ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 4.5.2016
COM(2016) 279 final
2016/0141(COD)
Πρόταση
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 περί του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών, και του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή
(Τουρκία)
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
•Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης
Στις 16 Δεκεμβρίου 2013, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και η Τουρκία άρχισαν τον διάλογο για την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων, παράλληλα με την υπογραφή της συμφωνίας επανεισδοχής ΕΕ-Τουρκίας. Ο διάλογος αυτός βασίζεται στον χάρτη πορείας για την ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων με την Τουρκία («χάρτης πορείας»), έγγραφο που καθορίζει τις απαιτήσεις τις οποίες πρέπει να εκπληρώσει η Τουρκία ώστε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να μπορέσουν να προβούν σε τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 η οποία θα παρέχει τη δυνατότητα στους Τούρκους υπηκόους που είναι κάτοχοι βιομετρικών διαβατηρίων σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ να ταξιδεύουν στα κράτη μέλη χωρίς θεώρηση για βραχεία διαμονή (δηλαδή έως 90 ημέρες εντός οιασδήποτε περιόδου 180 ημερών). Οι 72 απαιτήσεις που απαριθμούνται στον χάρτη πορείας χωρίζονται σε πέντε θεματικές ενότητες («δέσμες»): ασφάλεια εγγράφων, διαχείριση της μετανάστευσης, δημόσια τάξη και ασφάλεια, θεμελιώδη δικαιώματα, και επανεισδοχή των παράτυπων μεταναστών.
Η Πρώτη έκθεση σχετικά με την πρόοδο της Τουρκίας όσον αφορά την εκπλήρωση των κριτηρίων του χάρτη πορείας για την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων («η πρώτη έκθεση») εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 20 Οκτωβρίου 2014. Η έκθεση αξιολογούσε την εκπλήρωση κάθε ενός κριτηρίου και περιείχε συστάσεις για την επίτευξη μεγαλύτερης προόδου όσον αφορά όλα τα κριτήρια.
Κατά τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Τουρκίας της 29ης Νοεμβρίου 2015, η τουρκική πλευρά εξέφρασε τη δέσμευσή της να επιταχύνει την υλοποίηση του χάρτη πορείας, μεταξύ άλλων με την επίσπευση της εφαρμογής όλων των διατάξεων της συμφωνίας επανεισδοχής ΕΕ-Τουρκίας ώστε να μπορέσει να ολοκληρωθεί η διαδικασία ελευθέρωσης των θεωρήσεων μέχρι τον Οκτώβριο του 2016. Η δέσμευση αυτή έγινε ευνοϊκά δεκτή από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στις 4 Μαρτίου 2016, η Επιτροπή εξέδωσε τη Δεύτερη έκθεση σχετικά με την πρόοδο της Τουρκίας όσον αφορά την εκπλήρωση των προϋποθέσεων του χάρτη πορείας για την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων («η δεύτερη έκθεση») για την αξιολόγηση της προόδου ως προς την εφαρμογή των απαιτήσεων του χάρτη πορείας από την Τουρκία. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, από τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Τουρκίας της 29ης Νοεμβρίου 2015, οι τουρκικές αρχές είχαν εντείνει τις προσπάθειές τους για την εφαρμογή του χάρτη πορείας. Απαρίθμησε συγκεκριμένες συστάσεις σχετικά με τα μέτρα που θα πρέπει να λάβει η Τουρκία για να σημειώσει περαιτέρω πρόοδο προς την πλήρη εκπλήρωση όλων των απαιτήσεων, και ενθάρρυνε τις τουρκικές αρχές να επιταχύνουν περαιτέρω τη μεταρρυθμιστική διαδικασία, αντιμετωπίζοντας επειγόντως τα εκκρεμή ζητήματα που εντοπίζονται στην έκθεση. Η έκθεση επιβεβαίωσε τομείς στους οποίους η Τουρκία πληροί τα κριτήρια αξιολόγησης και προσδιόρισε δράσεις που πρέπει να αναληφθούν ώστε να διασφαλιστεί ότι η Τουρκία πληροί όλα τα κριτήρια αξιολόγησης που προβλέπει ο χάρτης πορείας.
Στις 7 και 18 Μαρτίου 2016, πραγματοποιήθηκαν σύνοδοι των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων της ΕΕ και της Τουρκίας. Η τελευταία αυτή σύνοδος κατέληξε σε κοινή δήλωση ΕΕ-Τουρκίας, στην οποία αναφέρεται ότι: «Η εφαρμογή του χάρτη πορείας για την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων θα επισπευσθεί σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη προκειμένου να αρθούν οι υποχρεώσεις θεώρησης για τους τούρκους πολίτες το αργότερο έως τα τέλη Ιουνίου του 2016, με την προϋπόθεση ότι θα έχουν εκπληρωθεί όλα τα κριτήρια. Προς τούτο, η Τουρκία θα προβεί στις αναγκαίες ενέργειες για να ανταποκριθεί στις εναπομένουσες απαιτήσεις ούτως ώστε να μπορέσει η Επιτροπή, μετά την απαιτούμενη αξιολόγηση της συμμόρφωσης προς τα κριτήρια, να υποβάλει κατάλληλη πρόταση έως τα τέλη Απριλίου, βάσει της οποίας θα λάβουν τελική απόφαση το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο».
Στην Τρίτη έκθεση για την πρόοδο της Τουρκίας όσον αφορά την εκπλήρωση των προϋποθέσεων του χάρτη πορείας για την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων, που υποβάλλεται συγχρόνως με την παρούσα πρόταση, η Επιτροπή επισημαίνει ότι με βάση το νέο επίπεδο δέσμευσης και απόφασης που επέδειξε η Τουρκία από τη διάσκεψη κορυφής της 29ης Νοεμβρίου 2015, κατά τους τελευταίους μήνες οι τουρκικές αρχές έχουν εντείνει περαιτέρω τις προσπάθειές τους για να ικανοποιήσουν την προϋπόθεση αυτή. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημαντική πρόοδο που επιτεύχθηκε από τις τουρκικές αρχές μέχρι τώρα, και τις παροτρύνει να εντείνουν επειγόντως τις προσπάθειές τους ώστε να ικανοποιήσουν όλες τις απαιτήσεις για να επιτύχουν την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων μέχρι το τέλος Ιουνίου.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, ωστόσο, οι τουρκικές αρχές δεν έχουν ακόμη καταφέρει να επιτύχουν τον φιλόδοξο αυτό στόχο, καθώς 7 από τις 72 απαιτήσεις δεν έχουν ακόμα ικανοποιηθεί. Ορισμένες από αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Δύο από αυτές τις επτά εκκρεμείς απαιτήσεις χρειάζονται, για πρακτικούς και διαδικαστικούς λόγους, μεγαλύτερο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, και ως εκ τούτου είναι αδύνατον να ικανοποιηθούν με ολοκληρωμένο τρόπο κατά τον χρόνο υποβολής της παρούσας πρότασης. Αυτό αφορά τα ακόλουθα δύο κριτήρια αξιολόγησης:
–αναβάθμιση των υφιστάμενων βιομετρικών διαβατηρίων, ώστε να περιλαμβάνουν χαρακτηριστικά ασφαλείας σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα πρότυπα της ΕΕ·
–πλήρης εφαρμογή των διατάξεων της συμφωνίας επανεισδοχής ΕΕ-Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την επανεισδοχή υπηκόων τρίτων χωρών.
Όπως αναφέρεται στην έκθεση, η Επιτροπή και οι τουρκικές αρχές συμφώνησαν σχετικά με πρακτικούς τρόπους εφαρμογής των εν λόγω κριτηρίων αξιολόγησης προτού αυτά ικανοποιηθούν πλήρως.
Η Επιτροπή καλεί τις τουρκικές αρχές να λάβουν επειγόντως τα μέτρα που είναι αναγκαία για την ικανοποίηση των άλλων εκκρεμών κριτηρίων αξιολόγησης του χάρτη πορείας, και συγκεκριμένα:
–να θεσπίσουν τα μέτρα για την πρόληψη της διαφθοράς που προβλέπονται στον χάρτη πορείας, δηλαδή να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική παρακολούθηση των συστάσεων που εξέδωσε η ομάδα κρατών του Συμβουλίου της Ευρώπης κατά της διαφθοράς (GRECO)·
–να εναρμονίσουν τη νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων με τα πρότυπα της ΕΕ, και ιδίως να εξασφαλίσουν ότι η αρχή προστασίας δεδομένων μπορεί να ενεργεί με ανεξάρτητο τρόπο και ότι οι δραστηριότητες των υπηρεσιών επιβολής του νόμου εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του νόμου·
–να διαπραγματευτούν συμφωνία επιχειρησιακής συνεργασίας με την Ευρωπόλ. Αυτό εξαρτάται επίσης από τις προαναφερόμενες αλλαγές στη νομοθεσία περί προστασίας των δεδομένων·
–να προσφέρουν σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ αποτελεσματική δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις·
–να αναθεωρήσουν τη νομοθεσία και τις πρακτικές σχετικά με την τρομοκρατία σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, ιδίως μέσω της καλύτερης εναρμόνισης του ορισμού της τρομοκρατίας με εκείνη που περιλαμβάνεται στην απόφαση πλαίσιο 2002/475/ΔΕΥ όπως τροποποιήθηκε προκειμένου να περιοριστεί το πεδίο εφαρμογής του ορισμού και εισάγοντας το κριτήριο της αναλογικότητας.
Με την προϋπόθεση ότι οι τουρκικές αρχές θα ικανοποιήσουν, επειγόντως και όπως δεσμεύθηκαν να το πράξουν στις 18 Μαρτίου 2016, τα εναπομένοντα κριτήρια αξιολόγησης του χάρτη πορείας, η Επιτροπή αποφάσισε να υποβάλει την πρόταση τροποποίησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 για άρση της υποχρέωσης θεώρησης για τους Τούρκους πολίτες που είναι κάτοχοι βιομετρικών διαβατηρίων σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ.
Προκειμένου να βοηθήσει τους συννομοθέτες στις διαβουλεύσεις τους, η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί τα μέτρα που λαμβάνουν οι τουρκικές αρχές για την ικανοποίηση των απαιτήσεων του χάρτη πορείας.
Η υποβολή της παρούσας πρότασης στις αρχές Μαΐου επιτρέπει την παρέλευση οκτώ εβδομάδων από την κατάθεση του σχεδίου της πρότασης ενώπιον των εθνικών κοινοβουλίων έως την έγκρισή της μέχρι τα τέλη Ιουνίου, όπως αναφέρεται στη δήλωση ΕΕ-Τουρκίας της 18ης Μαρτίου 2016, και σύμφωνα με το άρθρο 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 1 που προσαρτάται στις Συνθήκες σχετικά με τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως εκ τούτου, η πρόταση εξασφαλίζει την υλοποίηση ενός βασικού στοιχείου της δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας που συμφωνήθηκε στις 18 Μαρτίου από τους αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων.
•Συνεκτικότητα με ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 539/2001 περιλαμβάνει τον κατάλογο τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών και τον κατάλογο τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 539/2001 εφαρμόζεται από όλα τα κράτη μέλη, με εξαίρεση την Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία και την Ελβετία. Ο κανονισμός εντάσσεται στην κοινή πολιτική της ΕΕ για τις θεωρήσεις για βραχεία διαμονή 90 ημερών εντός οποιασδήποτε περιόδου 180 ημερών.
Η Τουρκία περιλαμβάνεται επί του παρόντος στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001, δηλαδή μεταξύ των χωρών, οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται σε υποχρέωση θεώρησης όταν ταξιδεύουν στο έδαφος των κρατών μελών της ΕΕ.
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 539/2001 τροποποιήθηκε για τελευταία φορά με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 259/2014 όταν η αναφορά στη Μολδαβία μεταφέρθηκε στον κατάλογο χωρών για τις οποίες ισχύει καθεστώς απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του ΣΔΕΚΘ της εν λόγω χώρας, και με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 509/2014, όταν πέντε χώρες της Καραϊβικής και έντεκα χώρες του Ειρηνικού, καθώς και η Κολομβία, το Περού και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, απαλλάχθηκαν από την υποχρέωση θεώρησης – με την επιφύλαξη της σύναψης των συμφωνιών απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης μεταξύ της ΕΕ και των αντίστοιχων τρίτων χωρών – μετά από περιοδική επανεξέταση των καταλόγων θεωρήσεων. Στις 9 Μαρτίου 2016 και στις 20 Απριλίου 2016, η Επιτροπή υπέβαλε προτάσεις τροποποίησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001, μεταφέροντας, αντίστοιχα, την αναφορά στη Γεωργία και την Ουκρανία στον κατάλογο χωρών για τις οποίες ισχύει καθεστώς απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης μετά την επιτυχή εφαρμογή των οικείων χαρτών πορείας του ΣΔΕΚΘ.
Τα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό, βάσει αξιολόγησης κατά περίπτωση, των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης ή απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, καθορίζονται στο άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 (όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 509/2014). Περιλαμβάνουν «την παράνομη μετανάστευση, τη δημόσια τάξη και ασφάλεια, τα οικονομικά οφέλη, ιδίως όσον αφορά τον τουρισμό και το εξωτερικό εμπόριο, και τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης με τις οικείες τρίτες χώρες συμπεριλαμβανομένων, ειδικότερα, ζητημάτων που άπτονται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και τις επιπτώσεις σε θέματα περιφερειακής συνοχής και αμοιβαιότητας». Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ασφάλεια των ταξιδιωτικών εγγράφων που εκδίδονται από τις σχετικές τρίτες χώρες.
Ως προς την αμοιβαιότητα, στις 2 Μαΐου 2016, η τουρκική κυβέρνηση εξέδωσε διάταγμα που προβλέπει ότι οι πολίτες όλων των κρατών μελών θα μπορούν να εισέρχονται στην Τουρκία χωρίς θεώρηση από την ημερομηνία άρσης της υποχρέωσης θεώρησης για τους Τούρκους πολίτες.
•Συνεκτικότητα με άλλες πολιτικές της Ένωσης
Στις 6 Απριλίου 2016, η Επιτροπή πρότεινε τη δημιουργία ενός ενωσιακού συστήματος εισόδου-εξόδου (ΣΕΕ) για την ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων των χωρών του Σένγκεν. Οι κύριοι στόχοι της παρούσας πρότασης είναι να βελτιωθεί η ποιότητα των ελέγχων στα σύνορα για τους υπηκόους τρίτων χωρών και να εξασφαλιστεί η συστηματική και αξιόπιστη ταυτοποίηση των προσώπων που υπερβαίνουν την επιτρεπόμενη διάρκεια διαμονής. Το μελλοντικό ΣΕΕ θα αποτελέσει συνεπώς σημαντικό μέσο για την εξασφάλιση της νόμιμης χρήσης της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για παραμονή στον χώρο Σένγκεν από υπηκόους τρίτων χωρών και θα συμβάλλει στην πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης από υπηκόους χωρών που απολαύουν καθεστώτος απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης.
Επιπλέον, σε ανακοίνωσή της, η Επιτροπή ανήγγειλε ότι θα εκτιμήσει την ανάγκη, την εφικτότητα και την αναλογικότητα της θέσπισης ενός συστήματος ταξιδιωτικών πληροφοριών και αδειοδότησης για ταξίδια στην ΕΕ (ETIAS). Η Επιτροπή έχει δεσμευθεί να διερευνήσει ήδη το 2016 εάν ένα τέτοιο επιπρόσθετο επίπεδο ελέγχου για τους υπηκόους χωρών που απολαύουν καθεστώτος απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης είναι εφικτό και αναλογικό και εάν θα συμβάλει αποτελεσματικά στη διατήρηση και ενίσχυση της ασφάλειας του χώρου Σένγκεν.
2.ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ
•Νομική βάση
Δεδομένου ότι η πρόταση αποτελεί τροποποίηση της κοινής πολιτικής της ΕΕ στον τομέα των θεωρήσεων, η νομική βάση της πρότασης είναι το άρθρο 77 παράγραφος 2 στοιχείο α) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Ο προτεινόμενος κανονισμός θα συνιστά ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν.
•Επικουρικότητα, αναλογικότητα και επιλογή του νομικού μέσου
Δεδομένου ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 539/2001 αποτελεί νομική πράξη της ΕΕ, μπορεί να τροποποιηθεί μόνο με ισοδύναμη νομική πράξη. Τα κράτη μέλη δεν μπορούν να ενεργούν μεμονωμένα για την επίτευξη του στόχου πολιτικής. Δεν υπάρχουν διαθέσιμες άλλες (μη νομοθετικές) εναλλακτικές λύσεις για να επιτευχθεί ο στόχος πολιτικής.
3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη
Έχουν πραγματοποιηθεί τακτικές συζητήσεις με τα κράτη μέλη στα Συμβούλια Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, στην Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων, στην ομάδα εργασίας του Συμβουλίου για τη διεύρυνση (COELA), συνεδριάσεις των Συμβούλων Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων των κρατών μελών και πολλές παρουσιάσεις για την πρόοδο του διαλόγου σχετικά με την ελευθέρωση των θεωρήσεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο – τόσο στην ολομέλεια όσο και στην Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (LIBE).
•Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας
Η Επιτροπή έχει συλλέξει πλήρη δεδομένα σχετικά με την εφαρμογή όλων των κριτηρίων ΣΔΕΚΘ από την Τουρκία. Κατά τον διάλογο για την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων, και ιδίως ενόψει της κατάρτισης των εκθέσεών της, εμπειρογνώμονες από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), τα κράτη μέλη της ΕΕ και σχετικούς οργανισμούς της ΕΕ (Frontex, ΕΥΥΑ, Ευρωπόλ, Eurojust) ανέλυσαν την τουρκική νομοθεσία στους τομείς που καλύπτει ο διάλογος για την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων, καθώς και την εφαρμογή της στην πράξη. Πραγματοποιήθηκαν διάφορες τεχνικές συνομιλίες και επισκέψεις επί τόπου, και συγκεντρώθηκε μεγάλος όγκος εγγράφων με τη συνδρομή των αρχών και εμπειρογνωμόνων της Τουρκίας.
•Εκτίμηση των επιπτώσεων
Η δεύτερη έκθεση της Επιτροπής, η οποία εκδόθηκε στις 4 Μαρτίου 2016, συνοδευόταν από έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, στο οποίο, με βάση τα στατιστικά στοιχεία της Eurostat, στοιχεία από τις αρμόδιες υπηρεσίες της ΕΕ, και τις παρατηρούμενες τάσεις, εκτιμάται ο πιθανός αντίκτυπος από την ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων για την Τουρκία στη μεταναστευτική κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η τρίτη έκθεση, η οποία εκδίδεται παράλληλα με την παρούσα πρόταση, συνοδεύεται από έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής το οποίο παρέχει, για κάθε απαίτηση, πραγματικά στοιχεία σχετικά με την πορεία της ικανοποίησης της απαίτησης. Το έγγραφο αυτό περιλαμβάνει επίσης εκτίμηση του πιθανού αντικτύπου από την ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων για την Τουρκία όσον αφορά την κατάσταση της ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Δεν είναι απαραίτητη η περαιτέρω εκτίμηση των επιπτώσεων.
•Θεμελιώδη δικαιώματα
Η παρούσα πρόταση δεν έχει επιπτώσεις στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ικανοποίηση των κριτηρίων αξιολόγησης του χάρτη πορείας θα βελτιώσει την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία.
4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
5.ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
•Σχέδια εφαρμογής και παρακολούθηση, αξιολόγηση και ρυθμίσεις περί υποβολής εκθέσεων
Ο τροποποιημένος κανονισμός θα ισχύσει άμεσα από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του και θα εφαρμοσθεί αμέσως από τα κράτη μέλη. Δεν απαιτείται σχέδιο εφαρμογής.
Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί ενεργά τη συνεχή εφαρμογή, από την Τουρκία, όλων των κριτηρίων αξιολόγησης στο πλαίσιο των πέντε ενοτήτων του χάρτη πορείας μέσω των υφιστάμενων δομών σύνδεσης και διαλόγου και, αν χρειαστεί, μέσω ad hoc μηχανισμών παρακολούθησης.
Συγκεκριμένα, ακόμη και μετά τη χορήγηση του καθεστώτος απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης στην Τουρκία, η Επιτροπή, μέσω της τακτικής διοργάνωσης των συνεδριάσεων της μεικτής επιτροπής επανεισδοχής ΕΕ-Τουρκίας, θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εφαρμογή από την Τουρκία των διατάξεων της συμφωνίας επανεισδοχής ΕΕ-Τουρκίας. Η τήρηση των διατάξεων αυτών έναντι όλων των κρατών μελών της ΕΕ αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις απαιτήσεις για τη χορήγηση καθεστώτος απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης.
•Αναλυτική επεξήγηση των επιμέρους διατάξεων της πρότασης
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 539/2001 θα τροποποιηθεί, με τη μεταφορά της αναφοράς στην Τουρκία από το παράρτημα I (κατάλογος χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης) στο παράρτημα II (κατάλογος των χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης). Σύμφωνα με τον χάρτη πορείας, θα προστεθεί μια υποσημείωση που θα διευκρινίζει ότι η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης ισχύει για τους κατόχους βιομετρικών διαβατηρίων που εκδίδονται σύμφωνα με τα πρότυπα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2252/2004 του Συμβουλίου, ιδίως με κρυπτογράφηση των δακτυλικών αποτυπωμάτων μέσω συμπληρωματικού ελέγχου πρόσβασης (SAC).
Η Τουρκία έχει ενημερώσει την Επιτροπή ότι θα ολοκληρώσει πριν από τον Οκτώβριο του 2016 όλες τις μεταρρυθμίσεις που είναι αναγκαίες ώστε να εκδίδει πλήρως συμμορφούμενα βιομετρικά διαβατήρια. Παράλληλα, η Τουρκία θα εξασφαλίσει ήδη έως τις αρχές Ιουνίου ότι όλα τα διαβατήρια που πρόκειται να εκδοθούν θα περιλαμβάνουν φωτογραφία και τα δακτυλικά αποτυπώματα του κατόχου σε μικροκύκλωμα (τσιπ) και θα συνάδουν πλήρως με τα πρότυπα του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ΔΟΠΑ). Στα εν λόγω διαβατήρια, τα δακτυλικά αποτυπώματα θα προστατεύονται με κρυπτογράφηση εκτενούς ελέγχου πρόσβασης (EAC). Ως εκ τούτου, η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης θα ισχύει κατ’ εξαίρεση και για τους κατόχους των εν λόγω διαβατηρίων, με την προϋπόθεση ότι αυτά εκδόθηκαν μεταξύ 1ης Ιουνίου 2016 και 31ης Δεκεμβρίου 2016. Η εξαίρεση αυτή παύει να ισχύει την 31η Δεκεμβρίου 2017. Πριν από την έναρξη του καθεστώτος απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης, η Τουρκία θα πρέπει να διαθέσει σε όλα τα κράτη μέλη τα πιστοποιητικά που επιτρέπουν την εξακρίβωση της γνησιότητας και την ανάγνωση των πληροφοριών που έχουν αποθηκευτεί στα μικροκυκλώματα των τουρκικών διαβατηρίων.
2016/0141 (COD)
Πρόταση
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001 περί του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών, και του καταλόγου τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή
(Τουρκία)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 77 παράγραφος 2 στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 539/2001 περιλαμβάνει τον κατάλογο τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών και τον κατάλογο τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή. Το περιεχόμενο των καταλόγων τρίτων χωρών των παραρτημάτων I και II θα πρέπει να είναι και να παραμείνει συνεκτικό προς τα κριτήρια που προβλέπονται σε αυτά. Οι αναφορές σε τρίτες χώρες, για τις οποίες έχει μεταβληθεί η κατάσταση όσον αφορά τα εν λόγω κριτήρια, θα πρέπει να μεταφερθούν από το ένα παράρτημα στο άλλο, κατά περίπτωση.
(2)Τα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό, βάσει αξιολόγησης κατά περίπτωση, των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης ή απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, καθορίζονται στο άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001. Περιλαμβάνουν «την παράνομη μετανάστευση, τη δημόσια τάξη και ασφάλεια, τα οικονομικά οφέλη, ιδίως όσον αφορά τον τουρισμό και το εξωτερικό εμπόριο, και τις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης με τις οικείες τρίτες χώρες συμπεριλαμβανομένων, ειδικότερα, ζητημάτων που άπτονται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και τις επιπτώσεις σε θέματα περιφερειακής συνοχής και αμοιβαιότητας».
(3)Μετά τις συνόδους κορυφής ΕΕ-Τουρκίας της 29ης Νοεμβρίου 2015 και της 18ης Μαρτίου 2016, συμφωνήθηκε ότι η υλοποίηση του χάρτη πορείας για την ελευθέρωση των θεωρήσεων που παρουσιάστηκε από την Επιτροπή στις 16 Δεκεμβρίου 2013 στην τουρκική κυβέρνηση θα επιταχυνθεί έναντι όλων των συμμετεχόντων κρατών μελών με σκοπό την άρση της υποχρέωσης θεώρησης για τους Τούρκους υπηκόους το αργότερο έως τα τέλη Ιουνίου 2016.
(4)Η ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων για την Τουρκία αποτελεί βασική συνιστώσα της δήλωσης της 18ης Μαρτίου 2016. Η ανακοίνωση ορίζει ότι η υποχρέωση θεώρησης για τους Τούρκους πολίτες θα πρέπει να αρθεί το αργότερο έως τα τέλη Ιουνίου 2016. Η υποβολή της πρότασης για την ελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων στις αρχές Μαΐου επιτρέπει την παρέλευση οκτώ εβδομάδων από την κατάθεση του σχεδίου της πρότασης ενώπιον των εθνικών κοινοβουλίων έως την έγκρισή της στα τέλη Ιουνίου σύμφωνα με το άρθρο 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 1 των Συνθηκών σχετικά με τον ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
(5)[Η Τουρκία έχει εκπληρώσει τις απαιτήσεις του χάρτη πορείας για την ελευθέρωση των θεωρήσεων. Βάσει της αξιολόγησης αυτής και λαμβάνοντας υπόψη όλα τα κριτήρια που απαριθμούνται στο παράρτημα 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001, κρίνεται σκόπιμη η απαλλαγή των Τούρκων υπηκόων από την υποχρέωση θεώρησης όταν ταξιδεύουν στο έδαφος των κρατών μελών.]
(6)Η αναφορά στην Τουρκία θα πρέπει, ως εκ τούτου, να μεταφερθεί από το παράρτημα I στο παράρτημα II του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001.
(7)Η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης εξαρτάται από τη συνέχιση της εφαρμογής τόσο των απαιτήσεων του χάρτη πορείας για την ελευθέρωση των θεωρήσεων όσο και της δήλωσης Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας της 18ης Μαρτίου 2016. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την εφαρμογή των απαιτήσεων και της δήλωσης. Η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης μπορεί να ανασταλεί από την ΕΕ σύμφωνα με το μηχανισμό αναστολής που προβλέπεται στο άρθρο 1α του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 539/2001, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό xxx, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει ο εν λόγω κανονισμός.
(8)Η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης θα πρέπει να περιορίζεται στους κατόχους βιομετρικών διαβατηρίων που εκδίδονται σύμφωνα με τα πρότυπα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2252/2004 του Συμβουλίου. Η απαλλαγή ισχύει κατ’ εξαίρεση και για τους κατόχους βιομετρικών διαβατηρίων που περιλαμβάνουν τα δακτυλικά αποτυπώματα των κατόχων, τα οποία εκδόθηκαν σύμφωνα με τα πρότυπα του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO), και με την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω διαβατήρια έχουν εκδοθεί μεταξύ της 1ης Ιουνίου 2016 και της 31 Δεκεμβρίου 2016. Η εξαίρεση αυτή παύει να ισχύει την 31η Δεκεμβρίου 2017.
(9)Ο εν λόγω κανονισμός αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν στις οποίες το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχει, σύμφωνα με την απόφαση 2000/365/ΕΚ του Συμβουλίου. Ως εκ τούτου, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχει στην έκδοση του παρόντος κανονισμού και δεν δεσμεύεται από αυτόν ούτε οφείλει να τον εφαρμόσει.
(10)Ο εν λόγω κανονισμός αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν στις οποίες η Ιρλανδία δεν συμμετέχει, σύμφωνα με την απόφαση 2002/192/ΕΚ του Συμβουλίου. Ως εκ τούτου, η Ιρλανδία δεν συμμετέχει στην έκδοση του παρόντος κανονισμού και δεν δεσμεύεται από αυτόν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή του.
(11)Όσον αφορά την Ισλανδία και τη Νορβηγία, ο παρών κανονισμός αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν κατά την έννοια της συμφωνίας που έχει συναφθεί μεταξύ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Δημοκρατίας της Ισλανδίας και του Βασιλείου της Νορβηγίας σχετικά με τη σύνδεση των εν λόγω δύο κρατών προς τη θέση σε ισχύ, την εφαρμογή και την περαιτέρω ανάπτυξη του κεκτημένου Σένγκεν, οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο του άρθρου 1 σημείο Β της απόφασης 1999/437/ΕΚ του Συμβουλίου.
(12)Όσον αφορά την Ελβετία, ο παρών κανονισμός αποτελεί ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν, κατά την έννοια της συμφωνίας που συνήφθη μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τη σύνδεση της Ελβετικής Συνομοσπονδίας προς την υλοποίηση, την εφαρμογή και την ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν, οι οποίες εμπίπτουν στον τομέα του άρθρου 1 της απόφασης 1999/437/ΕΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 3 της απόφασης 2008/146/ΕΚ του Συμβουλίου.
(13)Όσον αφορά το Λιχτενστάιν, ο παρών κανονισμός συνιστά ανάπτυξη των διατάξεων του κεκτημένου του Σένγκεν κατά την έννοια του Πρωτοκόλλου που υπογράφηκε μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της Ελβετικής Συνομοσπονδίας και του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν για την προσχώρηση του Πριγκιπάτου του Λιχτενστάιν στη Συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τη σύνδεση της Ελβετικής Συνομοσπονδίας προς την υλοποίηση, την εφαρμογή και την ανάπτυξη του κεκτημένου του Σένγκεν, οι οποίες εμπίπτουν στον τομέα που αναφέρεται στο άρθρο 1 σημείο Β της απόφασης 1999/437/ΕΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 3 της απόφασης 2011/350/ΕΕ του Συμβουλίου,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 539/2001 τροποποιείται ως εξής:
α)στο παράρτημα Ι μέρος 1 («ΚΡΑΤΗ»), διαγράφεται η αναφορά στην Τουρκία.
β)στο παράρτημα ΙΙ μέρος 1 («ΚΡΑΤΗ»), παρεμβάλλεται η ακόλουθη αναφορά:
«Τουρκία»*
______________
*
Η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης εφαρμόζεται μόνο στους κατόχους βιομετρικών διαβατηρίων που εκδίδονται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2252/2004 του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2004, σχετικά με την καθιέρωση προτύπων για τα χαρακτηριστικά ασφαλείας και τη χρήση βιομετρικών στοιχείων στα διαβατήρια και τα ταξιδιωτικά έγγραφα των κρατών μελών, ΕΕ L 385 της 29.12.2004, σ. 1. Η απαλλαγή ισχύει κατ’ εξαίρεση και για τους κατόχους βιομετρικών διαβατηρίων που περιλαμβάνουν τα δακτυλικά αποτυπώματα των κατόχων, τα οποία εκδόθηκαν σύμφωνα με τα πρότυπα του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO), και με την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω διαβατήρια έχουν εκδοθεί μεταξύ της 1ης Ιουνίου 2016 και της 31 Δεκεμβρίου 2016. Η εξαίρεση αυτή παύει να ισχύει την 31η Δεκεμβρίου 2017.
Άρθρο 2
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επόμενη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα στα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις Συνθήκες.
Βρυξέλλες,
Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Για το Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος
Ο Πρόεδρος