12.6.2015   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 195/10


Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Εφαρμογή της λευκής βίβλου του 2011 σχετικά με τις μεταφορές»

(2015/C 195/02)

Εισηγητής

:

Ο κ. Σπύρος Σπυρίδων (EL/EPP), Δημοτικός Σύμβουλος Πόρου

I.   ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ  (1)

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Οι μεταφορές ως βασικός παράγοντας οικονομικής, κοινωνικής και χωρικής συνοχής

1.

τονίζει ότι η κινητικότητα προσώπων και αγαθών αποτελεί προϋπόθεση για την επίτευξη των θεμελιωδών στόχων της ΕΕ για οικονομική, κοινωνική και χωρική συνοχή και για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. Οι μεταφορές συμβάλλουν στην ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και των περιφερειών της, ενώ η ΕΕ είναι παγκοσμίως πρωτοπόρος στον τομέα·

2.

επισημαίνει το υψηλό ποσοστιαίο κόστος των μεταφορών για αγαθά και νοικοκυριά: το 13,2 % του οικογενειακού προϋπολογισμού αφορά τις μεταφορές, ενώ αντιπροσωπεύουν έως 15 % της τιμής των προϊόντων. Παράλληλα, οι μεταφορές εξακολουθούν να εξαρτώνται κατά 96 % από το πετρέλαιο, μεγάλο μέρος του οποίου παράγεται σε ασταθείς περιοχές του πλανήτη·

3.

διαπιστώνει ότι δεν έχουν θεσπιστεί ενδιάμεσοι στόχοι, με συνέπεια να δυσχεραίνεται η αποτίμηση των πεπραγμένων. Ωστόσο, η συγκυρία του διορισμού της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής και η επικείμενη αξιολόγηση της πορείας υλοποίησης της λευκής βίβλου, σε συνδυασμό με το ραγδαία μεταβαλλόμενο περιβάλλον (οικονομική κρίση, ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις που επηρεάζουν τις μεταφορές) δημιουργούν το πλαίσιο για τη μερική αποτίμηση των έως τώρα πεπραγμένων·

4.

σημειώνει ότι οι φιλόδοξοι στόχοι της λευκής βίβλου αποτελούν κινητήριο δύναμη για την επίτευξη προόδου. Επισημαίνει τον αλληλένδετο χαρακτήρα των πολιτικών για τις μεταφορές με τις πολιτικές για το περιβάλλον, την καινοτομία, τις κοινωνικές υποθέσεις και την οικονομία. Προτείνει τη σύνδεση των στόχων αυτών με στόχους για τη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο, τον περιορισμό του θορύβου, τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και του υψηλού κόστους, καθώς και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής λόγω των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου·

5.

προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει υπ’ όψιν της, κατά την αποτίμηση της πορείας και την πιθανή επικαιροποίηση των στόχων, νέες προκλήσεις όπως οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η μετατόπιση των μεταφορικών ροών, η ανάδυση νέων ανταγωνιστών, οι νέες τεχνολογικές εξελίξεις, το κοινωνικό ντάμπινγκ και οι ιδιαίτερες συνθήκες που διαμορφώνονται σε κάθε κράτος μέλος και περιφέρεια. Πρέπει επίσης να θεσμοθετήσει ενδιάμεσους στόχους, με ορίζοντα τη μετά το 2020 περίοδο·

6.

συγχαίρει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ετοιμότητα που έχει επιδείξει, υιοθετώντας σειρά νομοθετικών προτάσεων και πρωτοβουλιών για τα πακέτα μέτρων για τις σιδηροδρομικές και τις αεροπορικές μεταφορές και τη λιμενική πολιτική, και ζητεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να επισπεύσουν τις διαδικασίες για την ταχεία υιοθέτησή τους. Τα μέτρα αυτά πρέπει να εκπονηθούν με γνώμονα την επικουρικότητα και την ελαχιστοποίηση της γραφειοκρατίας·

7.

ωστόσο, η ΕτΠ ζητά να καταβληθεί ανάλογη τουλάχιστον προσπάθεια όσον αφορά τις αστικές συγκοινωνίες, οι οποίες αποτελούν σημαντική συνιστώσα του συστήματος δημόσιων συγκοινωνιών και ενδεχομένως έχουν τον μεγαλύτερο άμεσο αντίκτυπο στο περιβάλλον και στην ποιότητα ζωής των περισσοτέρων κατοίκων στις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της ΕΕ·

8.

επισημαίνει ότι, προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού τομέα μεταφορών και εφοδιαστικής έναντι του ανταγωνισμού από άλλες γωνιές του πλανήτη, πρέπει πρωτίστως να διασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων και αγαθών ακόμη και στην εσωτερική αγορά της ΕΕ·

Η ανταγωνιστικότητα των περιφερειών επηρεάζεται από και διαμορφώνει την ποιότητα των μεταφορών

9.

τονίζει τον γενικότερο ρόλο της αυτοδιοίκησης στον σχεδιασμό των αστικών και των περιφερειακών μεταφορών και της κινητικότητας, καθώς και την καθοριστική σημασία αυτών για την ποιότητα ζωής των πολιτών και την ανταγωνιστικότητα των περιφερειών. Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές έχουν την ευθύνη του σχεδιασμού και της συντήρησης των δικτύων, της στάθμευσης, της προσβασιμότητας και της επιτήρησης της εφαρμογής των περιβαλλοντικών όρων και, άρα, πρέπει να συνεργούν βάσει της εταιρικής σχέσης και της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Η ΕτΠ ζητά να υπάρξει ενεργότερη ανάμιξη των τοπικών και των περιφερειακών αρχών κατά τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων·

10.

επισημαίνει ότι ο σχεδιασμός των μεταφορών στα αστικά κέντρα έχει άμεση σχέση με τον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό. Υπογραμμίζει εκ νέου τη σημασία του σχεδιασμού της βιώσιμης αστικής κινητικότητας (συμπεριλαμβανομένης της τιμολόγησης), όπου ο ρόλος της ΕΕ πρέπει να προωθεί την εναρμόνιση χωρίς να είναι δεσμευτικός·

11.

επαλαναμβάνει ότι, για την εξασφάλιση της καλής ποιότητας των μεταφορών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι επιτακτική ανάγκη να διασφαλιστεί ότι τα μέρη από τα οποία ξεκινούν και στα οποία καταλήγουν οι κυκλοφοριακές ροές θα τύχουν της ίδιας προσοχής και της ίδιας υποστήριξης με τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών. Είναι σκόπιμο να δοθεί πλήρης στήριξη στα εν λόγω σημεία αναχώρησης και άφιξης και εκεί να πραγματοποιείται η διαχείριση όλων των τρόπων και των ειδών μεταφοράς·

12.

παρατηρεί ότι, ενώ στη λευκή βίβλο επισημαίνεται ότι είναι απαραίτητη, για τη μελλοντική ευημερία, η εξασφάλιση της ύπαρξης αποτελεσματικών μεταφορών σε όλες τις περιφέρειες, ωστόσο ο τομέας των μεταφορών αντιμετωπίζεται ολοένα και περισσότερο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως οποιοσδήποτε άλλος τομέας της ελεύθερης αγοράς, και τούτο όχι μόνο κατά την αξιολόγηση των κρατικών ενισχύσεων. Οι δημόσιοι πάροχοι υπηρεσιών μεταφοράς (ή εκείνοι που ανήκουν σε δημόσιο οργανισμό) συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα, επειδή οι ιδιωτικοί πάροχοι αναλαμβάνουν κερδοφόρες μεταφορές και συνδέσεις (μερικές φορές σε τιμές που αποτελούν αντικείμενο ντάμπινγκ με στόχο την καθιέρωση, μελλοντικά, μονοπωλίου), ενώ οι δημόσιοι οργανισμοί και ορισμένοι μεταφορείς (συμπεριλαμβανομένων φορέων που ανήκουν στον δημόσιο τομέα) εκμεταλλεύονται μόνο άγονες γραμμές και συνδέσεις. Αν θεωρούμε ότι η λευκή βίβλος αναλύει τις μεταφορές όχι μόνο ως εμπορικό τομέα, αλλά και ως εργαλείο για την εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας και της ευημερίας της ΕΕ και των διαφόρων περιφερειών της, θα πρέπει να αλλάξει ριζικά η προσέγγιση έναντι των δημοσίων ή των θεωρούμενων ισοδύναμων φορέων, σε σύγκριση με τους ιδιωτικούς φορείς. Λογικά, οι ιδιωτικοί φορείς αντιλαμβάνονται τις μεταφορές μόνο ως πιθανή πηγή εμπορικού κέρδους, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη διατήρησης της ανταγωνιστικότητας των διαφόρων περιφερειών και της ΕΕ ως συνόλου·

13.

υποστηρίζει την ενθάρρυνση των μη μηχανοκίνητων τρόπων μετακίνησης (ποδήλατο, περπάτημα) για μικρές αποστάσεις, ως πιο οικολογικών, οικονομικότερων και συχνά ταχύτερων λύσεων. Τα κατάλληλα δίκτυα μετακίνησης και η προώθηση δράσεων ενθάρρυνσης της αλλαγής νοοτροπίας, ιδίως σε σχέση με την προώθηση και τη χρήση αυτών των τρόπων μετακίνησης, θα συμβάλουν προς αυτή την κατεύθυνση·

14.

όσον αφορά τη μεταφορά εμπορευμάτων σε μεγάλες αποστάσεις, τάσσεται υπέρ της προώθησης της διατροπικότητας μεταξύ βιώσιμων τρόπων μεταφοράς και της στροφής από τις οδικές προς τις βιώσιμες μεταφορές, όπως είναι οι σιδηροδρομικές, οι θαλάσσιες και οι εσωτερικές πλωτές μεταφορές·

15.

τονίζει τη σημασία της ύπαρξης ικανοποιητικών και επαρκώς χρηματοδοτούμενων δικτύων και μέσων μεταφορών για τις δημογραφικώς ή γεωγραφικώς μειονεκτούσες περιοχές, όπως οι περιοχές με μεγάλη διασπορά του πληθυσμού, καθώς και για τις νησιωτικές, τις εξόχως απόκεντρες, τις παραμεθόριες και τις ορεινές περιοχές, ως βασικό στοιχείο επίτευξης της χωρικής συνοχής. Οι ανάγκες αυτών των περιοχών δεν αποτυπώνονται επαρκώς στις πολιτικές και τα προγράμματα της ΕΕ που αφορούν τις μεταφορές. Τάσσεται υπέρ της ανάγκης προσεκτικού σχεδιασμού που να συνδυάζει τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις, τις ανάγκες των παρόχων του μεταφορικού έργου και τη θέσπιση ενός εύλογου κόστους για τους χρήστες·

16.

τονίζει ότι εφόσον τα νέα κράτη μέλη εξακολουθούν να μην έχουν ποιοτικές βασικές συγκοινωνιακές συνδέσεις, και τούτο όχι μόνο στον τομέα των δικτύων ΔΕΔ-Μ, αλλά κυρίως στις βασικές περιφερειακές και τοπικές συνδέσεις (παράκαμψη των δήμων, υφιστάμενο περιφερειακό και τοπικό οδικό δίκτυο από το οποίο εξαρτάται η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού κλπ.), που συνιστούν βασικό παράγοντα ανταγωνιστικότητας των περιοχών αυτών, είναι απαραίτητο, για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα των μεταφορών και να ενθαρρυνθεί ο τομέας στα νέα κράτη μέλη, να υιοθετηθεί μια προσέγγιση πολύ διαφορετική από εκείνη που εφαρμόζεται στα παλαιά κράτη μέλη, όπου υπάρχει ήδη η υποδομή·

17.

τονίζει ότι οι διασυνοριακές συνδέσεις μεταφοράς σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο είναι ζωτικής σημασίας για τη συνοχή των παραμεθόριων περιοχών και την ανάπτυξη της συνεργασίας πέρα από τα σύνορα και επιμένει ότι, δυστυχώς, αυτό δεν έχει ληφθεί επαρκώς υπόψη κατά την εκπόνηση των προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας για την περίοδο 2014-2020·

18.

υπογραμμίζει την προσοχή που πρέπει να δοθεί για την εξασφάλιση ενός υψηλού επιπέδου παροχής υπηρεσιών μεταφοράς στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, καθώς και στις περιοχές με δημογραφικά προβλήματα·

19.

τονίζει τη θεμελιώδη σχέση μεταξύ της παροχής ενός αξιόπιστου, ευέλικτου και ποιοτικού συστήματος μεταφορών και της ανταγωνιστικότητας της τουριστικής βιομηχανίας·

20.

εκφράζει την απογοήτευσή της για την ελάχιστη πρόοδο που έχει μέχρι στιγμής συντελεστεί ως προς το «ένα εισιτήριο για όλο το ταξίδι» και δη όσον αφορά τις διατροπικές μεταφορές πέραν των περιφερειακών ή εθνικών συνόρων. Ευελπιστεί δε ότι θα υπάρξει ουσιώδης πρόοδος εν προκειμένω έως το έτος 2020·

21.

επισημαίνει ότι πολύ λίγη πρόοδος έχει σημειωθεί στον τομέα των ευρωπαϊκών πληροφοριών για τις πολυτροπικές μεταφορές και την έκδοση εισιτηρίων και ότι προς το παρόν, η πλειονότητα των κρατών μελών της ΕΕ εξακολουθεί να στερείται εθνικού συστήματος καθορισμένων δρομολογίων μεταφορών, το οποίο να συγκεντρώνει όλα τα δρομολόγια που πραγματοποιούνται στη χώρα και να επιτρέπει την αναζήτηση και την κράτηση στα μαζικά μέσα μεταφοράς στο εσωτερικό ενός κράτους. Οι πληροφορίες σχετικά με τις συνδυασμένες μεταφορές είναι ένα από τα εργαλεία που μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά το ενδιαφέρον των ταξιδιωτών να χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Επιπλέον θεωρεί ότι, η εγκατάσταση αυτών των συστημάτων πληροφοριών και της διασύνδεσής τους θα πρέπει να στηριχθεί όχι μόνο στις στατικές πληροφορίες που παρέχουν τα καθορισμένα δρομολόγια, αλλά και στις μεγάλες δυνατότητες που παρέχουν οι πληροφορίες που θα λαμβάνονται μέσω των συστημάτων GNSS, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού συστήματος πλοήγησης Galileo·

22.

χαιρετίζει την πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς τα δικαιώματα των επιβατών. Ωστόσο, διαπιστώνει τον κατακερματισμό της πληροφόρησης και των ίδιων των δικαιωμάτων, ανάλογα με το μέσο μεταφοράς, και ζητά να υπάρξει περισσότερη ομογενοποίηση, προς όφελος των χρηστών· ζητά, επίσης, τα δικαιώματα αυτά, που παρέχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, να εφαρμόζονται ευρύτερα από τα κράτη μέλη, τα οποία χρησιμοποιούν προς το παρόν όλες τις δυνατές εξαιρέσεις προκειμένου να περιορίσουν την εφαρμογή τους·

23.

υπογραμμίζει ότι το πιο περίπλοκο στάδιο όσον αφορά την ενημέρωση και την παροχή ταξιδιωτικών υπηρεσιών αφορά το λεγόμενο «πρώτο και τελευταίο χιλιόμετρο», δηλαδή το τμήμα της διαδρομής που κατά κανόνα εμπίπτει στην αρμοδιότητα των τοπικών και των περιφερειακών αρχών. Επομένως, είναι απαραίτητο να συμμετέχουν οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές στην εφαρμογή και την παρακολούθηση συγκεκριμένων λύσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το σύστημα συνολικά λειτουργεί ομαλά·

24.

διαπιστώνει με απογοήτευση ότι μόνο τέσσερα κράτη μέλη εφαρμόζουν πλήρως τον κανονισμό σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των επιβατών σιδηροδρομικών γραμμών και προτρέπει μετ’ επιτάσεως και τα υπόλοιπα εξ αυτών να άρουν τις ισχύουσες εξαιρέσεις·

25.

επισημαίνει ότι η ελλιπής εναρμόνιση των προδιαγραφών μεταξύ των κρατών μελών έχει ως συνέπεια την αλλοίωση του ανταγωνισμού και την ενδεχόμενη εκτροπή του συγκοινωνιακού φόρτου, με περιβαλλοντικές, συγκοινωνιακές και διοικητικές συνέπειες·

26.

η δημιουργία άρτιων υποδομών των μεταφορών και η διευκόλυνση της χρήσης τους θα ενισχύσει οικονομικά όλες τις περιφέρειες και θα τις βοηθήσει να προσελκύουν άμεσες επενδύσεις, με αποτέλεσμα να τονωθεί τόσο η δική τους ανταγωνιστικότητα όσο και αυτή της ΕΕ εν γένει·

27.

πιστεύει ότι πρέπει να διασαφηνιστούν οι αρμοδιότητες των εθνικών αρχών εποπτείας των δικαιωμάτων των ταξιδιωτών πέραν των εθνικών συνόρων·

Προς ένα ευρωπαϊκό ολοκληρωμένο, αξιόπιστο, καθαρό και ασφαλές σύστημα μεταφορών

28.

επισημαίνει την άνιση ανάπτυξη και τον κατακερματισμό του δικτύου μεταφορών, ειδικά δε των σιδηροδρομικών και οδικών, μεταξύ των περιφερειών της Ευρώπης· η ενίσχυση του ανταγωνισμού απαιτεί ποιοτικό μεταφορικό δίκτυο παράλληλα με τη δημιουργία ευέλικτων χρηματοδοτικών εργαλείων· θεωρείται, συνεπώς, σημαντική η ανάπτυξη του δικτύου ΔΕΔ-Μ και ιδιαίτερα η αύξηση των σιδηροδρομικών μεταφορών εμπορευμάτων και η ανάπτυξη ενός δικτύου περιφερειακών αεροδρομίων·

29.

υποστηρίζει την ενσωμάτωση του εξωτερικού κόστους (κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος, συμπεριλαμβανομένων των ατυχημάτων, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, του θορύβου και της κυκλοφοριακής συμφόρησης) και την αρχή ότι ο χρήστης πληρώνει και ο ρυπαίνων πληρώνει, προκειμένου να ευθυγραμμιστούν οι επιλογές της αγοράς με τις ανάγκες βιωσιμότητας. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα λήψης περαιτέρω μέτρων προκειμένου να εισαχθεί σταδιακά ένα υποχρεωτικό εναρμονισμένο σύστημα ενσωμάτωσης του κόστους όσον αφορά τα επαγγελματικά οχήματα σε ολόκληρο το υπεραστικό δίκτυο, βάζοντας τέλος στη σημερινή κατάσταση όπου διεθνείς μεταφορείς χρειάζονται το ευρωπαϊκό σήμα τέλους κυκλοφορίας (ευρωβινιέτα), 5 εθνικά σήματα και 8 διαφορετικές ετικέτες και συμβάσεις διοδίων προκειμένου να οδηγούν απρόσκοπτα στο ευρωπαϊκό οδικό δίκτυο που περιλαμβάνει διόδια·

30.

διαπιστώνει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί ως προς την ασφάλεια των οδικών μεταφορών, αλλά και την ύπαρξη διαφορών στη νομοθεσία και τις προδιαγραφές μεταξύ των κρατών μελών, όπως σε θέματα μεταφοράς επικίνδυνων προϊόντων. Επαναλαμβάνει το αίτημα για παρουσίαση ενός επιστημονικού μοντέλου ενσωμάτωσης του κόστους, ειδικά για τα οδικά ατυχήματα·

31.

διαπιστώνει ότι, για τις επιβατικές μεταφορές, και ειδικότερα για τις αεροπορικές, η ασφάλεια των επιβατών, εκτός από την τεχνική αρτιότητα, εξαρτάται και από την τακτική αξιολόγηση των πληρωμάτων και τη συνεχή βελτίωση των προδιαγραφών ασφαλείας, και καλεί τους αρμόδιους φορείς για άμεση ανάληψη δράσης στους συγκεκριμένους τομείς·

32.

χαιρετίζει την πρωτοβουλία «shift2rail» και την προώθηση της «Γαλάζιας ζώνης», εφιστώντας παράλληλα την προσοχή στο γεγονός ότι η στροφή προς τον σιδηρόδρομο και τις πλωτές ή θαλάσσιες μεταφορές δεν έχει προχωρήσει ικανοποιητικά —παρά τη συμφόρηση στους δρόμους και στους αιθέρες. Το τραίνο και το πλοίο μπορούν να συμβάλουν περαιτέρω στην επίτευξη των στόχων μείωσης των αερίων του θερμοκηπίου και των ατυχημάτων. Γι’ αυτό, θα πρέπει να ενθαρρυνθούν η ανάπτυξη και η υλοποίηση του δικτύου ΔΕΔ-Μ, η ενοποίηση των κριτηρίων και των κανόνων μεταξύ των διάφορων σιδηροδρομικών αρχών και η διευκόλυνση της πρόσβασης νέων φορέων σε πλαίσιο ελεύθερου ανταγωνισμού·

33.

χαιρετίζει την πρακτική εφαρμογή της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη», αλλά εκφράζει την ανησυχία ότι το σχέδιο Juncker θα απορροφήσει 2,7 δισ. ευρώ, ενώ ο προϋπολογισμός της διευκόλυνσης αυτής είναι ήδη ανεπαρκής για την υλοποίηση του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών· εν προκειμένω, εκφράζει τη λύπη της για την προφανή έλλειψη επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ένα αποτελεσματικό και βιώσιμο σύστημα μεταφορών και στην οικολογική μετάβαση·

34.

καλεί τα κράτη μέλη, σε συνέχεια πρόσφατης έκθεσης του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, να αναλάβουν δράση για την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης στις πλωτές μεταφορές (γέφυρες, δεξαμενές ανύψωσης, πλάτος ποταμών κλπ.), τον συντονισμό μεταξύ τους, την ωρίμανση των έργων υποδομών και την εφαρμογή σχεδίων συντήρησης·

35.

διαπιστώνει την ανυπαρξία αναφοράς σε συνδυαστικές θαλάσσιες ή πλωτές και αεροπορικές μεταφορές, όπως επίσης στην ανάπτυξη των υδροπλάνων, και ζητεί τη συμπερίληψή τους στον σχεδιασμό των μεταφορών·

36.

στηρίζει την πρωτοβουλία του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει ένα σύστημα διάθεσης των χρονοθυρίδων με διαφάνεια για την καλύτερη εκμετάλλευση των αεροδρομίων, προς όφελος του ανταγωνισμού. Επισημαίνει το πρόβλημα των καθυστερήσεων που παρατηρούνται κατά την απογείωση και προσγείωση, που αποτελεί παράγοντα αύξησης του κόστους, και ζητά την εξέταση των ενδεχόμενων περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την αύξηση του ύψους λόγω των εκπομπών ρύπων στην τροπόσφαιρα·

37.

καλεί σε συντονισμένη δράση προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης των πολυτροπικών μεταφορών, κυρίως μέσω της δημιουργίας των απαραίτητων συνδέσμων στα σημεία συνάντησης (όπως αεροδρόμια, λιμένες και διατροπικά κέντρα μεταφορών) και επισημαίνει την ανάγκη συντονισμού στα σύνορα των κρατών μελών, τον οποίο θα μπορούσαν να αναλάβουν οι Ευρωπαϊκοί Όμιλοι Εδαφικής Συνεργασίας (ΕΟΕΣ)·

38.

αποτιμά ιδιαίτερα θετικά την πρόοδο που έχει γίνει σε σχέση με την αναζήτηση εναλλακτικών πηγών και μεθόδων χρηματοδότησης των μεγάλων έργων μεταφορών, που απαιτούν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και χρηματοδότηση. Ωστόσο, η ΕτΠ εφιστά την προσοχή στις διαφορετικές προσεγγίσεις που έχουν υιοθετηθεί για την προώθηση εναλλακτικών πηγών και στην απουσία κλιμάκωσης της ενίσχυσης που να συνδέεται με τον βαθμό «καθαρότητας» του εν λόγω εναλλακτικού τρόπου κίνησης. Προτείνει, συνεπώς, να υποστηριχθούν αποτελεσματικότερα οι τρόποι κίνησης που παράγουν ελάχιστες ή καθόλου εκπομπές και για τους οποίους υπάρχουν ήδη και λειτουργούν υποδομές με αξιόπιστο τρόπο (όπως για παράδειγμα τα τραμ και τα τρόλεϊ)·

39.

τονίζει ότι οι τεχνολογικές και νομοθετικές εξελίξεις στο σύνολο των μεταφορών θα απαιτήσουν νέες δεξιότητες για τους χρήστες. Καλεί τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβουν υπ’ όψιν τους την ανάγκη διαρκούς επιμόρφωσης και το κόστος αυτής κατά τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό για την πλήρη εφαρμογή·

40.

διαπιστώνει τις ραγδαίες μεταβολές στις συνθήκες εργασίας στον τομέα των μεταφορών και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προβούν σε ενίσχυση της εναρμόνισης των προδιαγραφών και των κοινωνικών δικαιωμάτων, με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και την αποθάρρυνση του αθέμιτου ανταγωνισμού·

41.

τονίζει ότι οι καθαρότερες μεταφορές απαιτούν παράλληλες ενέργειες για την προώθηση της μετακίνησης με δημόσια μέσα μεταφοράς, την έρευνα για καθαρότερα καύσιμα και αποδοτικότερες μηχανές. Προς τούτο, είναι απαραίτητο να εφαρμοστούν πολιτικές που ενθαρρύνουν τη χρήση υβριδικών οχημάτων και ηλεκτροκίνητων μεταφορών·

42.

υπογραμμίζει τη σημασία της τεχνολογικής καινοτομίας βάσει των εναλλακτικών καυσίμων και των ανανεωμένων υποδομών για μια αειφόρο, φιλική προς το περιβάλλον και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών οικονομία, ούτως ώστε να διευρυνθούν οι εξαγωγές των εταιρειών της ΕΕ και να τονωθούν η ανάπτυξη και η απασχόληση·

Η Ευρώπη πρέπει να εξάγει το επιτυχημένο μεταφορικό της μοντέλο

43.

επαναλαμβάνει τη στήριξή της στις προσπάθειες που αναλαμβάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση διεθνώς για την εξαγωγή των προτύπων μεταφορών που εφαρμόζει, μέσω της ενεργού συμμετοχής στα διεθνή fora·

44.

η ποιότητα και η ασφάλεια των ευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, που βασίζονται σε υψηλά πρότυπα, αποτελούν παράδειγμα για τις τρίτες χώρες, ενώ συμβάλλουν στην ασφάλεια και ποιότητα ζωής των ίδιων των Ευρωπαίων. Παράλληλα, η εξαγωγή των ευρωπαϊκών προτύπων και το άνοιγμα των διεθνών αγορών ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας·

45.

διαπιστώνει ότι ο τομέας των μεταφορών είναι ιδιαίτερα σύνθετος, και περιλαμβάνει τουλάχιστον τις υποδομές, τις τεχνολογίες πληροφορικής, την έρευνα και καινοτομία, τις προδιαγραφές οχημάτων και τις συμπεριφορές των χρηστών. Η ΕτΠ καλεί τα κράτη μέλη και τους θεσμούς να επιδείξουν τη δέουσα προσοχή για να επιτευχθεί ο συντονισμός μεταξύ των διαφορετικών αυτών τομέων για το βέλτιστο αποτέλεσμα, με ελάχιστη γραφειοκρατία και σε στενή συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

Βρυξέλλες, 16 Απριλίου 2015

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών

Markku MARKKULA


(1)  Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 55 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού της ΕτΠ, «οι γνωμοδοτήσεις της ΕτΠ, όταν αφορούν προτάσεις για νομοθετικές πράξεις […], διατυπώνουν άποψη ως προς τη συμμόρφωση των γνωμοδοτήσεων αυτών με την αρχή της επικουρικότητας και της αναλογικότητας».