Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις ειδικές διατάξεις που διέπουν τον στόχο “Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία (Interreg)” ο οποίος υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και τους μηχανισμούς εξωτερικής χρηματοδότησης»

[COM (2018) 374 final — 2018/0199 (COD)]

(2018/C 440/19)

Εισηγητής:

ο κ. Henri MALOSSE

Αίτηση γνωμοδότησης	Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 11.6.2018 Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 19.6.2018
Νομική βάση	Άρθρα 178 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Αρμόδιο τμήμα	Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή
Υιοθετήθηκε από το τμήμα	7.9.2018
Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια	19.9.2018
Σύνοδος ολομέλειας υπ’ αριθ.	537
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές)	196/2/5

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1.

Η ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία (ΕΕΣ) είναι ένα μοναδικό εργαλείο της πολιτικής συνοχής και αποτελεί ένα από τα ελάχιστα πλαίσια εντός των οποίων οι εθνικοί, περιφερειακοί και τοπικοί φορείς διαφόρων κρατών μελών οδηγούνται συστηματικά στην ανάληψη κοινών δράσεων και στην ανταλλαγή πρακτικών και στρατηγικών παρέμβασης. Μπορεί να πει κανείς ότι εδώ ακριβώς βρίσκεται ο πυρήνας του ευρωπαϊκού πνεύματος. Παρά τις πολυάριθμες περιπτώσεις προστιθέμενης αξίας και τις αναπτυξιακές επενδύσεις των έργων που έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα, τα αποτελέσματα των εκ των υστέρων αξιολογήσεων καταδεικνύουν πράγματι αρκετές αδυναμίες. Η νέα πρόταση κανονισμού πρέπει να τις λάβει υπόψη σε διάφορα επίπεδα παρεμβάσεων:

1.1.1.

Απλοποίηση των διαδικασιών — Η ΕΟΚΕ ζητεί να πραγματοποιηθεί ένα «σοκ απλοποίησης» όσον αφορά το μέγεθος των έργων. Η συνεργασία αφορά κυρίως τις τοπικές δραστηριότητες. Επομένως είναι απαραίτητο να επέλθουν οι αναγκαίες απλοποιήσεις στα έντυπα και τις μεθόδους αξιολόγησης των έργων, καθώς και να εφαρμόζονται οι κατ’ αποκοπή διαδικασίες ως βασικό στοιχείο της νέας περιόδου προγραμματισμού.

1.1.2.

Δημοσιονομικό πλαίσιο – Η πολιτική συνοχής αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για τη στήριξη της στρατηγικής «Ευρώπη 2021-2027», που θα πρέπει να υποστηριχθεί τεχνικά και δημοσιονομικά κατά προτεραιότητα. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι η ισχνή χρηματοδότηση θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα, την προβολή και το κύρος του προγράμματος δράσης. Ως εκ τούτου, ζητεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προτείνει αύξηση των πιστώσεων για την πολιτική συνοχής, ιδίως για την Ευρωπαϊκή Εδαφική Συνεργασία.

1.1.3.

Προσθετικότητα – Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τους νέους κανόνες που ενδέχεται να μειώσουν στο 70 %, αντί του 85 %, το μέγιστο ποσοστό χρηματοδότησης της ΕΕ. Ζητεί να διατηρηθεί το ποσοστό 85 % για τα μικρά έργα, τις πιο ευάλωτες περιοχές, καθώς και τις δράσεις της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης τη διεύρυνση της προσφυγής στη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και στην ευρωπαϊκή χρηματοοικονομική τεχνική InvestEUfund όσον αφορά τα μέτρα υπέρ του παραγωγικού τομέα.

1.1.4.

Ενσωμάτωση των χρηματοδοτικών μέσων – Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει μια πραγματική στρατηγική για τον συντονισμό και την ενσωμάτωση των διαφόρων χρηματοδοτικών μέσων που είναι διαθέσιμα στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2021-2027. Ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει σύντομα ανακοίνωση για τον σκοπό αυτό. Η ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία πρέπει να αποτελεί το κατ’ εξοχήν πλαίσιο για την υλοποίηση αυτού του αναγκαίου συντονισμού.

1.1.5.

Για μια πραγματική εταιρική σχέση με την κοινωνία των πολιτών — Η Επιτροπή πρέπει να επιβάλει την υποχρέωση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, τόσο κατά τη διαδικασία διαβούλευσης όσο και κατά την υλοποίηση των δράσεων, δεδομένου ότι τα καλύτερα αποτελέσματα από τα έργα έχουν παρατηρηθεί όταν υπάρχει συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ προτείνει να υποχρεώνεται κάθε επιχειρησιακή διοίκηση να υποβάλλει ένα πρόγραμμα εταιρικής σχέσης για τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, με μηχανισμό προειδοποίησης.

1.1.6.

Συνεχής και μεγαλύτερη θεματική συγκέντρωση. Η διαπίστωση της τάσης προς τη θεματική συγκέντρωση των προτεραιοτήτων παρέμβασης και επένδυσης αξιολογείται θετικά από την ΕΟΚΕ, αλλά απομένει να διευκρινιστεί το πώς:

—	θα λαμβάνονται υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά των περιοχών που αναφέρονται στο άρθρο 174 της ΣΛΕΕ (νησιά, ορεινές περιοχές, αγροτικές περιοχές, αστικά κέντρα κ.λπ.), χωρίς να παραβλέπεται η ανάγκη συγκέντρωσης, προβολής και αποτελεσματικότητας, ώστε να αποφευχθεί η διασπορά·

—	θα τεθεί στο επίκεντρο όλων των ζητημάτων η βιώσιμη ανάπτυξη και οι δράσεις για το κλίμα·

—	θα έρθει πραγματικά η Ευρώπη κοντά στους πολίτες, με δράσεις σε τοπικό επίπεδο.

1.1.7.

Θαλάσσιος τομέας και νησιωτικές περιοχές – Δεδομένου ότι ο θαλάσσιος τομέας είναι το μοναδικό περιβάλλον των νησιωτικών περιοχών, η ΕΟΚΕ ζητεί αυτές οι τελευταίες να μπορούν να εξακολουθήσουν να παρουσιάζουν έργα στο πλαίσιο τόσο της διασυνοριακής όσο και της εδαφικής συνεργασίας. Ενδεχομένως, θα πρέπει να προσδιοριστεί μια ξεχωριστή νέα προτεραιότητα «νησιωτικές περιοχές» με συγκεκριμένο προϋπολογισμό.

1.1.8.

Μακροπεριφερειακές στρατηγικές (ΜΠΣ) – Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό να επεκταθεί η ανάπτυξη των ΜΠΣ στις νέες περιοχές (Μεσόγειος, Βαλκάνια, Καρπάθια κ.λπ.) και να εξασφαλιστεί προς όφελός τους μεγαλύτερη ενσωμάτωση των νέων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών μέσων.

1.1.9.

Συνεργασία με τις γειτονικές χώρες – Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σύσταση ενός πλαισίου εφαρμογής ενιαίου με τις γειτονικές/τρίτες χώρες. Υπογραμμίζει επίσης τα πλεονεκτήματα της προσέγγισης βάσει της οποίας περιλαμβάνονται ταυτόχρονα οι πιστώσεις της ΕΕΣ και των εξωτερικών ευρωπαϊκών ταμείων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ανοίξει, στο πλαίσιο αυτό, τα προγράμματα εδαφικής συνεργασίας και στις περιοχές των γειτονικών χωρών, ακόμη και αν αυτές δεν είναι παραμεθόριες περιοχές της ΕΕ, προκειμένου να αποφευχθεί η πρόκληση ρήξεων εντός των αντίστοιχων χωρών.

1.1.10.

Καινοτομία — Η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση για έναν άξονα προτεραιότητας για την καινοτομία, με αυτόνομο προϋπολογισμό και διαδικασίες που θα επιτρέπουν την άμεση πρόσβαση στους μη κρατικούς φορείς. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ωστόσο ότι η καινοτομία πρέπει να νοείται επίσης και στο κοινωνιακό και στο κοινωνικό επίπεδο.

1.1.11.

Η ψηφιακή συνιστώσα της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας – Σήμερα πλέον, μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τους φορείς της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας είναι να είναι κανείς συνδεδεμένος. Είναι αναγκαίο να προβλεφθούν τα μέσα και οι πρωτοβουλίες για τη μείωση του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των εδαφών, καθώς και μεταξύ των αγροτικών περιοχών και των αστικών κέντρων των περιφερειών: να αναπτυχθεί η ανταλλαγή εμπειριών, να μειωθεί το ψηφιακό χάσμα, αφενός μεταξύ των περιφερειών και αφετέρου μεταξύ αστικών κέντρων και αγροτικών περιοχών.

1.1.11.1.

Για τον λόγο αυτόν, η ΕΟΚΕ συνιστά, για την περίοδο 2021-2027, να ενσωματωθεί στην αρχιτεκτονική του συνόλου των προγραμμάτων της ΕΕΣ ο υπολογισμός του ψηφιακού μετασχηματισμού και των απαιτήσεων για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων.

1.1.12.

Η συνεκτίμηση της νεολαίας – Η συνεκτίμηση της νεολαίας στην Ευρώπη αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη χρήση των μεθόδων Erasmus+ για τις ανταλλαγές νέων: σπουδαστών, μαθητευόμενων, αιτούντων εργασία, ατόμων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, έτσι ώστε η εδαφική συνεργασία να συμπεριλάβει τη νεολαία με ειδικά προγράμματα κινητικότητας, την επαγγελματική κατάρτιση και την εκμάθηση γλωσσών. Η ΕΟΚΕ προτείνει να εγγραφούν στα προγράμματα συνεργασίας, είτε τα διασυνοριακά είτε τα διακρατικά, ειδικοί άξονες προτάσεων και παρέμβασης που να ευνοούν τους νέους και να πραγματοποιούνται από τους νέους.

1.1.13.

Δράσεις υπέρ των ευάλωτων πληθυσμών και εξέταση των οριζόντιων κριτηρίων — Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της θέσπισης συγκεκριμένων κανόνων όσον αφορά τα επίπεδα των υποχρεώσεων που πρέπει να τηρούνται –στο πλαίσιο της τήρησης των οριζόντιων κοινοτικών αρχών — και του καθορισμού ενός ελάχιστου ορίου (10 % των ενισχύσεων της δράσης).

1.1.14.

Προστασία των πολιτών και καταπολέμηση μειζόνων κινδύνων – Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει την ενσωμάτωση της συνιστώσας αυτής ως κύριου άξονα της εδαφικής συνεργασίας και τη διασύνδεσή της με το νέο Ταμείο «Άμυνα και πολιτική προστασία» που προτείνει η Επιτροπή για το ΠΔΠ 2021-2027.

1.1.15.

Διαφήμιση – Λαμβανομένης υπόψη της σημασίας των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της ΕΕΣ, η ΕΟΚΕ θα υποστηρίξει κάθε πρωτοβουλία που επιτρέπει τη βελτίωση της προβολής για την ενίσχυση του πνεύματος της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και της συνειδητοποίησης των συγκεκριμένων δράσεων που υλοποιούνται με την υποστήριξη της ΕΕ. Συνιστά μάλιστα την καθιέρωση κέντρων πληροφοριών στις περιφέρειες δικαιούχους των προγραμμάτων συνεργασίας, τα οποία θα αναλάβουν αυτή την αποστολή, κατά προτίμηση με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

2. Εισαγωγή

2.1. Η εδαφική και συνοριακή συνεργασία, πυρήνας του ευρωπαϊκού πνεύματος

2.1.1.

Στο επίκεντρο της οικοδόμησης ενός κοινού ευρωπαϊκού χώρου, η ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία (ΕΕΣ) (Interreg), με όλες τις συνιστώσες της, διασυνοριακές, διακρατικές, διαπεριφερειακές, αλλά και ανοίγματος προς τις γειτονικές χώρες, αποτελεί τη βάση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: συμβάλλει ώστε να μην μετατραπούν τα σύνορα σε εμπόδια, φέρνει τους Ευρωπαίους κοντά, βοηθά στην επίλυση κοινών προβλημάτων, διευκολύνει την ανταλλαγή ιδεών και δυνατοτήτων και ενθαρρύνει στρατηγικές πρωτοβουλίες για την επίτευξη κοινών στόχων.

2.1.2.

Το άρθρο 174 και το άρθρο 24 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) αποτελούν το νομικό πλαίσιο που επιτρέπει την επίτευξη της πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των επιπέδων περιφερειακής ανάπτυξης και, συνεπώς, την ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία.

2.1.2.1.

Σύμφωνα με το άρθρο 174: «Μεταξύ των εν λόγω περιοχών, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις αγροτικές περιοχές, τις περιοχές που συντελείται βιομηχανική μετάβαση και τις περιοχές που πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά προβλήματα, όπως οι υπερβόρειες περιοχές που είναι ιδιαίτερα αραιοκατοικημένες και οι νησιωτικές, διασυνοριακές και ορεινές περιοχές.». Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το άρθρο αυτό δικαιολογεί πλήρως το ότι η ΕΕΣ δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις περιοχές αυτές και καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν σχετικά.

2.1.3.

Ως πρωταρχικός στόχος της πολιτικής συνοχής, η ΕΕΣ (Interreg) αποτελεί το πλαίσιο εντός του οποίου οι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο στα κράτη μέλη διεξάγουν συλλογικές πρωτοβουλίες, ανταλλάσσουν βέλτιστες πρακτικές και δομούν αναπτυξιακές πολιτικές εντός και εκτός των συνόρων της Ευρώπης. Ωστόσο, παρά τις πολλές περιπτώσεις και τα παραδείγματα προστιθέμενης αξίας και αναπτυξιακών επενδύσεων των έργων που έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα, ορισμένες ατέλειες που συνδέονται με ανεπάρκειες των διαφόρων προγραμμάτων έχουν σαφείς επιπτώσεις και χρήζουν περαιτέρω ανάλυσης στο πλαίσιο των νέων δημοσιονομικών προοπτικών 2021-2027.

2.1.4.

Από τα αποτελέσματα των εκ των υστέρων αξιολογήσεων προκύπτουν αρκετά στοιχεία:

—	ανεπαρκής λειτουργικός ορισμός των περιοχών σε σχέση με το άρθρο 174 της ΣΛΕΕ·

—	σημαντικές δυσκολίες στον καθορισμό και την εφαρμογή συνεκτικής στρατηγικής παρέμβασης, λόγω του ότι επιλέγεται μια προσέγγιση εκ των κάτω προς τα άνω (bottom-up) για τον προσδιορισμό των έργων που θα χρηματοδοτηθούν·

—

σχεδόν παντελής έλλειψη συνέργειας μεταξύ των προγραμμάτων Interreg και των άλλων κοινοτικών προγραμμάτων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα αναπτυξιακά αποτελέσματα, ιδίως των προγραμμάτων Erasmus+, «Ορίζοντας 2020», Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), Connect-Europe, COSME, και, σε γενικές γραμμές, υπερβολικά χαμηλός αντίκτυπος αυτών των δράσεων και της προβολής τους στην κοινωνία των πολιτών και σε όλες τις κατηγορίες πολιτών, ιδίως των γυναικών, των νέων, των οικογενειών, των ατόμων με αναπηρία και των ηλικιωμένων.

2.1.5.

Ορισμένα από τα ζητήματα αυτά λαμβάνονται υπόψη στη νέα πρόταση κανονισμού που ενισχύει τις διαδικασίες ώστε να μειωθούν οι περιφερειακές προτεραιότητες σε όλες τις ευρωπαϊκές περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένων των πλέον απομακρυσμένων, αναπτύσσει νέες μακροπεριφερειακές στρατηγικές και θεματικές συγκεντρώσεις, δίνει έμφαση στις πρωτοβουλίες για την προώθηση της καινοτομίας, καθώς και σε πολλές άλλες πρωτοβουλίες που, κατά συνέπεια, αποτελούν αντικείμενο αναλύσεων και ειδικών παρατηρήσεων. Ωστόσο, η πρόταση της Επιτροπής θα πρέπει να βελτιωθεί και να γίνει περισσότερο σαφής σε πολλά σημαντικά σημεία.

3. Θέματα προτεραιότητας για τις συστάσεις της ΕΟΚΕ προς την Επιτροπή

3.1.

Απλοποίηση των διαδικασιών — Προς ένα «σοκ απλοποίησης» — Η Επιτροπή προτείνει ένα σημαντικό σύνολο ειδικών διατάξεων με στόχο την απλοποίηση των κανόνων περί τοποθέτησης και διαχείρισης των προγραμμάτων για όλα τα επίπεδα: δικαιούχοι, κράτη μέλη, διαχειριστικές αρχές, συμμετέχουσες τρίτες χώρες και Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να συνταχθεί με την άποψη αυτή. Ωστόσο, πρόκειται για μια πρωτοβουλία που υποβάλλεται σε κάθε νέα περίοδο προγραμματισμού. Η Επιτροπή δεν ξεπέρασε την πεπατημένη στη διαδικασία αυτή.

3.1.1.

Όσον αφορά την απλοποίηση και τις κατ’ αποκοπήν δαπάνες, ο κανονισμός θεσπίζει ότι ορισμένες δαπάνες θα ορίζονται κατ’ αποκοπήν, και αυτό θα αποτελεί κομβικό στοιχείο για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού, ενώ εξελίσσει περαιτέρω ορισμένες μεταβλητές, όπως οι δαπάνες προσωπικού (για κάθε έργο κάτω των 200 000 EUR: κατ’ αποκοπήν και χωρίς προσκόμιση παραστατικών). Με τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη απλοποίησης σε διοικητικό επίπεδο και υπογραμμίζει την ανάγκη για ευρεία συμφωνία.

3.1.2.

Η συνεργασία αφορά κυρίως τις τοπικές δραστηριότητες. Χρειάζεται επομένως ένα πρόγραμμα πολύ πιο ανοικτό στην κοινωνία των πολιτών με ριζική απλοποίηση των διαδικασιών και τη δημιουργία μικρών μονάδων ενημέρωσης και υποστήριξης.

3.1.3.

Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι θα επιδιωχθεί συνοχή όσον αφορά το μέγεθος των έργων ώστε να επέλθουν οι αναγκαίες απλοποιήσεις στα έντυπα και τις μεθόδους αξιολόγησης των σχεδίων, και να εφαρμόζονται διαδικασίες κατ’ αποκοπήν, τουλάχιστον για τις διοικητικές και διαχειριστικές δραστηριότητες. Το «σοκ απλοποίησης» είναι απαραίτητο προκειμένου να επιτραπεί στους φορείς υλοποίησης έργων να επικεντρωθούν στα αποτελέσματα των δράσεων και όχι στις χρονοβόρες διοικητικές δραστηριότητες.

3.1.4.

Πράγματι, και όπως επιθυμεί η Επιτροπή, πρέπει να προχωρήσει η λογική της αξιολόγησης των έργων από τα «αποτελέσματα» και να απαλλαγούν οι φορείς από την υποχρέωση να υποβάλλουν συνεχώς εκθέσεις δραστηριοτήτων (κάθε 6 μήνες σήμερα).

3.2.

Δημοσιονομικό πλαίσιο — Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πολιτική συνοχής και κατ’ επέκταση η ΕΕΣ πρέπει να παραμείνει το βασικό στοιχείο της επόμενης χρηματοδοτικής δέσμης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη θέση αυτή. Η ισχνή χρηματοδότηση θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα, την προβολή, καθώς και το σημερινό κύρος του προγράμματος δράσης. Η προτιμώμενη μέχρι σήμερα επιλογή είναι η διατήρηση ενός σταθερού προϋπολογισμού σε σύγκριση με την τελευταία περίοδο, και αυτό σε ένα πλαίσιο δημοσιονομικής ύφεσης της τάξης του 10 % του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κατάσταση αυτή θα έπρεπε να καθιστά δυνατό να διατηρηθεί τουλάχιστον αμετάβλητη η στήριξη των προγραμμάτων Interreg, αλλά η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προτείνει σημαντική αύξησή της, καθώς ο πολιτικός αντίκτυπος για τους πληθυσμούς αυτών των δράσεων μπορεί να είναι πολύ μεγάλος, υπό την προϋπόθεση ότι τους χορηγούνται σημαντικοί πόροι.

3.2.1.

Στον νέο κανονισμό για την ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία, το ποσοστό συγχρηματοδότησης μειώνεται στο 70 % (έναντι του 85 % σήμερα). Κατά την Επιτροπή, η εξέλιξη αυτή θα πρέπει να οδηγήσει στην ενίσχυση της χρηματοδοτικής παρέμβασης των κρατών και την προώθηση καλύτερων συνθηκών οικειοποίησης των έργων. Η ΕΟΚΕ φοβάται μήπως το εν λόγω μέτρο, της προσθετικότητας όπως λέγεται, αποθαρρύνει τη συμμετοχή των ιδιωτών και των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών. Ως εκ τούτου, ζητεί να διατηρηθεί το ποσοστό του 85 % για τις πιο ευαίσθητες περιοχές κατά την έννοια του άρθρου 174 της ΣΛΕΕ. Εξάλλου, το μεγαλύτερο ποσοστό παρέμβασης της Ευρώπης εξασφαλίζει πάντοτε μεγαλύτερη προβολή.

3.2.2.

Νέοι κανόνες για τα «μικρά έργα» — Με τον νέο κανονισμό παρουσιάζεται ένας σαφής προσδιορισμός που συνοδεύεται από απλοποιημένα νέα μέτρα και κανόνες: επαναπροσδιορισμός της τεχνικής υποστήριξης, κατάργηση της απαίτησης για ετήσιες εκθέσεις, κατ’ αποκοπήν προσέγγιση για πολλές κατηγορίες δαπανών και προϋποθέσεις για γρηγορότερη έναρξη την προσεχή περίοδο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτές οι πρωτοβουλίες κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.

3.2.3.

Όσον αφορά τον διοικητικό φόρτο για τα «μικρά έργα», η προοπτική της δημιουργίας ενός διασυνοριακού οργανισμού που να έχει τη συνολική διαχείριση για όλα τα «μικρά έργα», ως συμπλήρωμα της σύμβασης, αντιμετωπίζεται πολύ θετικά από την ΕΟΚΕ.

3.2.4.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά τη δέσμευση της Επιτροπής να μεγιστοποιήσει την ιδιωτική συμμετοχή στα προγράμματα εδαφικής συνεργασίας. Η ΕΟΚΕ ενισχύει τη θέση αυτή προτείνοντας να καθοριστεί ένα ελάχιστο όριο συμμετοχής των μη κρατικών φορέων (εκτός των περιφερειακών αρχών), όπως οι ιδιωτικές επιχειρήσεις, οι κοινωνικοί εταίροι, ο τομέας του εθελοντισμού, οι δομές της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας και τα εμπορικά επιμελητήρια.

3.3.

Εταιρική σχέση με την κοινωνία των πολιτών — Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η εταιρική σχέση συνιστά βασικό μέσο ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι οριζόντιες αρχές. Πρέπει να καθιερωθεί παντού με την κοινωνία των πολιτών, τους κοινωνικούς εταίρους, τις τοπικές αρχές και τους φορείς για την κοινωνική ένταξη. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται από τον κανονισμό η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στις επιτροπές ελέγχου. Προβλέπεται επίσης, στους ιστότοπους που παρέχουν πληροφορίες για την εκτέλεση και τα αποτελέσματα των προγραμμάτων, να προστεθεί και ενημέρωση για την αποτυχία και για τα έργα που παραβλέπουν τις δεσμεύσεις τους.

3.3.1.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, μόλις λάβουν εντολή οι τοπικές αρχές, τείνουν να παραβλέπουν οτιδήποτε άλλο.

3.3.2.

Η συμμετοχή των φορέων της κοινωνίας των πολιτών δεν πρέπει να περιορίζεται στη διαδικασία διαβούλευσης. Είναι σημαντικό να συμμετέχουν στην υλοποίηση των δράσεων και να τους ανατίθενται ευθύνες, ακόμα και να επιλέγονται οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ως αρχές διαχείρισης.

3.3.3.

Η ΕΟΚΕ προτείνει, για κάθε πρόγραμμα της ΕΕΣ, η Διαχειριστική Αρχή να υποβάλλει ένα σχέδιο εταιρικής σχέσης που να αποδεικνύει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε κάθε στάδιο της προετοιμασίας, της εφαρμογής και της αξιολόγησης των δράσεων. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει έναν μηχανισμό προειδοποίησης που θα επιτρέπει στους φορείς της κοινωνίας των πολιτών να μπορούν να προσφύγουν στην αρμόδια αρχή στην περίπτωση που δεν τηρείται η αρχή της εταιρικής σχέσης.

3.4.

Νέα κατανομή των ενισχύσεων της εδαφικής συνεργασίας — Ο νέος κανονισμός ΕΕΣ/Interreg περιγράφει το μελλοντικό πρόγραμμα δράσης γύρω από πέντε άξονες συνεργασίας: διασυνοριακή, διακρατική, διαπεριφερειακή, θαλάσσια με τη συμμετοχή των εξόχως απόκεντρων περιοχών και νέες διαπεριφερειακές επενδύσεις στην καινοτομία. Αυτή η προσέγγιση είναι συνεκτική ακόμη και αν το γεγονός της ανάκλησης των διασυνοριακών συνεργασιών που περιλαμβάνουν τον θαλάσσιο τομέα προκαλεί προβληματισμό και εγείρει ανησυχίες στους φορείς των εν λόγω περιφερειών. Η Επιτροπή δικαιολογείται εξηγώντας ότι μπορεί να υπάρχουν, ιδίως στο πλαίσιο της θαλάσσιας συνεργασίας, επικαλύψεις μεταξύ διαφόρων διασυνοριακών προγραμμάτων και δεσμεύεται να αναπτύξει μια συνολική προσέγγιση για τα προγράμματα στις θαλάσσιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της διμερούς συνεργασίας, που θα έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο.

3.5.

Το ζήτημα του θαλάσσιου τομέα και η περίπτωση των νησιωτικών περιοχών — Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο προσανατολισμός αυτός όσον αφορά τη θαλάσσια διάσταση μπορεί να γίνει κατανοητός όταν πρόκειται για ηπειρωτικά εδάφη, αλλά δεν δικαιολογείται όταν πρόκειται για νησιωτικά εδάφη για τα οποία, εξ ορισμού, δεν υπάρχουν παρά μόνον θαλάσσια σύνορα. Η ΕΟΚΕ άλλωστε έχει επανειλημμένως ζητήσει από την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα των νησιών, τα οποία αντιμετωπίζουν εμφανή διαρθρωτικά μειονεκτήματα που αναγνωρίζονται από το άρθρο 174 της ΣΛΕΕ. Η ΕΟΚΕ προτείνει, συνεπώς, να επανενταχθούν οι δράσεις ευρωπαϊκής συνεργασίας μεταξύ νησιών στη διασυνοριακή συνεργασία ή/και σε μια 6η κατηγορία, με ειδικό προϋπολογισμό, ιδίως για νησιωτικά σύνολα που ανήκουν στην ίδια θαλάσσια λεκάνη, για την προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών.

3.6.

Ειδικό άνοιγμα στην καινοτομία — Προτείνεται μια νέα ειδική γραμμή, που θα λειτουργεί μέσω πρόσκλησης υποβολής προτάσεων, για την ανάπτυξη έργων σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή επικράτεια, προκειμένου να γίνει ένα βήμα πιο πέρα από την απλή πρακτική ανταλλαγής ορθών πρακτικών και να υπάρξει εξέλιξη προς πλήρεις μηχανισμούς ερευνητικής δράσης (11 % του προϋπολογισμού του Interreg). Η ΕΟΚΕ επικροτεί αυτήν την προσέγγιση, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενσωματώνει και τις κοινωνιακές και κοινωνικές καινοτομίες, για τις οποίες οι συνεργασίες μεταξύ περιοχών μπορούν να έχουν τεράστιο αντίκτυπο στους πληθυσμούς και να δώσουν τη δυνατότητα άμεσης συμμετοχής των μη κρατικών φορέων (ερευνητές, επιχειρήσεις, κοινωνία των πολιτών).

3.7.

Άνοιγμα στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες (ΕΑΠ) — Η Επιτροπή προτίθεται να θεσπίσει νέα μέτρα για να δώσει τη δυνατότητα στις εν λόγω περιφέρειες, λαμβάνοντας υπόψη την ειδική τους κατάσταση, να συνεργαστούν επί τη βάσει της ανακοίνωσης της Επιτροπής με τίτλο «Ισχυρότερη και ανανεωμένη στρατηγική εταιρική σχέση με τις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης» (1). Πρόκειται για μια πτυχή συνεργασίας για τις ΕΑΠ, συνεργασίας μεταξύ τους και με τους γείτονές τους (3,2 % του προϋπολογισμού του Interreg). Αυτή η πλήρως προσδιορισμένη διάταξη είναι ενδιαφέρουσα, αλλά θα πρέπει επίσης και τα μέσα της ΕΕ για τις τρίτες γειτονικές των ΕΑΠ χώρες (κυρίως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης ΕΤΑ) να μπορούν εύκολα να κινητοποιούνται για να συμπληρώνουν τις δράσεις αυτές, πράγμα που δεν συμβαίνει σήμερα. Η ΕΟΚΕ ζητεί να υπάρχει συντονισμένη αλληλεπίδραση μεταξύ Interreg και ΕΤΑ επικυρωμένη και προγραμματισμένη.

3.8.

Συνεργασία με τις τρίτες χώρες — Η ΕΟΚΕ κρίνει θετικό το γεγονός ότι μέσα σε ένα πολυτάραχο διεθνές περιβάλλον θα υπάρχει πλέον ένα παρόμοιο πλαίσιο για δράσεις με τη συμμετοχή των γειτονικών χωρών που δεν ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όσον αφορά τις γειτονικές χώρες, η υφιστάμενη δυνατότητα για τις μη παραμεθόριες περιοχές των χωρών αυτών να συμμετέχουν στις διακρατικές δράσεις συνεργασίας θα πρέπει να αξιοποιηθεί καλύτερα, ώστε να αποφευχθεί η όξυνση των διαφορών στις χώρες αυτές που ευνοούν τις παραμεθόριες περιοχές της ΕΕ.

4. Νέα πεδία προβληματισμού

4.1.

Ανάπτυξη της θεματικής συγκέντρωσης — Η ΕΟΚΕ συνιστά την επικέντρωση των προγραμμάτων στις δράσεις που συντονίζονται με τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αυτές έχουν οριστεί στο σχέδιο ΠΔΠ 2021-2027 (καινοτομία, έρευνα, πιο πράσινη Ευρώπη —ενέργεια, κυκλική οικονομία κ.λπ.—, συνδεδεμένη Ευρώπη —μεταφορές, γεωργία κ.λπ.—, πιο κοινωνική Ευρώπη —ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, παιδεία, υγεία κ.λπ.—, Ευρώπη πιο τοπική, μέσω στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο), καθώς και τους ειδικούς στόχους που καθορίζονται από τον κανονισμό για θέματα κοινωνικά, εκπαιδευτικά και υγειονομικής περίθαλψης. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης με τη συμμετοχή όλων των παραγόντων της κοινωνίας των πολιτών.

4.1.1.

Στο πλαίσιο της θεματικής συγκέντρωσης, είναι σημαντικό το ζήτημα της βιώσιμης ανάπτυξης και των δράσεων για το κλίμα, της κυκλικής οικονομίας και των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας να είναι στο επίκεντρο κάθε προβληματικής και να λαμβάνεται ρητά υπόψη.

4.2.

Μακροπεριφερειακές στρατηγικές (ΜΠΣ) — Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές (Βαλτική, Δούναβης, τόξο των Άλπεων, Αδριατική και Ιόνιο) θεωρούνται γενικά επιτυχημένες. Η ΕΕΣ έχει ιδιαίτερη αξία λόγω της ικανότητάς της να δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για την εφαρμογή μακροπεριφερειακών στρατηγικών ανάπτυξης με βάση:

—	την ύπαρξη υψηλού βαθμού διασυνοριακών αλληλεπιδράσεων·

—	την αντιστοιχία μεταξύ των χρηματοδοτήσεων και των προτεραιοτήτων πολιτικής παρέμβασης.

4.2.1.

Τα μέσα αυτά θα ενισχύσουν τα προγράμματα συνεργασίας, κυρίως της διακρατικής και της θαλάσσιας. Θα μπορούσε να γίνει δοκιμή κατά τρόπο επωφελή στο πλαίσιο μιας ΜΠΣ για τη Μεσόγειο (Δυτική και Ανατολική) σε συνδυασμό με τις στρατηγικές για τις θαλάσσιες λεκάνες που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο των δράσεων της ΕΕ για τη θάλασσα, καθώς και μία ΜΠΣ για τους ορεινούς όγκους της νότιας Ευρώπης (Καρπάθια και Βαλκάνια) που εκτείνονται, και στις δύο περιπτώσεις, σε τρίτες χώρες.

4.3.

Η ψηφιακή συνιστώσα της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας — Σήμερα πλέον, μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία είναι να είναι κανείς συνδεδεμένος. Είναι αναγκαίο να προβλεφθούν μέσα και πρωτοβουλίες για τη μείωση του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των εδαφών, καθώς και μεταξύ των αστικών και αγροτικών εδαφικών συνιστωσών των περιφερειών. Η ψηφιακή ανάπτυξη αφορά διάφορες προκλήσεις:

4.3.1.

Τεχνική και οικονομική πρόκληση για την εδαφική ανάπτυξη. Οι ψηφιακές τεχνολογίες προσφέρουν μεγάλες δυνατότητες εδαφικής ανάπτυξης στο πλαίσιο των νέων βιομηχανικών εξελίξεων, της συνεργατικής κοινωνίας, της ανάδυσης νέων συνεργασιών στην εργασία, των νέων μηχανισμών αξιοποίησης των τοπικών πόρων.

4.3.2.

Μείζον κοινωνικό ζήτημα που συμβάλλει στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων των λαών και των περιοχών. Να αυξηθούν οι επενδύσεις για την απόκτηση δεξιοτήτων και γνώσεων χρήσης και για να μην διευρυνθεί το ψηφιακό κοινωνικό χάσμα. Η ψηφιακή εξέλιξη βρίσκεται στη φάση της δημιουργίας νέων διακρίσεων, που οφείλονται κυρίως στο κατά πόσον έχουν δυνατότητα πρόσβασης στον εξοπλισμό οι φτωχοί, για λόγους βιοτικού και πολιτισμικού επιπέδου και σε συνδυασμό με το μορφωτικό επίπεδο και την ηλικία.

4.3.3.

Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η «ψηφιακή διάσταση» είναι ικανή να διευκολύνει την πρόσβαση στα δικαιώματα στον ίδιο βαθμό που, αντιστρόφως, μπορεί να αποτελέσει πρόσθετο παράγοντα αποκλεισμού για ορισμένες κατηγορίες πολιτών. Αυτή και μόνο η διαπίστωση οδηγεί την ΕΟΚΕ να ζητήσει από την Επιτροπή να λάβει υπόψη στις δράσεις της ΕΕΣ μια παιδαγωγική προσέγγιση σε συνεννόηση με τους φορείς της περιοχής.

4.3.4.

Εξάλλου, η ΕΟΚΕ προτείνει σημαντικό μέρος των καινοτόμων δράσεων να αφορά την ψηφιακή διάσταση, με ειδικές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής εμπειριών και της περιφερειακής συνεργασίας σε αυτούς τους τομείς, με πρώτη προτεραιότητα την ένταξη των φτωχότερων και πλέον ευάλωτων πληθυσμών. Είναι ζωτικής σημασίας για τα εδάφη στο πλαίσιο των νέων βιομηχανικών εξελίξεων, της συνεργατικής κοινωνίας, της εμφάνισης νέων συνεργασιών στην εργασία και των νέων μηχανισμών αξιοποίησης των τοπικών πόρων. Η Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο προϋπολογισμού για την περίοδο 2021-2027. Το σχέδιο αυτό περιλαμβάνει επαρκώς την πτυχή αυτή; Εάν όχι, δεν είναι επαρκές.

4.3.5.

Ψηφιακή διάσταση και τεχνητή νοημοσύνη — Είναι επιτακτική ανάγκη η Επιτροπή να διαθέτει τα ψηφιακά εργαλεία και τα μέσα της τεχνητής νοημοσύνης για την υλοποίηση και την αξιολόγηση των μελλοντικών προγραμμάτων (big data, νέες τεχνολογίες και επενδύσεις).

4.3.6.

Σύμφωνα με την ίδια την Επιτροπή, η εκτίμηση του αντίκτυπου των δράσεων και των προγραμμάτων της ΕΕ αποτελεί μια «νοοτροπία». Τα αποτελέσματα ενός έργου είναι ορισμένες φορές λιγότερο σημαντικά από τον τρόπο επίτευξης των αποτελεσμάτων αυτών και είναι δύσκολο να βρεθούν δείκτες (όχι μόνο ποσοτικοί αλλά και ποιοτικοί) για να εκτιμηθεί αυτό.

4.3.7.

Η ΕΟΚΕ παροτρύνει ένθερμα την Επιτροπή να αναζητήσει καλύτερους δείκτες για την εκτίμηση των άμεσων αποτελεσμάτων και του αντικτύπου των προγραμμάτων και των έργων.

4.4.

Η συνεκτίμηση του παράγοντα «νεολαία» — Η συνεκτίμηση της νεολαίας στην Ευρώπη αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη χρήση των μεθόδων Erasmus+ για τις ανταλλαγές νέων –μαθητών λυκείου, σπουδαστών, μαθητευόμενων, αιτούντων εργασία, ατόμων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες– έτσι ώστε η εδαφική συνεργασία να συμπεριλάβει τη νεολαία μέσω ειδικών προγραμμάτων κινητικότητας, ειδικά για την επαγγελματική κατάρτιση και την εκμάθηση γλωσσών. Ο προβληματισμός της ΕΟΚΕ εκτείνεται σε διάφορες μη αντικρουόμενες δυνατότητες, ώστε να αποκτήσει νόημα για τους νέους ο τόπος.

4.4.1.

Η ΕΟΚΕ προτείνει να διατεθεί ένα ποσοστό των κονδυλίων της ΕΕΣ σε δράσεις που να πραγματοποιούνται από τους νέους και για τους νέους. Παράλληλα, στο πλαίσιο του μελλοντικού Erasmus+ μετά το 2021, η Επιτροπή θα μπορούσε να επιλέξει να αφιερώσει ένα μέρος των προγραμμάτων Erasmus+ σε πρωτοβουλίες για οριοθετημένους εδαφικούς χώρους.

4.4.2.

Αφετέρου, θα πρέπει να δαπανηθεί το 10 % μιας ή περισσοτέρων συνιστωσών Interreg για την κινητικότητα τύπου Erasmus και το ίδιο ποσοστό για τη χρηματοδότηση έργων του προγράμματος Erasmus+ που διοργανώνονται στους ευρωπαϊκούς χώρους. Μια προτεραιότητα θα μπορούσε να προορίζεται αποκλειστικά για τις περιοχές που αρχίζουν να έχουν πραγματική υπόσταση, μια μακροπεριφέρεια MED για παράδειγμα, και/ή πειραματικά για τις περιοχές που βρίσκονται στη φάση του έργου ζεύξης και ανάπτυξης, μια μακροπεριφέρεια East Med για παράδειγμα.

4.4.3.

Είναι συνεπώς αναγκαίο να εγγραφούν στα προγράμματα συνεργασίας, είτε τα διασυνοριακά είτε τα διακρατικά, ένας ή περισσότεροι άξονες ειδικών προτάσεων και παρεμβάσεων που να είναι υπέρ των νέων και να υλοποιούνται από τους νέους. Οι άξονες αυτοί πρέπει να επιτρέπουν και να στηρίζουν τη μετάβαση από τις απλές πολιτιστικές ανταλλαγές στην αξιοποίηση δράσεων που αφορούν άλλες κατηγορίες πέραν των παραδοσιακά δικαιούχων του Erasmus+: μετακινήσεις νέων και σύσταση ενώσεων για την καταπολέμηση του αποκλεισμού και των κοινωνικών ανισοτήτων, για την ένταξη των πλέον ευάλωτων ατόμων (αναπηρία), δράσεις για το κλίμα, πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στην υποδοχή των προσφύγων και των μεταναστών, ή οποιοδήποτε άλλο θέμα των τομέων της εκπαίδευσης και της αλληλεγγύης.

4.5.

Δράσεις υπέρ των ευάλωτων πληθυσμών και συνυπολογισμός των οριζόντιων κριτηρίων — Όσον αφορά τον συνυπολογισμό των ευάλωτων πληθυσμών σε όλα τα επίπεδα σχεδιασμού και εφαρμογής των προγραμμάτων συνεργασίας, και κυρίως την επιλογή των έργων, η θέση της Επιτροπής είναι σαφής σχετικά με την υποχρεωτική τήρηση των οριζοντίων κοινοτικών αρχών.

4.5.1.

Τίθεται ωστόσο ζήτημα σχετικά με τους κανόνες επί του θέματος, στο πλαίσιο της ΕΕΣ, η οποία δεν ορίζει ποσοστώσεις. Η ΕΟΚΕ προτείνει να καθοριστεί ένα κατώτατο όριο όσον αφορά τις διασυνοριακές συνεργασίες (10 %).

4.6.

Η πολιτική προστασία και η καταπολέμηση μειζόνων κινδύνων. Η παράμετρος αυτή, που αποτελεί μέρος του νέου Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας και Πολιτικής Προστασίας, που προτείνεται από την Επιτροπή για το ΠΔΠ 2021-2027, είναι βασικός άξονας που έχει επιπτώσεις στην εδαφική συνεργασία. Εδώ υπάγονται, για παράδειγμα, η πρόληψη και η καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών στη Μεσόγειο και οι πλημμύρες στις βορειότερες περιοχές. Πρόκειται για ένα ζήτημα στο πλαίσιο του οποίου η συνεργασία πέραν των εθνικών συνόρων είναι προφανής και επηρεάζει άμεσα τη ζωή των πολιτών.

4.6.1.

Η ΕΟΚΕ συνιστά, συνεπώς, να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή επ’ αυτού από την ΕΕΣ, ώστε να υπάρχει δυνατότητα συντονισμού μεταξύ διαφορετικών ταμείων και να δοθούν συγκεκριμένες συστάσεις στις αρχές που είναι υπεύθυνες για τα προγράμματα, προκειμένου να τις ευαισθητοποιήσουν όσον αφορά τις σχετικές προκλήσεις και ευκαιρίες στα εδάφη τους. Προσκλήσεις υποβολής προτάσεων επίδειξης μπορούν να δρομολογηθούν για το συγκεκριμένο θέμα, προκειμένου να δημιουργηθεί άμιλλα μεταξύ των περιφερειών.

4.7.

Ενσωμάτωση των διαφόρων ευρωπαϊκών μέσων: η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η εν λόγω πρόταση δεν περιλαμβάνει επαρκώς τις ευκαιρίες για συνέργειες μεταξύ της ΕΕΣ και των άλλων υφιστάμενων ή μελλοντικών χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά την ανταλλαγή νέων, τα δίκτυα και το ψηφιακό θεματολόγιο, την έρευνα και ανάπτυξη, τις επενδύσεις, την πολιτική προστασία και την καταπολέμηση μειζόνων κινδύνων. Καλεί την Επιτροπή να επανορθώσει.

4.7.1.

Η ΕΕΣ αποτελεί το κατάλληλο πλαίσιο για να εξασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα των διαφόρων ευρωπαϊκών μέσων με βάση τις πραγματικές ανάγκες:

—	οι επενδύσεις των ΜΜΕ εάν επιτευχθεί ο αποτελεσματικός συνδυασμός των παρεμβάσεων του Interreg με εκείνες του νέου InvestEuFund που προτείνει η Επιτροπή στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2021-2027·

—	τα δίκτυα (υποδομές, ψηφιακό περιεχόμενο, ενέργεια) με το «Connect Europe Facility»·

—	οι εξωτερικές δράσεις (ΕΤΑ, πολιτική γειτονίας)·

—	τα κονδύλια για την πολιτική προστασία·

—	το Erasmus+·

—	το Ορίζων Ευρώπη (σημερινό «Ορίζων 2020»)·

—	το LIFE (Περιβάλλον και δράση για το κλίμα)·

—	το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο·

…

4.7.2.

Οι προτάσεις της Επιτροπής παραμένουν ασαφείς ως προς αυτό το θέμα. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο των προτάσεων για το ΠΔΠ 2021-2027, να υποβάλει ανακοίνωση σχετικά με την ένταξη των χρηματοδοτικών της μέσων.

4.8.

Διαφήμιση — Το Interreg αποτελεί ένα από τα κυριότερα μέσα για την ενίσχυση του πνεύματος της ευρωπαϊκής ιθαγένειας. Είναι ευκαιρία τώρα να προβληθούν οι δράσεις της ΕΕ προκειμένου να γίνουν γνωστές. Η Επιτροπή πρέπει να προβεί σε δημοσιοποίηση και διαφημιστική προώθηση απλώς για τη χρήση και τα επιτεύγματα του προγράμματος Interreg. Και τούτο προκειμένου οι πολίτες να αντιληφθούν τις συγκεκριμένες δράσεις που υλοποιούνται με την υποστήριξη της ΕΕ. Δεδομένης της σημασίας του θέματος αυτού, η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία κέντρων πληροφόρησης και διασυνοριακής ή εδαφικής συνεργασίας τα οποία θα αναλάβουν αυτή την αποστολή, κατά προτίμηση με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2018.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Luca JAHIER

(1) COM(2017) 623 final.