|
15.2.2019 |
EL |
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
C 62/165 |
Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+)»
[COM(2018) 382 final — 2018/0206 (COD)]
(2019/C 62/27)
|
Εισηγητής: |
ο κ. Krzysztof BALON |
|
Συνεισηγήτρια: |
η κ. Cinzia DEL RIO |
|
Αίτηση γνωμοδότησης |
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 11.6.2018 Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 19.6.2018 |
|
Νομική βάση |
Άρθρα 46 στοιχείο δ), 149, 153 παράγραφος 2 στοιχείο α), 164, 168 παράγραφος 5, 175 παράγραφος 3 και 349 της ΣΛΕΕ |
|
|
|
|
Αρμόδιο τμήμα |
Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
|
Υιοθετήθηκε από το τμήμα |
26.9.2018 |
|
Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια |
17.10.2018 |
|
Σύνοδος ολομέλειας αριθ. |
538 |
|
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) |
183/2/2 |
1. Συμπεράσματα και συστάσεις
|
1.1. |
Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+), το οποίο αποσκοπεί στη βελτίωση της συνάφειας και των συνεργειών μεταξύ των μέσων της ΕΕ, στη συγχώνευση ορισμένων κοινοτικών ταμείων και στην απλούστευση ορισμένων διαδικασιών. Υπογραμμίζοντας ορισμένες κρίσιμες πτυχές της πρότασης, η ΕΟΚΕ ζητεί τη λήψη ταχείας, υπεύθυνης και ισορροπημένης απόφασης σχετικά με την πρόταση πριν από τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το προσεχές έτος. |
|
1.2. |
Η Ευρώπη χρειάζεται έναν σωστό συνδυασμό οικονομικών, επενδυτικών και κοινωνικών πολιτικών ώστε να παραμείνει ανταγωνιστική στην παγκόσμια οικονομία και να διασφαλίσει ποιοτική απασχόληση και ποιοτική εκπαίδευση και κατάρτιση, οι οποίες πρέπει να είναι καθολικά διαθέσιμες και προσβάσιμες, καθώς και ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, κοινωνική ένταξη και ενεργό συμμετοχή στην κοινωνία. Απαιτείται ενωσιακός προϋπολογισμός ικανός να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις, όπως η ανεργία των νέων, η αναντιστοιχία των δεξιοτήτων, η ταχέως μεταβαλλόμενη αγορά εργασίας και οι επιπτώσεις των νέων μορφών εργασίας για τα άτομα, οι οποίες δημιουργούν κοινωνικό αποκλεισμό των περιθωριοποιημένων ομάδων, σε συνδυασμό με τα διαρκώς υψηλά ποσοστά φτώχειας σε ορισμένες χώρες. Επιπλέον, οι ολοκαίνουριες προκλήσεις που δημιουργεί η ψηφιοποίηση απαιτούν καινοτόμους προσεγγίσεις στη χρηματοδότηση της ΕΕ (1). |
|
1.3. |
Η ΕΟΚΕ επικρίνει σφοδρά την υποβληθείσα πρόταση, καθώς προβλέπει δημοσιονομική περικοπή της πολιτικής συνοχής της ΕΕ. Όσον αφορά ειδικά το ΕΚΤ+, σημειώνεται μείωση κατά 6 % σε πραγματικούς όρους. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί με την κατάργηση του ελάχιστου μεριδίου (που σήμερα ανέρχεται στο 23,1 %) της χρηματοδότησης της πολιτικής για τη συνοχή στο πλαίσιο του ΕΚΤ+. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το ΕΚΤ+ αποτελεί το κύριο μέσο χρηματοδότησης για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η ΕΟΚΕ ζητεί το 30 % των συνολικών πόρων για τις πολιτικές οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής να διατίθεται στο ΕΚΤ+ και, εντός του ΕΚΤ+, το 30 % των πόρων του να προορίζεται για μέτρα κοινωνικής ένταξης. |
|
1.4. |
Η συγχώνευση διαφόρων κονδυλίων και προγραμμάτων υπό την «ομπρέλα» του νέου ΕΚΤ+ θα πρέπει να εφαρμοστεί με προσοχή, λαμβάνοντας υπόψη κάθε πιθανή αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητάς τους σε σύγκριση με τα ξεχωριστά πλαίσια υλοποίησης. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να απλουστεύσει περαιτέρω τους κανόνες του ΕΚΤ+, τόσο για τις αρχές διαχείρισης όσο και για τους δικαιούχους, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι τα σχέδια συμμορφώνονται με τις αξίες της ΕΕ. Ο αναγκαίος πρόσφορος όρος για την ενεργό ένταξη, βάσει του οποίου τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν εθνικές στρατηγικές για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού ώστε να πληρούν τις προϋποθέσεις για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του ΕΚΤ+, πρέπει να εξακολουθήσει να ισχύει για όλα τα κράτη μέλη κατά την επόμενη περίοδο χρηματοδότησης του ΠΔΠ. |
|
1.5. |
Το ΕΚΤ+ θα πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τρόπο σύμφωνο με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (UNCRC/UN Convention on the Rights of the Child) και τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (UNCRPD/UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities). Η συμμόρφωση με τους κανόνες του Ευρωπαϊκού Κώδικα δεοντολογίας για την εταιρική σχέση (ΕΚΔΕΣ/ECCP-European Code of Conduct on Partnership) πρέπει να θεωρείται ένας αναγκαίος πρόσφορος όρος, οι δε συμφωνίες εταιρικής σχέσης και τα επιχειρησιακά προγράμματα θα πρέπει να αναθεωρούνται και να υπόκεινται σε κυρώσεις εάν δεν σέβονται πλήρως τις υποχρεώσεις του ΕΚΔΕΣ. |
|
1.6. |
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως την εμπειρία και την ικανότητα των κοινωνικών εταίρων και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) που δραστηριοποιούνται σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, με τη συμμετοχή όλων τους, μαζί με τους χρήστες των υπηρεσιών και σύμφωνα με τους διαφορετικούς ρόλους τους, στα καθήκοντα του προγραμματισμού, της εφαρμογής, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης της χρηματοδότησης της ΕΕ. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι άλλες ΟΚΠ αποτελούν καίριους παράγοντες στο ευρωπαϊκό δημοκρατικό εγχείρημα. Στο πλαίσιο του ΕΚΤ+, αυτό σημαίνει ότι οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να διευκολύνουν την πρόσβασή τους στους διαθέσιμους πόρους. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αναθεώρηση της σύνθεσης της επιτροπής του EKT+, όπως περιγράφεται στο άρθρο 40 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού περί κοινών διατάξεων και με σεβασμό των αρχών του ΕΚΔΕΣ (Ευρωπαϊκός Κώδικας δεοντολογίας για την εταιρική σχέση). |
|
1.7. |
Επαρκές μερίδιο των διαθέσιμων πόρων θα πρέπει να διατίθεται για έργα που δρομολογούνται από μικρές τοπικές οργανώσεις, καθώς και για εκ νέου επιχορηγήσεις, προκειμένου να υποστηριχθούν οι δραστηριότητες τοπικά ενεργών οργανώσεων. Οι συνεισφορές σε είδος θα πρέπει να αντιμετωπίζονται επί ίσοις όροις με τις οικονομικές συνεισφορές. |
|
1.8. |
Η διακρατικότητα (ή οι διασυνοριακές δραστηριότητες) θα πρέπει να αποτελεί κατά κανόνα τμήμα των επιχειρησιακών προγραμμάτων όλων των κρατών μελών. Αυτό είναι αναγκαίο προκειμένου να καλλιεργηθεί η αίσθηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας μεταξύ των πολιτών διαφορετικών κρατών μελών. |
|
1.9. |
Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να θεσπιστεί υψηλό επίπεδο χρηματοδότησης για τους βασικούς τομείς δράσης για το μέλλον της Ευρώπης και του πληθυσμού της. Σε αυτούς περιλαμβάνονται: η ποιοτική απασχόληση των νέων, πρωτοβουλίες για την ισότητα των φύλων, η ένταξη και η απασχόληση ευπαθών ομάδων, η διά βίου μάθηση και η βελτίωση των δεξιοτήτων στο πλαίσιο της ταχέως μεταβαλλόμενης, ψηφιοποιημένης αγοράς εργασίας, η ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, καθώς και η οικοδόμηση ικανοτήτων για τη δημόσια διοίκηση, τους κοινωνικούς εταίρους -με ειδική προσέγγιση για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου και την ανάληψη κοινών δραστηριοτήτων- και άλλες ΟΚΠ, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής τους στη διαχείριση του ταμείου προς διασφάλιση καλύτερης διακυβέρνησης. |
|
1.10. |
Λαμβάνοντας υπόψη τον αυξανόμενο ρόλο της κοινωνικής οικονομίας στην κοινωνική διάσταση της ΕΕ, η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η στήριξη των δραστηριοτήτων κοινωνικής οικονομίας θα πρέπει να αποτελέσει ξεχωριστό και συγκεκριμένο στόχο του ΕΚΤ+. |
|
1.11. |
Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για τον προσδιορισμό νέων δεικτών προς κατανομή της χρηματοδότησης. Παρά ταύτα, το ισχύον σύστημα εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕγχΠ). Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να βελτιωθεί η αντιστοιχία μεταξύ του ΕΚΤ+ και των ειδικών συστάσεων ανά χώρα (ΣΑΧ) που διατυπώνονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι ενδέχεται να εφαρμοστούν αυστηροί όροι. Ως εκ τούτου, υπογραμμίζει ότι αυτή η αντιστοιχία θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των εθνικών και των ευρωπαϊκών αρχών, με πλήρη και ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των λοιπών ΟΚΠ. |
|
1.12. |
Οι κοινωνικοί εταίροι και άλλες ΟΚΠ θα πρέπει να θεωρούνται ισότιμα ενδιαφερόμενα μέρη στις επιτροπές παρακολούθησης, με δικαιώματα ψήφου και τη δυνατότητα άσκησης ειδικών συντονιστικών λειτουργιών. Η παρακολούθηση θα πρέπει επίσης να αξιολογεί την πρόοδο των μέτρων κοινωνικής ένταξης, αντί να περιορίζεται στην εφαρμογή ενός συνόλου ποσοτικών δεικτών. |
|
1.13. |
Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία διατήρησης του ΕΚΤ+ εντός του πεδίου εφαρμογής της πολιτικής για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή. |
|
1.14. |
Η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί με την πρόταση μείωσης των ποσοστών ευρωπαϊκής συγχρηματοδότησης του ΕΚΤ+. Σε κάθε περίπτωση, αυτή η μείωση δεν θα πρέπει να βαρύνει τους φορείς υλοποίησης των έργων. |
2. Εισαγωγή: οι προτάσεις της Επιτροπής για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) 2021-2027 και η σημερινή κοινωνική κατάσταση στην ΕΕ
|
2.1. |
Στις 2 Μαΐου 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με τις προτάσεις της για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) 2021-2027, την οποία ακολούθησε η δημοσίευση κανονισμών σχετικά με το ΠΔΠ και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ στις 29-31 Μαΐου και την 1η Ιουνίου 2018, αντίστοιχα. |
|
2.2. |
Σύμφωνα με το αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο προϋπολογισμός της ΕΕ θα πρέπει να αυξηθεί στο 1,3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕγχΠ) (η πρόταση αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 1,08 %) και το σύστημα ιδίων πόρων θα πρέπει να μεταρρυθμιστεί, ούτως ώστε να σταθεροποιηθεί η χρηματοδότηση νέων δράσεων και να αντιμετωπιστούν οι νέες εσωτερικές προκλήσεις. Μόνον ένας αυξημένος προϋπολογισμός θα επιτρέψει στην ΕΕ, ακόμη και μετά το Brexit, να ανταποκριθεί στη δέσμευσή της για την υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, ο οποίος θέτει στόχους και αρχές για μια νέα κοινωνική και εργασιακή πολιτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο με στόχο την προώθηση ποιοτικών θέσεων εργασίας και ίσων ευκαιριών, αποτελεσματικά επίπεδα καθώς και ποιοτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης — η οποία πρέπει να είναι καθολικά διαθέσιμη και προσβάσιμη –, προκειμένου να ανταποκριθεί στις ραγδαίες αλλαγές στην αγορά εργασίας και τη διασφάλιση δίκαιων συνθηκών εργασίας, μαζί με ευρύτερη κοινωνική ένταξη και προστασία που θα επιτρέπει την ενεργό συμμετοχή όλων στην κοινωνία. |
|
2.3. |
Η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει ανταγωνιστική στην παγκόσμια οικονομία και να διασφαλίσει υψηλά εργασιακά και κοινωνικά πρότυπα. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθεί μια ταχεία, υπεύθυνη και ισορροπημένη απόφαση σχετικά με την πρόταση για το ΠΔΠ και το ΕΚΤ+ πριν από τις ευρωπαϊκές εκλογές. |
|
2.4. |
Η Ένωση αντιμετωπίζει πλέον νέες προκλήσεις που προκύπτουν από την ανάγκη να ξεπεραστεί μια μακρά περίοδος οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, ενώ πρέπει να αντιμετωπίσει τον αντίκτυπο της ταχέως μεταβαλλόμενης αγοράς εργασίας και των σχετικών νέων μορφών εργασίας, ελλείψεις σε επίπεδο δεξιοτήτων, τη χαμηλή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού, την ανεπαρκή επίδοση σε θέματα ενεργών πολιτικών στην αγορά εργασίας (ΕΠΑΕ) και συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και τον «νέο» κοινωνικό αποκλεισμό περιθωριοποιημένων ομάδων, μεταξύ αυτών των Ρομά και των μεταναστών. |
|
2.5. |
Το ποσοστό ανεργίας των νέων παραμένει υψηλό στην ΕΕ. Το πρόβλημα επιδεινώνεται από την αυξημένη χρήση μη παραδοσιακών συμβάσεων απασχόλησης, και πάλι ειδικά για τους νέους, καθώς και από τα υψηλά ποσοστά νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης. Η αναντιστοιχία μεταξύ των προσφερόμενων δεξιοτήτων και των αναγκών των εργοδοτών έχει υπογραμμιστεί σε πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο βασικό ζήτημα σήμερα είναι να αυξηθεί η ποιότητα της απασχόλησης και να καταστεί προτεραιότητα η απασχόληση των νέων. Σε ορισμένα κράτη μέλη, ωστόσο, η ανεργία άλλων ομάδων, όπως των γυναικών, των ηλικιωμένων και των μεταναστών, αγγίζει κρίσιμα ύψη και απαιτεί συγκεκριμένες λύσεις. |
|
2.6. |
Η εισαγωγή των νέων τεχνολογιών, της ψηφιοποίησης και της τεχνητής νοημοσύνης έχει σημαντικό αντίκτυπο στην απασχόληση: η ποιοτική βασική εκπαίδευση, η υψηλού επιπέδου και αποτελεσματική κατάρτιση, η διά βίου μάθηση, η αναβάθμιση και η ανανέωση των δεξιοτήτων, καθώς και η αντιστοίχιση των μεταβαλλόμενων αναγκών των οικονομιών της ΕΕ με στοχευμένες δεξιότητες και ικανότητες, θα αποτελέσουν απαραίτητα εργαλεία για την αξιοποίηση των μελλοντικών ευκαιριών απασχόλησης και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων (2). Τα εργαλεία αυτά πρέπει να συνοδεύονται από τον σωστό συνδυασμό οικονομικών, επενδυτικών και κοινωνικών πολιτικών για μια χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμη ανάπτυξη με γνώμονα την καινοτομία. |
|
2.7. |
Μια άλλη κρίσιμη πτυχή είναι το επίπεδο φτώχειας των πολιτών: 118 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ (ή το 23,7 % του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ) εξακολουθούν να ζουν υπό συνθήκες φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, ή να κινδυνεύουν από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό (3). Την ίδια στιγμή, η φτώχεια των εργαζομένων παραμένει σε υψηλά επίπεδα σε ορισμένες χώρες, συνοδευόμενη από σημαντική αύξηση της υποαπασχόλησης (4). |
3. Βασικές πτυχές του προτεινόμενου κανονισμού για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+
|
3.1. |
Για να ενισχυθεί η συνάφεια και οι συνέργειες μεταξύ των συμπληρωματικών μέσων της ΕΕ, να αυξηθεί η ευελιξία, να καταστεί δυνατή η μεγαλύτερη ανταπόκριση των κονδυλίων στις προκλήσεις και να απλουστευθεί ο προγραμματισμός και η διαχείριση των ταμείων, το νέο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+) συγχωνεύει τα ακόλουθα κονδύλια και προγράμματα του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) 2014-2020:
|
|
3.2. |
Ο συνολικός προϋπολογισμός που διατίθεται για το ΕΚΤ+ ανέρχεται σε περίπου 101 δισεκατ. ευρώ (σε τρέχουσες τιμές) για την περίοδο 2021-2027, εκ των οποίων 100 δισεκατ. ευρώ θα διατεθούν για το σκέλος του ΕΚΤ+ στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης (πρώην ΕΚΤ και πρώην ΤΕΒΑ). Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για το σκέλος της άμεσης διαχείρισης του ΕΚΤ+ ανέρχεται σε 1 174 εκατομμύρια ευρώ σε τρέχουσες τιμές, εκ των οποίων 761 εκατ. ευρώ θα δαπανηθούν για το σκέλος Απασχόληση και Κοινωνική Καινοτομία και 413 εκατ. ευρώ για το σκέλος Υγεία. Το ΕΚΤ+ ενσωματώνει επίσης την Πρωτοβουλία για την Απασχόληση των Νέων (ΠΑΝ), με το 10 % της χρηματοδότησης να απευθύνεται σε νέους ηλικίας 15-29 ετών. Τουλάχιστον το 25 % των εθνικών πόρων του ΕΚΤ+ θα διατεθεί για την προώθηση της κοινωνικής ένταξης και την καταπολέμηση της φτώχειας. Επιπλέον, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να διαθέσουν τουλάχιστον το 2 % των πόρων του ΕΚΤ+ για μέτρα που στοχεύουν σε απόρους. |
|
3.3. |
Για να απλουστευθεί η εκτέλεση του ΕΚΤ+, να μειωθεί η διοικητική επιβάρυνση για τους δικαιούχους και να μετατοπιστεί η εστίαση στην επίτευξη αποτελεσμάτων, ο κανονισμός περί κοινών διατάξεων (ΚΚΔ) προβλέπει πολλές νέες διατάξεις. Ο κανονισμός για το ΕΚΤ+ προβλέπει επίσης μέτρα για την αντιμετώπιση της υλικής στέρησης, αντιμετωπίζοντας έτσι το αίτημα των ενδιαφερομένων μερών να διατηρηθούν λιγότερο αυστηρές απαιτήσεις για αυτού του είδους τη βοήθεια και να απλουστευτεί η συλλογή στοιχείων, καθώς και οι υποχρεώσεις παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων. |
4. Γενικές παρατηρήσεις σχετικά με τον προτεινόμενο κανονισμό
|
4.1. |
Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με το ΕΚΤ+, ιδίως λόγω:
|
|
4.2. |
Η ΕΟΚΕ επικρίνει το γεγονός ότι το προτεινόμενο συνολικό επίπεδο για το επόμενο ΠΔΠ είναι περίπου 1,1 τρισεκατομμύρια ευρώ, ποσό το οποίο σε πραγματικούς όρους είναι κάτω από το επίπεδο του τρέχοντος ΠΔΠ. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επικρίνει ιδιαίτερα την προτεινόμενη δημοσιονομική περικοπή στην πολιτική συνοχής της ΕΕ, η οποία ανέρχεται σε περίπου 7 % στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) 2021-2027. Όσον αφορά ειδικά το ΕΚΤ+, η πρόταση αντιπροσωπεύει το 27 % των συνολικών κονδυλίων για την πολιτική συνοχής. Σε πραγματικούς όρους, συνεπάγεται μείωση του ΕΚΤ+ κατά 6 %. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί με την κατάργηση του ελάχιστου μεριδίου (που σήμερα ανέρχεται στο 23,1 %) της χρηματοδότησης της πολιτικής για τη συνοχή στο πλαίσιο του ΕΚΤ+. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το ΕΚΤ+ αποτελεί το κύριο μέσο χρηματοδότησης για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης να διατεθεί στο ΕΚΤ+ το 30 % των πόρων για πολιτικές οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής και συνιστά το 30 % των πόρων του ΕΚΤ+ να διατίθεται για μέτρα κοινωνικής ένταξης. Η ΕΟΚΕ δεν συμφωνεί με την πρόταση μείωσης των ποσοστών ευρωπαϊκής συγχρηματοδότησης του ΕΚΤ+. Σε κάθε περίπτωση, αυτή η μείωση δεν πρέπει να βαρύνει τους φορείς υλοποίησης των έργων. |
|
4.3. |
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει σταθερά ότι η χρηματοδότηση, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο, πρέπει να:
|
|
4.4. |
Δεδομένου ότι τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ είναι βασικές κινητήριες δυνάμεις για μια πιο ανταγωνιστική, συνεκτική, ανθεκτική και κοινωνική Ευρώπη, τα κράτη μέλη έχουν ιδιαίτερη ευθύνη να επενδύουν τη χρηματοδότηση του ΕΚΤ+ σε κοινωνικές υπηρεσίες που παρέχονται από δημόσιους φορείς, οντότητες της κοινωνικής οικονομίας και λοιπές μη κερδοσκοπικές οργανώσεις. |
|
4.5. |
Η συγχώνευση διαφόρων κονδυλίων και προγραμμάτων υπό την «ομπρέλα» του νέου ΕΚΤ+ θα πρέπει να εφαρμοστεί με προσοχή, λαμβάνοντας υπόψη κάθε πιθανή αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητάς τους σε σύγκριση με τα ξεχωριστά πλαίσια υλοποίησης (6). |
|
4.6. |
Η Επιτροπή προτείνει τη συγχώνευση της Πρωτοβουλίας για την Απασχόληση των Νέων (ΠΑΝ) με το ΕΚΤ+ προκειμένου να διασφαλιστεί η συνάφεια και η αποτελεσματικότητα των δράσεων που επικεντρώνονται στους νέους. Η πρόταση αποσκοπεί στην ενίσχυση των πολιτικών απασχόλησης στα κράτη μέλη. Πρέπει να απλοποιηθούν οι διαδικασίες πρόσβασης στη χρηματοδότηση της ΠΑΝ και να διασφαλιστεί σαφής κατανομή των πόρων. Σε αντίθετη περίπτωση, ενδέχεται να είναι χρησιμότερο να αφήσουμε την ΠΑΝ ως ξεχωριστή οικονομική πρωτοβουλία. Επιπλέον, πρέπει να ληφθούν μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι υπολογισμοί που απαιτούν από τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν τουλάχιστον το 10 % του προϋπολογισμού του ΕΚΤ+ για την ΠΑΝ είναι αποτελεσματικοί και εύλογοι. Πρέπει να αποφευχθεί ο κίνδυνος περιθωριοποίησης της ΠΑΝ και συρρίκνωσης του διατεθέντος προϋπολογισμού για την περίοδο 2021-2027 (7). |
|
4.7. |
Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωριστεί ότι οι κοινωνικοί εταίροι και, εξίσου, οι λοιπές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών λειτουργούν ως καθοριστικοί παράγοντες στο ευρωπαϊκό δημοκρατικό εγχείρημα. Για τον λόγο αυτό, οι δημόσιες αρχές οφείλουν να διευκολύνουν την πρόσβασή τους στους διαθέσιμους πόρους. |
|
4.8. |
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως την πείρα και το δυναμικό των κοινωνικών εταίρων και άλλων ΟΚΠ που δραστηριοποιούνται σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο με τη συμμετοχή αυτών, σύμφωνα με τους διαφορετικούς τους ρόλους και παράλληλα με τους χρήστες των υπηρεσιών, στον προγραμματισμό, την εφαρμογή, την εποπτεία και την αξιολόγηση της χρηματοδότησης της ΕΕ (8). Για τον σκοπό αυτό, θα είναι αναγκαίο να γίνεται σαφής αναφορά στον Ευρωπαϊκό Κώδικα δεοντολογίας για την εταιρική σχέση. Η συμμόρφωση με τον εν λόγω κώδικα πρέπει να θεωρείται αναγκαίος πρόσφορος όρος. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι άλλες ΟΚΠ θα πρέπει — εφόσον έχουν λάβει ικανή στήριξη — να αναπτύξουν κατάλληλα εργαλεία αξιολόγησης και, όπου είναι δυνατόν, να χρησιμοποιούν την εμπειρογνωμοσύνη των άμεσων δικαιούχων (9). Κάτι τέτοιο μπορεί να επιτευχθεί μόνον όταν μειωθούν οι γραφειοκρατικές επιβαρύνσεις και απλουστευθούν οι κανόνες χρηματοδότησης για τη στήριξη των κοινωνικών εταίρων και των άλλων ΟΚΠ. |
|
4.9. |
Επαρκές μέρος των διαθέσιμων πόρων θα πρέπει να διατίθεται για έργα που κατευθύνονται από μικρές τοπικές οργανώσεις, καθώς και για εκ νέου επιχορήγηση. Τούτο θα μπορούσε να καταστήσει δυνατή τη στήριξη τοπικά δραστηριοποιούμενων οργανώσεων και ομάδων αυτοβοήθειας, αλλά και την αποτροπή ή τον μετριασμό του αποτρεπτικού αποτελέσματος της υπερβολικής γραφειοκρατίας στη συγχρηματοδότηση που αντιμετωπίζουν οι ΟΚΠ. Οι συνεισφορές σε είδος θα πρέπει να αντιμετωπίζονται επί ίσοις όροις με τις οικονομικές συνεισφορές. |
|
4.10. |
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, χρηματοπιστωτικά μέσα όπως δάνεια, εγγυήσεις ή μετοχές δεν παρέχουν επαρκή χρηματοδότηση για κοινωνικά έργα. Συνεπώς, οι επιχορηγήσεις θα πρέπει να επιλεγούν ως κύριος μηχανισμός υλοποίησης, εκτός εάν άλλα χρηματοπιστωτικά μέσα είναι αποτελεσματικότερα. |
|
4.11. |
Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να απλουστεύσει περαιτέρω τους κανόνες του ΕΚΤ+, τόσο για τις αρχές διαχείρισης όσο και για τους δικαιούχους. Ωστόσο, η Επιτροπή και οι διαχειριστικές αρχές θα πρέπει να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα ώστε να διασφαλίζουν ότι η απλούστευση δεν θα εκθέσει σε χρηματοοικονομικούς κινδύνους τις ΟΚΠ που εργάζονται για άτομα και με άτομα που πλήττονται από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Αυτοί οι κίνδυνοι συνδέονται ιδιαίτερα με τις εκτεταμένες υποχρεώσεις συλλογής δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. |
|
4.12. |
Τυχόν απλούστευση των κανόνων των ταμείων δεν θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την εξάλειψη των μηχανισμών (π.χ. των αναγκαίων πρόσφορων όρων) που εφαρμόζονται για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης των έργων που χρηματοδοτούνται από κοινοτικούς πόρους με τις αξίες της ΕΕ, ιδίως την υποχρέωση σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο αναγκαίος πρόσφορος όρος για την ενεργό ένταξη, βάσει του οποίου τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν εθνικές στρατηγικές κατά της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού ώστε να πληρούν τις προϋποθέσεις χρηματοδότησης του ΕΚΤ+, πρέπει να εξακολουθήσει να ισχύει για όλα τα κράτη μέλη κατά την επόμενη περίοδο χρηματοδότησης του ΠΔΠ. |
|
4.13. |
Δεδομένου ότι το ΕΚΤ+ είναι ευρωπαϊκό ταμείο, η διακρατικότητα (ή οι διασυνοριακές δραστηριότητες) θα έπρεπε να αποτελεί συνήθως μέρος των επιχειρησιακών προγραμμάτων όλων των κρατών μελών. Αυτό είναι αναγκαίο για την προώθηση της αίσθησης της ευρωπαϊκής ταυτότητας των πολιτών των διαφόρων κρατών μελών και θα καταστήσει πολύ πιο εμφανή την οικονομική στήριξη που προσφέρει η ΕΕ στους πολίτες της. Για να διευκολυνθεί η υλοποίηση διασυνοριακών έργων, πρέπει να συνεχιστούν και να ανταλλάσσονται μεταξύ των κρατών μελών ορθές πρακτικές και επιτυχημένα μοντέλα από την τρέχουσα περίοδο χρηματοδότησης (2014-2020). |
5. Ειδικές παρατηρήσεις και απαιτήσεις όσον αφορά τον προτεινόμενο κανονισμό
|
5.1. |
Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι είναι σημαντικό να καθοριστούν συγκεκριμένοι στόχοι (10) για το ΕΚΤ+, με υψηλό επίπεδο χρηματοδότησης για τους βασικούς τομείς δράσης για το μέλλον της Ευρώπης και του πληθυσμού της, όπως:
|
|
5.2. |
Λαμβάνοντας υπόψη τον αυξανόμενο ρόλο της κοινωνικής οικονομίας στην κοινωνική διάσταση της ΕΕ, η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η στήριξη των δραστηριοτήτων της κοινωνικής οικονομίας πρέπει να αποτελέσει ξεχωριστό στόχο του ΕΚΤ+ (11). Τα προβλεπόμενα μέτρα πρέπει να επικεντρώνονται σε ολόκληρη την κοινωνική οικονομία, σε όλη της την ποικιλομορφία σε όλα τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή καλείται να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για την προώθηση ευνοϊκού οικοσυστήματος για την κοινωνική οικονομία. |
|
5.3. |
Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής ως προς τον προσδιορισμό νέων δεικτών για την κατανομή της χρηματοδότησης σε θέματα όπως η ανεργία των νέων, το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, η αλλαγή του κλίματος και η υποδοχή/ένταξη των μεταναστών, έτσι ώστε να αντικατοπτρίζεται καλύτερα η κοινωνική και οικονομική κατάσταση των ευρωπαϊκών περιφερειών και εδαφών και να ευθυγραμμίζονται με τον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Ωστόσο, το ισχύον σύστημα κατανομής των κεφαλαίων εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως στο ΑΕγχΠ (12). |
|
5.4. |
Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει μεγάλη σημασία η αντιστοιχία μεταξύ του ΕΚΤ+ και των ειδικών συστάσεων ανά χώρα (ΣΑΧ) που διατυπώνονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Συγχρόνως, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι ενδέχεται να εφαρμοστούν αυστηροί όροι. Ως εκ τούτου, υπογραμμίζει ότι αυτή η αντιστοιχία πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των εθνικών και των ευρωπαϊκών αρχών, με πλήρη και ενεργή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των λοιπών ΟΚΠ (13), καθώς είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί μια μεσοπρόθεσμη και μια μακροπρόθεσμη στρατηγική. |
|
5.5. |
Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της διατήρησης του ΕΚΤ+ στο πλαίσιο της πολιτικής για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, δεδομένης της ισχυρής συμπληρωματικότητας μεταξύ ανάπτυξης, στόχων απασχόλησης και κοινωνικής ένταξης. Η προστιθέμενη αξία του ΕΚΤ+ σε σχέση με τη δράση των κρατών μελών συνδέεται με εδαφικές ανάγκες και με την ενσωμάτωση σε άλλα διαρθρωτικά ταμεία, έτσι ώστε να διεξάγονται συνεκτικές και ολοκληρωμένες πρωτοβουλίες σε τοπικό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, η περιφερειακή/τοπική διάσταση είναι ζωτικής σημασίας για τον προγραμματισμό και την εφαρμογή εξατομικευμένων μέτρων. |
|
5.6. |
Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την υποχρέωση των κρατών μελών όσον αφορά την επαρκή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων ΟΚΠ στην υλοποίηση των πολιτικών που υποστηρίζονται από το ΕΚΤ+ και τη διάθεση κατάλληλου ποσού πόρων από το ΕΚΤ+ για την οικοδόμηση ικανοτήτων και την ανάληψη κοινών δραστηριοτήτων. Θα πρέπει να περιλαμβάνεται ειδική προσέγγιση για την οικοδόμηση ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων, σύμφωνα με την τετραμερή δήλωση του 2016 σχετικά με το νέο ξεκίνημα για τον κοινωνικό διάλογο, διασφαλίζοντας επίσης ότι οι διαχειριστικές αρχές διαθέτουν πόρους ανάλογα με τις ανάγκες, υπό μορφή κατάρτισης, μέτρων δικτύωσης και ενίσχυσης του κοινωνικού διαλόγου και δραστηριοτήτων που αναλαμβάνουν από κοινού οι κοινωνικοί εταίροι (14). |
|
5.7. |
Με στόχο την ενθάρρυνση της επαρκούς συμμετοχής των άλλων ΟΚΠ στη δράση που υποστηρίζεται από το ΕΚΤ+, ιδιαίτερα στους τομείς της κοινωνικής ένταξης, της ισότητας των φύλων και των ίσων ευκαιριών, οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να διασφαλίζουν τη διάθεση κατάλληλου ποσού πόρων του ΕΚΤ+ για την οικοδόμηση ικανοτήτων των εν λόγω οργανώσεων. |
|
5.8. |
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να κάνουν πλήρη χρήση του άρθρου 17 του Ευρωπαϊκού Κώδικα δεοντολογίας για την εταιρική σχέση (ΕΚΔΕΣ). Δεδομένου ότι οι συμφωνίες εταιρικής σχέσης και τα επιχειρησιακά προγράμματα είναι το αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των εθνικών αρχών, η πρώτη θα μπορούσε να είναι πιο απαιτητική κατά την έγκριση των εν λόγω συμφωνιών και να ζητά την επανεξέτασή τους εάν δεν σέβονται πλήρως τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την αρχή της εταιρικής σχέσης (15). Επιπλέον, για τη νέα περίοδο 2021-2027, ο ΕΚΔΕΣ θα πρέπει να αναθεωρηθεί και να καθοριστεί σαφώς ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων και των άλλων ΟΚΠ. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την αναθεώρηση της σύνθεσης της επιτροπής του EKT+, όπως περιγράφεται στο άρθρο 40 παράγραφος 2 του προτεινόμενου κανονισμού, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού περί κοινών διατάξεων και με σεβασμό των αρχών του ΕΚΔΕΣ (Ευρωπαϊκός Κώδικας δεοντολογίας για την εταιρική σχέση). Το άρθρο 40 παράγραφος 2 θα πρέπει, συνεπώς, να προβλέπει ότι κάθε κράτος μέλος ορίζει στην επιτροπή ΕΚΤ+ έναν εκπρόσωπο της κυβέρνησης, έναν εκπρόσωπο των οργανώσεων των εργαζομένων, έναν εκπρόσωπο των οργανώσεων των εργοδοτών και έναν εκπρόσωπο της κοινωνίας των πολιτών. |
|
5.9. |
Η Επιτροπή θα πρέπει να αποσαφηνίσει τις ελάχιστες απαιτήσεις τις οποίες θα πρέπει να πληρούν οι αρχές των κρατών μελών κατά την εφαρμογή εταιρικών σχέσεων, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής κυρώσεων σε περίπτωση ελλιπούς εφαρμογής. Τυχόν μη συμμόρφωση των κρατών μελών με τον ΕΚΔΕΣ θα πρέπει να τιμωρείται με διάφορα μέτρα, με αποκορύφωμα την αναστολή των πληρωμών σε σοβαρές περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, όπως προβλέπεται στα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (16). |
|
5.10. |
Οι επιτροπές παρακολούθησης θα πρέπει να λειτουργούν με πιο διαφανή και ουσιαστικό τρόπο, αλλά και να ασκούν ειδικές καθοδηγητικές λειτουργίες. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΟΚΠ θα πρέπει να θεωρούνται ισότιμα ενδιαφερόμενα μέρη και, ως εκ τούτου, υποχρεωτικά μέλη στο πλαίσιο των επιτροπών παρακολούθησης και να έχουν δικαίωμα ψήφου. Η παρακολούθηση θα πρέπει να διασφαλίζει επίσης ότι όλα τα κονδύλια χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της UNCRC και της UNCRPD, που έχουν κυρωθεί από την ΕΕ και 27 από τα κράτη μέλη της. Επιπλέον, η παρακολούθηση θα πρέπει να αξιολογεί την πρόοδο των μέτρων κοινωνικής ένταξης, αντί να περιορίζεται στην εφαρμογή ενός συνόλου ποσοτικών δεικτών (17). |
Βρυξέλλες, 17 Οκτωβρίου 2018.
Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής
Luca JAHIER
(1) Βλέπε για παράδειγμα τη γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο μετά το 2020» (ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 106).
(2) ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 8.
(3) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Κοινή έκθεση για την απασχόληση 2017» (Joint Employment Report 2017).
(4) Δεδομένα Eurostat και EU-SILC (στατιστικές της ΕΕ για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης/EU statistics on income and living conditions). Σε αυτό και σε ορισμένα άλλα σημεία, το έγγραφο επαναλαμβάνει θέσεις που εκφράζονται στην ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συνέχεια στη γνωμοδότηση SOC/537», η οποία διαβιβάστηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά την ομόφωνη υιοθέτησή της από την ΕΟΚΕ κατά την 534η σύνοδο ολομέλειάς της στις 18 και 19 Απριλίου 2018. Στη συγκεκριμένη ενημερωτική έκθεση γίνεται συχνά αναφορά στη γνωμοδότηση ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 15.
(5) Στη γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Erasmus» (βλέπε σελίδα 194 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας) προτείνεται η διατήρηση του τίτλου «Erasmus+».
(6) Βλέπε μελέτη για την παρακολούθηση, τελική έκθεση, ΣΥΜΒΑΣΗ αριθ. VC/2017/0131 σχετικά με την εφαρμογή της σύμβασης-πλαισίου αριθ. VC/2013/0017, σ. 50.
(7) Βλέπε την ανάλυση του Ευρωπαϊκού φόρουμ Νεολαίας στη διεύθυνση: https://www.youthforum.org/sites/default/files/2018-07/_ESF%2B%20data%20analysis_website.pdf
(8) Βλέπε ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 15.
(9) Ό.π. και «Συνέχεια στη γνωμοδότηση SOC/537».
(10) Βλέπε άρθρα 3 και 4 του προτεινόμενου κανονισμού.
(11) Βλέπε άρθρο 4 του προτεινόμενου κανονισμού.
(12) Βλέπε άρθρο 4 του προτεινόμενου κανονισμού.
(13) Βλέπε άρθρο 7 του προτεινόμενου κανονισμού.
(14) Βλέπε άρθρο 8 του προτεινόμενου κανονισμού.
(15) Βλέπε άρθρο 4 του προτεινόμενου κανονισμού.
(16) Βλέπε άρθρο 34 του προτεινόμενου κανονισμού.
(17) Βλέπε άρθρα 38 και 39 του προτεινόμενου κανονισμού.