23.6.2017   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 200/14

1.

Το σύστημα πληροφοριών Σένγκεν (εφεξής «SIS») θεσπίστηκε το 1995 με το άρθρο 92 της σύμβασης εφαρμογής της συμφωνίας του Σένγκεν (1). Το σύστημα πληροφοριών Σένγκεν δεύτερης γενιάς (εφεξής «SIS II») τέθηκε σε λειτουργία στις 9 Απριλίου 2013 βάσει των ακόλουθων νομικών πράξεων:

2.

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη αξιολόγηση του SIS το 2016, τρία έτη από την έναρξη λειτουργίας του συστήματος δεύτερης γενιάς (6). Μέσω της εν λόγω αξιολόγησης διαπιστώθηκε η ανάγκη βελτίωσης της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας του συστήματος. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εξέδωσε στις 21 Δεκεμβρίου 2016 τρεις προτάσεις κανονισμού ως μια πρώτη δέσμη νομοθετικών μέτρων για το σύστημα πληροφοριών Σένγκεν:

3.

Αξίζει να αναφερθεί εν προκειμένω ότι η Επιτροπή σκοπεύει να εκδώσει τους προσεχείς μήνες δεύτερη δέσμη νομοθετικών προτάσεων για το SIS, με στόχο τη βελτίωση της διαλειτουργικότητάς του με άλλα συστήματα ΤΠ μεγάλης κλίμακας στην ΕΕ βάσει των διαπιστώσεων της ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου σχετικά με τα συστήματα πληροφοριών και τη διαλειτουργικότητα (10).

4.

Ο ΕΕΠΔ επισημαίνει ότι το SIS καθώς και άλλα υφιστάμενα (και προτεινόμενα νέα) συστήματα πληροφοριών μεγάλης κλίμακας της ΕΕ εντάσσονται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συζήτησης που δρομολόγησε η Επιτροπή σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας της διαχείρισης και της χρήσης δεδομένων, τόσο για τους σκοπούς της διαχείρισης των συνόρων όσο και για λόγους ασφάλειας. Ο ΕΕΠΔ αντιλαμβάνεται ότι οι στόχοι της εν λόγω συζήτησης είναι η μεγιστοποίηση των οφελών των υφιστάμενων συστημάτων πληροφοριών και η ανάπτυξη νέων και συμπληρωματικών μέτρων για την αντιμετώπιση πιθανών ελλείψεων. Ένας από τους τρόπους που προσδιορίζει η Επιτροπή για την επίτευξη των στόχων αυτών συνίσταται στην ανάπτυξη της διαλειτουργικότητας μεταξύ των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του SIS (11).

5.

Ο ΕΕΠΔ παρατηρεί ότι η πολλαπλότητα των συστημάτων πληροφοριών μεγάλης κλίμακας της ΕΕ οφείλεται στις συγκεκριμένες ανάγκες που πρέπει να αντιμετωπιστούν, με δεδομένες τις εξελίξεις σε θεσμικό, πολιτικό και νομικό πλαίσιο. Η κατάσταση αυτή είχε ως συνέπεια την πολυπλοκότητα των νομικών πλαισίων και των μοντέλων διακυβέρνησης.

6.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ΕΕΠΔ ενθαρρύνει τον νομοθέτη να εξετάσει, πέραν των υφιστάμενων προτάσεων, το ενδεχόμενο θέσπισης ενός περισσότερο συνεπούς, συνεκτικού και εμπεριστατωμένου νομοθετικού πλαισίου, στο οποίο οι βάσεις δεδομένων της ΕΕ για τη διαχείριση των συνόρων και για την επιβολή του νόμου θα ενσωματώνουν καλύτερα μια σύγχρονη δέσμη βασικών αρχών προστασίας των δεδομένων, όπως οι εξής: περιορισμός του σκοπού, χρήση ασφάλειας προηγμένης τεχνολογίας, αναλογικές περίοδοι διατήρησης των δεδομένων, ποιότητα των δεδομένων, προστασία των δεδομένων ήδη από τον σχεδιασμό, ανιχνευσιμότητα, αποτελεσματική εποπτεία και επιβολή αποτρεπτικών κυρώσεων σε περιπτώσεις κατάχρησης.

7.

Όσον αφορά την τρέχουσα πρόταση, ο ΕΕΠΔ εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι ζητήθηκε επισήμως η γνώμη του από τις υπηρεσίες της Επιτροπής πριν από τη θέσπιση της δέσμης νομοθετικών μέτρων σχετικά με το SIS II. Ωστόσο, εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι λόγω της πιεστικής προθεσμίας, της πολυπλοκότητας και της έκτασης των προτάσεων, δεν κατέστη δυνατή η συνεισφορά του σε εκείνο το στάδιο.

52.

Ως γενική παρατήρηση, ο ΕΕΠΔ επισημαίνει την πολυπλοκότητα του υφιστάμενου τοπίου των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ και θα ήθελε να ενθαρρύνει τον νομοθέτη να εξετάσει, πέραν των υφιστάμενων προτάσεων, το ενδεχόμενο θέσπισης ενός περισσότερο συνεπούς, συνεκτικού και εμπεριστατωμένου νομικού πλαισίου στον τομέα των συστημάτων πληροφοριών μεγάλης κλίμακας της ΕΕ για τους σκοπούς της διαχείρισης των συνόρων και της επιβολής του νόμου σε πλήρη συμμόρφωση προς τις αρχές προστασίας των δεδομένων.

53.

Ο ΕΕΠΔ επιδοκιμάζει την προσοχή που δίνεται στην προστασία δεδομένων σε όλες τις προτάσεις για το SIS. Διαπιστώνει, ωστόσο, ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης ως προς τα ακόλουθα ζητήματα:

54.

Ο ΕΕΠΔ θα ήθελε να υπογραμμίσει ότι η έλλειψη εκτίμησης επιπτώσεων (όσον αφορά την προστασία των δεδομένων) εμποδίζει την πλήρη αξιολόγηση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας των αλλαγών που προτείνονται στην υφιστάμενη νομική βάση για το SIS II. Ειδικότερα, λόγω των κινδύνων που εγκυμονεί η εισαγωγή νέων κατηγοριών δεδομένων, και ειδικότερα των νέων βιομετρικών αναγνωριστικών στοιχείων, ο ΕΕΠΔ συνιστά να διενεργηθεί αξιολόγηση τόσο της ανάγκης συλλογής και χρήσης των εν λόγω δεδομένων στο SIS όσο και της αναλογικότητας της συλλογής τους.

55.

Όσον αφορά την πρόσβαση στο SIS ομάδων της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, ομάδων του προσωπικού που συμμετέχει στην εκτέλεση καθηκόντων που αφορούν την επιστροφή, καθώς και μελών των ομάδων στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, ο ΕΕΠΔ τονίζει ότι ο μεγάλος αριθμός των διαφόρων παραγόντων που συμμετέχουν στην επεξεργασία των δεδομένων δεν θα πρέπει να έχει ως συνέπεια ασάφειες όσον αφορά τη λογοδοσία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής και των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, συνιστά να αποσαφηνιστεί στις προτάσεις ότι την τελική ευθύνη και λογοδοσία για την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα θα έχουν οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, οι οποίες θα θεωρούνται «υπεύθυνοι της επεξεργασίας δεδομένων» σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων.

56.

Επιπλέον, οι ομάδες της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, οι ομάδες του προσωπικού που συμμετέχει στην εκτέλεση καθηκόντων που αφορούν την επιστροφή, καθώς και τα μέλη των ομάδων στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, δεν θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε όλες τις κατηγορίες καταχωρίσεων στο SIS, αλλά μόνο σε εκείνες που θεωρούνται χρήσιμες στο πλαίσιο της εντολής της δεδομένης ομάδας. Ταυτόχρονα, στις προτάσεις θα πρέπει να ορίζεται με σαφήνεια ότι η πρόσβαση στο SIS πρέπει να περιορίζεται μόνο στους εκπροσώπους των εξουσιοδοτημένων φορέων.

57.

Ο ΕΕΠΔ θα ήθελε επίσης να επιστήσει την προσοχή του νομοθέτη στην ανάγκη να παρασχεθεί πλήρης αιτιολόγηση της αναλογικότητας της παράτασης της περιόδου διατήρησης των δεδομένων για καταχωρίσεις σχετικά με πρόσωπα από τρία έτη σύμφωνα με την υφιστάμενη νομική βάση σε πέντε έτη δυνάμει της προτεινόμενης δέσμης νομοθετικών μέτρων.

58.

Πέρα από τις βασικές ανησυχίες που επισημαίνονται ανωτέρω, οι συστάσεις του ΕΕΠΔ στην παρούσα γνωμοδότηση αφορούν τις ακόλουθες πτυχές των προτάσεων κανονισμού:

59.

Ο ΕΕΠΔ είναι διαθέσιμος για την παροχή περαιτέρω συμβουλών σχετικά με τις προτάσεις κανονισμού, καθώς και σχετικά με οποιαδήποτε κατ' εξουσιοδότηση ή εκτελεστική πράξη που θα εκδοθεί δυνάμει των εν λόγω προτάσεων και η οποία μπορεί να έχει αντίκτυπο στην επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.