Δελτίο συνοπτικής παρουσίασης

Εκτίμηση αντικτύπου της πρότασης κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 όσον αφορά τα μέτρα ενίσχυσης της διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας

Α. Ανάγκη ανάληψης δράσης

Γιατί; Ποιο είναι το εξεταζόμενο πρόβλημα;

Η απάτη στον τομέα του ΦΠΑ αποτελεί μόνιμη πηγή ανησυχίας σε επίπεδο ΕΕ, με απώλειες που εκτιμώνται στα 160 δισεκατομμύρια EUR, εκ των οποίων 40 έως 60 δισεκατομμύρια EUR οφείλονται στη διασυνοριακή απάτη στον τομέα του ΦΠΑ. Τα αίτια της κατάστασης ανάγονται στις ενδημικές αδυναμίες του «μεταβατικού καθεστώτος» που προβλέπεται στην οδηγία για τον ΦΠΑ, η οποία επιτρέπει την πώληση αγαθών και υπηρεσιών χωρίς την καταβολή ΦΠΑ στις ενδοενωσιακές συναλλαγές. Η πρόταση εξετάζει τρία κύρια προβλήματα:

·την «ενδοκοινοτική απάτη του αφανούς εμπόρου» (ΕΑΑΕ, γνωστή και ως «απάτη τύπου καρουζέλ»), η οποία συμβαίνει όταν ένας αγοραστής αποκτά σε άλλο κράτος μέλος αγαθά ή υπηρεσίες χωρίς την καταβολή ΦΠΑ και χρεώνει ΦΠΑ χωρίς να τον αποδίδει στις φορολογικές αρχές, ενώ ο πελάτης του έχει δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ·

·την απάτη σχετικά με την πώληση μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, όταν φορολογείται μόνο το περιθώριο κέρδους και όχι το συνολικό ποσό που εισπράχθηκε κατά την πώληση· και

·την απάτη σε σχέση με τα τελωνειακά καθεστώτα 42 και 63, βάσει των οποίων ο ΦΠΑ δεν οφείλεται στη χώρα εισαγωγής, όπως ισχύει στο πλαίσιο του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ, διότι τα αγαθά παραδίδονται σε επιχείρηση σε άλλο κράτος μέλος

Τι αναμένεται να επιτύχει η παρούσα πρωτοβουλία;

Οι στόχοι των πρωτοβουλιών είναι να παρασχεθούν στις φορολογικές διοικήσεις αποδοτικότερα και αποτελεσματικότερα μέσα για την καταπολέμηση των τριών κύριων πηγών απάτης στον τομέα του ΦΠΑ οι οποίες διαπιστώνονται σε περιπτώσεις διασυνοριακών συναλλαγών. Η καλύτερη χρήση και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρχών και η ενίσχυση του Eurofisc θα επιτρέψει στις φορολογικές διοικήσεις των κρατών μελών να εντοπίζουν καλύτερα τους διαπράττοντες απάτη, να θέτουν τέλος στην απάτη και, τελικά, να εξασφαλίζουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις.

Ποια είναι η προστιθέμενη αξία της δράσης σε επίπεδο ΕΕ; 

Παρόλο που η διαχείριση, η είσπραξη και ο έλεγχος του ΦΠΑ αποτελούν πρωτίστως εθνική αρμοδιότητα των κρατών μελών, η απάτη στον τομέα του ΦΠΑ συνδέεται συχνά με διασυνοριακές συναλλαγές εντός της ενιαίας αγοράς. Έχει αρνητικές επιπτώσεις στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και προκαλεί σοβαρές απώλειες στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η ΕΕ έχει θέσει σε εφαρμογή μέσα συνεργασίας για τη διοργάνωση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των φορολογικών διοικήσεων και τη στήριξη κοινών δράσεων ελέγχου και του Eurofisc. Η βελτίωση της αποδοτικότητας των εν λόγω εργαλείων σε επίπεδο ΕΕ, ιδίως με την ενίσχυση του Eurofisc, θα προσδώσει πολύ μεγαλύτερη αξία σε σχέση με αυτή που θα μπορούσε να επιτευχθεί σε επίπεδο κράτους μέλους.

Β. Λύσεις

Ποιες νομοθετικές και μη νομοθετικές πολιτικές επιλογές έχουν εξεταστεί; Υπάρχει προτιμώμενη επιλογή ή όχι; Γιατί; 

Έχουν προσδιοριστεί 5 κύριες επιλογές, υποδιαιρούμενες σε επιμέρους επιλογές. Όλες οι επιλογές, συνολικά ως δέσμη, θα βελτιώσουν την υφιστάμενη κατάσταση σχετικά με τη διασυνοριακή απάτη στον τομέα του ΦΠΑ:

·υλοποίηση της από κοινού επεξεργασίας και ανάλυσης δεδομένων στο Eurofisc·

·υλοποίηση νέων κοινών δράσεων στο πλαίσιο των ελέγχων των φορολογικών διοικήσεων και βελτίωση του συντονισμού τους από το Eurofisc·

·ανάπτυξη της ανταλλαγής πληροφοριών και στοιχείων μεταξύ των φορολογικών διοικήσεων των κρατών μελών στο Eurofisc και των αρχών επιβολής του νόμου σε επίπεδο ΕΕ·

·βελτίωση της πρόσβασης σε δεδομένα ταξινόμησης οχημάτων·

·ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την εγγραφή στα μητρώα ΦΠΑ και τελωνειακών πληροφοριών σε σχέση με τα τελωνειακά καθεστώτα 42 και 63 μεταξύ τελωνειακών και φορολογικών αρχών.

Ποιος υποστηρίζει την κάθε επιλογή; 

Τα κράτη μέλη υποστηρίζουν την υλοποίηση της κοινής επεξεργασίας δεδομένων και τη λήψη μέτρων για την καταπολέμηση της απάτης σε σχέση με τα τελωνειακά καθεστώτα 42 και 63. Τα κράτη μέλη στήριξαν επίσης την πρόσβαση σε δεδομένα σχετικά με την ταξινόμηση αυτοκινήτων, αλλά σε μικρότερο βαθμό.

Άλλα ενδιαφερόμενα μέρη τάσσονται υπέρ της πραγματοποίησης νέων αυτοματοποιημένων ανταλλαγών πληροφοριών και νέων τρόπων συνεργασίας μεταξύ των φορολογικών αρχών και των αρχών επιβολής του νόμου. Υποστηρίζουν ότι το Eurofisc πρέπει να αναλάβει σημαντικότερο ρόλο. Επίσης, εξέφρασαν συνολικά θετική γνώμη για τους κοινούς ελέγχους.

Γ. Επιπτώσεις της προτιμώμενης επιλογής

Ποια είναι τα οφέλη της προτιμώμενης επιλογής (ή ελλείψει αυτής, των κυριότερων επιλογών);

Εξ ορισμού δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθούν με ακρίβεια και να προσδιοριστούν ποσοτικά τα οφέλη των κύριων προτιμώμενων επιλογών.

Κράτη μέλη: οι κυριότερες επιλογές που καλύπτει η πρωτοβουλία αναμένεται να βελτιώσουν την κατάσταση γρήγορα και αποτελεσματικά όταν πρόκειται για διασυνοριακή απάτη στον τομέα του ΦΠΑ και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να αυξήσουν τα έσοδα από τον ΦΠΑ.

Επιχειρήσεις: η καλύτερη στόχευση των διαπραττόντων απάτη θα μπορούσε να μειώσει το κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο εμπόριο εντός της ΕΕ.

Ενιαία αγορά: αναμένεται θετικός αντίκτυπος στη λειτουργία της, καθώς η καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ θα εξασφαλίζει ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τις νομοταγείς επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ. 

Οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις δεν είναι σημαντικές.

Ποιο είναι το κόστος της προτιμώμενης επιλογής (ή ελλείψει αυτής, των κυριότερων επιλογών);

Επιχειρήσεις: κανένα πρόσθετο κόστος. Η πρόταση θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για καλύτερη χρήση και ανάλυση των ήδη διαθέσιμων πληροφοριών.

Κράτη μέλη: η υλοποίηση της από κοινού επεξεργασίας δεδομένων δεν θα επιφέρει επιπλέον κόστος, δεδομένου ότι καλύπτεται από το πρόγραμμα Fiscalis. Τα δεδομένα σχετικά με την ταξινόμηση οχημάτων και τα τελωνειακά δεδομένα είναι ήδη διαθέσιμα. Η παροχή στη φορολογική διοίκηση αυτόματης πρόσβασης στις πληροφορίες θα απαιτήσει ανάπτυξη, έστω και σε μικρό βαθμό, από πλευράς τεχνολογίας των πληροφοριών. Ωστόσο, το κόστος δεν θα μπορούσε να εκτιμηθεί διότι δεν υφίσταται ούτε παρασχέθηκε από τα κράτη μέλη πρόσφατη ανάλογη σύγκριση.

Πώς θα επηρεαστούν οι μεγάλες, οι μικρομεσαίες και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις;

Οι επιχειρήσεις, οι ΜΜΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις δεν θα πρέπει να επηρεαστούν αρνητικά από την πρωτοβουλία, δεδομένου ότι η εν λόγω πρωτοβουλία δεν θα πρέπει να επιφέρει τυχόν πρόσθετες διοικητικές επιβαρύνσεις και κόστος συμμόρφωσης.

Θα πρέπει να επωφεληθούν από ισότιμους όρους ανταγωνισμού και καλύτερη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. 

Θα υπάρξουν σημαντικές επιπτώσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς και στις εθνικές διοικητικές αρχές; 

Μολονότι ορισμένες επιλογές συνεπάγονται κόστος ανάπτυξης, οι προϋπολογισμοί των κρατών μελών θα αξιοποιήσουν τα νέα μέσα για την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν ποσοτικά με ακρίβεια τα εν λόγω οφέλη, παρά το γεγονός ότι προβλέπονται καθαρά οφέλη.

Θα υπάρξουν άλλες σημαντικές επιπτώσεις; 

Η πρόταση αυτή θα δώσει ώθηση σε νέα ανταλλαγή και κοινή επεξεργασία των πληροφοριών για τον ΦΠΑ, που ενδέχεται να περιλαμβάνουν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα. Αυτό μπορεί να έχει αντίκτυπο στα θεμελιώδη δικαιώματα. Ωστόσο, η νέα ανταλλαγή πληροφοριών και η επεξεργασία δεδομένων που προβλέπεται από την πρωτοβουλία θα στοχεύει αυστηρά και θα περιορίζεται σε όσα είναι αναγκαία για την επίτευξη των στόχων της πρωτοβουλίας, δηλαδή την καταπολέμηση της διασυνοριακής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ με αποτελεσματικό τρόπο.

Δ. Παρακολούθηση

Πότε θα επανεξεταστεί η πολιτική;  

Σύμφωνα με το άρθρο 59 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010, η εφαρμογή του εξετάζεται ανά πενταετία. Επιπλέον, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να γνωστοποιούν στην Επιτροπή κάθε διαθέσιμη πληροφορία σχετικά ε την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού (άρθρο 49) και, μεταξύ άλλων, τα ετήσια στατιστικά στοιχεία.