ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 15.6.2016
COM(2016) 387 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΟ 2015
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 15.6.2016
COM(2016) 387 final
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΟ 2015
Πίνακας περιεχομένων
1.Εισαγωγή
2.Δανειοδοτικές δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
2.1.Μηχανισμός στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών
2.2.Ευρωπαϊκός μηχανισμός χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης
2.3.Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή
2.4.Διευκόλυνση Ευρατόμ
3.Δανειοληπτικές δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
3.1.Μηχανισμός στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών
3.2.Ευρωπαϊκός μηχανισμός χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης
3.3.Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή
3.4.Διευκόλυνση Ευρατόμ
4.Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων
4.1.Δανειοδοτικές δραστηριότητες της ΕΤΕπ
4.2.Δανειοληπτικές δραστηριότητες της ΕΤΕπ
1.Εισαγωγή
Στις αποφάσεις του Συμβουλίου για τη σύσταση των διαφόρων δανειοδοτικών μέσων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), προβλέπεται ότι η Επιτροπή ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σε ετήσια βάση για τη χρήση των μέσων αυτών. Η παρούσα έκθεση, για να ανταποκριθεί σε αυτές τις υποχρεώσεις πληροφόρησης, περιγράφει τις δανειοδοτικές πράξεις, καθώς και τις αντίστοιχες δανειοληπτικές δραστηριότητες.
Για να συμπληρωθεί η εικόνα των δραστηριοτήτων της ΕΕ, στο τελευταίο τμήμα της παρούσας έκθεσης περιλαμβάνεται επίσης συνοπτική επισκόπηση των δανειοδοτικών και δανειοληπτικών δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) το 2015.
Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει την εξέλιξη των δραστηριοτήτων της ΕΕ τα τελευταία 5 χρόνια.
Πίνακας 1: Εξέλιξη των πράξεων της ΕΕ (οφειλόμενα ποσά κεφαλαίου σε εκατ. ευρώ)
|
ΕΚΑΧ υ.ε. (1) (2) |
Ευρατόμ (1) |
ΣΙΠ |
ΜΧΣ |
ΕΜΧΣ |
Σύνολο |
|
|
2011 2012 2013 2014 2015 |
225 183 179 192 204 |
447 423 386 348 300 |
11 400 11 400 11 400 8 400 5 700 |
590 545 565 1 829 3 007 |
28 000 43 800 43 800 46 800 46 800 |
40 662 56 351 56 330 57 569 56 011 |
|
(1)Χρησιμοποιούνται οι συντελεστές μετατροπής που ίσχυαν στις 31 Δεκεμβρίου εκάστου έτους. (2)Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) είναι υπό εκκαθάριση από το 2002. Το τελευταίο ομόλογο που εκδόθηκε από την ΕΚΑΧ λήγει το 2019. Η αύξηση του οφειλόμενου ποσού οφείλεται στις διακυμάνσεις της συναλλαγματικής ισοτιμίας. |
||||||
2.Δανειοδοτικές δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η Επιτροπή παρέχει χρηματοδοτική στήριξη σε τρίτες χώρες και κράτη μέλη με τη μορφή διμερών δανείων που χρηματοδοτούνται από τις κεφαλαιαγορές με την εγγύηση του προϋπολογισμού της ΕΕ στο πλαίσιο αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ή μόνο του Συμβουλίου, ανάλογα με τους επιδιωκόμενους στόχους 1 . Η συνοχή της χρηματοδοτικής στήριξης προς τρίτες χώρες με τους γενικούς στόχους της εξωτερικής δράσης της ΕΕ εξασφαλίζεται από την Επιτροπή και την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, επικουρούμενη από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ).
2.1.Μηχανισμός στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών
Η στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών (ΣΙΠ) σύμφωνα με το άρθρο 143 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 332/2002 του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2002, για τη θέσπιση ενός μηχανισμού μεσοπρόθεσμης οικονομικής στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών των κρατών μελών 2 (κανονισμός ΣΙΠ), λαμβάνει τη μορφή μεσοπρόθεσμων δανείων χορηγούμενων από την Ένωση. Η στήριξη αυτή εν γένει παρέχεται σε συνδυασμό με χρηματοδότηση εκ μέρους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και άλλων πολυμερών δανειστών, όπως της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), της Ευρωπαϊκής Τράπεζας για την Ανασυγκρότηση και την Ανάπτυξη (ΕΤΑΑ) ή της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Η ΣΙΠ χορηγείται κατά περίπτωση από το Συμβούλιο, το οποίο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία. Πιθανοί αποδέκτες είναι κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα ισοζυγίου πληρωμών. Αποβλέπει στην άμβλυνση των περιορισμών εξωτερικής χρηματοδότησης που αντιμετωπίζει το κράτος μέλος αποδέκτης και στην αποκατάσταση της βιωσιμότητας του ισοζυγίου πληρωμών. Χορηγείται με την προϋπόθεση τήρησης των όρων οικονομικής πολιτικής που αποφασίζονται από το Συμβούλιο - μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ) - οι λεπτομέρειες των οποίων εγκρίνονται από την Επιτροπή και το κράτος μέλος αποδέκτη σε μνημόνιο συνεννόησης (ΜΣ) πριν από τη σύναψη δανειακής σύμβασης. Η αδιάλειπτη συμμόρφωση με τα μέτρα, όπως περιγράφονται στο ΜΣ, ελέγχεται τακτικά και αποτελεί προϋπόθεση για την εκταμίευση περαιτέρω δόσεων. Τα απαιτούμενα κεφάλαια συγκεντρώνονται από τις κεφαλαιαγορές από την Επιτροπή εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τον κανονισμό για το ισοζύγιο πληρωμών (ΙΠ), η Επιτροπή, ανά τριετία, υποβάλλει έκθεση στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ) και στο Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή του μηχανισμού ΣΙΠ.
Το 2013, το Συμβούλιο ενέκρινε ένα δεύτερο πρόγραμμα προληπτικής χρηματοδοτικής συνδρομής (ΠΧΣ) για τη Ρουμανία 3 ανώτατου ύψους 2 δισεκατ. EUR, το οποίο έληξε στο τέλος του Σεπτεμβρίου 2015 χωρίς να έχει χρησιμοποιηθεί. Επί του παρόντος δεν προβλέπεται νέο πρόγραμμα.
Τον Ιανουάριο του 2015, ποσό 1,2 δισεκατ. EUR επιστράφηκε από τη Λετονία και 1,5 δισεκατ. EUR από τη Ρουμανία. Στις 31 Δεκεμβρίου 2015, το συνολικό υπόλοιπο ποσό στο πλαίσιο του προγράμματος ΣΙΠ ανήλθε σε 5,7 δισεκατ. EUR 4 .
Ο πίνακας που ακολουθεί αναφέρει τις εξελίξεις στον τομέα των δανείων που ενεργοποιήθηκαν στο πλαίσιο του μηχανισμού ΣΙΠ μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2015.
Πίνακας 2: Μηχανισμός ΣΙΠ έως τις 31.12.2015 (ποσά κεφαλαίου σε δισεκατ. ευρώ)
|
Χώρα |
Ποσό που αποφασίστηκε |
Ποσό που εκταμιεύθηκε |
Ποσό που επιστράφηκε |
Οφειλόμενο ποσό |
Μέση σταθμισμένη |
|
διάρκεια (έτη) |
|||||
|
Ουγγαρία |
6,5 |
5,5 |
4,0 |
1,5 |
0,3 |
|
Λετονία |
3,1 |
2,9 |
2,2 |
0,7 |
5,2 |
|
Ρουμανία |
5,0 |
5,0 |
1,5 |
3,5 |
2,4 |
|
Ρουμανία (ΠΧΣ) |
1,4 |
0 |
0 |
0 |
- |
|
Ρουμανία (ΠΧΣ) |
2,0 |
0 |
0 |
0,0 |
- |
|
Σύνολο |
18,0 |
13,4 |
7,7 |
5,7 |
2,2 |
2.2.Ευρωπαϊκός μηχανισμός χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης
Με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 407/2010 του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2010 5 , θεσπίστηκε ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Χρηματοοικονομικής Σταθεροποίησης (ΕΜΧΣ) βάσει του άρθρου 122 παράγραφος 2 6 της ΣΛΕΕ. Ο ΕΜΧΣ καλύπτεται πλήρως από τον προϋπολογισμό της ΕΕ και η συνολική δανειοδοτική ικανότητα του μηχανισμού ανέρχεται σε 60 δισεκατ. EUR 7 .
Ο ΕΜΧΣ ενεργοποιήθηκε το 2011 για την Ιρλανδία 8 και την Πορτογαλία 9 , με την έγκριση δανείων ύψους 22,5 δισεκατ. EUR και 26 δισεκατ. EUR αντίστοιχα.
Το 2013, αποφασίστηκε για αμφότερα τα κράτη μέλη η παράταση της μέγιστης μέσης ληκτότητας των εκταμιευθέντων δανείων από 12,5 έτη σε 19,5 έτη. Οι δικαιούχοι του ΕΜΧΣ μπορούν να ζητήσουν παράταση και αναχρηματοδότηση όλων των δανείων του ΕΜΧΣ εφόσον η μέση ληκτότητα των εκταμιευθέντων δανείων (που υπολογίζεται από την αρχική εκταμίευση) δεν υπερβαίνει 19,5 έτη.
Στο πλαίσιο αυτό, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο 2015, συγκεντρώθηκε συνολικό ποσό 5 δισεκατ. EUR σε τρεις δόσεις με ληκτότητα 8, 14 και 20 ετών για να παραταθεί η ληκτότητα του δανείου της Ιρλανδίας ύψους 5 δισεκατ. EUR εξοφλητέου στις 4 Δεκεμβρίου 2015. Η τρέχουσα μέση ληκτότητα των ανεξόφλητων δανείων προς την Ιρλανδία, από τις 31 Δεκεμβρίου 2015, είναι 15,4 έτη.
Επιπλέον, δάνειο-γέφυρα ύψους 7,16 δισεκατ. EUR χρηματοδοτήθηκε και χορηγήθηκε στην Ελλάδα 10 για χρονικό διάστημα ενός μηνός μεταξύ της 20ής Ιουλίου και της 20ής Αυγούστου 2015. Το δάνειο αυτό αποπληρώθηκε πλήρως.
Το συνολικό οφειλόμενο ποσό του ΕΜΧΣ ανέρχεται σε 46,8 δισεκατ. EUR στο τέλος του 2015 (Ιρλανδία: 22,5 δισεκατ. EUR, Πορτογαλία: 24,3 δισεκατ. EUR).
Ο πίνακας που ακολουθεί αναφέρει τις εξελίξεις στον τομέα των δανείων που ενεργοποιήθηκαν στο πλαίσιο του ΕΜΧΣ μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2015.
Πίνακας 3: Διευκόλυνση ΕΜΧΣ έως τις 31.12.2015 (ποσά κεφαλαίου σε δισεκατ. EUR)
|
Χώρα |
Ποσό που αποφασίστηκε |
Ποσό που εκταμιεύθηκε |
Ποσό που επιστράφηκε |
Οφειλόμενο ποσό |
Μέση σταθμισμένη διάρκεια (έτη) |
|
|
Ελλάδα |
7,16 |
7,16 |
7,16 |
0 |
- |
|
|
Ιρλανδία |
22,50 |
22,50 |
0 |
22,5 |
15,4 |
|
|
Πορτογαλία |
26,00 |
24,30 |
0 |
24,3 |
12,3 |
|
|
Σύνολο |
55,66 |
53,96 |
7,16 |
46,8 |
13,8 |
|
2.3.Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή
Η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή (ΜΧΣ) έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση εξαιρετικών εξωτερικών χρηματοδοτικών αναγκών των χωρών που έχουν γεωγραφική, οικονομική και πολιτική εγγύτητα με την ΕΕ. Στόχος της είναι η αποκατάσταση της μακροοικονομικής και δημοσιονομικής σταθερότητας στις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ και δυνάμει υποψήφιες και γειτονικές χώρες (και, σε εξαιρετικές περιστάσεις, σε άλλες τρίτες χώρες), ενθαρρύνοντας παράλληλα την εφαρμογή μακροοικονομικών και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Η ΜΧΣ χορηγείται σε έκτακτη και προσωρινή βάση και σε δόσεις υπό την προϋπόθεση τήρησης αυστηρών όρων οικονομικής πολιτικής. Η ΜΧΣ συμπληρώνει και προϋποθέτει την ύπαρξη προγραμμάτων προσαρμογής του ΔΝΤ. Η ΜΧΣ μπορεί να παρασχεθεί με τη μορφή δανείων και/ή, σε ορισμένες περιστάσεις, μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων 11 .
Εάν μια δικαιούχος χώρα δεν τηρήσει τις εξοφλητικές υποχρεώσεις της, η Επιτροπή δύναται να προσφύγει στο Ταμείο Εγγυήσεων για τις εξωτερικές δράσεις 12 ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η εξόφληση της αντίστοιχης δανειοληπτικής πράξης της Επιτροπής 13 .
Τον Ιανουάριο του 2015, η Επιτροπή πρότεινε ένα τρίτο πρόγραμμα ΜΧΣ για την Ουκρανία ύψους 1,8 δισεκατ. EUR κατ’ ανώτατο όριο, με τη μορφή δανείων, το οποίο εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις 15 Απριλίου 2015 14 . Η αντίστοιχη δανειακή σύμβαση υπογράφηκε στις 22 Μαΐου 2015. Μαζί με τα δύο προηγούμενα προγράμματα, οι τρεις πράξεις στην Ουκρανία, μετά την πλήρη εκταμίευσή τους, θα ανέρχονταν στο ποσό των 3,41 δισεκατ. EUR, το οποίο αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μέχρι στιγμής ποσό ενωσιακής χρηματοδοτικής συνδρομής που παρέχεται σε τρίτη χώρα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Η πρώτη δόση (600 εκατ. EUR) του τρίτου προγράμματος ΜΧΣ για την Ουκρανία εκταμιεύθηκε τον Ιούλιο του 2015. Η εκταμίευση της δεύτερης δόσης (ύψους επίσης 600 εκατ. EUR), η οποία προβλεπόταν αρχικά να πραγματοποιηθεί το 2015, έχει καθυστερήσει, αντικατοπτρίζοντας την αργή πρόοδο ορισμένων μεταρρυθμιστικών μέτρων.
Η τελευταία δόση (250 εκατ. EUR) του πρώτου προγράμματος ΜΧΣ για την Ουκρανία, με βάση τις αποφάσεις του 2002 15 και του 2010 16 , εκταμιεύθηκε τον Απρίλιο 2015.
Στις 15 Μαΐου 2014, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφάσισαν να θέσουν στη διάθεση της Τυνησίας ΜΧΣ ύψους 300 εκατ. EUR κατ’ ανώτατο όριο με τη μορφή δανείων μέγιστης ληκτότητας 15 ετών 17 . Η πρώτη δόση (100 εκατ. EUR) εκταμιεύθηκε τον Μάιο του 2015 και η δεύτερη δόση (100 εκατ. ευρώ) εκταμιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2015.
Στις 11 Δεκεμβρίου 2013, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφάσισαν να θέσουν στη διάθεση της Ιορδανίας ΜΧΣ ύψους 180 εκατ. EUR κατ’ανώτατο όριο με τη μορφή δανείων 18 . Η πρώτη δόση (100 εκατ. EUR) εκταμιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2015 και η δεύτερη και τελευταία δόση (80 εκατ. EUR) τον Οκτώβριο του 2015.
Στις 12 Αυγούστου 2013, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφάσισαν να θέσουν στη διάθεση της Γεωργίας ΜΧΣ ύψους 46 εκατ. EUR κατ’ ανώτατο όριο (έως 23 εκατ. EUR με τη μορφή επιχορηγήσεων και έως 23 εκατ. EUR με τη μορφή δανείων 19 ). Το τμήμα επιχορήγησης της πρώτης δόσης (13 εκατ. EUR) εκταμιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2015 και το τμήμα του δανείου (10 εκατ. EUR) τον Απρίλιο του 2015. Η εκταμίευση της δεύτερης δόσης επιχορήγησης και δανείου, που είχε προγραμματιστεί για το δεύτερο εξάμηνο του 2015, καθυστέρησε έως το 2016 μετά την αναβολή της δεύτερης επανεξέτασης του προγράμματος του ΔΝΤ.
Στις 22 Οκτωβρίου 2013, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφάσισαν να θέσουν στη διάθεση της Δημοκρατίας της Κιργιζίας ΜΧΣ ύψους 30 εκατ. EUR κατ’ ανώτατο όριο (έως 15 εκατ. EUR με τη μορφή επιχορηγήσεων και έως 15 εκατ. EUR με τη μορφή δανείων 20 ). Το στοιχείο επιχορήγησης της πρώτης δόσης (10 εκατ. EUR) εκταμιεύθηκε τον Ιούνιο του 2015 και η πρώτη δόση του δανείου (5 εκατ. EUR) εκταμιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2015.
Συμπεριλαμβανομένων των εκταμιεύσεων δανείου ύψους 1,245 εκατ. EUR το 2015, το συνολικό ποσό των εκκρεμών δανείων ΜΧΣ την 31η Δεκεμβρίου 2015 ανέρχεται σε 3 δισεκατ. EUR (όπως αναφέρεται στον κατωτέρω πίνακα).
Πίνακας 4: Δάνεια στο πλαίσιο της ΜΧΣ έως τις 31.12.2015 (ποσά κεφαλαίου σε δισεκατ. EUR)
|
Χώρα |
Ποσό που εκταμιεύθηκε το 2015 |
Ποσό που επιστράφηκε το 2015 |
Οφειλόμενο ποσό στις 31/12/2015 |
Ποσό που πρέπει να εκταμιευθεί |
|
Αλβανία |
0 |
0 |
9 |
0 |
|
Αρμενία |
0 |
0 |
65 |
0 |
|
Βοσνία-Ερζεγοβίνη |
0 |
4 |
120 |
0 |
|
πΓΔΜ* |
0 |
10 |
24 |
0 |
|
Γεωργία |
10 |
0 |
10 |
13 |
|
Ιορδανία |
180 |
0 |
180 |
0 |
|
Δημοκρατία της Κιργιζίας |
5 |
0 |
5 |
10 |
|
Μαυροβούνιο |
0 |
1 |
4 |
0 |
|
Σερβία |
0 |
52 |
180 |
0 |
|
Τυνησία |
200 |
0 |
200 |
100 |
|
Ουκρανία |
850 |
0 |
2 210 |
1 200 |
|
Σύνολο |
1 245 |
67 |
3 007 |
1 323 |
*πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
2.4.Διευκόλυνση Ευρατόμ
Η δανειακή διευκόλυνση της Ευρατόμ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση έργων εντός των κρατών μελών (απόφαση 77/270/Ευρατόμ του Συμβουλίου) ή σε ορισμένες τρίτες χώρες (Ουκρανία, Ρωσία ή Αρμενία) (απόφαση 94/179/Ευρατόμ του Συμβουλίου).
Το 1990, το Συμβούλιο καθόρισε όριο δανειοληψίας ύψους 4 δισεκατ. EUR, εκ των οποίων ποσό περίπου 3,7 δισεκατ. EUR έχει εγκριθεί και ποσό 3,4 δισεκατ. EUR έχει ήδη εκταμιευθεί. Σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το ανώτατο όριο δανειοδότησης (77/271/Ευρατόμ, όπως τροποποιήθηκε), η Επιτροπή ενημερώνει το Συμβούλιο όταν το ποσό που υπογράφεται ανέλθει σε 3,8 δισεκατ. EUR και, εάν κριθεί σκόπιμο, προτείνει νέο ανώτατο όριο δανειοδότησης.
Το 2013 η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση C(2013) 3496 σχετικά με τη χορήγηση δανείου Ευρατόμ ύψους 300 εκατ. EUR στην Ουκρανία για τη στήριξη του προγράμματος αναβάθμισης της ασφάλειας των πυρηνικών μονάδων. Η δανειακή σύμβαση υπογράφηκε στις 7 Αυγούστου 2013. Παράλληλα, παρόμοια δανειακή σύμβαση για ποσό 300 εκατ. EUR υπογράφηκε τον Μάρτιο του 2013 από την ΕΤΑΑ.
Αφού εκπληρώθηκαν ικανοποιητικά όλοι οι όροι χορήγησης του δανείου, στις 27 Μαΐου 2015 εκδόθηκε απόφαση της Επιτροπής για την έγκριση αποδέσμευσης ποσού 100 εκατ. EUR.
Ωστόσο, λόγω καθυστερήσεων στην εκτέλεση, δεν πραγματοποιήθηκαν εκταμιεύσεις στο πλαίσιο της διευκόλυνσης Ευρατόμ στην Ουκρανία.
3.Δανειοληπτικές δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι δανειοδοτικές δραστηριότητες, η Επιτροπή έχει εξουσιοδοτηθεί να δανείζεται κεφάλαια από τις κεφαλαιαγορές εξ ονόματος τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και της Ευρατόμ. Οι δανειοληπτικές και δανειοδοτικές πράξεις πραγματοποιούνται σε συνακόλουθη βάση (πράξεις με αντιστήριξη), γεγονός το οποίο εξασφαλίζει την απαλλαγή του προϋπολογισμού της ΕΕ από κάθε κίνδυνο επιτοκίου ή συναλλάγματος 21 . Το ποσό των ανεξόφλητων λαμβανόμενων δανείων βρίσκεται σε αντιστοιχία με το ποσό των ανεξόφλητων χορηγούμενων δανείων.
3.1.Μηχανισμός στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών
Το 2015, στο πλαίσιο του μηχανισμού ΣΙΠ, δεν αντλήθηκαν δανειακά κεφάλαια από την αγορά. Το συνολικό υπόλοιπο των ποσών στο πλαίσιο του μηχανισμού ΣΙΠ ανήλθε σε 5,7 δισεκατ. EUR στο τέλος του 2015.
3.2.Ευρωπαϊκός μηχανισμός χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης
Μετά από αίτημα της Ιρλανδίας για παράταση της ληκτότητας του δανείου του ΕΜΧΣ ύψους 5 δισεκατ. EUR εξοφλητέου τον Δεκέμβριο του 2015, η ΕΕ, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 2015, εξέδωσε τρία ομόλογα με ληκτότητα 8, 14 και 20 έτη για συνολικό ποσό 5 δισεκατ. EUR, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα.
Η ζήτηση στην αγορά για τα εν λόγω ομόλογα που εκδόθηκαν από την ΕΕ ήταν υψηλή και υπερέβη σημαντικά την προσφορά. Τα ομόλογα αυτά που εκδόθηκαν από την ΕΕ αγοράστηκαν από όλες τις σημαντικές ομάδες επενδυτών, ιδίως τους μακροπρόθεσμους επενδυτές (επενδυτικά κεφάλαια, διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων, ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταμεία), καθώς και από επίσημα ιδρύματα.
Πίνακας 5: Δανειοληπτικές πράξεις του ΕΜΧΣ της ΕΕ κατά το 2015 (σε εκατ. EUR)
|
Χώρα |
Ημερομηνία έκδοσης |
Ημερομηνία ληκτότητας |
Μέγεθος |
|
Ιρλανδία – 1η δόση |
22/09/2015 |
4/10/2035 |
2 000 |
|
Ιρλανδία – 2η δόση |
1/10/2015 |
4/11/2023 |
2 000 |
|
Ιρλανδία – 3η δόση* |
15/10/2015 |
4/10/2029 |
1 000 |
|
Σύνολο |
5 000 |
*Μαζί με 80 εκατ. EUR για ΜΧΣ στην Ιορδανία και 5 εκατ. EUR για ΜΧΣ στη Δημοκρατία της Κιργιζίας· (βλ. σημείο 3.3 παρακάτω)
3.3.Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή
Το 2015, οκτώ δανειοληπτικές πράξεις εκτελέστηκαν επιτυχώς για συνολικό ποσό 1 245 εκατ. EUR, όπως φαίνεται στον πίνακα 6.
Στις 3 Φεβρουαρίου 2015, χρηματοδοτήθηκε η πρώτη δόση για την Ιορδανία, ύψους 100 εκατ. EUR, μέσω ιδιωτικής τοποθέτησης. Η συναλλαγή βασίστηκε σε δομή απόσβεσης (5 κοινές ομολογίες που μιμούνται τη δομή απόσβεσης του δανείου) και η εκταμίευση πραγματοποιήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2015.
Βάσει παρόμοιας δομής με χρονοδιάγραμμα απόσβεσης, ονομαστικό ποσό 260 εκατ. EUR συγκεντρώθηκε στις 14 Απριλίου 2015 και εκταμιεύθηκε στις 21 Απριλίου 2015 για τη χορήγηση δανείου στην Ουκρανία (250 εκατ. EUR) και στη Γεωργία (10 εκατ. EUR).
Τον Μάιο και τον Δεκέμβριο του 2015, χρηματοδοτήθηκε η πρώτη και η δεύτερη δόση για την Τυνησία (έκαστη ύψους 100 εκατ. EUR υπό μορφή δανείων εξοφλητέων εξ ολοκλήρου) μέσω ιδιωτικών τοποθετήσεων.
Τον Ιούλιο του 2015, χρηματοδοτήθηκε η πρώτη δόση του τρίτου προγράμματος στην Ουκρανία (600 εκατ. EUR) με δημόσια έκδοση ομολόγων.
Τον Οκτώβριο του 2015, δύο επιπλέον συναλλαγές ύψους 80 εκατ. EUR και 5 εκατ. EUR συνδυάστηκαν με την τρίτη δόση της αναχρηματοδότησης του δανείου της Ιρλανδίας στο πλαίσιο του ΕΜΧΣ (βλ. ανωτέρω σημείο 3.2).
Πίνακας 6: Δανειοληπτικές πράξεις της ΜΧΣ της ΕΕ κατά το 2015 (σε εκατ. EUR)
|
Χώρα |
Περιγραφή |
Ημερομηνία έκδοσης |
Ημερομηνία ληκτότητας |
Μέγεθος |
|
Ιορδανία |
Ιορδανία 1η δόση |
10/2/2015 |
4/12/2029 |
100 |
|
Ουκρανία |
Ουκρανία (ΜΧΣ Ι) 4η δόση |
21/4/2015 |
4/4/2023 |
250 |
|
Γεωργία |
Γεωργία 1η δόση |
21/4/2015 |
4/4/2030 |
10 |
|
Τυνησία |
Τυνησία 1η δόση |
7/5/2015 |
4/5/2027 |
100 |
|
Ουκρανία |
Ουκρανία (ΜΧΣ ΙΙΙ) 1η δόση |
22/7/2015 |
4/7/2020 |
600 |
|
Ιορδανία |
Ιορδανία 2η δόση |
15/10/2015 |
4/10/2029 |
80 |
|
Δημοκρατία της Κιργιζίας |
Δημοκρατία της Κιργιζίας 1η δόση |
15/10/2015 |
4/10/2029 |
5 |
|
Τυνησία |
Τυνησία 2η δόση |
1/12/2015 |
1/12/2028 |
100 |
|
Σύνολο |
1 245 |
3.4.Διευκόλυνση Ευρατόμ
Το 2015 δεν υπήρξαν δανειοληπτικές πράξεις στο πλαίσιο της Ευρατόμ.
4.Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων
4.1.Δανειοδοτικές δραστηριότητες της ΕΤΕπ
Η ΕΤΕπ παρέχει χρηματοδότηση είτε απευθείας σε μεμονωμένα επενδυτικά έργα είτε μέσω ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών σε έργα μικρότερης κλίμακας που αναλαμβάνουν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ή τοπικές αρχές και δήμοι. Ο όμιλος της ΕΤΕπ, που περιλαμβάνει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ), παρέχει επίσης εγγυήσεις δανείων, τεχνική βοήθεια και επιχειρηματικά κεφάλαια.
Το 2015, η ΕΤΕπ υπέγραψε συνολική χρηματοδότηση ύψους 77,5 δισεκατ. EUR (σε σύγκριση με 77 δισεκατ. EUR το 2014). Ο όμιλος της ΕΤΕπ χρηματοδότησε έργα ύψους 84,5 δισεκατ. EUR, στηρίζοντας 462 έργα σε 68 χώρες παγκοσμίως και συμβάλλοντας σε επενδύσεις ύψους σχεδόν 230 δισεκατ. EUR, αν ληφθεί υπόψη η δραστηριότητα του ΕΤΕ.
Επιπλέον, μέχρι το τέλος του 2015, ο όμιλος της ΕΤΕπ είχε εγκρίνει πάνω από 100 δάνεια και εγγυήσεις για υποβολή βάσει του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) 22 στο πλαίσιο του Επενδυτικού Σχεδίου. Οι χρηματοδοτικές και επενδυτικές πράξεις της ΕΤΕπ βάσει του ΕΤΣΕ επωφελούνται από την εγγύηση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Οι πόροι που δεσμεύθηκαν ανήλθαν συνολικά σε 7,5 δισεκατ. EUR, εκ των οποίων 5,7 δισεκατ. EUR από την ΕΤΕπ και 1,8 δισεκατ. EUR από το ΕΤΕ, και κινητοποίησαν επενδύσεις συνολικού ύψους 50 δισεκατ. EUR.
Οι χρηματοδοτικές δραστηριότητες της ΕΤΕπ έχουν επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ εφόσον συνοδεύονται από εγγυήσεις της ΕΕ ή άλλα κονδύλια του προϋπολογισμού της ΕΕ. Εκτός από το ΕΤΣΕ, αυτό συμβαίνει στην περίπτωση:
-χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων της ΕΤΕπ στο πλαίσιο της καλούμενης «εξωτερικής εντολής» που καλύπτει χώρες σε προενταξιακό στάδιο, χώρες υπό καθεστώς γειτνίασης και εταιρικής σχέσης, Ασία και Λατινική Αμερική, Νότια Αφρική. Οι εν λόγω χρηματοδοτήσεις επωφελούνται από την εγγύηση του προϋπολογισμού της ΕΕ για την κάλυψη κινδύνων χώρας ή πολιτικής φύσης («εξωτερική εγγύηση της ΕΕ») 23 . Η Επιτροπή θα εκδώσει χωριστή έκθεση σχετικά με τις χρηματοδοτικές δραστηριότητες της ΕΤΕπ στο πλαίσιο της εξωτερικής εντολής, κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2016.
-μηχανισμών χρηματοδότησης με επιμερισμό των κινδύνων που περιλαμβάνουν τη χρήση του προϋπολογισμού της ΕΕ για την υποστήριξη πολιτικών της ΕΕ (π.χ. του μηχανισμού χρηματοδότησης με επιμερισμό των κινδύνων (Risk Sharing Finance Facility, RSFF) για τα προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης καθώς και της πρωτοβουλίας για τα ομόλογα έργων).
Το 2015, η χρηματοδότηση της ΕΤΕπ προς κράτη μέλη της ΕΕ ανήλθε σε 69,7 δισεκατ. EUR ή 90% των συνολικών δανειοδοτικών πράξεων της ΕΤΕπ. Οι δανειοδοτικές πράξεις της ΕΤΕπ εκτός της ΕΕ ανήλθαν σε 7,8 δισεκατ. EUR, εκ των οποίων 4,8 δισεκατ. EUR καλύπτονται από την εξωτερική εγγύηση της ΕΕ.
Το συνολικό ποσό της εξωτερικής εντολής ανέρχεται σε 27 δισεκατ. EUR, στο οποίο προστίθεται προαιρετικό ποσό ύψους 3 δισεκατ. EUR. Η ολική ή μερική ενεργοποίηση αυτού του προαιρετικού ποσού αποφασίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία και βάσει των αποτελεσμάτων της ενδιάμεσης ανασκόπησης της εξωτερικής εντολής.
4.2.Δανειοληπτικές δραστηριότητες της ΕΤΕπ
Οι δανειοδοτικές δραστηριότητες της ΕΤΕπ χρηματοδοτούνται κυρίως μέσω της έκδοσης ομολόγων στις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Ο γενικός στόχος της χρηματοδοτικής στρατηγικής της ΕΤΕπ είναι η βελτιστοποίηση του κόστους χρηματοδότησης σε βιώσιμη βάση. Η χρηματοδοτική στρατηγική της ΕΤΕπ συνδυάζει την έκδοση ρευστών και μεγάλης κλίμακας ομολόγων στα κυριότερα νομίσματα με στοχευμένες και προσαρμοσμένες στις ανάγκες εκδόσεις σε άλλα νομίσματα.
Το 2015 οι δανειοληπτικές δραστηριότητες της ΕΤΕπ ανήλθαν σε 62,4 δισεκατ. EUR με μέση ληκτότητα 6,4 έτη.
Λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις πράξεις ΣΙΠ διατίθενται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/economy_finance/eu_borrower/balance_of_payments/index_en.htm