 94/62/ΕΚ. Για να διευκολυνθεί η συμμόρφωση με την απαίτηση σχεδιασμού προϊόντος και να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, είναι ανάγκη να εκπονηθεί ένα εναρμονισμένο πρότυπο που θα εκδοθεί σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1025/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (45) και η συμμόρφωση με το εν λόγω πρότυπο θα πρέπει να αποτελεί τεκμήριο συμμόρφωσης με τις εν λόγω απαιτήσεις. Θα πρέπει να προβλεφθεί επαρκής χρόνος για την εκπόνηση του εναρμονισμένου προτύπου και για την προσαρμογή των αλυσίδων παραγωγής των κατασκευαστών σε σχέση με την εφαρμογή της απαίτησης σχεδιασμού προϊόντος.

(13)

Τα καπάκια και τα καλύμματα που αποτελούνται από πλαστική ύλη, από δοχεία ποτών, συγκαταλέγονται στα πλαστικά αντικείμενα μίας χρήσης που εμφανίζονται συχνότερα ως απορρίμματα στις παραλίες της Ένωσης. Ως εκ τούτου, οι περιέκτες ποτών που είναι πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης θα πρέπει να επιτρέπεται να διατίθενται στην αγορά μόνον εφόσον πληρούν συγκεκριμένες απαιτήσεις σχεδιασμού προϊόντος ώστε να μειώνεται σημαντικά η διαφυγή καπακιών και καλυμμάτων των περιεκτών ποτών στο περιβάλλον και να αυξάνονται οι ποσότητες που ανακυκλώνονται . Για τους περιέκτες ποτών που είναι πλαστικά προϊόντα και συσκευασίες μίας χρήσης, η απαίτηση αυτή αποτελεί προσθήκη στις βασικές απαιτήσεις σχετικά με τη σύνθεση και την επαναχρησιμοποιήσιμη και ανακτήσιμη, συμπεριλαμβανομένης της ανακυκλώσιμης, φύση της συσκευασίας που παρατίθεται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 94/62/ΕΚ. Για να διευκολυνθεί η συμμόρφωση με την απαίτηση σχεδιασμού προϊόντος και να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, είναι ανάγκη να εκπονηθεί ένα εναρμονισμένο πρότυπο που θα εκδοθεί σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1025/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (45) και η συμμόρφωση με το εν λόγω πρότυπο θα πρέπει να αποτελεί τεκμήριο συμμόρφωσης με τις εν λόγω απαιτήσεις. Θα πρέπει να προβλεφθεί επαρκής χρόνος για την εκπόνηση του εναρμονισμένου προτύπου και για την προσαρμογή των αλυσίδων παραγωγής των κατασκευαστών σε σχέση με την εφαρμογή της απαίτησης σχεδιασμού προϊόντος. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η κυκλική χρήση των πλαστικών υλών, θα πρέπει να διαφυλαχθεί η υιοθέτηση των ανακυκλωμένων υλικών από την αγορά. Είναι επομένως σκόπιμο να θεσπιστεί απαίτηση για υποχρεωτική ελάχιστη περιεκτικότητα ανακυκλωμένης πλαστικής ύλης σε ορισμένα προϊόντα.

(13α)

Στο πλαίσιο της επανεξέτασης που θα διενεργηθεί δυνάμει του άρθρου 9 παράγραφος 5 της οδηγίας 94/62/ΕΚ, η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη τις σχετικές ιδιότητες των διαφόρων υλικών συσκευασίας, συμπεριλαμβανομένων των σύνθετων υλικών, με βάση αξιολογήσεις του κύκλου ζωής τους, εξετάζοντας ιδίως την πρόληψη και τον σχεδιασμό για κυκλικότητα.

(13β)

Η παρουσία επικίνδυνων χημικών ουσιών σε σερβιέτες, ταμπόν και εξαρτήματα εφαρμογής ταμπόν θα πρέπει να αποφευχθεί προς το συμφέρον της υγείας των γυναικών. Ομοίως, η προσβασιμότητα λύσεων πολλαπλής χρήσης και πιο οικονομικά βιώσιμων είναι θεμελιώδους σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί πλήρης πρόσβαση των γυναικών στην κοινωνική ζωή.

(14)

Ορισμένα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης καταλήγουν στο περιβάλλον ως αποτέλεσμα ακατάλληλης διάθεσης μέσω υπονόμων ή άλλης ακατάλληλης απελευθέρωσης στο περιβάλλον. Ως εκ τούτου, τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης τα οποία συχνά απορρίπτονται μέσω υπονόμων ή απορρίπτονται με άλλον ακατάλληλο τρόπο, θα πρέπει να υπόκεινται σε απαιτήσεις σήμανσης. Η σήμανση πρέπει να ενημερώνει τους καταναλωτές σχετικά με τις κατάλληλες επιλογές διάθεσης των αποβλήτων και/ή τις επιλογές για τη διάθεση αποβλήτων που πρέπει να αποφεύγονται και/ή τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις των απορριμμάτων ως αποτέλεσμα ακατάλληλης διάθεσης. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξουσιοδοτηθεί να καθιερώσει εναρμονισμένο μορφότυπο για τη σήμανση και, εφόσον το κρίνει σκόπιμο, θα πρέπει να ελέγχει τη σύλληψη της προτεινόμενης σήμανσης με αντιπροσωπευτικές ομάδες καταναλωτών, ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητά της και η σαφής κατανόησή της .

(14)

Ορισμένα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης καταλήγουν στο περιβάλλον ως αποτέλεσμα ακατάλληλης διάθεσης μέσω υπονόμων ή άλλης ακατάλληλης απελευθέρωσης στο περιβάλλον. Η απόρριψη μέσω υπονόμων μπορεί επιπρόσθετα να προκαλέσει σημαντικές οικονομικές ζημίες στα αποχετευτικά δίκτυα φράσσοντας τις αντλίες και τους αγωγούς. Στην περίπτωση των συγκεκριμένων προϊόντων, συχνά υπάρχει σημαντική έλλειψη πληροφοριών σχετικά με τα υλικά χαρακτηριστικά των προϊόντων αυτών και την κατάλληλη διάθεση των αποβλήτων. Ως εκ τούτου, τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης τα οποία συχνά απορρίπτονται μέσω υπονόμων ή απορρίπτονται με άλλον ακατάλληλο τρόπο, θα πρέπει να υπόκεινται σε απαιτήσεις σήμανσης και σε μέτρα ευαισθητοποίησης . Η σήμανση πρέπει να ενημερώνει τους καταναλωτές σχετικά με τις κατάλληλες επιλογές διάθεσης των αποβλήτων και/ή τις επιλογές για τη διάθεση αποβλήτων που πρέπει να αποφεύγονται, τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις των απορριμμάτων ως αποτέλεσμα ακατάλληλης διάθεσης , την παρουσία πλαστικών υλών στο προϊόν και την ανακυκλωσιμότητα του προϊόντος . Η Επιτροπή θα πρέπει να εξουσιοδοτηθεί να καθιερώσει εναρμονισμένο μορφότυπο για τη σήμανση και, εφόσον το κρίνει σκόπιμο, θα πρέπει να ελέγχει το πώς γίνεται αντιληπτή η προτεινόμενη σήμανση με αντιπροσωπευτικές ομάδες καταναλωτών, ώστε να εξασφαλίζεται ότι είναι αποτελεσματική, σαφώς κατανοητή, και όχι παραπλανητική, και θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη τις υφιστάμενες εθελοντικές συμφωνίες.

(15)

Όσον αφορά τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης για τα οποία δεν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμες κατάλληλες και πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, τα κράτη μέλη θα πρέπει, σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», να θεσπίσουν επίσης συστήματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού για την κάλυψη του κόστους διαχείρισης αποβλήτων και περισυλλογής απορριμμάτων καθώς και το κόστος των μέτρων ευαισθητοποίησης για την πρόληψη και τη μείωση τέτοιου είδους απορριμμάτων.

(15)

Όσον αφορά τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης για τα οποία δεν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμες κατάλληλες και πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, τα κράτη μέλη θα πρέπει, σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», να θεσπίσουν επίσης συστήματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού για την κάλυψη του αναγκαίου κόστους διαχείρισης αποβλήτων και περισυλλογής απορριμμάτων καθώς και το κόστος των μέτρων ευαισθητοποίησης για την πρόληψη και τη μείωση τέτοιου είδους απορριμμάτων και την καταπολέμηση της ανάρμοστης συμπεριφοράς των καταναλωτών. Το εν λόγω κόστος δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το κόστος που απαιτείται για την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών με οικονομικά αποδοτικό τρόπο και θα πρέπει να καθορίζεται με διαφάνεια μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων. Το κόστος περισυλλογής των απορριμμάτων θα πρέπει να είναι αναλογικό και να βασίζεται σε σαφείς στόχους που καθορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 8α παράγραφος 1 της οδηγίας 2008/98/ΕΚ. Οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να ορίζουν το πεδίο εφαρμογής και την κλίμακα των δραστηριοτήτων περισυλλογής που καλύπτονται από το σύστημα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού σύμφωνα με τις σχετικές υποχρεώσεις σχετικά με την πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων και θαλάσσιων απορριμμάτων που προβλέπονται στο δίκαιο της Ένωσης. Οι εν λόγω δραστηριότητες θα πρέπει να περιλαμβάνουν για παράδειγμα την πρόληψη δημιουργίας και τη συλλογή απορριμμάτων στους δρόμους, τις αγορές και άλλους δημόσιους χώρους και κατά τη διάρκεια δημόσιων εκδηλώσεων αλλά δεν θα πρέπει να περιλαμβάνουν ενέργειες, συμπεριλαμβανομένων ενεργειών καθαρισμού των θαλασσών και των ωκεανών, για τις οποίες δεν είναι αρμόδιες οι δημόσιες αρχές.

(15α)

Τα οικονομικά κίνητρα είναι σε θέση να επηρεάσουν τις επιλογές των καταναλωτών, να ενθαρρύνουν ή να αποθαρρύνουν συγκεκριμένες καταναλωτικές συνήθειες και, επομένως, να χρησιμοποιηθούν ως ένα αποτελεσματικό εργαλείο ανάντη για τη μείωση των επιπτώσεων ορισμένων πλαστικών υλών στο περιβάλλον.

(16)

Η μεγάλη ποσότητα πλαστικών υλών από εγκαταλελειμμένα, απολεσθέντα και απορριφθέντα αλιευτικά εργαλεία που περιέχουν πλαστική ύλη δείχνει ότι οι υφιστάμενες νομικές απαιτήσεις (46) δεν προβλέπουν επαρκή κίνητρα για την επιστροφή των αλιευτικών εργαλείων στην ξηρά για συλλογή και επεξεργασία. Το σύστημα έμμεσων τελών που προβλέπει το δίκαιο της Ένωσης για τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής για την παράδοση αποβλήτων από πλοία απομακρύνει τα κίνητρα των πλοίων να εκφορτώσουν τα απόβλητά τους στη θάλασσα και διασφαλίζει το δικαίωμα παράδοσης. Το σύστημα αυτό θα πρέπει, ωστόσο, να συμπληρωθεί με περαιτέρω οικονομικά κίνητρα για τους αλιείς να φέρουν τα απόβλητα από τα αλιευτικά τους εργαλεία στην ξηρά, ώστε να αποφευχθεί τυχόν ενδεχόμενη αύξηση των έμμεσων τελών αποβλήτων που πρέπει να καταβληθούν. Δεδομένου ότι τα πλαστικά εξαρτήματα των αλιευτικών εργαλείων έχουν υψηλές δυνατότητες ανακύκλωσης, τα κράτη μέλη θα πρέπει, σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», να θεσπίσουν διευρυμένη ευθύνη των παραγωγών αλιευτικών εργαλείων που περιέχουν πλαστική ύλη, ώστε να διευκολυνθεί η χωριστή συλλογή αλιευτικών εργαλείων και να χρηματοδοτηθεί η υγιής διαχείριση των αποβλήτων αυτών των αλιευτικών εργαλείων, ιδίως η ανακύκλωση.

(16)

Η μεγάλη ποσότητα πλαστικών υλών από εγκαταλελειμμένα, απολεσθέντα και απορριφθέντα αλιευτικά εργαλεία που περιέχουν πλαστική ύλη δείχνει ότι οι υφιστάμενες νομικές απαιτήσεις (46) δεν προβλέπουν επαρκή κίνητρα για την επιστροφή των αλιευτικών εργαλείων στην ξηρά για συλλογή και επεξεργασία. Βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1224/2009, εάν τα απολεσθέντα αλιευτικά εργαλεία δεν μπορούν να ανασυρθούν, ο πλοίαρχος του σκάφους οφείλει να ενημερώνει την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους σημαίας. Προκειμένου να εξασφαλιστεί εναρμονισμένη παρακολούθηση, τα δεδομένα που αφορούν τα απολεσθέντα αλιευτικά εργαλεία θα πρέπει να συλλέγονται και καταγράφονται από τα κράτη μέλη και να διαβιβάζονται ετησίως στην Επιτροπή. Το σύστημα έμμεσων τελών που προβλέπει το δίκαιο της Ένωσης για τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής για την παράδοση αποβλήτων από πλοία απομακρύνει τα κίνητρα των πλοίων να εκφορτώσουν τα απόβλητά τους στη θάλασσα και διασφαλίζει το δικαίωμα παράδοσης. Το σύστημα αυτό θα πρέπει, ωστόσο, να συμπληρωθεί με περαιτέρω οικονομικά κίνητρα για τους αλιείς να φέρουν τα απόβλητα από τα αλιευτικά τους εργαλεία στην ξηρά, ώστε να αποφευχθεί τυχόν ενδεχόμενη αύξηση των έμμεσων τελών αποβλήτων που πρέπει να καταβληθούν. Δεδομένου ότι τα πλαστικά εξαρτήματα των αλιευτικών εργαλείων έχουν υψηλές δυνατότητες ανακύκλωσης, τα κράτη μέλη θα πρέπει, σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», να θεσπίσουν διευρυμένη ευθύνη των παραγωγών αλιευτικών εργαλείων που περιέχουν πλαστική ύλη, ώστε να διευκολυνθεί η χωριστή συλλογή αλιευτικών εργαλείων και να χρηματοδοτηθεί η υγιής διαχείριση των αποβλήτων αυτών των αλιευτικών εργαλείων, ιδίως η ανακύκλωση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν την προσαρμογή των χρηματοδοτικών συνεισφορών που καταβάλλουν οι παραγωγοί αλιευτικών εργαλείων τα οποία περιέχουν πλαστικές ύλες στο πλαίσιο της εκπλήρωσης των υποχρεώσεών τους που προκύπτουν από την ευθύνη του παραγωγού, ιδίως για να λαμβάνεται υπόψη η ανθεκτικότητα, η δυνατότητα επισκευής, η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης και η ανακυκλωσιμότητα των εν λόγω αλιευτικών εργαλείων.

(16α)

Στο πλαίσιο της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού για τα αλιευτικά εργαλεία που περιέχουν πλαστική ύλη, τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρακολουθούν, να αξιολογούν, να συλλέγουν και να ανακυκλώνουν αλιευτικά εργαλεία προκειμένου να επιτυγχάνουν τους ποσοτικούς στόχους συλλογής και ανακύκλωσης αλιευτικών εργαλείων που περιέχουν πλαστική ύλη οι οποίοι ορίζονται στην παρούσα οδηγία.

(17α)

Το πρόβλημα των γεωργικών πλαστικών αποβλήτων θα πρέπει να εξεταστεί στα στρατηγικά σχέδια της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) και η Επιτροπή θα πρέπει, κατά περίπτωση, να θεσπίσει ένα πρότυπο για την καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση της γης σε σχέση με τα πλαστικά απόβλητα, ως νέο στοιχείο ενισχυμένης αιρεσιμότητας σε μεσοπρόθεσμη βάση, έως το 2023. Σύμφωνα με τη νέα απαίτηση πολλαπλής συμμόρφωσης, οι γεωργοί θα υποχρεούνται να συνεργάζονται με εγκεκριμένη επιχείρηση διαχείρισης αποβλήτων για τη συλλογή και την ανακύκλωση των πλαστικών και να τηρούν αποδεικτικά στοιχεία της ορθής διαχείρισης των πλαστικών αποβλήτων.

(18)

Προκειμένου να αποφευχθεί η σπατάλη και άλλες ακατάλληλες μορφές διάθεσης που οδηγούν σε θαλάσσια απορρίμματα που περιέχουν πλαστική ύλη, οι καταναλωτές πρέπει να ενημερώνονται δεόντως σχετικά με τις καταλληλότερες διαθέσιμες επιλογές διάθεσης αποβλήτων και/ή τις επιλογές διάθεσης αποβλήτων που πρέπει να αποφεύγονται, τις βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τη διάθεση των αποβλήτων και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των πρακτικών κακής διάθεσης καθώς και σχετικά με την περιεκτικότητα σε πλαστική ύλη ορισμένων πλαστικών προϊόντων και αλιευτικών εργαλείων μίας χρήσης. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα ευαισθητοποίησης, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι πληροφορίες αυτές παρέχονται στους καταναλωτές. Οι πληροφορίες δεν θα πρέπει να περιέχουν διαφημιστικό περιεχόμενο που να ενθαρρύνει τη χρήση πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν τα μέτρα που είναι τα πλέον κατάλληλα, ανάλογα με τη φύση του προϊόντος ή τη χρήση του. Οι παραγωγοί πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης και αλιευτικών εργαλείων που περιέχουν πλαστική ύλη θα πρέπει να καλύπτουν το κόστος των μέτρων ευαισθητοποίησης ως μέρος της υποχρέωσής τους για διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού.

(18)

Προκειμένου να αποφευχθεί η σπατάλη και άλλες ακατάλληλες μορφές διάθεσης που οδηγούν σε θαλάσσια απορρίμματα που περιέχουν πλαστική ύλη, οι καταναλωτές πρέπει να ενημερώνονται δεόντως σχετικά με τις καταλληλότερες διαθέσιμες επιλογές διάθεσης αποβλήτων και/ή τις επιλογές διάθεσης αποβλήτων που πρέπει να αποφεύγονται, τις βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τη διάθεση των αποβλήτων και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των πρακτικών κακής διάθεσης καθώς και σχετικά με την περιεκτικότητα σε πλαστική ύλη ορισμένων πλαστικών προϊόντων και αλιευτικών εργαλείων μίας χρήσης , προκειμένου να δοθούν κίνητρα για υπεύθυνη καταναλωτική συμπεριφορά ως προς την κατάλληλη διάθεση των αποβλήτων . Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα ευαισθητοποίησης, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι πληροφορίες αυτές παρέχονται στους καταναλωτές. Στις πληροφορίες αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνεται ο αντίκτυπος της ακατάλληλης διάθεσης αποβλήτων στο αποχετευτικό δίκτυο. Οι πληροφορίες δεν θα πρέπει να περιέχουν διαφημιστικό περιεχόμενο που να ενθαρρύνει τη χρήση πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν τα μέτρα που είναι τα πλέον κατάλληλα, ανάλογα με τη φύση του προϊόντος ή τη χρήση του. Η καταπολέμηση της δημιουργίας απορριμμάτων αποτελεί κοινή προσπάθεια των αρμόδιων αρχών, των παραγωγών και των καταναλωτών. Οι παραγωγοί πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης και αλιευτικών εργαλείων που περιέχουν πλαστική ύλη θα πρέπει να καλύπτουν το κόστος των μέτρων ευαισθητοποίησης ως μέρος της υποχρέωσής τους για διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού. Οι παραγωγοί θα πρέπει να ενθαρρύνονται να χρησιμοποιούν την ισχύ τους στην αγορά για να προωθήσουν και να προαγάγουν τη βιώσιμη και κυκλική κατανάλωση και χρήση των προϊόντων.

(18α)

Η Επιτροπή οφείλει, σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ένωσης, να συνδράμει τα κράτη μέλη στην ανάπτυξη στρατηγικών και σχεδίων για τη μείωση της διασποράς αλιευτικών εργαλείων στη θάλασσα, μεταξύ άλλων μέσω επιχορηγήσεων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ). Οι προσπάθειες είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν εκστρατείες και προγράμματα ευαισθητοποίησης σχετικά με τις επιπτώσεις των εν λόγω αποβλήτων στα θαλάσσια οικοσυστήματα, έρευνα σχετικά με τη δυνατότητα κατασκευής βιοαποδομήσιμων/λιπασματοποιήσιμων αλιευτικών εργαλείων, εκπαιδευτικά προγράμματα για τους αλιείς και ειδικά δημόσια προγράμματα για την απομάκρυνση των πλαστικών και άλλων αντικειμένων από τον θαλάσσιο πυθμένα.

(20)

Οι φιάλες ποτών που είναι πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης αποτελούν ένα από τα είδη θαλάσσιων απορριμμάτων που εμφανίζονται συχνότερα στις παραλίες της Ένωσης. Αυτό οφείλεται στα αναποτελεσματικά συστήματα χωριστής συλλογής και στη χαμηλή συμμετοχή των καταναλωτών στα εν λόγω συστήματα. Είναι αναγκαίο να προωθηθούν αποτελεσματικότερα συστήματα χωριστής συλλογής και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να καθοριστεί ένας ελάχιστος στόχος χωριστής συλλογής για τις φιάλες ποτών που αποτελούν πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση να επιτύχουν αυτόν τον ελάχιστο στόχο θέτοντας στόχους χωριστής συλλογής για φιάλες ποτών που είναι πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης στο πλαίσιο των συστημάτων διευρυμένης ευθύνης παραγωγού ή θεσπίζοντας συστήματα επιστροφής της εγγύησης ή οποιοδήποτε άλλο μέτρο κρίνουν κατάλληλο. Αυτό θα έχει άμεσο θετικό αντίκτυπο στα ποσοστά συλλογής, στην ποιότητα του συλλεγόμενου υλικού και στην ποιότητα των ανακυκλούμενων υλικών, προσφέροντας ευκαιρίες για τον κλάδο ανακύκλωσης και την αγορά ανακυκλούμενου υλικού.

(20)

Οι φιάλες ποτών (με τα καπάκια και τα καλύμματά τους) που είναι πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης αποτελούν ένα από τα είδη θαλάσσιων απορριμμάτων που εμφανίζονται συχνότερα στις παραλίες της Ένωσης. Αυτό οφείλεται στα αναποτελεσματικά συστήματα χωριστής συλλογής και στη χαμηλή συμμετοχή των καταναλωτών στα εν λόγω συστήματα. Είναι αναγκαίο να προωθηθούν αποτελεσματικότερα συστήματα χωριστής συλλογής και να αυξηθεί η παραγωγή από ανακυκλωμένο περιεχόμενο και , ως εκ τούτου, θα πρέπει να καθοριστεί ένας ελάχιστος στόχος χωριστής συλλογής για τις φιάλες ποτών που αποτελούν πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση να επιτύχουν αυτόν τον ελάχιστο στόχο θέτοντας στόχους χωριστής συλλογής για φιάλες ποτών που είναι πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης στο πλαίσιο των συστημάτων διευρυμένης ευθύνης παραγωγού ή θεσπίζοντας συστήματα επιστροφής της εγγύησης ή οποιοδήποτε άλλο μέτρο κρίνουν κατάλληλο. Ο εν λόγω ελάχιστος στόχος συλλογής θα πρέπει να συνοδεύεται από απαίτηση για συγκεκριμένη περιεκτικότητα των πλαστικών φιαλών σε ανακυκλωμένο πλαστικό, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι τα επιπλέον πλαστικά που συλλέγονται επαναχρησιμοποιούνται ή ανακυκλώνονται και, κατά συνέπεια, επανεισάγονται στην κυκλική οικονομία. Τα εν λόγω μέτρα θα έχουν άμεσο θετικό αντίκτυπο στα ποσοστά συλλογής και ανακύκλωσης , στην ποιότητα του συλλεγόμενου υλικού και στην ποιότητα των ανακυκλούμενων υλικών, προσφέροντας νέες ευκαιρίες για τον κλάδο ανακύκλωσης και την αγορά ανακυκλούμενου υλικού. Κατά την εφαρμογή των μέτρων για την επίτευξη του ελάχιστου στόχου χωριστής συλλογής, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι διατηρείται η ορθή λειτουργία των υφιστάμενων συστημάτων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού. Η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει κατευθυντήριες γραμμές για τη λειτουργία συστημάτων επιστροφής εγγύησης για τα κράτη μέλη που επιλέγουν να καθιερώσουν τέτοια συστήματα.

(20α)

Η οδηγία 2008/98/ΕΚ ορίζει τη «χωριστή συλλογή» ως τη συλλογή όπου μια ροή αποβλήτων διατηρείται χωριστά με βάση τον τύπο και τη φύση για να διευκολυνθεί η ειδική επεξεργασία. Η οδηγία (ΕΕ) 2018/851 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου  (1α) για την τροποποίηση της οδηγίας 2008/98/ΕΚ επισημαίνει ότι η χωριστή συλλογή θα μπορούσε να επιτευχθεί με τη συλλογή από πόρτα σε πόρτα, με συστήματα παράδοσης σε σημεία συλλογής ή με άλλες ρυθμίσεις για τη συλλογή. Το άρθρο 10 παράγραφος 3 στοιχείο α) της οδηγίας 2008/98/ΕΚ προβλέπει τη χορήγηση παρέκκλισης βάσει της οποίας είναι δυνατή η κοινή συλλογή ορισμένων ειδών αποβλήτων υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δεν εμποδίζει την ανακύκλωση υψηλής ποιότητας ή άλλη ανάκτηση αποβλήτων, σύμφωνα με την ιεραρχία των αποβλήτων, και ότι τα αποτελέσματα των εργασιών αυτών είναι συγκρίσιμης ποιότητας προς αυτά που επιτυγχάνονται μέσω της χωριστής συλλογής. Η εν λόγω παρέκκλιση θα πρέπει να είναι διαθέσιμη και για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.

(22)

Δυνάμει της παραγράφου 22 της διοργανικής συμφωνίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, της 13ης Απριλίου 2016 (48), η Επιτροπή θα πρέπει να διενεργήσει αξιολόγηση της παρούσας οδηγίας. Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να βασίζεται στην πείρα που αποκτήθηκε και στα δεδομένα που συλλέχθηκαν κατά την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και στα δεδομένα που συλλέχθηκαν δυνάμει της οδηγίας 2008/56/ΕΚ ή της οδηγίας 2008/98/ΕΚ. Η αξιολόγηση θα πρέπει να αποτελέσει τη βάση για την αξιολόγηση ενδεχόμενων περαιτέρω μέτρων και την αξιολόγηση του κατά πόσον, προκειμένου να παρακολουθούνται τα θαλάσσια απορρίμματα στην Ένωση, χρειάζεται να επανεξεταστεί το παράρτημα που απαριθμεί τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης. Η αξιολόγηση θα πρέπει επίσης να εξετάζει κατά πόσον η επιστημονική και η τεχνική πρόοδος που έχει πραγματοποιηθεί εν τω μεταξύ, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης βιοαποδομήσιμων υλικών και της ανάπτυξης κριτηρίων ή πρότυπου βιοαποδομησιμότητας των πλαστικών στο θαλάσσιο περιβάλλον, όπως προβλέπεται στην ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πλαστικές ύλες, επιτρέπει τη θέσπιση προτύπου για τη βιοαποδόμηση ορισμένων πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης στο θαλάσσιο περιβάλλον. Το πρότυπο αυτό θα περιλάμβανε ένα πρότυπο για να ελεγχθεί εάν, ως αποτέλεσμα της φυσικής και βιολογικής αποσύνθεσης στο θαλάσσιο περιβάλλον, οι πλαστικές ύλες θα αποσυντίθεντο πλήρως προς διοξείδιο του άνθρακα (CO2), βιομάζα και νερό εντός χρονικού διαστήματος αρκετά μικρού ώστε να μην είναι επιβλαβείς για τη θαλάσσια ζωή και να μην οδηγούν σε συσσώρευση πλαστικών υλών στο περιβάλλον. Αν συμβαίνει αυτό, τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης που πληρούν ένα τέτοιο πρότυπο θα μπορούσαν να εξαιρεθούν από την απαγόρευση διάθεσης στην αγορά. Παρότι η ευρωπαϊκή στρατηγική για τις πλαστικές ύλες προβλέπει ήδη δράση στον τομέα αυτό, αναγνωρίζει επίσης τις προκλήσεις όσον αφορά τον καθορισμό ενός κανονιστικού πλαισίου για τις πλαστικές ύλες με ιδιότητες βιοαποδόμησης, λόγω των διαφορετικών συνθηκών στις διάφορες θάλασσες.

(22)

Δυνάμει της παραγράφου 22 της διοργανικής συμφωνίας μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου, της 13ης Απριλίου 2016 (48), η Επιτροπή θα πρέπει να διενεργήσει αξιολόγηση της παρούσας οδηγίας. Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να βασίζεται στην πείρα που αποκτήθηκε και στα δεδομένα που συλλέχθηκαν κατά την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και στα δεδομένα που συλλέχθηκαν δυνάμει της οδηγίας 2008/56/ΕΚ ή της οδηγίας 2008/98/ΕΚ. Η αξιολόγηση θα πρέπει να αποτελέσει τη βάση για την αξιολόγηση ενδεχόμενων περαιτέρω μέτρων , συμπεριλαμβανομένου του ορισμού στόχων μείωσης σε επίπεδο Ένωσης για το 2030 και μετέπειτα, και την αξιολόγηση του κατά πόσον, προκειμένου να παρακολουθούνται τα θαλάσσια απορρίμματα στην Ένωση, χρειάζεται να επανεξεταστεί το παράρτημα που απαριθμεί τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης.

(23)

Τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν κανόνες σχετικά με τις ρήτρες που θα επιβάλλονται σε περιπτώσεις παραβίασης των διατάξεων της παρούσας οδηγίας και να διασφαλίσουν την εφαρμογή τους. Οι εν λόγω κυρώσεις θα πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.

(23)

Τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν κανόνες σχετικά με τις ρήτρες που θα επιβάλλονται σε περιπτώσεις παραβίασης των διατάξεων της παρούσας οδηγίας και να διασφαλίσουν την εφαρμογή τους. Οι εν λόγω κυρώσεις θα πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Επίσης, θα πρέπει να προβλέπονται κίνητρα ή κυρώσεις για τους καταναλωτές, ανάλογα με τη συμπεριφορά τους, όπως αρμόζει.

(25)

Δεδομένου ότι οι στόχοι της παρούσας οδηγίας, δηλαδή η πρόληψη και ο περιορισμός των επιπτώσεων ορισμένων πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης και των αλιευτικών εργαλείων που περιέχουν πλαστική ύλη για το περιβάλλον, η προώθηση της μετάβασης σε κυκλική οικονομία, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης καινοτόμων επιχειρηματικών μοντέλων, προϊόντων και υλικών, που συνεπώς συμβάλλει επίσης στην αποδοτική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, αλλά μπορούν, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, που διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων,

(25)

Δεδομένου ότι οι στόχοι της παρούσας οδηγίας, δηλαδή η πρόληψη και ο περιορισμός των επιπτώσεων ορισμένων πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης και των αλιευτικών εργαλείων και των εργαλείων ιχθυοκαλλιέργειας που περιέχουν πλαστική ύλη στο περιβάλλον και στην ανθρώπινη υγεία , η προώθηση της μετάβασης σε κυκλική οικονομία, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης καινοτόμων επιχειρηματικών μοντέλων, προϊόντων και υλικών, που συνεπώς συμβάλλει επίσης στην αποδοτική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, αλλά μπορούν, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, που διατυπώνεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων,

(25α)

Δεδομένου ότι τα πλαστικά θαλάσσια απορρίμματα δεν περιορίζονται στο θαλάσσιο περιβάλλον που περιβάλλει την Ένωση και δεδομένου ότι τεράστιες ποσότητες πλαστικών θαλάσσιων απορριμμάτων μπορούν να ανιχνευτούν σε άλλα μέρη του κόσμου εκτός της Ένωσης, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι εξαγωγές αποβλήτων σε τρίτες χώρες δεν επιβαρύνουν περαιτέρω τη ρύπανση από πλαστικά θαλάσσια απορρίμματα σε άλλα μέρη του κόσμου.

(25β)

Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στον περιορισμό των θαλάσσιων απορριμμάτων με την ανταλλαγή των γνώσεων και της εμπειρογνωσίας τους στον τομέα της βιώσιμης διαχείρισης των υλικών με τρίτες χώρες.

(25γ)

Οι δημόσιες αρχές, συμπεριλαμβανομένων των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, θα πρέπει να δίνουν το παράδειγμα.

(1)

«πλαστική ύλη»: ένα υλικό που αποτελείται από πολυμερές, κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006, στο οποίο μπορεί να έχουν προστεθεί πρόσθετα ή άλλες ουσίες, και το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως κύριο δομικό συστατικό των τελικών προϊόντων, με εξαίρεση τα φυσικά πολυμερή που δεν έχουν τροποποιηθεί χημικώς·

(1)

«πλαστική ύλη»: ένα υλικό που αποτελείται από πολυμερές, κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006, στο οποίο μπορεί να έχουν προστεθεί πρόσθετα ή άλλες ουσίες, και το οποίο λειτουργεί ή μπορεί να λειτουργήσει ως κύριο δομικό συστατικό των τελικών προϊόντων, με εξαίρεση τα φυσικά πολυμερή που δεν έχουν τροποποιηθεί χημικώς·

(2α)

(3)

«αλιευτικό εργαλείο»: κάθε αντικείμενο ή εξοπλισμός που χρησιμοποιείται στην αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια για τη στόχευση ή τη σύλληψη θαλάσσιων βιολογικών πόρων ή που επιπλέει στην επιφάνεια της θάλασσας και εκπτύσσεται με στόχο την προσέλκυση και τη σύλληψη τέτοιων θαλάσσιων βιολογικών πόρων·

(3)

«αλιευτικό εργαλείο»: κάθε αντικείμενο ή εξοπλισμός που χρησιμοποιείται στην αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια για τη στόχευση, τη σύλληψη ή τη συγκράτηση για εκτροφή θαλάσσιων βιολογικών πόρων ή που επιπλέει στην επιφάνεια της θάλασσας και εκπτύσσεται με στόχο την προσέλκυση, τη σύλληψη ή τη συγκράτηση τέτοιων θαλάσσιων βιολογικών πόρων·

(4)

«απόβλητο αλιευτικών εργαλείων»: κάθε αλιευτικό εργαλείο που καλύπτεται από τον ορισμό των αποβλήτων στην οδηγία 2008/98/ΕΚ, συμπεριλαμβανομένων όλων των ξεχωριστών συστατικών, ουσιών ή υλικών που αποτελούσαν μέρος ή ήταν προσκολλημένα στο αλιευτικό εργαλείο όταν αυτό απορρίφθηκε·

(4)

«απόβλητο αλιευτικών εργαλείων»: κάθε αλιευτικό εργαλείο που καλύπτεται από τον ορισμό των αποβλήτων στην οδηγία 2008/98/ΕΚ, συμπεριλαμβανομένων όλων των ξεχωριστών συστατικών, ουσιών ή υλικών που αποτελούσαν μέρος ή ήταν προσκολλημένα στο αλιευτικό εργαλείο όταν αυτό απορρίφθηκε ή απολέσθηκε ·

(10)

«παραγωγός»: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο, ανεξάρτητα από τη χρησιμοποιούμενη τεχνική πώλησης, συμπεριλαμβανομένης της εξ αποστάσεως σύμβασης κατά την έννοια της οδηγίας 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011 (50), διαθέτει στην αγορά πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης και αλιευτικά εργαλεία που περιέχουν πλαστική ύλη, εκτός από τα πρόσωπα που διεξάγουν αλιευτικές δραστηριότητες, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 4 παράγραφος 28 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (51)·

(10)

«παραγωγός»: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο αναπτύσσει επαγγελματικά, κατασκευάζει, μεταποιεί, επεξεργάζεται, πωλεί ή εισάγει , ανεξάρτητα από τη χρησιμοποιούμενη τεχνική πώλησης, συμπεριλαμβανομένης της εξ αποστάσεως σύμβασης κατά την έννοια της οδηγίας 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011 (50), και, κατ’αυτόν τον τρόπο, διαθέτει στην αγορά πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης και αλιευτικά εργαλεία που περιέχουν πλαστική ύλη, εκτός από τα πρόσωπα που διεξάγουν αλιευτικές δραστηριότητες ή υδατοκαλλιέργεια , όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 4 παράγραφοι 25 και 28 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (51)·

(11α)

(13α)

(14α)

α)

τις κατάλληλες επιλογές διάθεσης του προϊόντος ως αποβλήτου ή τους τρόπους διάθεσης αποβλήτων που πρέπει να αποφεύγονται για το συγκεκριμένο προϊόν,

α)

τις κατάλληλες επιλογές διάθεσης του προϊόντος ως αποβλήτου και/ ή τους τρόπους διάθεσης αποβλήτων που πρέπει να αποφεύγονται για το συγκεκριμένο προϊόν,

β)

τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις των απορριμμάτων του προϊόντος ή άλλης ακατάλληλης διάθεσης του προϊόντος ως αποβλήτου, ή

β)

τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις των απορριμμάτων του προϊόντος ή άλλης ακατάλληλης διάθεσης του προϊόντος ως αποβλήτου,

γ)

την παρουσία πλαστικών υλών στο προϊόν.

γ)

την παρουσία πλαστικών υλών στο προϊόν, και

γα)

την παρουσία στο προϊόν χημικών που προκαλούν ανησυχία όπως τα επικίνδυνα μέταλλα, οι φθαλικές ενώσεις, οι PFAS, οι δισφαινόλες, καθώς και οι ενδοκρινικοί διαταράκτες και άλλες ουσίες που προκαλούν πολύ μεγάλη ανησυχία σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006.

α)

να διαμορφώνουν τις χρηματοδοτικές συνεισφορές σύμφωνα με το άρθρο 8α παράγραφος 4 της οδηγίας 2008/98/ΕΚ για να προωθούν τη διάθεση στην αγορά αλιευτικών εργαλείων σχεδιασμένων για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση·

β)

να καθιερώνουν συστήματα επιστροφής εγγύησης για να ενθαρρύνουν την επιστροφή παλαιών, εγκαταλελειμμένων ή άχρηστων αλιευτικών εργαλείων·

γ)

να περιλαμβάνουν προγράμματα παρακολούθησης, ιχνηλάτησης και υποβολής στοιχείων.

α)

τα διαθέσιμα συστήματα επαναχρησιμοποίησης και τις επιλογές διαχείρισης αποβλήτων για τα εν λόγω προϊόντα και τα αλιευτικά εργαλεία που περιέχουν πλαστική ύλη, καθώς και τις βέλτιστες πρακτικές στην ορθή διαχείριση αποβλήτων που διενεργείται σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας 2008/98/ΕΚ·

α)

τη διαθεσιμότητα επαναχρησιμοποιήσιμων εναλλακτικών λύσεων, συστημάτων επαναχρησιμοποίησης και επιλογών διαχείρισης αποβλήτων για τα εν λόγω προϊόντα και τα αλιευτικά εργαλεία που περιέχουν πλαστική ύλη, καθώς και τις βέλτιστες πρακτικές στην ορθή διαχείριση αποβλήτων που διενεργείται σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας 2008/98/ΕΚ·

β)

τις επιπτώσεις της δημιουργίας απορριμμάτων και άλλων ακατάλληλων τρόπων διάθεσης αποβλήτων των εν λόγω προϊόντων και των αλιευτικών εργαλείων που περιέχουν πλαστική ύλη στο περιβάλλον, και ιδίως στο θαλάσσιο περιβάλλον.

β)

τις επιπτώσεις της δημιουργίας απορριμμάτων και άλλων ακατάλληλων τρόπων διάθεσης αποβλήτων των εν λόγω προϊόντων και των αλιευτικών εργαλείων που περιέχουν πλαστική ύλη στο περιβάλλον, και ιδίως στο θαλάσσιο περιβάλλον.

βα)

τις επιπτώσεις που έχει η ακατάλληλη διάθεση των αποβλήτων των εν λόγω προϊόντων στο αποχετευτικό δίκτυο.

α)

τα δεδομένα σχετικά με τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης που απαριθμούνται στο μέρος Α του παραρτήματος και τα οποία έχουν διατεθεί στην αγορά της Ένωσης κάθε έτος, προκειμένου να καταδειχθεί η μείωση της κατανάλωσης σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1·

α)

τα δεδομένα σχετικά με τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης που απαριθμούνται στο μέρος Α του παραρτήματος και τα οποία έχουν διατεθεί στην αγορά της Ένωσης κάθε έτος, προκειμένου να καταδειχθεί η μείωση της κατανάλωσης σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1·

αα)

τα δεδομένα σχετικά με τη διάθεση στην αγορά και τη χωριστή συλλογή των προϊόντων που απαριθμούνται στο μέρος ΣΤ του παραρτήματος, ώστε να αποδεικνύεται η πρόοδος προς την επίτευξη του στόχου που ορίζεται στο άρθρο 9·

αβ)

τα δεδομένα σχετικά με τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης που απαριθμούνται στο μέρος Ζ του παραρτήματος και τα οποία διατίθενται στην αγορά της Ένωσης κάθε έτος, προκειμένου να παρακολουθείται η κατανάλωσή τους στην Ένωση·

αγ)

δεδομένα για τα αλιευτικά εργαλεία που περιέχουν πλαστική ύλη και διατίθενται στην αγορά και σχετικά με τα απόβλητα αλιευτικών εργαλείων που συλλέγονται και υποβάλλονται σε επεξεργασία·

β)

πληροφορίες για τα μέτρα που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη για τους σκοπούς του άρθρου 4 παράγραφος 1.

β)

πληροφορίες για τα σχέδια και τα μέτρα που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη για τους σκοπούς του άρθρου 4 παράγραφος 1·

βα)

δεδομένα σχετικά με τα θαλάσσια απορρίμματα, ιδίως όσα προέρχονται από προϊόντα που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία προκειμένου να παρακολουθούνται τα αποτελέσματα των ληφθέντων μέτρων.

α)

είναι απαραίτητη η αναθεώρηση του παραρτήματος όπου απαριθμούνται τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης·

α)

αξιολόγηση της ανάγκης αναθεώρησης του παραρτήματος όπου απαριθμούνται τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης·

β)

είναι εφικτό να θεσπιστούν δεσμευτικοί ποσοτικοί στόχοι της Ένωσης για τη μείωση της κατανάλωσης ιδίως των πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης που απαριθμούνται στο μέρος Α του παραρτήματος·

β)

μελέτη σκοπιμότητας για τη θέσπιση δεσμευτικών ποσοτικών στόχων της Ένωσης για τη μείωση της κατανάλωσης ιδίως των πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης που απαριθμούνται στο μέρος Α του παραρτήματος· εν προκειμένω, η έκθεση αξιολογεί τον καθορισμό στόχων που εκφράζονται σε απόλυτους αριθμούς λαμβάνοντας υπόψη τα επίπεδα κατανάλωσης και τις ήδη επιτευχθείσες μειώσεις σε κράτη μέλη·

βα)

μια αξιολόγηση της αλλαγής των υλικών που χρησιμοποιούνται στα προϊόντα που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία, και της καινοτομίας στα νέα συστήματα παράδοσης επαναχρησιμοποιήσιμων εναλλακτικών λύσεων για τα προϊόντα αυτά· η εν λόγω αξιολόγηση περιλαμβάνει μια συνολική ανάλυση του περιβαλλοντικού κύκλου ζωής αυτών των υλικών και των εναλλακτικών επιλογών που προκύπτουν·

γ)

έχει σημειωθεί επαρκής επιστημονική και τεχνική πρόοδος και έχουν αναπτυχθεί κριτήρια ή πρότυπο για τη βιοαποδομησιμότητα στο θαλάσσιο περιβάλλον που ισχύουν για τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης εντός του πεδίου εφαρμογής της παρούσας οδηγίας και κατά πόσον έχουν αναπτυχθεί υποκατάστατά τους, με σκοπό να προσδιοριστεί ποια προϊόντα δεν είναι πλέον απαραίτητο να υπάγονται στους περιορισμούς διάθεσης στην αγορά, κατά περίπτωση.

—

Κυπελλάκια, συμπεριλαμβανομένων των πωμάτων και των καλυμμάτων τους

—

Περιέκτες τροφίμων, δηλαδή δοχεία όπως κουτιά με ή χωρίς κάλυμμα, που χρησιμοποιούνται για τρόφιμα τα οποία προορίζονται για άμεση κατανάλωση από το δοχείο είτε επιτόπου είτε σε πακέτο για το σπίτι, χωρίς περαιτέρω προετοιμασία, όπως περιέκτες τροφίμων που χρησιμοποιούνται για ταχυφαγεία, εκτός από κουτιά αναψυκτικών, πιάτα και πακέτα και περιτυλίγματα που περιέχουν τρόφιμα

—

Περιέκτες τροφίμων, δηλαδή δοχεία όπως κουτιά με ή χωρίς κάλυμμα, που χρησιμοποιούνται για τρόφιμα τα οποία προορίζονται για άμεση κατανάλωση από το δοχείο είτε επιτόπου είτε σε πακέτο για το σπίτι, χωρίς περαιτέρω προετοιμασία, όπως περιέκτες τροφίμων που χρησιμοποιούνται για ταχυφαγεία, εκτός από κουτιά αναψυκτικών, πιάτα και πακέτα και περιτυλίγματα που περιέχουν τρόφιμα

—

Περιέκτες ταχυφαγείων όπως συσκευασίες γευμάτων και σαλατών με τρόφιμα που προορίζονται να καταναλωθούν κρύα.

—

Περιέκτες ταχυφαγείων όπως συσκευασίες γευμάτων και σαλατών με τρόφιμα που προορίζονται να καταναλωθούν ζεστά, με την εξαίρεση των περιπτώσεων που το τρόφιμο χρειάζεται να θερμανθεί από τον καταναλωτή μετά την αγορά του προϊόντος

—

Κουτιά για μπέργκερ, σάντουιτς και σάντουιτς-ρολά(wraps)

—

Περιέκτες τροφίμων χωρητικότητας μερίδας ενός ατόμου, με νωπά ή μεταποιημένα τρόφιμα που δεν χρειάζονται περαιτέρω προετοιμασία, όπως φρούτα, λαχανικά, επιδόρπια ή παγωτά, που πωλούνται ανά μονάδα

—

Περιέκτες τροφίμων με αποξηραμένα τρόφιμα ή τρόφιμα που πωλούνται κρύα και χρειάζονται περαιτέρω προετοιμασία

—

Περιέκτες που περιέχουν τρόφιμα σε ποσότητα που υπερβαίνει το μέγεθος μερίδας ενός ατόμου

—

Περιέκτες τροφίμων χωρητικότητας μερίδας ενός ατόμου που πωλούνται ανά περισσότερες της μίας μονάδες

—

Κυπελλάκια

—

Μαχαιροπίρουνα (πιρούνια, μαχαίρια, κουτάλια, ξυλάκια φαγητού)

—

Μαχαιροπίρουνα (πιρούνια, μαχαίρια, κουτάλια, ξυλάκια φαγητού) , με την εξαίρεση, έως το 2023, των μαχαιροπίρουνων που παρέχονται σε εκπαιδευτικά ιδρύματα ή ιδρύματα υγειονομικής περίθαλψης βάσει δημόσιων συμβάσεων προμηθειών  (1α) όπως ορίζονται στο άρθρο 2 σημείο 8 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ που ανατέθηκαν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2018.

—

Πιάτα

—

Πιάτα , με την εξαίρεση έως το 2023, πιάτων που παρέχονται σε εκπαιδευτικά ιδρύματα ή ιδρύματα υγειονομικής περίθαλψης βάσει δημόσιων συμβάσεων προμηθειών  (1α) όπως ορίζονται στο άρθρο 2 σημείο 8 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ που ανατέθηκαν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2018.

—

Ξυλάκια που προσαρτώνται και στηρίζουν μπαλόνια, εκτός από μπαλόνια για βιομηχανικές ή άλλες επαγγελματικές χρήσεις και εφαρμογές που δεν διανέμονται στους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων μηχανισμών από τέτοια ξυλάκια

—

Ξυλάκια που προσαρτώνται και στηρίζουν μπαλόνια, εκτός από μπαλόνια για βιομηχανικές ή άλλες επαγγελματικές χρήσεις και εφαρμογές που δεν διανέμονται στους καταναλωτές, εξαιρουμένων μηχανισμών από τέτοια ξυλάκια

—

Προϊόντα κατασκευασμένα από οξοδιασπώμενες πλαστικές ύλες

—

Περιέκτες τροφίμων και ποτών από διογκωμένο πολυστυρένιο, που χρησιμοποιούνται για τρόφιμα τα οποία προορίζονται για άμεση κατανάλωση από το δοχείο είτε επιτόπου είτε σε πακέτο για το σπίτι, χωρίς περαιτέρω προετοιμασία.

—

Περιέκτες ποτών, δηλαδή δοχεία που χρησιμοποιούνται για υγρά, όπως οι φιάλες ποτών, μαζί με τα καπάκια και τα καλύμματά τους

—

Περιέκτες ποτών, δηλαδή δοχεία που χρησιμοποιούνται για υγρά, όπως οι φιάλες ποτών, μαζί με τα καπάκια και τα καλύμματά τους , εκτός από περιέκτες που προορίζονται και χρησιμοποιούνται για τρόφιμα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς σε υγρή μορφή, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 στοιχείο ζ) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 609/2013.

—

Μπαλόνια, εκτός από μπαλόνια για βιομηχανικές ή άλλες επαγγελματικές χρήσεις και εφαρμογές, που δεν διανέμονται στους καταναλωτές

—

Προϊόντα καπνού με φίλτρο και φίλτρα που κυκλοφορούν στο εμπόριο για χρήση σε συνδυασμό με προϊόντα καπνού

—

Πακέτα και περιτυλίγματα από εύκαμπτο υλικό που περιέχουν τρόφιμα τα οποία προορίζονται για άμεση κατανάλωση από το πακέτο ή από το περιτύλιγμα χωρίς καμία περαιτέρω προετοιμασία

—

Κυπελλάκια

—

Κυπελλάκια

—

Κυπελλάκια συμπεριλαμβανομένων των καλυμμάτων και των καπακιών τους

—

Φιάλες ποτών

—

Φιάλες ποτών , συμπεριλαμβανομένων των καπακιών και των καλυμμάτων τους