?????????, 14.12.2015

COM(2015) 639 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ

Επενδύσεις σε θέσεις εργασίας και ανάπτυξη – Μεγιστοποίηση της συμβολής των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων


Εισαγωγη

Τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία (ΕΔΕΤ) 1 , με προϋπολογισμό ύψους 454 δισ. ευρώ για την περίοδο 2014-2020, αποτελούν το βασικό εργαλείο της επενδυτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Έως το 2023 2 , τα ΕΔΕΤ θα έχουν πραγματοποιήσει κρίσιμη μάζα επενδύσεων σε νευραλγικούς τομείς προτεραιότητας της ΕΕ, για να ανταποκριθούν στις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας στηρίζοντας τη δημιουργία θέσεων εργασίας και επαναφέροντας την ευρωπαϊκή οικονομία σε τροχιά βιώσιμης ανάπτυξης. Για παράδειγμα, τα κράτη μέλη δεσμεύτηκαν στα εξής 3 :

Το σύνολο των ταμείων θα υποστηρίξει περισσότερες από 2 εκατομμύρια επιχειρήσεις, ώστε να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητά τους, να αναπτύξουν προϊόντα, να εντοπίσουν νέες αγορές και να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας.

Οι επενδύσεις σε υποδομές θα βοηθήσουν τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τη ζωή των πολιτών τους και την ανταγωνιστικότητα του επιχειρηματικού τους περιβάλλοντος. Αυτό ισχύει ιδίως για τα λιγότερο αναπτυγμένα κράτη μέλη, τα οποία θα μπορέσουν να καλύψουν την απόσταση που τα χωρίζει από τα πιο αναπτυγμένα κράτη μέλη. Η καλύτερη πρόσβαση σε ποιοτικές ευρυζωνικές υπηρεσίες και υπηρεσίες τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ), καθώς και η βελτιωμένη παροχή νερού για δεκάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους είναι μόνο μερικές από τις αναμενόμενες υλοποιήσεις των ΕΔΕΤ. 

Τα ταμεία –και αυτό έχει εξαιρετική σημασία– θα επενδύσουν στις δεξιότητες και την προσαρμοστικότητα του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού, κάτι που θα προσφέρει σε δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων των νέων, ευκαιρίες να αποκτήσουν (εκ νέου) κατάρτιση ή να ξεκινήσουν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα. Αυτές οι ευκαιρίες θα είναι επίσης διαθέσιμες στους πρόσφυγες και τους νόμιμους μετανάστες.

Η περίοδος μετά την κρίση έδωσε επιπλέον κίνητρα για την αναμόρφωση του σχεδιασμού και της χρήσης των ΕΔΕΤ. Σ’ ένα περιβάλλον όπου μειώνονται οι συνολικές επενδύσεις, η μεγιστοποίηση του αντικτύπου των ΕΔΕΤ συνιστά απόλυτη προτεραιότητα, ιδίως αφού τα ταμεία αυτά πραγματοποιούν το μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων επενδύσεων σε πολλές χώρες. Ως αποτέλεσμα της μεταρρύθμισης των ΕΔΕΤ δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στα αποτελέσματα, η χρηματοδότηση απέκτησε περισσότερη εστίαση, και οι επενδύσεις βασίζονται σ’ έναν καλύτερο στρατηγικό σχεδιασμό και στην ικανότητα υλοποίησης. Τα ΕΔΕΤ αποτελούν πλέον εργαλείο μιας μελλοντοστραφούς επενδυτικής πολιτικής, που είναι σε θέση να απαντήσει τόσο στις σημερινές όσο και στις επόμενες προκλήσεις της Ευρώπης.

Τα ΕΔΕΤ συμβάλλουν στο επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη και συμπληρώνουν το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) με διάφορους τρόπους: με τη μόχλευση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, την υποστήριξη των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και τη βελτίωση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Τα ΕΔΕΤ θα διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στις πολιτικές προτεραιότητες της νέας Επιτροπής, δηλ. την ψηφιακή ενιαία αγορά, την Ενεργειακή Ένωση και τις πολιτικές για την κλιματική αλλαγή, την ενιαία αγορά και την οικονομική διακυβέρνηση, σύμφωνα με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Κάθε επένδυση που πραγματοποιείται από τα ΕΔΕΤ κατατείνει στην τόνωση της απασχόλησης, της ανάπτυξης και των επενδύσεων σ’ ολόκληρη την Ευρώπη, με έμφαση στις λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές. Επιπλέον, συμβάλλουν στην από κοινού αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων και στην αξιοποίηση των κοινών δυνατοτήτων μέσω της εδαφικής συνεργασίας και των μακροπεριφερειακών στρατηγικών.

Η παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει τα κύρια αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων μεταξύ των αρχών των κρατών μελών και των εταίρων τους –συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών και των τοπικών παραγόντων– και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όσον αφορά τα επενδυτικά τους προγράμματα μετά τη μεταρρύθμιση των ΕΔΕΤ. Ανταποκρίνεται στην απαίτηση του άρθρου 16 παράγραφος 3 του κανονισμού περί καθορισμού κοινών διατάξεων 4 και περιλαμβάνει λεπτομερή στοιχεία για κάθε κράτος μέλος στο παράρτημα II.

1. ΟΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΔΕΤ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Αποκλίνουσες οικονομικές και κοινωνικές τάσεις

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακάμπτει σταδιακά από την οικονομική κρίση: η ανεργία ακολουθεί φθίνουσα πορεία και το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,9 % και να παραμείνει ελαφρώς πάνω από το προ κρίσης επίπεδό του το 2015. Ωστόσο, η συνολική ανεργία προβλέπεται ότι θα εξακολουθήσει να κυμαίνεται κάτω από τα επίπεδα του 2008. Η κρίση εξανέμισε τα κέρδη που προέκυψαν από την οικονομική σύγκλιση που επιτεύχθηκε σε αρκετές ευρωπαϊκές περιφέρειες και αρκετά κράτη μέλη από το 2000 και μετά, αναστρέφοντας με τον τρόπο αυτό την τάση γεφύρωσης των περιφερειακών ανισοτήτων και μείωσης της φτώχειας.

Η πρόοδος ως προς τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» υπήρξε άνιση. Ουσιαστική πρόοδος συντελέστηκε όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την ενέργεια και την εκπαίδευση, αλλά δεν σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά την επίτευξη των στόχων για την απασχόληση και τη φτώχεια. Η πρόοδος όσον αφορά την έρευνα και την καινοτομία υπήρξε επίσης περιορισμένη. Επιπροσθέτως, οι λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες ή οι περιφέρειες μετάβασης καταγράφουν πολύ χειρότερες επιδόσεις απ’ ό,τι άλλες περιφέρειες όσον αφορά τους περισσότερους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» – οι επιδόσεις τους πρέπει να βελτιωθούν σημαντικά προκειμένου να μπορέσει η ΕΕ να υλοποιήσει τους στόχους της. Σ’ αυτό ακριβώς το πλαίσιο, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή εξέτασαν τα προγράμματα ΕΔΕΤ για την περίοδο 2014-2020.

Τα ΕΔΕΤ έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία για τις δημόσιες επενδύσεις, αντισταθμίζοντας τη μείωση των επιπέδων επενδύσεων

Η κρίση επηρέασε βαθύτατα τους εθνικούς και περιφερειακούς προϋπολογισμούς, περιορίζοντας τη χρηματοδότηση για όλους τους τύπους επενδύσεων. Στην ΕΕ, οι δημόσιες επενδύσεις μειώθηκαν κατά περίπου 15 % σε πραγματικές τιμές μεταξύ 2008 και 2014. Οι συνολικές επενδύσεις επίσης μειώθηκαν αισθητά και πλέον ανέρχονται σε περίπου 300 δισ. ευρώ κάτω από τα ιστορικά συνήθη επίπεδα. Ως εκ τούτου, η συμμετοχή των ΕΔΕΤ στη συγχρηματοδότηση προγραμμάτων δημόσιων επενδύσεων έχει σημειώσει αξιόλογη αύξηση.

Την περίοδο 2014-2016, οι αναλήψεις υποχρεώσεων από τα ΕΔΕΤ αναμένεται ότι θα αντιπροσωπεύουν, κατά μέσο όρο, περίπου το 14 % των συνολικών δημόσιων επενδύσεων και, σε ορισμένα κράτη μέλη, θα ανέρχονται, κατ’ ανώτατο όριο, σε ποσοστό άνω του 70 % (βλ. πίνακα 1). Αυτή η επενδυτική τόνωση ενισχύει τον πρώτο πυλώνα του επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη, δηλ. την κινητοποίηση των χρηματοδοτικών πόρων.

Πίνακας 1: Ποσοστό της χρηματοδότησης των ΕΔΕΤ στις δημόσιες επενδύσεις την περίοδο 2014-2016 5

Επιπλέον, η βέλτιστη χρήση των περιορισμένων πόρων για επενδύσεις εξασφαλίζεται με στενότερους δεσμούς και συνέργειες μεταξύ των ΕΔΕΤ και άλλων ενωσιακών χρηματοδοτικών μέσων, όπως το «Ορίζοντας 2020», το «LIFE+», το Ταμείο ασύλου, μετανάστευσης και ένταξης, το COSME, το «Erasmus+» ή ο χρηματοδοτικός μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη».

Αναθεωρημένο πλαίσιο για αποτελεσματικότερα ΕΔΕΤ

Με βάση, αφενός, τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τις προηγούμενες περιόδους προγραμματισμού και, αφετέρου, την ανάγκη για καλύτερη χρήση των ΕΔΕΤ, οι κανονισμοί της περιόδου 2014-2020 εισήγαγαν αρκετές βασικές μεταρρυθμίσεις. Υπάρχει σαφής τάση για περισσότερο εστιασμένες προσεγγίσεις πολιτικής, πιο ξεκάθαρο προσανατολισμό προς την επίτευξη αποτελεσμάτων, σταθερότερο πλαίσιο συνθηκών για τις επενδύσεις, καλύτερα συντονισμένη χρήση της χρηματοδότησης από τα ΕΔΕΤ μέσω του κοινού στρατηγικού πλαισίου, και αποτελεσματικότερη διασύνδεση μεταξύ των προτεραιοτήτων της ΕΕ και των αναγκών των περιφερειών.

Το Ευρωπαϊκό εξάμηνο και οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο

Το σημείο εκκίνησης της Επιτροπής για τις συζητήσεις με τα κράτη μέλη σχετικά με τις χρηματοδοτικές προτεραιότητες των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και των προγραμμάτων για την περίοδο 2014-2020 βρισκόταν στους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», τις σχετικές ειδικές ανά χώρα συστάσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, και στην κοινωνικοοικονομική ανάλυση σε επίπεδο κρατών μελών και περιφερειών.

Πάνω από τα δύο τρίτα των ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν το 2014 αφορούσαν τις επενδύσεις στην πολιτική συνοχής και συνυπολογίστηκαν στις προτεραιότητες των προγραμμάτων των κρατών μελών. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις, στο πλαίσιο των οποίων τα ταμεία θα στηρίξουν μεταρρυθμίσεις, αφορούν, μεταξύ άλλων, τα εξής σημεία:

βελτιώσεις και καλύτερη πρόσβαση στην αγορά εργασίας και στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης·

έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία (Ε&Κ)·

επενδύσεις στον τομέα της βιώσιμης ενέργειας, όπως στην ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας·

τομέας της υγείας·

πρόσβαση σε χρηματοδότηση·

επιχειρηματικό περιβάλλον· και

διοικητική ικανότητα.

Κατά τα προσεχή έτη, οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις που θα υποβληθούν θα οδηγήσουν, ενδεχομένως, σε προσαρμογές του προγράμματος ΕΔΕΤ –και με πρωτοβουλία της Επιτροπής–, κάτι που θα εξασφαλίσει την υποστήριξη της Επιτροπής στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των κρατών μελών. Αυτό αποδεικνύει ότι υπάρχει στενή σχέση των ΕΔΕΤ, της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και των οικονομικών προτεραιοτήτων της ΕΕ σε αρκετά κράτη μέλη με τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις που αφορούν τα ΕΔΕΤ. Το γεγονός αυτό ενισχύει τον τρίτο πυλώνα του επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη – «Βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος».

Βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος

Επειδή υπήρξαν παλαιότερα περιστατικά ανεπαρκούς σχεδιασμού σε βασικούς τομείς επενδύσεων, καθορίστηκαν εκ των προτέρων αιρεσιμότητες στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης των ΕΔΕΤ. Οι εν λόγω αιρεσιμότητες απαιτούν τη θέσπιση κανονιστικών και πολιτικών πλαισίων και την εξασφάλιση επαρκούς διοικητικής ικανότητας πριν από την πραγματοποίηση επενδύσεων. Καλύπτουν τους περισσότερους τομείς επενδύσεων, όπως τις βελτιώσεις των περιφερειακών στρατηγικών στους τομείς της Ε&Κ με στόχο την έξυπνη εξειδίκευση, καθώς και στρατηγικά σχέδια που αφορούν τους τομείς του νερού και των μεταφορών, την ενεργό ενσωμάτωση, τις υπηρεσίες υγείας και την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση.

Παρά το γεγονός ότι, όταν εγκρίθηκαν τα προγράμματα, περίπου το 75 % όλων των εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων πληρούνταν ήδη, αυτό δεν ίσχυε για περίπου 750 από αυτές (π.χ. ολοκληρωμένα σχέδια μεταφορών με σκοπό τη στήριξη των επενδύσεων στον τομέα των μεταφορών). Συμφωνήθηκαν με την Επιτροπή σχέδια δράσης για την υλοποίησή τους το αργότερο έως το τέλος του 2016. Τα σχέδια αυτά θα βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των επενδύσεων που υποστηρίζονται από τα ΕΔΕΤ, και θα επηρεάσουν επίσης άλλες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις και θα συμβάλουν στην επιβολή της νομοθεσίας και των πολιτικών της ΕΕ στα κράτη μέλη.

Συγκέντρωση των πόρων και ενσωμάτωση της διάστασης της βιώσιμης ανάπτυξης

Στις περιπτώσεις όπου οι εμπειρίες του παρελθόντος έδειξαν ότι η χρηματοδότηση από τα ΕΔΕΤ δεν είχε τον επιθυμητό αντίκτυπο λόγω της έλλειψης κρίσιμης μάζας, καθορίστηκαν αυστηρότερες απαιτήσεις, για να εξασφαλιστεί ότι την περίοδο 2014-2020 τα ΕΔΕΤ θα εστιαστούν στους βασικούς τομείς επενδύσεων και στα αναπτυξιακά αδιέξοδα. Ως αποτέλεσμα των συζητήσεων μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, οι νομικές απαιτήσεις για τη θεματική συγκέντρωση των πόρων του ΕΤΠΑ συχνά υπερκαλύφθηκαν από τα κράτη μέλη, και οι επενδύσεις πλέον επικεντρώνονται περισσότερο στη στήριξη των ΜΜΕ και την οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, εξασφαλίζοντας παράλληλα ότι τα βασικά έργα υποδομής στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες λαμβάνουν επίσης στήριξη όπου χρειάζεται.

Με δεδομένη τη σημασία και τον επείγοντα χαρακτήρα που έχει η ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου, τα κράτη μέλη διέθεσαν μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού για την πολιτική συνοχής στο ΕΚΤ σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού. Διαπιστώνεται υπέρβαση τόσο του ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής του ΕΚΤ όσο και της ελάχιστης χορήγησης για την κοινωνική ένταξη 6 , γεγονός που δείχνει τη σημασία των επενδύσεων σε αυτούς τους τομείς. Το ΕΚΤ επικεντρώνει τη χρηματοδότηση στις ακόλουθες πέντε προτεραιότητες: την ενεργό ενσωμάτωση, την πρόσβαση στην απασχόληση, τη βιώσιμη ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας, τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και τη διά βίου μάθηση.

Οι ανησυχίες σχετικά με τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κλιματική αλλαγή έχουν ληφθεί υπόψη σε κάθε χρηματοδότηση που πραγματοποιούν τα ΕΔΕΤ (π.χ. μέσω των χρηματοδοτικών ενισχύσεων, των στρατηγικών περιβαλλοντικών εκτιμήσεων και της ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών απαιτήσεων στην επιλογή των έργων). Τα κράτη μέλη επέδειξαν επίσης την προσήλωσή τους στην ανάληψη δράσης για την κλιματική αλλαγή, αφού διέθεσαν το 25 % των ΕΔΕΤ –ή περισσότερα από 114 δισ. ευρώ– για δράσεις μετριασμού και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Έτσι, τα ΕΔΕΤ θα στηρίξουν σθεναρά τον στόχο της ΕΕ να δαπανήσει τουλάχιστον το 20 % του προϋπολογισμού της σε δράσεις για το κλίμα.

Μεγαλύτερη έμφαση στα αποτελέσματα και τις επιδόσεις

Παρότι στο παρελθόν είχαν καθοριστεί απαιτήσεις για γενικούς στόχους, δείκτες και ειδικούς στόχους, δεν τηρούνταν συστηματικά ούτε αυστηρά. Οι βελτιώσεις που σημειώθηκαν για την περίοδο 2014-2020 εξασφαλίζουν ότι τα προγράμματα είναι σαφέστερα προσανατολισμένα προς την επίτευξη αποτελεσμάτων και οι επενδυτικές ανάγκες συνδέονται με συγκεκριμένους στόχους και προτεραιότητες, με τους αντίστοιχους δείκτες και στόχους για τις εκροές και τα αποτελέσματα. Κάθε πρόγραμμα συνοδεύεται από ένα πλαίσιο επιδόσεων βάσει του οποίου θα αξιολογούνται οι επιδόσεις. Αυτό επιτρέπει τη διαφάνεια κατά την υποβολή εκθέσεων και καθιστά εφικτή την εκτίμηση της προόδου ως προς την επίτευξη των στόχων του προγράμματος.

Επιπλέον, το αποθεματικό επίδοσης ύψους 6 % των εθνικών κονδυλίων που προορίζεται να χορηγηθούν το 2019 θα ανταμείβει τα προγράμματα που σημειώνουν τη μεγαλύτερη πρόοδο όσον αφορά τα συμφωνηθέντα ορόσημα.

Τα χρηματοδοτικά μέσα ενισχύουν τη μόχλευση

Με βάση το αποτέλεσμα μόχλευσης που έχουν τα χρηματοδοτικά μέσα, ο αντίκτυπος της στήριξης που παρέχουν είναι μεγαλύτερος από των επιχορηγήσεων στους ίδιους τομείς πολιτικής. Κατά την περίοδο 2014-2020, εφαρμόστηκε πιο αρραγές πλαίσιο με σκοπό να υποστηριχθεί η ευρεία χρήση των χρηματοδοτικών μέσων (δανείων, εγγυήσεων, μετοχικών κεφαλαίων) σε τομείς πολιτικής όπου οι επενδύσεις παράγουν οικονομικές αποδόσεις, οι οποίες δίνουν τη δυνατότητα στους δικαιούχους να επιστρέψουν τουλάχιστον ένα μέρος της βοήθειας που έλαβαν.

Αυτή η τάση ενισχύθηκε με το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη, με το οποίο η Επιτροπή προωθεί ένθερμα τη χρήση των χρηματοδοτικών μέσων αντί των παραδοσιακών επιδοτήσεων στο πλαίσιο της χρηματοδότησης από τα ΕΔΕΤ, σε τομείς όπως η στήριξη των ΜΜΕ, η μείωση των εκπομπών CO2, η περιβαλλοντική αποδοτικότητα και η αποδοτικότητα των πόρων, οι ΤΠΕ, οι βιώσιμες μεταφορές και η Ε&Κ. Όπως επισημαίνεται στο επενδυτικό σχέδιο, τα ταμεία που προορίζονται για καινοτόμα χρηματοδοτικά μέσα κατά την περίοδο 2014-2020 αναμένεται ότι θα έχουν άμεσο αποτέλεσμα μόχλευσης και θα δημιουργήσουν επιπλέον επενδύσεις ύψους 40–70 δισ. ευρώ, με ακόμα μεγαλύτερο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην πραγματική οικονομία μέσω της προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων.

Ως αποτέλεσμα των συζητήσεων με τα κράτη μέλη, τα κονδύλια που προβλέπεται να χορηγηθούν από όλα τα ΕΔΕΤ σε χρηματοδοτικά μέσα αυξήθηκαν σημαντικά (βλ. πίνακα 2). Στο πλαίσιο της μεγιστοποίησης των συνεργειών και της συμπληρωματικότητας μεταξύ των πόρων των ΕΔΕΤ και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), η Επιτροπή εκδίδει ενημερωτικό φυλλάδιο για τα κράτη μέλη και τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. Επιπλέον, υπάρχει επίσης η δυνατότητα να συνδυαστούν οι πόροι των ΕΔΕΤ με χρηματοδοτικά μέσα στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» και άλλων προγραμμάτων της ΕΕ, δυνατότητα για την οποία θα υπάρξει επίσης καθοδήγηση.

Πίνακας 2: Ποσό της χρηματοδότησης από τα ΕΔΕΤ χορηγούμενο μέσω των χρηματοδοτικών μέσων κατά τις περιόδους 2007-2013 και 2014-2020 (σε εκατ. ευρώ)

Απλούστευση

Η απλούστευση είναι ένας σημαντικός παράγοντας όσον αφορά την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και αναγνωρίζεται ως συνεχής διαδικασία μέσω της οποίας προσδιορίζονται και εφαρμόζονται απλές αλλά ορθές πρακτικές υλοποίησης. Το νέο κανονιστικό πλαίσιο προσφέρει σημαντικές δυνατότητες απλούστευσης, ιδίως όσον αφορά τους κοινούς κανόνες επιλεξιμότητας, τις απλουστευμένες επιλογές κόστους και την ηλεκτρονική διακυβέρνηση. Στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και τα προγράμματα, τα κράτη μέλη παρουσίασαν συνοπτικά τις κύριες αιτίες διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους (δηλ. τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων και πληρωμής, ακολουθούμενη από τους λογιστικούς και άλλους ελέγχους, την υποβολή εκθέσεων και την προετοιμασία των έργων), καθώς και τα μέτρα απλούστευσης που σχεδιάζονται για την αντιμετώπιση των εν λόγω αιτιών. Συνολικά, η πείρα μαρτυρεί ότι υπάρχει περιθώριο για περισυλλογή και αμοιβαία μάθηση από τις διαφορετικές πρακτικές των κρατών μελών.

Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, η Επιτροπή συγκρότησε την ομάδα υψηλού επιπέδου ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων με σκοπό την παρακολούθηση της απλούστευσης για τους δικαιούχους των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων. Η ομάδα είναι επιφορτισμένη με τον προσδιορισμό τόσο των καλών όσο και των κακών πρακτικών, καθώς και με τη συμβολή στη διάδοση των δυνατοτήτων απλούστευσης μεταξύ των αρχών των κρατών μελών. Οι εργασίες της θα διευκολύνουν την επίτευξη των γενικών στόχων της βελτίωσης της νομοθεσίας και την υλοποίηση της πρωτοβουλίας «προϋπολογισμός της ΕΕ που θα εστιάζεται στα αποτελέσματα».

Βελτιωμένη εταιρική σχέση και πολυεπίπεδη διακυβέρνηση για καλύτερα προγράμματα και αποτελεσματικότερη υλοποίησή τους

Η αρχή της εταιρικής σχέσης –στενή συνεργασία μεταξύ των δημόσιων αρχών, των οικονομικών και των κοινωνικών εταίρων και των φορέων που εκπροσωπούν την κοινωνία των πολιτών καθ’ όλη την εκπόνηση, την υλοποίηση, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση του προγράμματος, ώστε να ενισχύονται τόσο η ευρεία συλλογική δέσμευση και ο ενστερνισμός όσο και τα προγράμματα ποιότητας– είναι ακόμα πιο σημαντική κατά την περίοδο 2014-2020. Στον κώδικα δεοντολογίας 7 , η Επιτροπή σκιαγράφησε τα ελάχιστα πρότυπα για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να διαμορφωθεί μια λειτουργική εταιρική σχέση: θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι εμπλεκόμενοι φορείς συμμετέχουν στη διαδικασία και η γνώμη τους ζητείται μέσω ανοικτών διαβουλεύσεων.

Η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη εμπλέκουν τους εταίρους στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και τα προγράμματα. Κατά κανόνα, τα σχόλια ήταν θετικά, και οι προβληματισμοί που τέθηκαν υπόψη της Επιτροπής εξετάστηκαν με τις εθνικές αρχές. Επιπλέον, κάθε κράτος μέλος εφαρμόζει την αρχή της εταιρικής σχέσης με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με τις εθνικές διοικητικές δομές και νοοτροπίες. Η ενίσχυση ενός πνεύματος εταιρικής σχέσης συνιστά μακρόπνοη διαδικασία, τα αποτελέσματα της οποίας θα είναι αισθητά μόνο μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

Μεγαλύτερη έμφαση σε τοπικό επίπεδο και περισσότερες επενδύσεις για την αντιμετώπιση των εδαφικών προκλήσεων

Για να εξασφαλιστεί περισσότερη ευελιξία όσον αφορά την προσαρμογή της παροχής χρηματοδότησης από τα ΕΔΕΤ με βάση τις ανάγκες της εκάστοτε περιοχής, δημιουργήθηκαν νέοι και βελτιωμένοι μηχανισμοί υλοποίησης:

Οι ολοκληρωμένες εδαφικές επενδύσεις (ΟΕΕ) καθιστούν εφικτό τον συνδυασμό χρηματοδότησης από διαφορετικά προγράμματα ΕΔΕΤ με σκοπό την υποστήριξη της εφαρμογής στρατηγικών εδαφικής ανάπτυξης. Είκοσι κράτη μέλη θα χρησιμοποιήσουν ΟΕΕ σε τομείς που εκτείνονται από τις στερημένες αστικές γειτονιές μέχρι τις μητροπολιτικές περιοχές και από τις διαδρομές πολιτιστικής κληρονομιάς μέχρι τις υποπεριφέρειες που επλήγησαν από την οικονομική αναδιάρθρωση.

Η στήριξη των στρατηγικών βιώσιμης αστικής ανάπτυξης στις περιπτώσεις που οι αστικές αρχές συμμετέχουν στην εφαρμογή θα υπερβαίνει τα 16 δισ. ευρώ (9,9 % του συνολικού προϋπολογισμού ΕΤΠΑ, ποσοστό υψηλότερο από τον στόχο του 5 % που έχει τεθεί), με σημαντική πρόσθετη χρηματοδότηση από το ΕΚΤ σε ορισμένα κράτη μέλη. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης προορίζεται για τη στήριξη αστικών περιοχών όσον αφορά τη διαχείριση της μετάβασης προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, μέσω επενδύσεων στην ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη βιώσιμη αστική κινητικότητα και τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος. Η χρηματοδότηση θα αντιμετωπίσει επίσης τις προκλήσεις της φυσικής και της κοινωνικής στέρησης στις αστικές περιοχές.

Η τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων παρέχει τη δυνατότητα στις ομάδες τοπικής δράσης (ΟΤΔ) να εφαρμόσουν στρατηγικές για τη δημιουργία ανάπτυξης και θέσεων εργασίας και για την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης με τον συνδυασμό διαφόρων ενωσιακών ταμείων. Κατά τη διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού, η τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων υποστηρίζεται από πολλά ταμεία με ποσό που υπερβαίνει τα 12 δισ. ευρώ. Στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης, περισσότερες από 2 500 τοπικές στρατηγικές θα επηρεάσουν τον μισό αγροτικό πληθυσμό της ΕΕ, ενώ το ΕΤΘΑ θα στηρίξει περίπου 280 τέτοιες στρατηγικές στις παράκτιες και τις εσωτερικές κοινότητες. Δεκαεπτά κράτη μέλη θα υποστηρίξουν στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης και στο πλαίσιο της πολιτικής για τη συνοχή.

Είκοσι τρία κράτη μέλη συμμετέχουν σε μία ή περισσότερες μακροπεριφερειακές στρατηγικές και/ή στρατηγικές θαλάσσιας λεκάνης, οι οποίες τους παρέχουν τη δυνατότητα να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν τις εθνικές και περιφερειακές προτεραιότητες με πιο αποτελεσματικό και συντονισμένο τρόπο, ώστε να μεγιστοποιούνται οι κοινές δυνατότητες. Για την περίοδο 2014-2020, όλες τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές (για τη Βαλτική, τον Δούναβη, την Αδριατική και το Ιόνιο, και τις Άλπεις) 8 , καθώς και η στρατηγική για τη λεκάνη του Ατλαντικού έχουν ενσωματωθεί στα προγράμματα ΕΔΕΤ.

Όλα τα ΕΔΕΤ χρησιμοποιούνται ενεργά για τη διακρατική συνεργασία.

Έχει διατεθεί ειδική χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών που έχουν γεωγραφικές περιοχές όπως οι εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, οι αραιοκατοικημένες περιοχές, καθώς και τα ορεινά και τα νησιωτικά κράτη μέλη. Επιπλέον, η χρηματοδότηση για την εδαφική συνεργασία εστιάζεται πλέον περισσότερο στην αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων.

2. ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΔΕΤ 9

Για την περίοδο 2014-2020, διατέθηκαν 454 δισ. ευρώ στο πλαίσιο της χρηματοδότησης από τα ΕΔΕΤ, ώστε να προαχθούν η δημιουργία θέσεων εργασίας και η ανάπτυξη. Η εθνική συγχρηματοδότηση αναμένεται να ανέλθει σε τουλάχιστον 183 δισ. ευρώ, και οι συνολικές επενδύσεις ανέρχονται σε 637 δισ. ευρώ.

Τα ΕΔΕΤ λειτουργούν βάσει κοινού νομικού και στρατηγικού πλαισίου σ’ ολόκληρη την ΕΕ. Κάθε κράτος μέλος έχει συνάψει συμφωνία εταιρικής σχέσης η οποία συγκεντρώνει χρηματοδότηση από έως πέντε ΕΔΕΤ. Ακολουθεί επισκόπηση των αναμενόμενων υλοποιήσεων της χρηματοδότησης από τα ΕΔΕΤ η οποία διοχετεύθηκε μέσω των 456 εθνικών (θεματικών) και περιφερειακών προγραμμάτων και των 79 προγραμμάτων συνεργασίας Interreg. Στο παράρτημα II παρατίθενται περισσότερες λεπτομέρειες για τα ΕΔΕΤ στα κράτη μέλη, και στο παράρτημα I αναφέρονται περισσότερα στοιχεία για τα προγράμματα Interreg.

Στο παράρτημα IV παρέχεται επισκόπηση του χρονοδιαγράμματος για την έγκριση των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και των προγραμμάτων που εφαρμόστηκαν μετά την έκδοση της νομοθεσίας, στο τέλος του 2013.

2.1 Ανάπτυξη της Ε&Κ, των ΤΠΕ και των ΜΜΕ

Τα ΕΔΕΤ συνεισφέρουν 121 δισ. ευρώ για την επίτευξη των ενωσιακών στόχων έξυπνης ανάπτυξης και, ως εκ τούτου, για τη βελτίωση της Ε&Κ, της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ και της ψηφιακής ενιαίας αγοράς. Οι εν λόγω επενδύσεις στην πραγματική οικονομία αναμένεται ότι θα ενισχύσουν τις ερευνητικές ικανότητες των επιχειρήσεων και των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, θα δημιουργήσουν φυτώρια επιχειρήσεων και τεχνολογικά κέντρα, θα καταστήσουν εφικτή την πρόσβαση σε επιχειρηματικά κεφάλαια και δάνεια, θα οικοδομήσουν συμπράξεις συνεργατικών σχηματισμών, θα ενεργοποιήσουν τα οικοσυστήματα καινοτομίας, θα παράσχουν προηγμένες υπηρεσίες, θα εντείνουν τη συνεργασία στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας με σκοπό την εμβάθυνση της εσωτερικής αγοράς και την ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης, και θα συμβάλουν στην αγροτική αναβίωση της Ευρώπης.

Ενίσχυση της Ε&Κ — Βασική προτεραιότητα για την τοποκεντρική οικονομική μεταμόρφωση

Οι στρατηγικές για την έξυπνη εξειδίκευση (RIS3) είναι ο ακρογωνιαίος λίθος των επενδύσεων στον τομέα της Ε&Κ. Αποτελούν προϋπόθεση για τη χρηματοδότηση από το ΕΤΠΑ και λαμβάνονται επίσης υπόψη στη χρηματοδότηση από το ΕΓΤΑΑ. Οι εν λόγω στρατηγικές παρέχουν τα πλαίσια πολιτικής για τη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας, με βάση αποδεικτικά στοιχεία και τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων, αξιοποιώντας τα περιφερειακά πλεονεκτήματα και ακολουθώντας κοινή μεθοδολογία. Η προϋπόθεση αυτή προκάλεσε τη ρηξικέλευθη αλλαγή του τρόπου εφαρμογής της πολιτικής για την καινοτομία, καθώς και την ανανέωση της αντίληψης για τον περιφερειακό προγραμματισμό με βάση την ενεργό συμμετοχή των ενδιαφερομένων. Αναμένεται επίσης ότι θα συμβάλει στην ανάπτυξη ικανοτήτων στις δημόσιες διοικήσεις, κάτι που με τη σειρά του θα ενθαρρύνει τις συνέργειες με το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» και θα βελτιώσει την ποιότητα και τον αντίκτυπο των επενδύσεων στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας.

Όλα τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες σχεδιάζουν επενδύσεις στην Ε&Κ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε δραστηριότητες που ενθαρρύνουν την καινοτομία των ΜΜΕ, όπως η εκκόλαψη νέων επιχειρήσεων, τα συστήματα κουπονιών, η καινοτομία σε επίπεδο διαδικασίας, σχεδιασμού και υπηρεσιών, η συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, οι συνεργατικοί σχηματισμοί και η δικτύωση. Προβλέπεται επίσης σημαντική υποστήριξη για τα εξής: τις δημόσιες και τις ιδιωτικές υποδομές και εξοπλισμό για την Ε&Κ, τις υπηρεσίες στήριξης, τη μεταφορά τεχνολογίας και την ανάπτυξη καινοτομιών που απαντούν στις κοινωνικές προκλήσεις όπως είναι η ενέργεια, το περιβάλλον και η γήρανση του πληθυσμού. Στη συνέχεια παρατίθενται ορισμένα βασικά στοιχεία σχετικά με τις αναμενόμενες υλοποιήσεις:

129 460 επιχειρήσεις θα λάβουν στήριξη για να αυξήσουν την ικανότητά τους στην Ε&Κ. Από αυτές, οι 71 250 θα συνεργαστούν με ερευνητικούς οργανισμούς·

θα δημιουργηθούν θέσεις εργασίας για 29 370 νέους ερευνητές και θα βελτιωθούν οι εγκαταστάσεις για 71 960 υφιστάμενους ερευνητές·

τα έργα θα βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να εισαγάγουν 15 370 νέα προϊόντα στην αγορά·

τα 9,9 δισ. ευρώ της ιδιωτικής χρηματοδότησης που αντιστοιχούν σε δημόσια στήριξη για έργα Ε&Κ αντιπροσωπεύουν περίπου το 6 % των ετήσιων επιχειρηματικών δαπανών για την έρευνα και την ανάπτυξη σ’ ολόκληρη την ΕΕ·

στις αγροτικές περιοχές θα υποστηριχθούν περισσότερα από 3 000 έργα καινοτομίας και περισσότερα από 12 000 σχέδια θα λάβουν στήριξη με σκοπό την ανάπτυξη νέων πρακτικών, διεργασιών και τεχνολογιών στους τομείς της γεωργίας, των τροφίμων και της δασοκομίας· 3,9 εκατομμύρια γεωργοί και άλλες αγροτικές ΜΜΕ θα λάβουν κατάρτιση και 1,4 εκατομμύρια δικαιούχοι θα λάβουν συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Υποστήριξη της ψηφιακής ενιαίας αγοράς

Οι επενδύσεις των ΕΔΕΤ θα υπηρετήσουν τους στόχους της ψηφιακής ενιαίας αγοράς. Η βελτίωση της ευρυζωνικής υποδομής θα δώσει στους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις καλύτερη πρόσβαση στα ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες, ιδίως στις αγροτικές περιοχές. Η βελτίωση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και της διαλειτουργικότητας θα αυξήσει την αποδοτικότητα και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Η ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων θα ενσωματώσει τις νέες τεχνολογίες και θα εξασφαλίσει τη διαχείριση της μετάβασης προς ένα έξυπνο βιομηχανικό σύστημα.

Οι αναμενόμενες υλοποιήσεις είναι, μεταξύ άλλων, οι εξής:

14,6 εκατομμύρια επιπλέον νοικοκυριά θα έχουν πρόσβαση σε υψηλής ταχύτητας ευρυζωνικές υπηρεσίες με τη στήριξη του ΕΤΠΑ·

18,8 εκατομμύρια άτομα σε αγροτικές περιοχές θα έχουν νέες ή βελτιωμένες υπηρεσίες ή υποδομές ΤΠΕ στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ·

77 500 επιχειρήσεις θα λάβουν στήριξη από το ΕΤΠΑ, ώστε να ενισχύσουν την ποιότητα των υπηρεσιών ΤΠΕ και να αναπτύξουν προϊόντα ΤΠΕ.

Στήριξη της ανάπτυξης των ευρωπαϊκών μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ)

Τα ΕΔΕΤ θα προωθήσουν την καινοτομία των ΜΜΕ και θα συμβάλουν σε μια βαθύτερη και δικαιότερη εσωτερική αγορά με ισχυρότερη βιομηχανική βάση. Αυτό θα το επιτύχουν με: τη στήριξη της Ε&Κ, την ανάπτυξη των επιχειρήσεων, την επιχειρηματικότητα, την εκκόλαψη νέων επιχειρήσεων, τη μεταφορά τεχνολογίας, την ενεργειακή απόδοση και την υποστήριξη των συνεργατικών σχηματισμών, καθώς και με τη βελτίωση των υπηρεσιών υποστήριξης για τις ΜΜΕ. Σχεδόν η μισή από αυτή τη στήριξη θα διοχετευθεί από τα χρηματοπιστωτικά μέσα. Αναμένονται οι ακόλουθες υλοποιήσεις:

Θα δοθεί στήριξη σε περίπου 801 500 επιχειρήσεις για την άμεση δημιουργία 354 300 νέων θέσεων εργασίας. Αυτό, μαζί με τη στήριξη των επιχειρήσεων σε θέματα έρευνας και καινοτομίας, σημαίνει ότι το 5 % του συνόλου των ενωσιακών ΜΜΕ και το 8 % των νέων εταιρειών θα λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη από την ΕΕ·

396 500 πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (συμπεριλαμβανομένων των συνεταιριστικών επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας) θα λάβουν χρηματοδότηση για να πραγματοποιήσουν επενδύσεις στην ανθρώπινη ανάπτυξη και τις δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού·

περισσότερες από 334 000 αγροτικές επιχειρήσεις θα αυξήσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Επιπλέον, περίπου 138 000 γεωργοί θα λάβουν στήριξη προκειμένου να συμμετάσχουν σε συστήματα ποιότητας και σχεδόν 129 000 γεωργοί θα υποστηριχθούν για τη συμμετοχή τους σε οργανώσεις παραγωγών· 30 000 γεωργοί θα λάβουν βοήθεια για να δημιουργήσουν και να συμμετάσχουν σε βραχείες αλυσίδες εφοδιασμού και τοπικές αγορές·

η στήριξη στον τομέα της αλιείας θα λάβει, σε μεγάλο βαθμό, τη μορφή ενισχύσεων για την αλιεία μικρής κλίμακας, η οποία έχει μεγάλη κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική σημασία για τις τοπικές παράκτιες κοινότητες, ιδίως στη λεκάνη της Μεσογείου. Αναμένεται ότι στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας θα δημιουργηθούν περισσότερες από 10 200 νέες θέσεις εργασίας, ενώ άλλες 85 000 θέσεις εργασίας θα διατηρηθούν.

2.2 Περιβάλλον, κλιματική αλλαγή, ενέργεια και μεταφορές

Τα ΕΔΕΤ θα είναι καθοριστικά για τη βιώσιμη ανάπτυξη της Ευρώπης, και θα ωφελήσουν εξίσου τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και το περιβάλλον. Τα προγράμματα αυτά διαθέτουν τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό που χορήγησε ποτέ η ΕΕ για επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας, του περιβάλλοντος, του κλίματος, της διαχείρισης κινδύνων και των βιώσιμων μεταφορών —ύψους 193 δισ. ευρώ— και θα συμβάλουν σημαντικά στην επίτευξη των στόχων σημαντικών πολιτικών της ΕΕ, όπως είναι η Ενεργειακή Ένωση, και θα βάλουν την Ευρώπη στον δρόμο προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Επιπλέον, θα δημιουργήσουν επιχειρηματικές ευκαιρίες και πράσινες θέσεις εργασίας σε τομείς που έχουν σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης και έχουν γενικά επιδείξει ανθεκτικότητα σε περιόδους κρίσης 10 .

Στις θαλάσσιες περιοχές, η στήριξη από τα ΕΔΕΤ αναμένεται ότι θα ανέλθει σε τουλάχιστον 7,9 δισ. ευρώ με τη μορφή επενδύσεων στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών για γαλάζια ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων μεταφορών, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, του παράκτιου τουρισμού, της βιοτεχνολογίας και της υδατοκαλλιέργειας.

Στήριξη της Ενεργειακής Ένωσης και της οικονομίας με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα

Τα ΕΔΕΤ θα στηρίξουν την ανάπτυξη της Ενεργειακής Ένωσης, υπερδιπλασιάζοντας τα κονδύλια που προβλέπονται για την οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε 45 δισ. ευρώ για την περίοδο 2014-20, προωθώντας την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας, και παρέχοντας χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση των διοικητικών και τεχνικών εμποδίων.

Θα δοθεί έμφαση στην ενεργειακή απόδοση, κάτι που θα συμβάλει στα εξής:

875 000 νοικοκυριά θα ζουν σε ανακαινισμένες κατοικίες, ώστε να μειώνεται η ενεργειακή κατανάλωση·

τα δημόσια κτίρια θα χρησιμοποιούν 5,2 TWh/έτος λιγότερη ενέργεια απ’ ό,τι σήμερα·

περισσότερες από 57 000 επιχειρήσεις, κυρίως ΜΜΕ, και 18 000 γεωργικές εκμεταλλεύσεις θα λειτουργούν με καλύτερη ενεργειακή απόδοση· και

αρκετά αλιευτικά σκάφη που είναι πλέον απαρχαιωμένα ή έχουν υπερβολικά μεγάλους κινητήρες θα αντικατασταθούν.

Αυτό θα βοηθήσει την ΕΕ να επιτύχει τους στόχους της ως προς την ενεργειακή απόδοση και θα έχει ως αποτέλεσμα χαμηλότερους λογαριασμούς ενέργειας, καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, τοπικές θέσεις εργασίας και ανταγωνιστικότερες επιχειρήσεις.

Ένας άλλος βασικός επενδυτικός τομέας είναι η παραγωγή ενέργειας με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και η ανάπτυξη καλύτερα διασυνδεδεμένων και σύγχρονων δικτύων με ευκολότερη διαχείριση (δηλ. «έξυπνων δικτύων»). Οι επενδύσεις σε αυτόν τον τομέα αναμένεται να έχουν ως αποτέλεσμα τα εξής:

7 670 MW επιπλέον δυναμικότητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ποσότητα που είναι σχεδόν ίση με τη συνολική υφιστάμενη εγκατεστημένη δυναμικότητα ηλεκτρικής ενέργειας της Κροατίας και της Σλοβενίας μαζί)·

3,3 εκατομμύρια επιπλέον χρήστες ενέργειας συνδεδεμένους σε έξυπνα δίκτυα·

καλύτερες ενεργειακές συνδέσεις — έξι κράτη μέλη σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν περίπου 2 δισ. ευρώ για έξυπνες υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, με σκοπό την εξάλειψη των σημείων ενεργειακής συμφόρησης.

Η μετάβαση προς χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα λαμβάνει επίσης στήριξη στις αγροτικές περιοχές, και οι αναμενόμενες υλοποιήσεις είναι, μεταξύ άλλων, οι εξής:

4 εκατομμύρια εκτάρια αγροτικών και δασικών εκτάσεων θα επωφεληθούν από τη στήριξη για την παγίδευση του άνθρακα και από δράσεις διατήρησης·

το 7,6 % των συνολικών γεωργικών εκτάσεων θα υπαχθούν σε συμβάσεις διαχείρισης που θα υποστηρίζουν τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και αμμωνίας·

οι εναλλακτικές επενδύσεις σε αειφόρες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αυξηθούν συνολικά σε 2,7 δισ. ευρώ.

Γενικά, τα ΕΔΕΤ θα συμβάλουν άμεσα στην εκτιμώμενη ετήσια μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά περίπου 30 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου CO2, ποσότητα που ισούται με περίπου 50 % των εκπομπών είτε στη Σουηδία είτε στην Ουγγαρία.

Επενδύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και την αποδοτική χρήση των πόρων

Η προστασία του περιβάλλοντος θα εξακολουθήσει να λαμβάνει σημαντική στήριξη, με διευρυμένο πεδίο εφαρμογής και προσανατολισμένη προς καινοτόμες λύσεις. Η εφαρμογή βασικών διατάξεων της ενωσιακής νομοθεσίας για το περιβάλλον συνιστούν προϋπόθεση χρηματοδότησης (π.χ. για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων). Αυτό θα βοηθήσει τους τομείς της διαχείρισης των υδάτων και των αποβλήτων σε πολλά κράτη μέλη, με σκοπό την αναγέννηση των πόλεων, τη στήριξη της προστασίας της φύσης, την ενίσχυση της ενωσιακής βιομηχανίας για την αποδοτικότερη χρήση των πόρων, και θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ ως προς την κυκλική οικονομία. Τα προγράμματα εδαφικής συνεργασίας θα στηρίξουν την από κοινού διαχείριση των κοινών φυσικών πόρων και θα αναπτύξουν οικοσυστημικές υπηρεσίες. Τα αναμενόμενα αποτελέσματα των επενδύσεων στον συγκεκριμένο τομέα είναι, μεταξύ άλλων, τα εξής:

16,9 εκατομμύρια άτομα θα επωφεληθούν από τη βελτιωμένη επεξεργασία λυμάτων και 12,4 εκατομμύρια από τη βελτιωμένη παροχή νερού — αυτό θα επηρεάσει το 56 % του πληθυσμού που, επί του παρόντος, δεν έχει πρόσβαση σε δημόσια υδροδότηση·

θα προστεθούν 5,8 εκατομμύρια τόνοι/έτος επιπλέον εγκατεστημένης δυναμικότητας ανακύκλωσης στερεών αποβλήτων·

θα βελτιωθεί η προστασία και η διαχείριση 6,4 εκατομμυρίων εκταρίων ΕΤΠΑ της επιφάνειας φυσικών οικοτόπων·

θα υποστηριχθούν 39 εκατομμύρια περισσότερες ετήσιες επισκέψεις σε χώρους φυσικής κληρονομιάς.

Τα αναμενόμενα αποτελέσματα στις αγροτικές περιοχές είναι, μεταξύ άλλων, τα εξής:

το 17,4 % των γεωργικών εκτάσεων και το 3,5 % των δασών θα στοχεύουν σε καλύτερη προστασία της βιοποικιλότητας, αντίστοιχα 30,6 και 4,1 εκατομμυρίων εκταρίων·

η βιολογική γεωργία θα υποστηρίζεται σε 10 εκατομμύρια εκτάρια γεωργικών εκτάσεων της ΕΕ (5,7 % της επιφάνειας εκμετάλλευσης).

Τα κράτη μέλη θα στρέψουν τη στήριξη από το ΕΤΘΑ προς την πιο βιώσιμη χρήση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων και τη μείωση των επιπτώσεων στο περιβάλλον (μεταξύ άλλων, με την υποστήριξη επιλεκτικών αλιευτικών τεχνικών), πραγματοποιώντας επενδύσεις για την αντιμετώπιση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων και την αύξηση της προστιθέμενης αξίας των αλιευτικών προϊόντων.

Τα περισσότερα κράτη μέλη θα χρησιμοποιούν τους πόρους των ΕΔΕΤ για τη διαχείριση, την αποκατάσταση και την παρακολούθηση των περιοχών Natura 2000, σύμφωνα με την πολιτική της ΕΕ για τη φύση και τη βιοποικιλότητα.

Κλιματική αλλαγή και πρόληψη των κινδύνων

Οι επενδύσεις στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και στην πρόληψη των κινδύνων περιλαμβάνουν ευρύ φάσμα μέτρων, όπως την πρόληψη των πλημμυρών και μέτρα με οικοσυστημική βάση, π.χ. τις πράσινες υποδομές, σκοπός των οποίων είναι η προστασία 13,3 εκατομμυρίων ατόμων από πλημμύρες και 11,8 εκατομμυρίων από δασικές πυρκαγιές, επιφέροντας, παράλληλα, θετικό αντίκτυπο στην απασχόληση και την ανάπτυξη.

Επιπλέον, καθιερώθηκε νέος τύπος μέσου διαχείρισης των κινδύνων στο ΕΓΤΑΑ, ο οποίος περιλαμβάνει τη στήριξη για τα ασφάλιστρα, τη σύσταση ταμείων αλληλοβοήθειας και ένα εργαλείο σταθεροποίησης του εισοδήματος. Δεκατέσσερα κράτη μέλη συνεισέφεραν συνολικά 2,7 δισ. ευρώ από τις δημόσιες δαπάνες σε εργαλεία διαχείρισης των κινδύνων, με στόχο τη στήριξη περίπου 635 000 γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

Στον θαλάσσιο και στον αλιευτικό τομέα η στήριξη για την αντικατάσταση των μη αποδοτικών κινητήρων ή την κατάργηση απαρχαιωμένων αλιευτικών σκαφών θα συμβάλει στην ενεργειακή απόδοση.

Στήριξη των βιώσιμων μεταφορών

Οι μεταφορές αποτελούν νευραλγικό τομέα, ο οποίος συμβάλλει στη βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της ΕΕ και των περιφερειών της.

Τα ΕΔΕΤ θα χρηματοδοτούν έργα υποδομών με στόχο να καλυφθούν τα κενά και να εξαλειφθούν τα σημεία συμφόρησης, ιδίως στα λιγότερο αναπτυγμένα κράτη μέλη και περιφέρειες. Τα έργα αυτά περιλαμβάνουν τα εξής:

την κατασκευή και την αναβάθμιση 7 515 km σιδηροδρομικών γραμμών, εκ των οποίων τα 5 200 km είναι διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών (ΔΕΔ-Μ)·

την κατασκευή 3 100 km νέων δρόμων, εκ των οποίων τα 2 020 km θα είναι ΔΕΔ-Μ, και την ανακατασκευή 10 270 km δρόμων, εκ των οποίων τα 798 km θα είναι ΔΕΔ-Μ. Τα 2 818 km των δρόμων ΔΕΔ-Μ που πρόκειται να κατασκευαστούν ή να αναβαθμιστούν αντιπροσωπεύουν το 5 % των ΔΕΔ-Μ·

την κατασκευή ή τη βελτίωση 748 km γραμμών τραμ και μετρό·

την κατασκευή ή τη βελτίωση 977 km εσωτερικών πλωτών οδών.

Επιπλέον, τα ΕΔΕΤ θα παρέχουν σημαντική στήριξη ώστε οι μεταφορές στην Ευρώπη να καταστούν πιο αποδοτικές και πράσινες, για παράδειγμα:

με τη βελτίωση των συνδέσεων μεταξύ των διαφόρων τρόπων μεταφοράς (συνδυασμένες μεταφορές)·

με την υποστήριξη της μετάβασης προς περισσότερο βιώσιμους τρόπους μεταφοράς, όπως οι σιδηρόδρομοι, οι δημόσιες μεταφορές, το ποδήλατο και η πεζοπορία στις αστικές περιοχές·

με τη διευκόλυνση της χρήσης έξυπνων συστημάτων και υποδομών μεταφορών, που καθιστά εφικτή τη χρήση εναλλακτικών καυσίμων.

2.3 Απασχόληση, κοινωνική ένταξη και εκπαίδευση

Στον τομέα αυτόν θα επενδυθούν συνολικά 120 δισ. ευρώ, τα οποία θα προέρχονται πρωτίστως από το ΕΚΤ, με τη στήριξη, ωστόσο, και των άλλων ΕΔΕΤ.

Προώθηση της βιώσιμης και ποιοτικής απασχόλησης

Σύμφωνα με τις σχετικές ειδικές ανά χώρα συστάσεις, τα ΕΔΕΤ θα στηρίξουν ενεργητικά μέτρα πολιτικής για την αγορά εργασίας, όπως είναι η βελτιωμένη πρόσβαση στην αγορά εργασίας, η στήριξη των θεσμικών φορέων της αγοράς εργασίας, και η κινητικότητα των εργαζομένων. Θα εστιάζονται σε συγκεκριμένες ομάδες που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη στήριξης, π.χ. στους μακροχρόνια ανέργους, τους μη ενεργούς ή τους άνεργους νέους και τους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας. Σκοπός των επενδύσεων στην απασχόληση θα είναι επίσης ο συνδυασμός της επαγγελματικής και της προσωπικής ζωής, η προώθηση της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών, η ενεργητική και υγιής γήρανση και η στήριξη της δημιουργίας θέσεων εργασίας με την ενίσχυση της αυτοαπασχόλησης, της επιχειρηματικότητας και της δημιουργίας επιχειρηματικών ευκαιριών, μεταξύ άλλων για τις πολύ μικρές και τις μικρές επιχειρήσεις.

Αυτή η στήριξη για την απασχόληση αναμένεται ότι:

θα βελτιώσει τις πιθανότητες εύρεσης εργασίας από τους 10 εκατομμύρια ανέργους·

θα εξασφαλίσει απασχόληση σε 2,3 εκατομμύρια άτομα, συμπεριλαμβανομένων των αυτοαπασχολουμένων (λόγω της στήριξης από το ΕΚΤ)·

θα βοηθά 237 700 πολίτες να συμμετέχουν σε πρωτοβουλίες τοπικής κινητικότητας ή κοινές πρωτοβουλίες απασχόλησης και κατάρτισης σε διασυνοριακό επίπεδο.

Προώθηση της κοινωνικής ένταξης

Η συνεισφορά των ΕΔΕΤ στην κοινωνική ένταξη θα επικεντρωθεί κυρίως στις προκλήσεις που προσδιορίζονται στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις, όπως στη στήριξη των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο, στα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και στις υπηρεσίες μακροχρόνιας περίθαλψης. Στόχος των εν λόγω επενδύσεων είναι να διασφαλίσουν την προσβασιμότητα και την αποτελεσματικότητα των κοινωνικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών υγείας, και να προωθήσουν την ενσωμάτωση των Ρομά. Τουλάχιστον 1,5 δισ. ευρώ θα διατεθούν για τη στήριξη των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων, όπως είναι οι Ρομά.

Αναμένονται τα ακόλουθα αποτελέσματα:

θα λάβουν στήριξη 2,6 εκατομμύρια μη ενεργά άτομα·

θα επωφεληθούν 2 έως 2,5 εκατομμύρια μειονεκτούντα άτομα·

θα επωφεληθούν 41,7 εκατομμύρια άτομα από τις βελτιωμένες υπηρεσίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων στην ηλεκτρονική υγεία.

Οι επενδύσεις ύψους 4,5 δισ. ευρώ από το ΕΤΠΑ σε κοινωνικές υποδομές θα περιλαμβάνουν τη στήριξη κοινωνικών υπηρεσιών σε επίπεδο τοπικής κοινότητας για τις ευάλωτες ομάδες (άτομα με αναπηρία, παιδιά, ηλικιωμένους, ασθενείς με προβλήματα ψυχικής υγείας).

Στο πλαίσιο της τρέχουσας προσφυγικής κρίσης, τα ΕΔΕΤ μπορούν επίσης να στηρίξουν πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο, καθώς και τις οικογένειές τους. Η στήριξη αυτή περιλαμβάνει μέτρα που διευκολύνουν την πρόσβαση στην αγορά εργασίας και προωθούν την κοινωνική ένταξη, όπως η εκπαίδευση (συμπεριλαμβανομένων των παιδιών), η επαγγελματική κατάρτιση, η κατάρτιση, η στέγαση, η υπηρεσία μίας στάσης, η παροχή συμβουλών, οι δραστηριότητες επαγγελματικής καθοδήγησης και τα μαθήματα γλωσσών. 

Επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση

Τα ΕΔΕΤ θα επενδύσουν στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. Τα περισσότερα κράτη μέλη θα επενδύσουν στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, ώστε να βελτιωθεί η συνάφεια των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και η μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασία και στη διά βίου μάθηση. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης στον συγκεκριμένο τομέα θα επικεντρώνεται στην πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και στην προαγωγή της ισότιμης πρόσβασης σε καλής ποιότητας προσχολική, πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση, η μαθητεία και η πρακτική άσκηση, καθώς και οι εκπαιδευτικές υποδομές θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν στήριξη.

Αναμένεται ότι:

4,1 εκατομμύρια άτομα ηλικίας κάτω των 25 ετών θα λάβουν στήριξη·

2,9 εκατομμύρια άτομα θα αποκτήσουν κάποιο επαγγελματικό προσόν·

400 000 άτομα θα ξεκινήσουν εκπαίδευση ή κατάρτιση μετά τη στήριξή τους·

6,8 εκατομμύρια νέοι θα είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν νέες ή βελτιωμένες εγκαταστάσεις παιδικής φροντίδας ή εκπαίδευσης σε 15 κράτη μέλη.

Επιπλέον, οι επενδύσεις σε εκπαιδευτικές υποδομές θα διευκολύνουν την πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας εκπαίδευση, θα μειώσουν την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και θα βελτιώσουν και θα εκσυγχρονίσουν τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, κάτι που είναι αναγκαίο για την επικαιροποίηση των δεξιοτήτων και επαγγελματικών προσόντων, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Περίπου το 10 % του προϋπολογισμού του ΕΤΘΑ θα χρησιμοποιηθεί για δραστηριότητες επαγγελματικής κατάρτισης και διά βίου μάθησης που θα απευθύνονται στους υπευθύνους των επιχειρήσεων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας και στους συντρόφους τους συμβίωσης. Αυτό περιλαμβάνει τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των τοπικών κοινωνιών, με ιδιαίτερη έμφαση στις γυναίκες και τους νέους.

Η πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων (ΠΑΝ)

Είκοσι κράτη μέλη είναι επιλέξιμα για την ΠΑΝ, η οποία έχει ενσωματωθεί σε 34 προγράμματα του ΕΚΤ. Η ΠΑΝ εγκαινιάστηκε το 2013 και εγγράφηκε στον προϋπολογισμό του 2014 και του 2015, με σκοπό να επιτευχθούν συγκεκριμένα αποτελέσματα, ώστε να αντιμετωπιστεί το υψηλό ποσοστό ανεργίας των νέων. Η πρωτοβουλία αυτή θα εφαρμόζεται μέχρι το τέλος του 2018.

Τα κράτη μέλη θα χρησιμοποιούν τη χρηματοδότηση που διατίθεται στην ΠΑΝ για να επενδύσουν σε ποιοτικές θέσεις μαθητείας, πρακτικής άσκησης και εργασίας που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διατηρήσιμη ένταξη στην αγορά εργασίας και να αυξήσουν την απασχολησιμότητα των νέων. Με τον τρόπο αυτό, θα υποστηριχθεί ένας βασικός στόχος πολιτικής της ΕΕ στον συγκεκριμένο τομέα, ο οποίος ορίζεται στη σύσταση του Συμβουλίου για τη θέσπιση εγγυήσεων για τη νεολαία (2013). Η κορύφωση της υλοποίησης της ΠΑΝ –όσον αφορά τόσο την οικονομική πρόοδο όσο και τα αποτελέσματα σε σχέση με τους συμμετέχοντες– αναμένεται να συντελεστεί κατά την περίοδο 2016-18.

Η υλοποίηση της ΠΑΝ αναμένεται ότι:

θα βοηθήσει 3,1 εκατομμύρια ανέργους ή μη ενεργούς συμμετέχοντες να ολοκληρώσουν ένα έργο ΠΑΝ.

θα βοηθήσει 1,6 εκατομμύρια ανέργους ή μη ενεργούς συμμετέχοντες να λάβουν προσφορά απασχόλησης, συνεχούς εκπαίδευσης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης μόλις λήξει η στήριξη στο πλαίσιο της ΠΑΝ·

θα στηρίξει 1,3 εκατομμύρια ανέργους ή μη ενεργούς συμμετέχοντες για να λάβουν μέρος σε εκπαίδευση/κατάρτιση, να αποκτήσουν επαγγελματικά προσόντα ή να βρουν θέση απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένης της αυτοαπασχόλησης.

Παρότι η ημερομηνία επιλεξιμότητας των δαπανών στο πλαίσιο της ΠΑΝ ορίστηκε νωρίς (1η Σεπτεμβρίου 2013), η εφαρμογή της ξεκίνησε με καθυστέρηση και ακολούθησε μάλλον αργούς ρυθμούς το 2014. Η χρηματοδοτική ρευστότητα θεωρήθηκε πρόβλημα, το οποίο αντιμετωπίστηκε με αύξηση ύψους 30 % της προχρηματοδότησης από την γραμμή του προϋπολογισμού για την ΠΑΝ το 2015.

2.4 Ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας και της αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης

Η ποιότητα της δημόσιας διοίκησης έχει άμεσο αντίκτυπο στο οικονομικό περιβάλλον και, συνεπώς, συμβάλλει καθοριστικά στην τόνωση της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης. Οι ετήσιες επισκοπήσεις για την ανάπτυξη των τεσσάρων τελευταίων ετών έχουν αναγνωρίσει την ανάγκη για τα κράτη μέλη να βελτιώσουν την ποιότητα της δημόσιας διοίκησης και την αποτελεσματικότητα των δικαστικών συστημάτων ως βασική προτεραιότητα για την επιτυχή υλοποίηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

Τα ΕΔΕΤ υποστηρίζουν τη δημιουργία σταθερών και προβλέψιμων θεσμικών φορέων, οι οποίοι να μπορούν επίσης να αντιδρούν στις κοινωνικές προκλήσεις, να είναι ανοικτοί στον διάλογο με το κοινό και να ενσωματώνουν τις τεχνολογικές αλλαγές στην παροχή καλύτερων υπηρεσιών. Δεκαεπτά κράτη μέλη θα επενδύσουν ποσό 4,2 εκατ. ευρώ (ΕΚΤ/ΕΤΠΑ) για τη δημιουργία θεσμικής ικανότητας, ανάλογα με τις ανάγκες που έχει το καθένα. Οι αναμενόμενες υλοποιήσεις είναι, μεταξύ άλλων, οι εξής:

βελτιωμένη ποιότητα της χάραξης πολιτικής λόγω της καλύτερης παρακολούθησης και αναλυτικής ικανότητας, της εξορθολογισμένης εκτίμησης επιπτώσεων, καθώς και των συστημάτων για τη μείωση της γραφειοκρατίας·

καλύτερη παροχή των διοικητικών υπηρεσιών λόγω διαφοροποιημένης πρόσβασης, βελτιστοποιημένων διαδικασιών οργανωτικής υποστήριξης (back-office), και διαλειτουργικών λύσεων ηλεκτρονικής διακυβέρνησης·

αυξημένη αποτελεσματικότητα των δικαστικών συστημάτων των κρατών μελών, π.χ. με την κατάρτιση του προσωπικού των δικαστηρίων και την εισαγωγή συστημάτων διαχείρισης των υποθέσεων στα δικαστήρια·

μεγαλύτερη διαφάνεια της δημόσιας διοίκησης και εντονότερη συμμετοχή των ενδιαφερομένων·

βελτιωμένη ποιότητα, ακεραιότητα και επαγγελματισμός της δημόσιας διοίκησης.

Το ΕΤΠΑ συμπληρώνει τις δραστηριότητες διοικητικής μεταρρύθμισης που χρηματοδοτούνται από το ΕΚΤ με επενδύσεις στις ΤΠΕ και σε άλλα έργα υποδομής.

Επιπλέον, τα προγράμματα Interreg θα συνεισφέρουν 790 εκατ. ευρώ για την καθιέρωση ή την εδραίωση δομών συνεργασίας και την αύξηση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων υπηρεσιών σε διασυνοριακό επίπεδο.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΛΕΣ ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

Τόνωση των επενδύσεων στην ΕΕ

Τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία (ΕΔΕΤ) προετοιμάζουν το έδαφος για μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξη και καλύτερη ζωή σε μια καλύτερη Ευρώπη για τους πολίτες της. Μέχρι το 2023 τα προγράμματα ΕΔΕΤ θα έχουν συνεισφέρει περισσότερα από 637 δισ. ευρώ για επενδύσεις σε όλα τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις προτεραιότητες της νέας Επιτροπής. Τα περισσότερα από 500 καινοτόμα προγράμματα υλοποιούν τους στόχους της ενωσιακής πολιτικής, όπως το επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη, τόσο με την κινητοποίηση χρηματοδοτικών πόρων όσο και με τη βελτίωση των επενδυτικών συνθηκών. Σκοπός των προγραμμάτων είναι επίσης να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα της χρηματοδότησης, κάτι που θα επηρεάσει θετικά τη ζωή και τις ευκαιρίες εργασίας δεκάδων εκατομμυρίων Ευρωπαίων. Επιπλέον, θα συμβάλει σημαντικά στην εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας και την υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων μετά τις συστάσεις που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, με τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας.

Κάτι περισσότερο από χρήματα

Ο τρόπος με τον οποίο η μεταρρύθμιση των ΕΔΕΤ συμβάλλει στην ανάπτυξη της ΕΕ υπερβαίνει την απλή χρηματοδότηση. Οι εκ των προτέρων αιρεσιμότητες παρέχουν στήριξη και κίνητρα για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, και συμβάλλουν στη διαμόρφωση ευνοϊκότερου επενδυτικού κλίματος για την πραγματοποίηση τόσο ιδιωτικών όσο και δημόσιων επενδύσεων. Επιπλέον, η μεγαλύτερη έμφαση που δίνεται στη χρηστή διακυβέρνηση και τη διοικητική ικανότητα στο σύνολο του δημόσιου τομέα θα εξασφαλίσει εκσυγχρονισμένες και αποτελεσματικές δημόσιες διοικητικές υπηρεσίες (μεταξύ άλλων με την αντιμετώπιση των ανεπαρκειών της αγοράς και την παροχή δημόσιων αγαθών). Επιπροσθέτως, τα προγράμματα Interreg και οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές φέρνουν σε επαφή τους πολίτες διαφόρων κρατών μελών και βελτιώνουν τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες διαβίωσης μέσω της διασυνοριακής συνεργασίας.

Αντιμετώπιση νέων προκλήσεων στο μέλλον

Η επιτυχία των προγραμμάτων ΕΔΕΤ –και των στρατηγικών που τα στηρίζουν μέσω εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων– θα εξαρτηθεί από τη χρηστή διακυβέρνηση και την άμεση έναρξή τους, καθώς και από την πλήρη εφαρμογή τους κατά τα προσεχή έτη. Η ετοιμότητα για την προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες –π.χ. στην προσφυγική κρίση– είναι επίσης απαραίτητη. Οι τομείς στους οποίους απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες καθ’ όλη την περίοδο εφαρμογής 2014-2020 συνδέονται ιδίως με την εξασφάλιση της έμφασης στα αποτελέσματα και τον καθορισμό του επιπέδου φιλοδοξίας όσον αφορά τους στόχους, με την περαιτέρω αύξηση της χρήσης χρηματοδοτικών μέσων και την πλήρη αξιοποίηση των συνεργειών μεταξύ των ΕΔΕΤ, του ΕΤΣΕ και άλλων πηγών χρηματοδότησης όπως το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», σε επίπεδο έργου, σε επίπεδο χρηματοδοτικών μέσων και μέσω επενδυτικών πλατφορμών. Τα 750 σχέδια δράσης που έχουν τεθεί σε εφαρμογή για την τήρηση των εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων δείχνουν ότι υπάρχει, αφενός, περιθώριο για ανάπτυξη και, αφετέρου, ανάγκη για την παροχή από την Επιτροπή πρακτικής βοήθειας σε ορισμένα κράτη μέλη, ώστε να εξασφαλιστούν οι κατάλληλες συνθήκες για την πραγματοποίηση επενδύσεων.

Είναι επίσης απαραίτητο να απλοποιηθεί περαιτέρω η πρόσβαση στα ΕΔΕΤ και να μειωθεί η γραφειοκρατία, σύμφωνα με τους στόχους της Επιτροπής για τη βελτίωση της νομοθεσίας και την κατάρτιση ενός προϋπολογισμού προσανατολισμένου στα αποτελέσματα.


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I: Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία / Interreg

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ: Δελτία χωρών

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III: Συνολική αξιολόγηση της προσθετικότητας

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV: Χρονοδιάγραμμα για την υποβολή και την έγκριση των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και των προγραμμάτων

(1)

Πρόκειται για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), το Ταμείο Συνοχής (ΤΣ), το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ). Η πολιτική συνοχής περιλαμβάνει το ΕΤΠΑ, το ΕΚΤ και το Ταμείο Συνοχής.

(2)

Το 2023 λήγει η περίοδος δαπανών 2014-2020 για τα ΕΔΕΤ.

(3)

 Οι υλοποιήσεις που παρουσιάζονται στην παρούσα ανακοίνωση βασίζονται στους στόχους που έχουν τεθεί για κοινούς δείκτες εκροών και αποτελεσμάτων από τα κράτη μέλη στα προγράμματα ΕΔΕΤ. Περαιτέρω στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των βασικών δεδομένων, είναι διαθέσιμα στην ακόλουθη διεύθυνση:    
https://cohesiondata.ec.europa.eu/ .

(4)

Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1303/2013.

(5)

Η χρηματοδότηση από τα ΕΔΕΤ καλύπτει τις ετήσιες αναλήψεις υποχρεώσεων των κρατών μελών για την περίοδο 2014-2016. Οι δημόσιες επενδύσεις καλύπτουν τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου (ΑΣΠΚ) του δημόσιου τομέα και τις δημόσιες δαπάνες στον τομέα της γεωργίας και της αλιείας μετά την ταξινόμηση των κρατικών λειτουργιών (COFOG). Για να παρουσιαστούν όλες οι επενδύσεις των ΕΔΕΤ με συγκρίσιμο τρόπο σε σχέση με τις δημόσιες επενδύσεις, ο παρών πίνακας περιλαμβάνει επίσης τις τρέχουσες δαπάνες στον τομέα της γεωργίας και της αλιείας στο πλαίσιο των δημόσιων επενδύσεων που πραγματοποιούνται από τις εθνικές κυβερνήσεις. Πλήρη στοιχεία σχετικά με τους τομείς στους οποίους πραγματοποιούνται επενδύσεις από τα ΕΔΕΤ βρίσκονται στην εξής διεύθυνση: https://cohesiondata.ec.europa.eu/  

(6)

Αν και το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής του ΕΚΤ ανήλθε στο 23,1 % του προϋπολογισμού για την πολιτική συνοχής, το πραγματικό ποσοστό ανέρχεται σε 24,8 %. Ο προϋπολογισμός του ΕΚΤ που διατίθεται για την κοινωνική ένταξη ανέρχεται σε 25,6 %, ποσοστό που υπερβαίνει το κατώτατο όριο του 20 %.

(7)

Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 240/2014.

(8)

Στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης θαλάσσιας πολιτικής, οι στρατηγικές για τις θαλάσσιες λεκάνες τόσο στη Βαλτική όσο και στην Αδριατική και το Ιόνιο έχουν ενσωματωθεί στις αντίστοιχες μακροπεριφερειακές στρατηγικές.

(9)

Οι υλοποιήσεις που παρουσιάζονται στην παρούσα ανακοίνωση βασίζονται στους στόχους που έχουν τεθεί για κοινούς δείκτες εκροών και αποτελεσμάτων από τα κράτη μέλη στα προγράμματα ΕΔΕΤ. Περαιτέρω στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των βασικών δεδομένων, είναι διαθέσιμα στην ακόλουθη διεύθυνση: https://cohesiondata.ec.europa.eu/ .

(10)

Η απασχόληση στην ΕΕ στον τομέα των περιβαλλοντικών αγαθών και υπηρεσιών αυξήθηκε από 3 σε 4,2 εκατομμύρια μεταξύ του 2002 και του 2011 και κατά 20 % τα χρόνια της ύφεσης [COM(2014) 446 final].


Βρυξέλλες, 14.12.2015

COM(2015) 639 final

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΔΑΦΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ / INTERREG

της

ανακοίνωσης της Επιτροπής

Επενδύσεις σε θέσεις εργασίας και ανάπτυξη – Μεγιστοποίηση της συμβολής των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I: Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία / Interreg

Εισαγωγή

Η ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία (ΕΔΑ), γνωστή και ως Interreg, είναι ο δεύτερος στόχος της πολιτικής για τη συνοχή. Παρέχει ένα πλαίσιο για κοινή δράση των κρατών μελών, με στόχο την εξεύρεση κοινών λύσεων σε κοινά προβλήματα. Προωθεί τη διασυνοριακή συνεργασία μέσω 79 προγραμμάτων που είναι διαρθρωμένα σε τρεις άξονες: διασυνοριακό, διακρατικό και διαπεριφερειακό.

Οι πόροι για το Interreg αντιστοιχούν σε ελαφρώς κάτω από το 3 % των πόρων του ΕΤΠΑ, του ΕΚΤ και του Ταμείου Συνοχής, δηλ. ανέρχονται σε 10 δισ. ευρώ. Τα παρακάτω στοιχεία αφορούν τα 9,1 δισ. ευρώ που έχουν επενδυθεί σ’ ολόκληρη την ΕΕ και τις χώρες της ΕΖΕΣ (δηλ. δεν αφορούν τα προγράμματα στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ).

Η συμβολή ΕΔΑ/Interreg στην έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη

Η βιώσιμη ανάπτυξη λαμβάνει, με διαφορά, το μεγαλύτερο μερίδιο των επενδύσεων Interreg. 73 προγράμματα συνεργασίας θα επενδύσουν το 41 % του συνολικού προϋπολογισμού του ΕΤΠΑ για το Interreg σε μέτρα με σκοπό τη βελτίωση του περιβάλλοντος και την υποστήριξη κοινών δράσεων στους τομείς της διαχείρισης των υδάτων, της επεξεργασίας των λυμάτων, της διατήρησης και της αποκατάστασης των οικοτόπων και των ειδών, της πρόληψης των φυσικών και ανθρωπογενών κινδύνων (όπως είναι οι πλημμύρες και οι πυρκαγιές), του βιώσιμου τουρισμού και της ενεργειακής απόδοσης. Αυτό συνάδει με τη γενική αντίληψη ότι η προστασία του περιβάλλοντος –από τη φύση της– δεν γνωρίζει διοικητικά σύνορα και, ως εκ τούτου, αποτελεί κοινή ευθύνη, η οποία απαιτεί μεγαλύτερο συντονισμό και συνεργασία.

Ορισμένες από τις αναμενόμενες υλοποιήσεις είναι οι εξής:

2,1 εκατομμύρια εκτάρια οικοτόπων θα βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση διατήρησης·

2,9 εκατομμύρια άτομα θα προστατεύονται καλύτερα από τις πλημμύρες·

2,9 εκατομμύρια άτομα θα προστατεύονται καλύτερα από τις δασικές πυρκαγιές·

5 200 επιχειρήσεις θα λαμβάνουν στήριξη για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης.

Οι δράσεις σχετικά με την κλιματική αλλαγή αντιπροσωπεύουν το 20 % των κονδυλίων των προγραμμάτων Interreg, ποσοστό που ανταποκρίνεται στον στόχο της ΕΕ να δαπανήσει τουλάχιστον το 20 % του προϋπολογισμού της σε τέτοιες δράσεις.

Οι επενδύσεις στην έξυπνη ανάπτυξη λαμβάνουν το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό χρηματοδότησης, το οποίο ανέρχεται στο 27 % του προϋπολογισμού. Ειδικότερα, 46 προγράμματα θα πραγματοποιήσουν επενδύσεις για την ενίσχυση της Ε&Κ. Ορισμένα από τα αναμενόμενα αποτελέσματα είναι τα εξής:

•22 500 επιχειρήσεις θα λάβουν στήριξη για την προώθηση της έξυπνης ανάπτυξης·

•6 900 επιχειρήσεις θα αναπτύξουν διασυνοριακή συνεργασία με ερευνητικά ιδρύματα εντός της ΕΕ·

•1 300 ερευνητές θα συμμετάσχουν απευθείας σε διασυνοριακές και διακρατικές ερευνητικές δραστηριότητες.

Το 13 % του προϋπολογισμού του Interreg διατίθεται αποκλειστικά για την προώθηση της ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς. Οι δραστηριότητες που συνδέονται με την απασχόληση και την εκπαίδευση και κατάρτιση θα δημιουργήσουν σημαντικά περισσότερες ευκαιρίες για κοινές πρωτοβουλίες στον τομέα της απασχόλησης ή της κατάρτισης. Ορισμένα από τα αναμενόμενα αποτελέσματα είναι τα εξής:

•53 250 άτομα θα συμμετάσχουν σε κοινές πρωτοβουλίες απασχόλησης και κατάρτισης·

•238 000 άτομα θα συμμετάσχουν σε διασυνοριακές πρωτοβουλίες κινητικότητας του εργατικού δυναμικού·

•1 400 επιχειρήσεις που βρίσκονται σε συνοριακές περιφέρειες θα λάβουν στήριξη για την προώθηση της ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς.

Ακολουθούν οι επενδύσεις στον τομέα των μεταφορών, όπου χρηματοδοτούνται 33 προγράμματα που αποσκοπούν στη βελτίωση της γενικής συνδεσιμότητας, κυρίως μέσω επενδύσεων σε οδικές και λιμενικές υποδομές και μέσω της προώθησης πολυτροπικών, καθαρών και ευφυών συστημάτων διασυνοριακών μεταφορών. Οι επενδύσεις στον σιδηροδρομικό τομέα είναι πολύ περιορισμένες, λόγω του συγκριτικά μικρότερου ποσού χρηματοδότησης που διατίθεται στο πλαίσιο των προγραμμάτων Interreg.

Τέλος, τα προγράμματα Interreg καλύπτουν επίσης τη θεσμική συνεργασία, με τη χορήγηση 790 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία ή την ενίσχυση των δομών συνεργασίας και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων υπηρεσιών. Επιπλέον, ορισμένα προγράμματα θα συμβάλουν στη θεσμική συνεργασία, με χρηματοδότηση από τομεακές δραστηριότητες όπως το περιβάλλον, η παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης ή η κοινωνική ένταξη.

Διακυβέρνηση

(1)Δομές διαχείρισης

Γενικά, οι δομές διαχείρισης των προγραμμάτων Interreg παρέμειναν σταθερές σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. Ωστόσο, συντελέστηκαν αρκετές σημαντικές αλλαγές στις δομές υλοποίησης: καθορίστηκαν τρεις νέες περιοχές του διακρατικού προγράμματος («Δούναβης», «Αδριατική-Ιόνιος» και «Βαλκανική-Μεσόγειος») και ορίστηκαν νέες διαχειριστικές αρχές σε 13 προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας.

Η εισαγωγή του πλαισίου επιδόσεων αποδείχθηκε πραγματική πρόκληση για τα προγράμματα συνεργασίας, κυρίως λόγω της αισθητής έλλειψης ουσιαστικών διασυνοριακών και διακρατικών στοιχείων. Είναι δύσκολο να καθοριστούν βασικές αρχές και στόχοι, όταν δεν υπάρχουν στοιχεία για συγκεκριμένες ροές.

(2)Συντονισμός μεταξύ των προγραμμάτων Interreg και των προγραμμάτων «Επενδύσεις για ανάπτυξη και θέσεις εργασίας»

Οι ρυθμίσεις συντονισμού μεταξύ των διοικητικών δομών των προγραμμάτων Interreg και των προγραμμάτων «Επενδύσεις για ανάπτυξη και θέσεις εργασίας» έχουν κυρίως οργανωτικό χαρακτήρα: εκπρόσωποι των προγραμμάτων Interreg λαμβάνουν μέρος στα εθνικά συντονιστικά όργανα για τα ΕΔΕΤ και, ως εκ τούτου, συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

(3)Απλούστευση

Τα προγράμματα στηρίζουν την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για απλούστευση και μείωση του διοικητικού φόρτου των δικαιούχων σε διάφορους βαθμούς. Η απλούστευση θα προκύψει εν μέρει από την εναρμόνιση των κανόνων και των υποδειγμάτων στα προγράμματα Interreg. Επιπλέον, τα περισσότερα προγράμματα χρησιμοποιούν τις απλουστευμένες επιλογές κόστους που παρέχονται από τους κανονισμούς και πολλά έχουν δεσμευτεί για συγκεκριμένες δράσεις με σκοπό τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους.

4) Χρηματοδοτικές εισφορές

Παρά το γεγονός ότι οι κανονισμοί επιτρέπουν τη συγχρηματοδότηση από το ΕΤΠΑ σε ποσοστό έως και 85 %, αξίζει να σημειωθεί ότι τα προγράμματα Interreg στα οποία συμμετέχουν (κυρίως δημόσιοι) εταίροι που έχουν συνεργαστεί στο πλαίσιο του Interreg για πολλά χρόνια χρησιμοποιούν συχνά χαμηλότερο ποσοστό συγχρηματοδότησης. Αυτό καταδεικνύει την αυξανόμενη ωριμότητα των καθιερωμένων μηχανισμών συνεργασίας στις οικείες περιφέρειες.


?????????, 14.12.2015

COM(2015) 639 final

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II: Δελτία χωρών

της

ανακοίνωσης της Επιτροπής

Επενδύσεις σε θέσεις εργασίας και ανάπτυξη – μεγιστοποίηση της συμβολής των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων


ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II: ΔΕΛΤΙΑ ΧΩΡΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΥΣΤΡΙΑ    3

1. Τα ΕΔΕΤ στην Αυστρία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Έπειτα από μια περίοδο ικανοποιητικής οικονομικής ανάπτυξης, την οποία ακολούθησε μέτρια επιβράδυνση λόγω της κρίσης, η Αυστρία φαίνεται να εισέρχεται πλέον σε φάση χαμηλότερων ρυθμών ανάπτυξης, κατάσταση η οποία δημιουργεί νέες προκλήσεις όσον αφορά την καινοτομία, την αγορά εργασίας και την εκπαίδευση, τη μείωση των εκπομπών CO2 και την αποδοτική χρήση των πόρων. Η Αυστρία εμφανίζει συγκεκριμένες αδυναμίες στον τομέα της καινοτομίας και της μεταφοράς τεχνολογίας από ερευνητικά ιδρύματα σε ΜΜΕ καθώς και στον τομέα των ιδιωτικών επενδύσεων σε Ε&Α. Στον συγκεκριμένο τομέα, η χώρα πρέπει να βελτιώσει την παροχή ευκαιριών εκπαίδευσης και απασχόλησης στην επιστήμη και στην τεχνολογία. Γενικότερα, πρέπει να συμβάλει στην αύξηση της απασχολησιμότητας των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, των γυναικών, των νέων και των ατόμων από οικογένειες μεταναστών. Η Αυστρία πρέπει επίσης να βελτιώσει την αποδοτική χρήση των πόρων της για την αντιμετώπιση της αύξησης των εκπομπών CO2, των υψηλών επιπέδων χρήσης νιτρικών αλάτων στη γεωργία και της έλλειψης βιοποικιλότητας στη δασοκομία. Οι συστάσεις πολιτικής που απηύθυνε η ΕΕ στην Αυστρία στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου εξετάζουν μερικά από τα προβλήματα αυτά, τα οποία εντάσσονται στις ευρύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Αυστρία σε σχέση με την ηλικία συνταξιοδότησης, τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος, την αγορά εργασίας και την εκπαίδευση και τα επαγγελματικά προσόντα.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Προωθώντας την καινοτομία, την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, τα ΕΔΕΤ θα βοηθήσουν την Αυστρία να επιτύχει τον στόχο της να καταστεί πρωτοπόρος στην καινοτομία καθώς και τον φιλόδοξο στόχο της στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για διάθεση 3,76 % του ΑΕΠ της σε δαπάνες για Ε&Α. Τα ΕΔΕΤ θα στηρίξουν ερευνητικές υποδομές και ικανότητες σε περιφέρειες υψηλής δυναμικότητας της Αυστρίας καθώς και τον ρόλο της χώρας σε σημαντικά ευρωπαϊκά έργα, όπως η Κοινοπραξία Ευρωπαϊκής Ερευνητικής Υποδομής και το Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Φόρουμ Ερευνητικών Υποδομών. Ποσό ύψους 248 εκατ. ευρώ θα δαπανηθεί για Ε&Α σε ΜΜΕ, αυξάνοντας τον αριθμό «πρωτοπόρων στην τεχνολογία», καθώς και για τη γενικότερη βελτίωση της καινοτομίας των επιχειρήσεων.

Θα δαπανηθεί ποσό 792 εκατ. ευρώ για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ, με έμφαση στη γεωργία, στη βιομηχανία, στις υπηρεσίες και στην υδατοκαλλιέργεια. Η χρηματοδότηση από τα ΕΔΕΤ θα συμβάλει στην προβλεπόμενη αύξηση του αριθμού νεοφυών επιχειρήσεων που ιδρύονται κατά 3 % ετησίως, ιδίως σε καινοτόμους τομείς και τομείς έντασης γνώσης, και στη στήριξη της προβλεπόμενης ετήσιας αύξησης κατά 5 % του αριθμού των ΜΜΕ. Μέρος της χρηματοδότησης θα χρησιμοποιηθεί για να βοηθηθεί η Αυστρία να επιτύχει τους στόχους της όσον αφορά τη βελτίωση υφιστάμενων ή τη δημιουργία νέων ευρυζωνικών υποδομών για 2,3 εκατομμύρια κατοίκους αγροτικών περιοχών έως το 2030 και να επενδύσει στην αναδιάρθρωση και στον εκσυγχρονισμό περίπου 20 000 γεωργικών εκμεταλλεύσεων έως το 2023 καθώς και σε σχεδόν 650 έργα συνεργασίας.

Επιπλέον, ποσό 231 εκατ. ευρώ θα δαπανηθεί για τη μείωση των εκπομπών CO2σε όλους τους κλάδους της οικονομίας. Η προσπάθεια αυτή θα περιλαμβάνει την αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από τις επιχειρήσεις από 10 % σε 12-13 %, βοηθώντας τις να επιτύχουν ετήσια αύξηση 5 % στην αποδοτική χρήση των πόρων, καθώς και τη χρηματοδότηση τοπικών και περιφερειακών στρατηγικών μείωσης των εκπομπών CO2. Ποσό 1,27 δισ. ευρώ θα δαπανηθεί για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την πρόληψη των κινδύνων και τη διαχείριση των κινδύνων σε αγροτικές περιοχές και επιπλέον ποσό 1,28 δισ. ευρώ θα επενδυθεί για τη διατήρηση και την προστασία του περιβάλλοντος και την προώθηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων σε αγροτικές περιοχές. Κονδύλια του ΕΓΤΑΑ θα βοηθήσουν την Αυστρία στην αποκατάσταση, στη διατήρηση και στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας και των γεωργικών και δασοκομικών συστημάτων της με υψηλή αξία διατήρησης. Η Αυστρία επιθυμεί την υπαγωγή του 83 % των γεωργικών εκτάσεών της σε συμβάσεις διαχείρισης για τη στήριξη της βιοποικιλότητας / των τοπίων και του 78 % σε συμβάσεις διαχείρισης για τη βελτίωση της διαχείρισης του εδάφους. Το 75 % των γεωργικών εκτάσεων της χώρας θα λάβει στήριξη από το ΕΓΤΑΑ για την ανάπτυξη βιώσιμης διαχείρισης των υδάτων. Χρηματοδότηση από το ΕΤΘΑ θα δαπανηθεί για τη βελτίωση της βιωσιμότητας της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, τη βελτίωση των υδάτινων οικοσυστημάτων και της υδρόβιας βιοποικιλότητας και την αύξηση της ετήσιας παραγωγής της υδατοκαλλιέργειας της χώρας κατά 5 000 τόνους έως το 2023.

Χρηματοδότηση ύψους 123 εκατ. ευρώ από τα ΕΔΕΤ θα δαπανηθεί για την προώθηση βιώσιμης και ποιοτικής απασχόλησης και τη στήριξη της εργασιακής κινητικότητας, ιδίως με τη στήριξη της ολοκληρωμένης βιώσιμης ανάπτυξης σε επιλεγμένες αστικές και αγροτικές περιοχές και με τη βελτίωση της απασχολησιμότητας των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, των γυναικών, των νέων (ιδίως εκείνων από οικογένειες μεταναστών) και άλλων κοινωνικών ομάδων που διατρέχουν κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού. Ποσό 553 εκατ. ευρώ είναι διαθέσιμο για την προώθηση της κοινωνικής ένταξης καθώς και την καταπολέμηση της φτώχειας και των διακρίσεων· το συγκεκριμένο μέτρο προορίζεται κυρίως για τη στήριξη των νέων και των κοινωνικών ομάδων με μεταναστευτικές καταβολές (συμπεριλαμβανομένων των Ρομά). Ως εκ τούτου, το 19 % περίπου των κονδυλίων των ΕΔΕΤ παρέχει στήριξη στη χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Ποσό 243 εκατ. ευρώ πρόκειται να επενδυθεί σε εκπαίδευση, κατάρτιση και επαγγελματική κατάρτιση για δεξιότητες και διά βίου μάθηση, ιδίως για τη βελτίωση των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων μειονεκτούντων ατόμων νεαρής ηλικίας και τη στήριξη της διά βίου μάθησης και της επαγγελματικής κατάρτισης στη γεωργία και στη δασοκομία. Σχεδόν 610 000 άτομα αναμένεται ότι θα έχουν λάβει κατάρτιση έως το 2023.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Η Αυστρία σχεδιάζει να διαθέσει 3 εκατ. ευρώ σε χρηματοπιστωτικά μέσα για επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου μέσω του HighTechFund Linz στην Άνω Αυστρία, το οποίο παρέχει επιχειρηματικά κεφάλαια σε νέες επιχειρήσεις με τεχνολογικό προσανατολισμό στο στάδιο της εκκίνησης/έναρξης των δραστηριοτήτων τους καθώς και σε επιχειρήσεις που επεκτείνονται. Παρότι οι επενδύσεις σε χρηματοπιστωτικά μέσα είναι σημαντικά χαμηλότερες από εκείνες της περιόδου 2007-2013, η Αυστρία κατορθώνει να καλύψει τις ανάγκες της χρησιμοποιώντας υφιστάμενα εθνικά μέσα και, επομένως, δεν υπάρχει κενό το οποίο πρέπει να καλυφθεί από χρηματοπιστωτικά μέσα χρηματοδοτούμενα από τα ΕΔΕΤ.

Ποσό 27,2 εκατ. ευρώ (5 % του ΕΤΠΑ) θα δαπανηθεί για ολοκληρωμένη βιώσιμη αστική ανάπτυξη στη Βιέννη και στην Άνω Αυστρία. Στη Βιέννη θα συγχρηματοδοτηθεί το «Responsible River Modelling Centre» (Κέντρο υπεύθυνης μοντελοποίησης ποταμών), συμβάλλοντας στη στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη. Δοκιμαστικά, η επαρχία του Τιρόλου θα λάβει 5,5 εκατ. ευρώ για τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων σε επτά από τις υποπεριφέρειές της. Οι τοπικές συμπράξεις σε αγροτικές περιοχές αναμένεται να δημιουργήσουν 800 θέσεις απασχόλησης.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

2 (εθνικά)

1

1

10

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

978 349 432

3 937 551 997

6 965 000

1 061 990 384 1

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Η Αυστρία έχει εκπληρώσει όλες τις ισχύουσες εκ των προτέρων αιρεσιμότητες για αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ. Πριν από την έγκριση των προγραμμάτων, η Επιτροπή βεβαιώθηκε ότι η Αυστρία έχει θεσπίσει τις απαραίτητες κανονιστικές ρυθμίσεις για τη στήριξη της Ε&Κ, και ιδίως ότι διαθέτει στρατηγική «έξυπνης εξειδίκευσης» σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Τη χρηματοδότηση της Αυστρίας από τα ΕΔΕΤ θα συντονίζουν η ομοσπονδιακή καγκελαρία και η αυστριακή διάσκεψη για τον χωροταξικό σχεδιασμό (Austrian Conference on Spatial Planning). Η χώρα μείωσε τον αριθμό των προγραμμάτων ΕΔΕΤ από 13 κατά την περίοδο 2007-2013 σε 4, απλουστεύοντας την υλοποίησή τους. Διαθέτει σήμερα ένα εθνικό πρόγραμμα ΕΤΠΑ αντί εννέα περιφερειακών προγραμμάτων και ένα πρόγραμμα ΕΚΤ αντί δύο. Μείωσε επίσης τον αριθμό των διαχειριστικών αρχών από 11 σε 2. Ο αριθμός των ενδιάμεσων φορέων του ΕΤΠΑ μειώθηκε από 36 σε 16 και τόσο η ελεγκτική αρχή όσο και η αρχή πιστοποίησης του ΕΤΠΑ αυξάνουν τη διοικητική ικανότητά τους. Καθώς ένας σημαντικός ενδιάμεσος φορέας θα παύσει να δημιουργεί δαπάνες σχετικές με τη χρηματοδότηση από το ΕΚΤ, η Επιτροπή θα παρακολουθεί την ικανότητα της Αυστρίας όσον αφορά την απορρόφηση κονδυλίων του ΕΚΤ και θα επιδιώξει να επιβεβαιώσει την αξιοπιστία των νέων συστημάτων παρακολούθησης και ελέγχου.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Για την περαιτέρω μείωση του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους, η Αυστρία θα αναθεωρήσει τους εθνικούς της κανόνες επιλεξιμότητας όσον αφορά το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ και τις διατάξεις του νόμου της για τον προϋπολογισμό, ούτως ώστε να καταστούν περισσότερο συνεκτικοί και συνεπείς. Θα θεσπίσει επίσης συστήματα ηλεκτρονικής διαχείρισης, τα οποία θα καλύπτουν τις αιτήσεις και την υποβολή εκθέσεων, ενώ επίσης θα εξετάσει το ενδεχόμενο χρήσης απλουστευμένων επιλογών κόστους, κατ’ αποκοπή συντελεστών και τυποποιημένων κλιμάκων κόστους κατά μονάδα στους εθνικούς και περιφερειακούς κανόνες επιλεξιμότητας, κατά περίπτωση.    

1. Τα ΕΔΕΤ στο Βέλγιο

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Έπειτα από αρκετά έτη στασιμότητας, η οικονομία του Βελγίου επανήλθε σε ρυθμούς ανάπτυξης και κατέστη περισσότερο ανταγωνιστική, το δημοσιονομικό πλαίσιο βελτιώθηκε και το αυξανόμενο δημόσιο χρέος αναμένεται να σταθεροποιηθεί περίπου στο 107 % του ΑΕΠ το 2016. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει η ανάγκη διασφάλισης της δημοσιονομικής βιωσιμότητας της χώρας, καθώς και επιδίωξης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, αύξησης του ποσοστού απασχόλησης και συνέχισης της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας.

Οι επιδόσεις του Βελγίου, συγκρινόμενες με τους στόχους του στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και τις συστάσεις πολιτικής που διατύπωσε η ΕΕ στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δείχνουν ότι πρέπει να βελτιωθεί η λειτουργία της αγοράς εργασίας της χώρας, ιδίως μέσω της μείωσης των οικονομικών αντικινήτρων για εργασία, της διευκόλυνσης της πρόσβασης συγκεκριμένων ομάδων-στόχων στην αγορά εργασίας και της αντιμετώπισης των ελλείψεων και των αναντιστοιχιών δεξιοτήτων. Το Βέλγιο πρέπει να διασφαλίσει επίσης την εξέλιξη των μισθών σύμφωνα με την παραγωγικότητα. Επιπλέον, δίνοντας σαφέστερη έμφαση στον εκσυγχρονισμό, στην καινοτομία και στην Ε&Α, το Βέλγιο μπορεί να βελτιώσει περαιτέρω τις επιδόσεις του σε πτυχές της ανταγωνιστικότητας που δεν συνδέονται με έξοδα. Προκειμένου το Βέλγιο να επιτύχει τους στόχους του για τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου για το 2020, πρέπει να κάνει ευρύτερη χρήση βιώσιμων και πολυτροπικών μέσων μεταφοράς. Επιπλέον, τονώνοντας την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την ενεργειακή απόδοση, η χώρα θα βελτιώσει τη συνολική οικονομική αποδοτικότητά της, θα μειώσει την εξάρτησή της από τις εισαγωγές, θα ενισχύσει τη θέση του ισοζυγίου πληρωμών της, θα μειώσει την ευαισθησία της οικονομίας της στις εξωτερικές κρίσεις τιμών και θα μειώσει τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου.

Το Βέλγιο έχει σοβαρό και διογκούμενο πρόβλημα κυκλοφοριακής συμφόρησης, αλλά η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και οι περιφερειακές κυβερνήσεις του δεν έχουν λάβει ακόμη απτά μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος του.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Για την περίοδο 2014-2020, το Βέλγιο θα διοχετεύσει κονδύλια των ΕΔΕΤ σε βασικούς θεματικούς στόχους σε αντιστοιχία με εκείνους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

Περίπου 28 % των συνολικών κονδυλίων των ΕΔΕΤ που θα δαπανηθούν στο Βέλγιο προορίζονται για την προώθηση ενός επιχειρηματικού περιβάλλοντος φιλικού προς την καινοτομία. Αυτό θα καταστήσει με τη σειρά του τις ΜΜΕ περισσότερο ανταγωνιστικές, θα βελτιώσει τις επιδόσεις στην καινοτομία και στην έρευνα και θα τονώσει την ανάπτυξη της ηλεκτρονικής οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό, το Βέλγιο θα επικεντρωθεί στην ανάπτυξη συνεργειών μεταξύ επιχειρήσεων, κέντρων Ε&Α και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Περίπου 8 000 βελγικές επιχειρήσεις θα λάβουν στήριξη για παραγωγικές επενδύσεις και περίπου 1 000 επιχειρήσεις θα συνεργαστούν με ερευνητικά ιδρύματα. Ταυτόχρονα, περίπου 45 % των γεωργικών εκμεταλλεύσεων θα εκσυγχρονιστούν και θα αναδιαρθρωθούν ούτως ώστε να καταστούν περισσότερο ανταγωνιστικές.

Κονδύλια των ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν για να βοηθηθεί το Βέλγιο να επιτύχει ποσοστό απασχόλησης 73,2 % έως το 2020 (έναντι 67,3 % το 2014). Επενδύσεις ύψους 1,1 δισ. ευρώ θα διοχετευθούν για την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου και τη βελτίωση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, βελτιώνοντας την εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα, προωθώντας την κοινωνική ένταξη και βοηθώντας τις πλέον ευάλωτες ομάδες της κοινωνίας (ιδίως τους νέους και τους μακροχρόνια άνεργους) να βρουν εργασία. Στόχος είναι η παροχή συνδρομής σε περίπου 460 000 άτομα για να βρουν εργασία, να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση, να επιστρέψουν στην εκπαίδευση ή να παρακολουθήσουν προγράμματα κατάρτισης.

Όσον αφορά την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή, 657 εκατ. ευρώ θα δαπανηθούν για την προώθηση της βιώσιμης και αποδοτικής χρήσης των φυσικών πόρων και την παροχή επενδύσεων για τη στήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, ιδίως μέσω επενδύσεων στην ενεργειακή απόδοση. Στο διάστημα από το 2014 έως το 2020, θα δαπανηθούν 114 εκατ. ευρώ από κονδύλια των ΕΔΕΤ για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων (εταιρικές εγκαταστάσεις, δημόσια κτίρια και κατοικίες) και τη βελτίωση της τηλεθέρμανσης και της συμπαραγωγής υψηλής απόδοσης. Σχέδια υποστηριζόμενα από τα ΕΔΕΤ θα βοηθήσουν το Βέλγιο στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά περίπου 11 000 τόνους ισοδυνάμου CO2 και στη δημιουργία 11 MW πρόσθετης ικανότητας παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Ποσό 64 εκατ. ευρώ θα διατεθεί για τη μετάβαση σε έναν ενεργειακά αποδοτικό κλάδο μεταφορών απαλλαγμένο από εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Θα συνεχιστεί η επικέντρωση των κονδυλίων των ΕΔΕΤ που προορίζονται για την αλιεία στη βελτίωση της βιωσιμότητας της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας καθώς και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και της υδρόβιας βιοποικιλότητας και στη μείωση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων. Όσον αφορά τον αγροτικό τομέα, ο εκσυγχρονισμός της γεωργίας στο Βέλγιο θα πρέπει να συνοδεύεται από πρακτικές βιώσιμης γεωργίας και οικολογική διαχείριση της γης καθώς και επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες. Περισσότερα από 85 000 εκτάρια γης προορίζονται να λάβουν στήριξη για την ανάπτυξη της βιολογικής γεωργίας, ενώ θα εφαρμοστούν γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα τα οποία θα προστατεύσουν περισσότερα από 160 000 εκτάρια γης.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Το Βέλγιο διαθέτει περίπου 98 εκατ. ευρώ για χρηματοπιστωτικά μέσα, τα οποία στηρίζουν κυρίως τις ΜΜΕ και την ενεργειακή απόδοση. Τα μέσα σχεδιάζεται να χρησιμοποιηθούν στη Βαλονία και στις Βρυξέλλες, αλλά όχι στη Φλάνδρα. Το Βέλγιο θα πρέπει να εξετάσει διεξοδικότερα το ενδεχόμενο χρήσης χρηματοπιστωτικών μέσων χρηματοδοτούμενων από τα ΕΔΕΤ παράλληλα με τα υφιστάμενα εθνικά και περιφερειακά μέσα.

Στόχος των στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων είναι να καλύψουν περίπου 70 % του αγροτικού πληθυσμού στη Φλάνδρα και ένα τρίτο του αγροτικού πληθυσμού στη Βαλονία.

Για τη Φλάνδρα προβλέπονται τρεις ολοκληρωμένες χωρικές επενδύσεις (ΟΧΕ) (Λιμβούργο, Κέμπεν και Δυτική Φλάνδρα). Τα προγράμματα για την περιφέρεια Βρυξελλών είναι εξ ολοκλήρου αστικά. Οι ΟΧΕ του Λιμβούργου και του Κέμπεν θα αντιμετωπίσουν προβλήματα που σχετίζονται με τη βιομηχανική ανασυγκρότηση.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

7 (περιφερειακά)

2

1

7

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

2 020 742 087

647 797 759

41 746 051

1 378 392 541 2

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Η εκ των προτέρων αιρεσιμότητα που αφορά τη στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης δεν πληρούται ακόμη στο ακέραιο για τη Βαλονία και την περιφέρεια Βρυξελλών και, ως εκ τούτου, καταρτίστηκαν σχέδια δράσης. Για την περιφέρεια Βρυξελλών υπάρχει επίσης ένα σχέδιο δράσης για ζητήματα ενέργειας στο πλαίσιο του προγράμματος ΕΤΠΑ.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Για την περίοδο 2014-2020, η Βαλονία αποφάσισε να συνεχίσει την πρακτική των κοινών επιτροπών παρακολούθησης ΕΤΠΑ-ΕΚΤ. Για το ΕΓΤΑΑ προβλέπονται χωριστές επιτροπές παρακολούθησης.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι διαχειριστικές αρχές των ΕΔΕΤ σχεδιάζουν επί του παρόντος εκτενή χρήση των απλουστευμένων επιλογών κόστους. Η αυξημένη χρήση ΤΠΕ έχει μειώσει σημαντικά τον διοικητικό φόρτο για τους αποδέκτες της χρηματοδότησης και τις δημόσιες αρχές.

1. Τα ΕΔΕΤ στη Βουλγαρία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Οι οικονομικές επιδόσεις της Βουλγαρίας παραμένουν υποτονικές κατά την περίοδο μετά την κρίση. Μετά την κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας το 2009, η ανάπτυξη κυμαίνεται στο 1 % περίπου ετησίως. Διαρθρωτικά προβλήματα, όπως οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων στην αγορά εργασίας, η συνεχής συρρίκνωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, η χαμηλότερη παραγωγικότητα της εργασίας και η υψηλότερη ένταση ενέργειας της παραγωγής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και η μη αποδοτική διαχείριση των φυσικών πόρων, όπως τα ύδατα, αποτελούν εμπόδια στη μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξη. Οι δημόσιες υπηρεσίες είναι αναποτελεσματικές και κακής ποιότητας, λόγω της περιορισμένης προόδου των διοικητικών και δικαστικών μεταρρυθμίσεων. Συναφώς, οι συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου επικεντρώθηκαν στην αγορά εργασίας, στην κοινωνική ένταξη, στην ποιότητα της εκπαίδευσης, στο φιλικό προς την καινοτομία επιχειρηματικό περιβάλλον, στην ενεργειακή απόδοση και στην ανάπτυξη διοικητικών ικανοτήτων. Οι προτεραιότητες αυτές αντικατοπτρίζονται στα προγράμματα ΕΔΕΤ για την περίοδο 2014-2020 στη Βουλγαρία, των οποίων τα κονδύλια θα επενδυθούν και στους 11 θεματικούς στόχους.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Τα ΕΔΕΤ θα συμβάλουν στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης, στη διασφάλιση ανθρώπινου κεφαλαίου υψηλής ποιότητας μέσω καλύτερης εκπαίδευσης, στην αναβάθμιση των προσόντων και των δεξιοτήτων και στη βελτίωση της υγείας και της υγειονομικής περίθαλψης, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους, στους ηλικιωμένους και στις μειονεκτούσες ομάδες του πληθυσμού, όπως οι Ρομά. Στόχος της Βουλγαρίας είναι η αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των ατόμων ηλικίας από 20 έως 64 ετών από 63,5 % το 2013 σε 76 % το 2020. Για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (55-64 ετών), ο στόχος απασχόλησης για το 2020 είναι 53 %, ενώ για την ανεργία των νέων ο στόχος για το 2020 είναι 7 %. Για την προαγωγή της κοινωνικής ένταξης των λιγότερο προνομιούχων και περισσότερο ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού της, η Βουλγαρία έχει θέσει ως στόχο τη μείωση κατά 260 000 των ατόμων που ζουν σε συνθήκες φτώχειας έως το 2020. Επίσης, θα παρασχεθεί βελτιωμένη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη σε αρκετές χιλιάδες παιδιά, συμπεριλαμβανομένων παιδιών με αναπηρίες.

Τα ΕΔΕΤ αναμένεται να αναβαθμίσουν τα προσόντα περίπου 100 000 ατόμων, να βοηθήσουν στην εξεύρεση εργασίας 28 000 άτομα που αναζητούν εργασία, να χρηματοδοτήσουν μέτρα απασχόλησης και κατάρτισης που θα βοηθήσουν 17 000 νέους, καθώς και να παράσχουν διά βίου μάθηση σε 160 000 μαθητές. Στον τομέα της εκπαίδευσης, περίπου 1 500 σχολεία θα λάβουν στήριξη από τα ΕΔΕΤ, παρέχοντας σε 160 000 μαθητές την ευκαιρία να αναπτύξουν τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους. Περίπου 30 000 φοιτητές πανεπιστημίου θα λάβουν υποτροφίες, ενώ χιλιάδες μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα λάβουν υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού και κατάρτιση σε πραγματικό περιβάλλον εργασίας.

Τα ΕΔΕΤ θα συμβάλουν στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος της Βουλγαρίας ενισχύοντας τη βασισμένη στη γνώση ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ. Στη Βουλγαρία, έως το 2020, ποσοστό 1,5 % του ΑΕΠ θα πρέπει να δαπανάται για Ε&Α. Τα ΕΔΕΤ θα διαθέσουν 528 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της καινοτομίας σε επιχειρήσεις, τη δημιουργία καινοτόμων νεοφυών επιχειρήσεων και τη βελτίωση των υποδομών καινοτομίας και έρευνας.

Κονδύλια των ΕΔΕΤ θα δαπανηθούν για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και του φιλικού προς το περιβάλλον χαρακτήρα 3 500 γεωργικών εκμεταλλεύσεων και 120 επιχειρήσεων στον τομέα της δασοκομίας, καθώς και για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης τόσο στη γεωργία όσο και σε μη γεωργικούς τομείς σε αγροτικές περιοχές. Περισσότεροι από 4 000 ιδιοκτήτες μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων θα λάβουν στήριξη για την ανάπτυξη των εκμεταλλεύσεών τους και 1 630 γεωργοί νεαρής ηλικίας θα λάβουν ενισχύσεις έναρξης δραστηριότητας. Στον τομέα της αλιείας, κονδύλια των ΕΔΕΤ θα δαπανηθούν σε επενδύσεις και καινοτομία για τη μείωση του αρνητικού αντικτύπου των αλιευτικών δραστηριοτήτων στο θαλάσσιο περιβάλλον και θα στηρίξουν ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας και της μεταποίησης.

Οι επενδύσεις με κονδύλια των ΕΔΕΤ στη Βουλγαρία αναμένεται να έχουν ως αποτέλεσμα αύξηση κατά 25 % της ενεργειακής απόδοσης των νοικοκυριών, της βιομηχανίας, των υπηρεσιών και των μεταφορών. Έως το 2020 το ποσοστό της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας στη Βουλγαρία αναμένεται να ανέλθει σε 16 %. Κονδύλια των ΕΔΕΤ θα επενδυθούν επίσης στη διαχείριση των υδάτων και των αποβλήτων, στη διατήρηση των φυσικών πόρων και της βιοποικιλότητας και στην πρόληψη των κινδύνων που απορρέουν από την κλιματική αλλαγή.

Ποσό 1,6 δισ. ευρώ από κονδύλια των ΕΔΕΤ θα διατεθεί για την αναβάθμιση των υποδομών μεταφορών της Βουλγαρίας, παρέχοντας καλύτερες συνδέσεις μεταξύ περιφερειών και με γειτονικές χώρες, βελτιώνοντας την πρόσβαση σε υπηρεσίες και τονώνοντας το εμπόριο και τον τουρισμό: θα κατασκευαστούν 190 χλμ. σιδηροδρομικού δικτύου στο πλαίσιο του ΔΕΔ-Μ, 62 χλμ. οδικού δικτύου στο πλαίσιο του ΔΕΔ-Μ, και 8 χλμ. γραμμών στο μετρό της Σόφιας, αυξάνοντας στην τελευταία αυτή περίπτωση τον αριθμό των διαδρομών με μετρό από 80 σε 105 εκατομμύρια ετησίως έως το 2023.

Η χρηστή διακυβέρνηση είναι μία από τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Βουλγαρία. Απαιτείται κατάλληλη διαχείριση και ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων στη δημόσια διοίκηση και στο δικαστικό σύστημα. Για τον λόγο αυτό, τα ΕΔΕΤ θα διατεθούν στην ανάπτυξη τομέων όπως η ηλεκτρονική διακυβέρνηση και η ηλεκτρονική δικαιοσύνη και στη δημιουργία ποιοτικών υπηρεσιών για πολίτες και επιχειρήσεις. Έως το 2020, ο χρόνος που απαιτείται για την παροχή δημόσιων διοικητικών υπηρεσιών αναμένεται να μειωθεί, σε σύγκριση με το 2013, κατά 50 % και η μέση διάρκεια των ποινικών και αστικών διαδικασιών, κατά 10 %.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Ποσό 612 εκατ. ευρώ από τους προϋπολογισμούς του ΕΤΠΑ, του Ταμείου Συνοχής και του ΕΚΤ προορίζεται να διατεθεί για χρηματοπιστωτικά μέσα, ήτοι αύξηση 70 % σε σύγκριση με την περίοδο 2007-2013. Το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης θα διοχετευτεί στην ενεργειακή απόδοση, στους τομείς των αποβλήτων και των υδάτων, στις ΜΜΕ, στην αστική ανάπτυξη και στον τουρισμό. Η Βουλγαρία εντάχθηκε επίσης στην πρωτοβουλία για τις ΜΜΕ συνεισφέροντας 102 εκατ. ευρώ.

Τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν επίσης για να συμβάλουν στην τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων σε αγροτικές περιοχές και περιοχές που εξαρτώνται από την αλιεία, με τη δημιουργία 600 θέσεων εργασίας. Το ένα τρίτο του αγροτικού πληθυσμού της Βουλγαρίας πρόκειται να επωφεληθεί από τη βελτίωση των υποδομών με τη βοήθεια των ΕΔΕΤ.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

7 (εθνικά)

1

1

8

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

7 422 791 277

2 366 716 966

88 066 622

701 131 995 3

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Τρεις από τις εκ των προτέρων αιρεσιμότητες που αφορούν το ΕΤΘΑ και 7 από τις 11 θεματικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες παραμένουν ανεκπλήρωτες, ιδίως όσον αφορά την έξυπνη εξειδίκευση, τα ύδατα, τις μεταφορές, την υγεία και την ψηφιακή ανάπτυξη, όπως και η κρίσιμη γενική εκ των προτέρων αιρεσιμότητα που αφορά τις δημόσιες συμβάσεις. Ωστόσο, η Βουλγαρία έχει θεσπίσει σχέδια δράσης για την εκπλήρωση όλων των εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων το αργότερο έως το τέλος του 2016.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Ο προγραμματισμός, η διαχείριση, η παρακολούθηση και ο έλεγχος των προγραμμάτων των ΕΔΕΤ στη Βουλγαρία υπάγονται στην αρμοδιότητα του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, ο οποίος είναι αρμόδιος για τη διαχείριση των κονδυλίων της ΕΕ και την κεντρική μονάδα συντονισμού στο υπουργικό συμβούλιο. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης αναλαμβάνει τον συντονισμό και προεδρεύει του συμβουλίου για τον συντονισμό της διαχείρισης των κονδυλίων της ΕΕ, στο οποίο συμμετέχουν όλα τα υπουργεία που έχουν αρμοδιότητες σχετικές με κονδύλια της ΕΕ.

Τα διάφορα προγράμματα ΕΔΕΤ περιλαμβάνουν μέτρα για την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των φορέων που είναι αρμόδιοι για τον συντονισμό, τη διαχείριση, την υλοποίηση, τις πληρωμές και τον έλεγχο. Δικαιούχοι έργων, όπως δήμοι, το δικαστικό σύστημα και θεσμικοί δικαιούχοι στον κλάδο των μεταφορών, είναι επίσης επιλέξιμοι για συνδρομή με σκοπό την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητάς τους. Διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η Παγκόσμια Τράπεζα και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, παρέχουν εμπειρογνωμοσύνη.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι βουλγαρικές αρχές καταβάλλουν προσπάθειες για τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους έργων, ψηφιοποιώντας όπου είναι εφικτό την επικοινωνία μεταξύ δικαιούχων και διαχειριστικών αρχών. Αυτό περιλαμβάνει την ηλεκτρονική υποβολή προτάσεων έργων και εκθέσεων σχετικών με τα έργα, καθώς και την απλούστευση και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διοικητικών διαδικασιών. Για παράδειγμα: τα έντυπα των αιτήσεων και των εκθέσεων θα είναι τυποποιημένα, θα θεσπιστούν κανόνες για απλουστευμένες επιλογές κόστους κατά τη δήλωση δαπανών, και τα διάφορα όργανα ελέγχου και επιθεώρησης θα συντονίζουν τις επιθεωρήσεις τους.    

1. Τα ΕΔΕΤ στην Κροατία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Η παρατεταμένη ύφεση μείωσε το πραγματικό ΑΕΠ της Κροατίας κατά περίπου 12,5 %, ενώ το ποσοστό ανεργίας της χώρας διπλασιάστηκε από 8,6 % το 2008 σε 17,3 % το 2014. Τα τελευταία χρόνια αναδείχθηκε η ανάγκη για διαρθρωτικές αλλαγές, ιδίως για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών ανισορροπιών, την υλοποίηση μεταρρύθμισης της αγοράς εργασίας, την ανάπτυξη βιώσιμων συστημάτων κοινωνικής προστασίας και υγείας, τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και του δικαστικού συστήματος. Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου οι εθνικές αρχές υλοποίησαν σύνολο μεταρρυθμίσεων. Σημαντικό μέρος των 10,676 δισ. ευρώ που διατίθενται από τα ΕΔΕΤ για την περίοδο 2014-2020 προορίζεται για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και την επίτευξη εθνικών στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Τα κονδύλια των ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν επίσης για την τόνωση της Ε&Α&Κ στην Κροατία, καθιστώντας την οικονομία της περισσότερο καινοτόμο και ανταγωνιστική και βοηθώντας την να επιτύχει την εθνική της δέσμευση για δαπάνες σε Ε&Α οι οποίες θα ανέλθουν σε ποσοστό 1,4 % του ΑΕΠ έως το 2020 (ποσοστό 2012: 0,75 %). Στόχος της Κροατίας είναι επίσης η αύξηση της προστιθέμενης αξίας ανά υπάλληλο στις ΜΜΕ κατά 50 % έως το 2023.

Η Κροατία εμφανίζει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά συμμετοχής στην αγορά εργασίας στην ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τους νέους, τα άτομα με χαμηλό επίπεδο ειδίκευσης, τους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας και τις γυναίκες. Εθνικός στόχος της Κροατίας είναι η επίτευξη ποσοστού απασχόλησης 65,2 % έως το 2020 (ποσοστό 2012: 55,4 %), με ιδιαίτερη έμφαση στην αύξηση της απασχολησιμότητας των νέων εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης. Στο πλαίσιο αυτό, τα ΕΔΕΤ θα αντιμετωπίσουν την αναντιστοιχία των δεξιοτήτων των εργαζομένων μέσω της μεταρρύθμισης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης καθώς και μέσω της στήριξης της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και της διά βίου μάθησης. Κονδύλια θα δαπανηθούν επίσης για τη στήριξη της αυτοαπασχόλησης και τη μείωση της μακροχρόνιας ανεργίας.

Η Κροατία θα δαπανήσει κονδύλια των ΕΔΕΤ στην κατασκευή υποδομών οι οποίες μπορούν να τονώσουν την οικονομική ανάπτυξη: έμφαση θα δοθεί στην ανάπτυξη βασικών δικτύων (ΔΕΔ-Μ), στις βιώσιμες αστικές μεταφορές και στη βελτίωση της προσπελασιμότητας των περιφερειών της. Επιπλέον, στόχος της Κροατίας είναι η επέκταση της ευρυζωνικής κάλυψης σε ποσοστό 53 % των νοικοκυριών έως το 2023 (έναντι 33 % το 2013).

Τα κονδύλια των ΕΔΕΤ θα δαπανηθούν επίσης για την εφαρμογή του περιβαλλοντικού κεκτημένου της ΕΕ: στόχος είναι η βελτίωση των υπηρεσιών υδροδότησης και επεξεργασίας λυμάτων για ένα εκατομμύριο κατοίκους έως το 2023. Κονδύλια θα χρησιμοποιηθούν επίσης για τη μείωση του ποσοστού των αστικών αποβλήτων που διατίθενται σε χώρους υγειονομικής ταφής από 83 % το 2012 σε 35 %, τη θέσπιση του 40 % του πλαισίου διαχείρισης του δικτύου Natura 2000 της Κροατίας και τη διάθεση πληροφοριών για την ποιότητα του αέρα στο 100 % του πληθυσμού στις αστικές περιοχές. Περισσότερα από 160 εκατ. ευρώ από τα κονδύλια των ΕΔΕΤ θα επενδυθούν στην παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ενώ η μέση ετήσια ζήτηση για θέρμανση και ψύξη σε ανακαινισμένα δημόσια κτίρια αναμένεται να είναι 50 kWh/m2 έως το 2023 (το 2013 ήταν 250 kWh/m2).

Η Κροατία βρίσκεται αντιμέτωπη με κοινωνικές προκλήσεις, οι οποίες λαμβάνουν τη μορφή υψηλών επιπέδων φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού· ο εθνικός στόχος είναι η μείωση του αριθμού των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού κατά 150 000 έως το 2020. Για την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου, κονδύλια των ΕΔΕΤ θα επενδυθούν στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης και της ένταξης στην αγορά εργασίας για τις ευάλωτες ομάδες, στη βελτίωση της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη και σε υψηλής ποιότητας κοινωνικές υπηρεσίες (συμπεριλαμβανομένης της στήριξης για τη μετάβαση από τις θεσμικές υπηρεσίες σε υπηρεσίες που παρέχονται σε επίπεδο κοινότητας), στην πρόληψη και στην αντιμετώπιση των διακρίσεων, στην ανάπτυξη κοινωνικής επιχειρηματικότητας και στην υλοποίηση έργων αστικής ανάπλασης.

Τέλος, κονδύλια των ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη της εθνικής μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης της Κροατίας μέσω καλύτερης και χρηστής διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, κατάργησης περιττών διαδικασιών, ανάπτυξης της ηλεκτρονικής διοίκησης και καταπολέμησης της διαφθοράς. Επιπλέον, θα αναπτυχθεί περαιτέρω ο διάλογος με τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών και το δικαστικό σύστημα θα καταστεί περισσότερο αποτελεσματικό επιταχύνοντας τις νομικές διαδικασίες και διασφαλίζοντας αμεροληψία.

Τα ΕΔΕΤ θα συμβάλουν στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και του φιλικού προς το περιβάλλον χαρακτήρα των τομέων της παραγωγής ειδών διατροφής, της υδατοκαλλιέργειας και της αλιείας της Κροατίας. Κονδύλια θα χρησιμοποιηθούν για την αναδιάρθρωση και τον εκσυγχρονισμό άνω των 1 800 γεωργικών εκμεταλλεύσεων, τη χορήγηση ενισχύσεων έναρξης δραστηριότητας σε τουλάχιστον 1 000 γεωργούς νεαρής ηλικίας, βελτιώνοντας έτσι την ανανέωση των γενεών στις αγροτικές περιοχές, και τη στήριξη της χρήσης συμβάσεων διαχείρισης της βιοποικιλότητας που θα καλύψουν περισσότερα από 101 000 εκτάρια γεωργικής γης. Η Κροατία στοχεύει επίσης στην επίτευξη ισορροπημένης περιφερειακής ανάπτυξης και στη μείωση της οικονομικής ύφεσης στις αγροτικές περιοχές, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης εναλλακτικών οικονομικών δραστηριοτήτων. Επιπλέον, τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση και τη διαφοροποίηση της τοπικής οικονομίας σε παράκτιες περιοχές, την ενίσχυση των δυνατοτήτων ανάπτυξης της χώρας στους τομείς της θάλασσας και της ναυτιλίας, στη βελτίωση της βιωσιμότητας της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας και στην ενίσχυση των υδάτινων οικοσυστημάτων και της υδρόβιας βιοποικιλότητας. Ειδικότερα, προβλέπεται ότι ο όγκος της παραγωγής υδατοκαλλιέργειας θα αυξηθεί κατά 400 %.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Η Κροατία προβλέπει ότι θα διαθέσει περισσότερα από 440 εκατ. ευρώ από τα κονδύλια των ΕΔΕΤ σε χρηματοπιστωτικά μέσα για την παροχή στήριξης στις ΜΜΕ, στην Ε&Α&Κ, στην ενεργειακή απόδοση, στις αστικές μεταφορές, στην αυτοαπασχόληση και στην κοινωνική επιχειρηματικότητα. Δεδομένου ότι η χώρα δεν διέθετε χρηματοπιστωτικά μέσα στην προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού, πρόκειται για ένα φιλόδοξο πρόγραμμα. Η Κροατία πρέπει να εξετάσει διεξοδικότερα το ενδεχόμενο χρήσης χρηματοπιστωτικών μέσων για τις ΤΠΕ, την αστική ανάπτυξη και τις υποδομές μεταφορών.

Η Κροατία θα διαθέσει τουλάχιστον 400 εκατ. ευρώ σε ολοκληρωμένες χωρικές επενδύσεις, που θα χρησιμοποιηθούν για βιώσιμη αστική ανάπτυξη, και σε έργα τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων σε αγροτικές περιοχές, στους τομείς της αλιείας και της ναυτιλίας. Στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης στο πλαίσιο του LEADER θα καλύψουν 1,5 εκατομμύρια άτομα σε αγροτικές περιοχές κατά την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

2 (εθνικά)

1

1

9

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

8 463 255 776

2 026 222 500

252 643 138

1 201 084 956 4

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Πριν από το τέλος του 2016, η Κροατία θα έχει θεσπίσει ένα σύνολο στρατηγικών και επενδυτικών σχεδίων για την εκπλήρωση των εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των κονδυλίων των ΕΔΕΤ. Μεταξύ άλλων, σχεδιάζει να θεσπίσει στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης, ευρυζωνική και ψηφιακή στρατηγική, στρατηγική για τη διαχείριση των φυσικών κινδύνων, στρατηγική για την τιμολόγηση του ύδατος, σχέδιο διαχείρισης λεκάνης απορροής ποταμών, σχέδια διαχείρισης αποβλήτων και προγράμματα για την πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων, ολοκληρωμένη στρατηγική μεταφορών, γενικό ρυθμιστικό σχέδιο για τα νοσοκομεία, πρόγραμμα για την ανάπτυξη του συστήματος επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και στρατηγική για την ανάπτυξη της δημόσιας διοίκησης. Δύο από τις εκ των προτέρων αιρεσιμότητες που αφορούν το ΕΤΘΑ, οι οποίες σχετίζονται με τη διοικητική ικανότητα για την εφαρμογή του ελέγχου και της υποβολής εκθέσεων σχετικά με την αλιευτική ικανότητα, έχουν εκπληρωθεί μόνον εν μέρει· τα σχέδια δράσης για την εκπλήρωσή τους θα πρέπει να εφαρμοστούν έως την 31η Δεκεμβρίου 2016.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Εθνική (κυβερνητική) συντονιστική επιτροπή θα συντονίζει την εφαρμογή των τεσσάρων εθνικών προγραμμάτων και των προγραμμάτων ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας. Λαμβανομένης υπόψη της κατακόρυφης αύξησης των κονδυλίων που διατίθενται στην Κροατία από τα ΕΔΕΤ κατά την περίοδο 2014-2020, οι τεχνικές και διοικητικές ικανότητες αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά, τόσο στο επίπεδο του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου όσο και στο επίπεδο των δικαιούχων.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Θα αναπτυχθούν διάφορα εργαλεία, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ένας δικτυακός τόπος για τους δικαιούχους, ένας συντονισμένος μηχανισμός για την παροχή πληροφοριών σχετικά με τα ΕΔΕΤ, καθώς και η απλούστευση των διαδικασιών για την υποβολή και την επιλογή σχεδίων. Η Κροατία έχει εξετάσει επίσης το ενδεχόμενο χρήσης απλουστευμένων επιλογών κόστους.    

1. Τα ΕΔΕΤ στην Κύπρο

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Ως προϋπόθεση για τη χορήγηση στην Κύπρο της χρηματοδοτικής δέσμης ύψους 10 δισ. ευρώ (η οποία περιλαμβάνει 9 δισ. ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και 1 δισ. ευρώ από το ΔΝΤ), η χώρα εφαρμόζει πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής το οποίο καλύπτει την περίοδο 2013-2016.

Στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων οικονομικών δυσκολιών, η Κύπρος καταγράφει υστέρηση όσον αφορά ορισμένους από τους εθνικούς στόχους της στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Για παράδειγμα, τα τρέχοντα ποσοστά απασχόλησης και φτώχειας στη χώρα αποκλίνουν σημαντικά από τους εθνικούς στόχους. Παρότι οι δύο δείκτες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» που αφορούν την εκπαίδευση βελτιώθηκαν το 2014 και ανταποκρίνονται αμφότεροι στους εθνικούς στόχους, η Κύπρος έχει το χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ όσον αφορά την απασχολησιμότητα των προσφάτως αποφοιτησάντων (64,9 % έναντι του μέσου όρου της ΕΕ που ήταν 80,7 % το 2013). Το ποσοστό του ΑΕΠ που δαπανά η Κύπρος σε Ε&Α παραμένει ελαφρώς κατώτερο του εθνικού στόχου. Οι δείκτες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» που αφορούν το κλίμα κινούνται βάσει των στόχων: ο δείκτης ενεργειακής απόδοσης για το 2013 υπερέβη τον ενδιάμεσο ετήσιο στόχο, ο δε δείκτης που αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κινείται ικανοποιητικά. Ωστόσο, οι περιβαλλοντικές επιδόσεις της Κύπρου παραμένουν πολύ κακές, ιδίως όσον αφορά τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων, τομέας στον οποίο τα επίπεδα ανακύκλωσης είναι χαμηλά.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Τα προγράμματα ΕΔΕΤ για την περίοδο 2014-2020 έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα τρεις βασικές προτεραιότητες: 1) ανταγωνιστικότητα· 2) απασχόληση και κοινωνική ένταξη· και 3) βιώσιμη χρήση και προστασία των φυσικών πόρων.

Το κονδύλια των ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν για τη διαφοροποίηση της διάρθρωσης της οικονομίας και για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς της ενισχύοντας την επιχειρηματική καινοτομία και ενθαρρύνοντας τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων και ερευνητικών εγκαταστάσεων στους τομείς που προσδιορίζονται στη στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης. Θα προωθηθούν η επιχειρηματικότητα και η ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ, ιδίως στους τομείς του τουρισμού, των ειδών διατροφής και της υδατοκαλλιέργειας (αύξηση της παραγωγής κατά 46 %). Τα κονδύλια των ΕΔΕΤ αναμένεται να στηρίξουν περισσότερες από 600 ΜΜΕ και να δημιουργήσουν 1 200 νέες θέσεις απασχόλησης, ενώ το ποσοστό του ΑΕΠ που δαπανάται σε Ε&Α αναμένεται να αυξηθεί από 0,47 % του ΑΕΠ το 2012 σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2020, επιτυγχάνοντας επίσης μόχλευση ιδιωτικών επενδύσεων. Τα ΕΔΕΤ θα στηρίξουν επίσης επενδύσεις στον τομέα της αλιείας για τη μείωση του αρνητικού αντικτύπου των αλιευτικών δραστηριοτήτων στο θαλάσσιο περιβάλλον και θα στηρίξουν ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας και της μεταποίησης. Η Κύπρος προβλέπει ότι θα δώσει ώθηση στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση και την ψηφιακή επιχειρηματικότητα μέσω επενδύσεων σε ΤΠΕ, καθώς και ότι θα αυξήσει τη χρήση των ΤΠΕ από τις ΜΜΕ. Προβλέπει επίσης ότι η ευρυζωνική κάλυψη υψηλής ταχύτητας θα ανέλθει σε 50 % των νοικοκυριών, ενώ η χρήση των ΤΠΕ από το κοινό και τις ΜΜΕ αναμένεται να αυξηθεί κατά 10 % και 6 % αντίστοιχα.

Τα ΕΔΕΤ θα επενδύσουν στην απασχόληση και την κοινωνική συνοχή, συμβάλλοντας στην αύξηση των ευκαιριών απασχόλησης, με έμφαση σε ευάλωτες ομάδες, όπως οι άνεργοι, οι μακροχρόνια άνεργοι και, ιδίως, οι νέοι. Για τη στήριξη της τελευταίας αυτής ομάδας θα χρησιμοποιηθεί επίσης η πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων (ΠΑΝ). Περισσότεροι από 14 000 άνεργοι αναμένεται να επωφεληθούν από τις παρεμβάσεις των ΕΔΕΤ, εκ των οποίων οι περισσότεροι (9 000) είναι νέοι. Εξ αυτών, 5 800 θα λάβουν στήριξη στο πλαίσιο της ΠΑΝ και οι υπόλοιποι από το ΕΚΤ. Χάρη στη στήριξη των ΕΔΕΤ, το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας και απασχόλησης αναμένεται να αυξηθεί ώστε να επιτευχθεί ο στόχος του 75-77 % το 2020 (το 2014 ήταν 67,3 %). Η χρηματοδότηση των ΕΔΕΤ αναμένεται να βελτιώσει επίσης τη δημόσια διοίκηση. Επιπλέον, θα βελτιώσει την κοινωνική συνοχή βοηθώντας ευάλωτα άτομα να συμμετάσχουν στην αγορά εργασίας και στηρίζοντας τη δημιουργία 180 κοινωνικών επιχειρήσεων. Αυτό θα βοηθήσει την Κύπρο να επιτύχει τον στόχο μείωσης της φτώχειας σε 19,3 % το 2020 (από 27,8 % το 2013). Τα ΕΔΕΤ αναμένεται επίσης να συμβάλουν στη βελτίωση της διά βίου μάθησης και της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, ιδίως με την παροχή δεξιοτήτων οι οποίες να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

Τα κονδύλια θα βοηθήσουν τη μετάβαση της Κύπρου σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και αποδοτικής χρήσης των πόρων προωθώντας την ενεργειακή απόδοση (στόχος για το 2020 14,3 % έναντι 12,3 % το 2011) και την κατανάλωση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (13 % το 2020 έναντι 7,7 % το 2011). Επιπλέον, περίπου 3 500 νοικοκυριά θα βοηθηθούν με σκοπό τη βελτίωση της κατανάλωσης ενέργειας εκ μέρους τους και την υπαγωγή τους σε καλύτερη κατηγορία ενεργειακής απόδοσης.

Κονδύλια των ΕΔΕΤ θα δαπανηθούν για την αντιμετώπιση της επιτακτικής ανάγκης συμμόρφωσης της Κύπρου με τις απαιτήσεις της ΕΕ στους τομείς της διαχείρισης των στερεών και υγρών αποβλήτων. Η Κύπρος αναμένεται να αυξήσει το ποσοστό ανακύκλωσης σε 50 %, ενώ 2 300 νοικοκυριά (σε όρους ισοδυνάμου πληθυσμού) θα επωφεληθούν από τη βελτίωση του συστήματος επεξεργασίας λυμάτων. Τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν επίσης για την ολοκλήρωση των επενδύσεων στον λιμένα ΔΕΔ-Μ της Κύπρου και στις συνδέσεις του. Ως εκ τούτου, η μεταφορά εμπορευμάτων αναμένεται να αυξηθεί από 300 000 σε 1 εκατομμύριο μονάδες TEU. Βελτιώσεις της κινητικότητας με αστικές μεταφορές, ιδίως στη Λευκωσία, αναμένεται να έχουν ως αποτέλεσμα τον διπλασιασμό των χρηστών των δημόσιων μεταφορών.

Η στήριξη του ΕΓΤΑΑ θα επικεντρωθεί σε επενδύσεις για την προώθηση της βιώσιμης διαχείρισης και χρήσης των φυσικών πόρων, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σε αγροτικές περιοχές. Η στήριξη του ΕΤΘΑ θα επικεντρωθεί στην προστασία και στην αποκατάσταση θαλάσσιων βιολογικών πόρων.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Η Κύπρος ανέφερε ότι ποσό ύψους 15 εκατ. ευρώ θα διατεθεί σε χρηματοδοτικά μέσα για τη στήριξη των ΜΜΕ. Έχουν ξεκινήσει εκ των προτέρων αξιολογήσεις προκειμένου να εκτιμηθούν οι δυνατότητες χρήσης μέσων μετοχικού κεφαλαίου, δανειοδότησης και εγγυήσεων για τη στήριξη των ΜΜΕ, των ΤΠΕ, του τομέα της ενέργειας καθώς και των επενδύσεων στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών.

Η Κύπρος έχει διαθέσει σημαντικό ποσό (20 % της χρηματοδότησης από το ΕΤΠΑ, ήτοι περίπου 60,2 εκατ. ευρώ) για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Ο στόχος είναι η προώθηση ολοκληρωμένης δράσης για την αντιμετώπιση των οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών προκλήσεων που παρουσιάζονται στις τέσσερις μεγάλες πόλεις της. Το ποσοστό αυτό υπερβαίνει κατά πολύ το ελάχιστο 5 % που απαιτείται από τη νομοθεσία της ΕΕ. Δεν θα υλοποιηθούν ολοκληρωμένες χωρικές επενδύσεις. Αντιθέτως, θα προωθηθεί η τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΕΓΤΑΑ και ΕΤΘΑ.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

2 (εθνικά)

1

1

5

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

702 401 708

132 244 377

39 715 209

526 153 917 5

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Η ειδική εκ των προτέρων αιρεσιμότητα του ΕΤΘΑ, η οποία αφορά τις εκθέσεις σχετικά με την αλιευτική ικανότητα, έχει εκπληρωθεί εν μέρει και έχει καταρτισθεί σχέδιο δράσης. Από τις 11 θεματικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες, πέντε δεν έχουν εκπληρωθεί. Οι σημαντικότερες αφορούν το ευρυζωνικό δίκτυο, την τιμολόγηση του ύδατος και τον σχεδιασμό λεκάνης απορροής ποταμών, καθώς και την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση των αποβλήτων. Καταρτίζονται σχέδια δράσης και ορίζονται προθεσμίες για την υλοποίησή τους. Η γενική εκ των προτέρων αιρεσιμότητα που αφορά τα στατιστικά στοιχεία και τους δείκτες δεν έχει εκπληρωθεί, αλλά έχει καταρτισθεί σχέδιο δράσης για την υλοποίησή της έως τον Δεκέμβριο του 2015.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Ο αριθμός των προγραμμάτων στην Κύπρο παραμένει αμετάβλητος από την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013. Η χώρα συγκρότησε ενιαία διαχειριστική αρχή (τη Γενική Διεύθυνση Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, Συντονισμού και Ανάπτυξης) και κοινή επιτροπή παρακολούθησης για τον συντονισμό των προγραμμάτων ΕΤΠΑ/Ταμείου Συνοχής και ΕΚΤ, ενώ χρησιμοποιείται ενιαίο σύστημα πληροφοριών για όλα τα προγράμματα.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι κυπριακές αρχές προτίθενται να κάνουν εκτενέστερη χρήση μεθοδολογιών απλουστευμένου κόστους και να αναβαθμίσουν το ειδικό για τον συγκεκριμένο σκοπό σύστημα πληροφοριών. Σχεδιάζουν επίσης να βελτιώσουν τη χρήση ηλεκτρονικών εντύπων και τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των εθνικών διοικητικών υπηρεσιών για την αυτόματη έκδοση και τη μείωση του αριθμού των απαιτούμενων εγγράφων και βεβαιώσεων.

1. Τα ΕΔΕΤ στην Τσεχική Δημοκρατία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Οι τρέχουσες μακροοικονομικές τάσεις είναι θετικές: η τσεχική οικονομία επέστρεψε στην ανάπτυξη το 2014, έπειτα από δύο έτη συρρίκνωσης. Ωστόσο, οι αρνητικές δημογραφικές τάσεις αναμένεται να οδηγήσουν μακροπρόθεσμα σε αύξηση των δαπανών τόσο στον τομέα των συντάξεων όσο και στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Η Τσεχική Δημοκρατία συγκαταλέγεται στην ομάδα των οικονομιών με «μέτριες επιδόσεις στην καινοτομία» και αναμένεται να κινηθεί ανοδικά στην αλυσίδα προστιθέμενης αξίας. Η ανεργία καταγράφει πτώση, αλλά η αγορά εργασίας χαρακτηρίζεται από χαμηλή συμμετοχή ορισμένων ομάδων και αναντιστοιχία μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης δεξιοτήτων.

Από την ανάλυση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την Τσεχική Δημοκρατία προκύπτει σημαντική υστέρηση σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο όσον αφορά την αύξηση των δαπανών για την Ε&Κ (ιδίως των ιδιωτικών επενδύσεων), τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, τη μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, την καταπολέμηση της διαφθοράς και την ορθή εφαρμογή των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις. Στις συστάσεις πολιτικής της ΕΕ που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου προτείνεται η δημιουργία κεντρικού μητρώου δημόσιων συμβάσεων, η ορθή εφαρμογή σχεδίου κατά της διαφθοράς, η έγκριση της μεταρρύθμισης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και η αύξηση της συμμετοχής στην εκπαίδευση για τα παιδιά από μειονεκτούσες ομάδες (ιδίως Ρομά).

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Κατά την περίοδο 2014-2020, τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας της τσεχικής οικονομίας μέσω της επένδυσης 2,5 δισ. ευρώ σε έρευνα, τεχνολογική ανάπτυξη και καινοτομία. Η χώρα καλύπτει την υστέρησή της όσον αφορά τις επενδύσεις σε Ε&Α μετά την αύξηση των κονδυλίων που διατέθηκαν από τα ΕΔΕΤ και αναμένεται να αυξήσει τις δαπάνες σε Ε&Α σε ποσοστό 2,97 % του ΑΕΠ το 2020. Οι επενδύσεις θα χρησιμοποιηθούν για να τονώσουν τις δομές και τις ικανότητες στον τομέα της Ε&Κ και για να βελτιώσουν τη συνεργασία μεταξύ του τομέα της έρευνας, των επιχειρήσεων και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Ποσό άνω των 2 δισ. ευρώ (1,4 % του ΑΕΠ) θα χρησιμοποιηθεί ως κύρια πηγή χρηματοδότησης για τη στήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η ένταση ενέργειας και πόρων (κυρίως από άνθρακα) της τσεχικής βιομηχανίας κατατάσσεται επί του παρόντος μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ. Τα κύρια επιτεύγματα στον συγκεκριμένο τομέα αναμένεται να είναι η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (κατά 83 MW) και η μείωση του επιπέδου των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (κατά 920 000 τόνους CO2 ετησίως).

Τα ΕΔΕΤ θα συνεισφέρουν 2,8 δισ. ευρώ για την προστασία του περιβάλλοντος και την αποδοτική χρήση των πόρων. Οι επενδύσεις θα δαπανηθούν για: τη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων (π.χ. αύξηση κατά 150 000 των ατόμων που θα επωφεληθούν από βελτιωμένη υδροδότηση), τη διαχείριση των αποβλήτων (π.χ. ετήσια αύξηση της ικανότητας ανακύκλωσης αποβλήτων κατά 700 000 τόνους), την ποιότητα του αέρα, τη βελτίωση της βιοποικιλότητας, την ένταξη 400 000 εκταρίων γης στο δίκτυο βιολογικής γεωργίας και την παροχή βοήθειας στους γεωργούς ώστε να ανταποκριθούν στις γεωργοπεριβαλλοντικές δεσμεύσεις και στις δεσμεύσεις σχετικά με το κλίμα σε σχέση με 870 000 εκτάρια γης. Το ΕΤΘΑ θα καταστήσει τον τσεχικό τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας περισσότερο βιώσιμο με τη χρήση μεθόδων παραγωγής αποδοτικότερων και περισσότερο φιλικών προς το περιβάλλον.

Στον τομέα των μεταφορών, ποσό 6,2 δισ. ευρώ θα διατεθεί για τη στήριξη των βιώσιμων μεταφορών και τη συμβολή στην εξάλειψη των σημείων συμφόρησης σε υποδομές βασικών δικτύων. Θα συμβάλει επίσης στην κάλυψη των κενών στα δίκτυα ΔΕΔ-Μ και στη βελτίωση της διαλειτουργικότητας του σιδηροδρομικού δικτύου. Θα ανακατασκευαστούν ή θα αναβαθμιστούν 140 χλμ. σιδηροδρομικών γραμμών, συμβάλλοντας σε σημαντική μετάβαση στη βιώσιμη κινητικότητα. Η βελτίωση των υποδομών θα καταστήσει τις περιφέρειες της χώρας περισσότερο προσιτές και θα συμβάλει στην αύξηση των χρηστών των δημόσιων μεταφορών στις πόλεις. Κονδύλια ύψους 200 εκατ. ευρώ από τα ΕΔΕΤ προορίζονται για την αναβάθμιση και την ασφάλεια δικτύων μεταφοράς υψηλής τάσης.

Σχεδόν 1,4 δισ. ευρώ θα διατεθεί για την προώθηση βιώσιμης και ποιοτικής απασχόλησης και τη στήριξη της εργασιακής κινητικότητας, με ιδιαίτερη έμφαση σε μειονεκτούσες ομάδες, όπως τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης, τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και οι νέοι (στήριξη 585 000 ατόμων, εκ των οποίων 230 000 άτομα αναμένεται να αποκτήσουν ένα νέο προσόν). Τα ΕΔΕΤ θα δαπανήσουν επίσης κονδύλια για την κοινωνική ένταξη και την εκπαίδευση διαθέτοντας από 2 δισ. ευρώ σε καθέναν από τους συγκεκριμένους τομείς για την παροχή βοήθειας σε άτομα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες και μειονεκτούντα άτομα, για τη βελτίωση της ποιότητας των κοινωνικών και των υγειονομικών υπηρεσιών και για επενδύσεις στην εκπαίδευση. Όσον αφορά τις δημόσιες υπηρεσίες, θα συσταθούν 30 νέες κινητές ομάδες υγειονομικής περίθαλψης και 83 ιδρύματα υγειονομικής περίθαλψης και θα υποστηριχθεί η εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα, παρέχοντας ίση πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας προσχολική, πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν επίσης για την ανάπτυξη πανεπιστημίων βελτιώνοντας τους ανθρώπινους πόρους τους και διευκολύνοντας την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (869 σπουδαστές σε νέα προγράμματα προπτυχιακών σπουδών).

Περίπου 180 εκατ. ευρώ θα δαπανηθούν για να καταστεί η δημόσια διοίκηση και το δικαστικό σύστημα περισσότερο αποτελεσματικά και διαφανή, μειώνοντας τον διοικητικό φόρτο, βελτιώνοντας τις δεξιότητες του προσωπικού της δημόσιας διοίκησης και καθιστώντας περισσότερο αποδοτική τη διαχείριση των ανθρώπινων πόρων.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Περίπου 763 εκατ. ευρώ προβλέπεται να διοχετευθούν, στο πλαίσιο των προγραμμάτων κοινωνικής συνοχής, με τη βοήθεια χρηματοπιστωτικών μέσων. Το ποσό αυτό είναι υπερδιπλάσιο εκείνου της προηγούμενης περιόδου προγραμματισμού. Οι κύριοι τομείς παρέμβασης είναι η στήριξη για τις ΜΜΕ, τις υποδομές μεταφορών, τις επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση και, σε μικρότερο βαθμό, την αποδοτική χρήση των πόρων.

Η κανονιστική απαίτηση για δαπάνη 5 % του ΕΤΠΑ σε βιώσιμη αστική ανάπτυξη θα εκπληρωθεί με επενδύσεις από το πρόγραμμα Πράγα - πόλος ανάπτυξης (Prague growth pole) και επτά ολοκληρωμένες χωρικές επενδύσεις (ΟΧΕ) στις μεγαλύτερες μητροπολιτικές περιοχές. Το συνολικό ποσό των ΟΧΕ ανέρχεται σε 1 δισ. ευρώ από το ΕΤΠΑ και 223 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Συνοχής.

Η τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων θα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ανάπτυξη αγροτικών περιοχών μέσω της «πολυταμειακής» προσέγγισης. Θα περιλαμβάνει χρηματοδότηση από το ΕΤΠΑ (418 εκατ. ευρώ), το ΕΓΤΑΑ (115 εκατ. ευρώ) και το ΕΚΤ (64 εκατ. ευρώ), η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ολοκληρωμένες, πολυτομεακές στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης από τις τοπικές κοινότητες, οργανωμένες σε περίπου 160 ομάδες τοπικής δράσης που θα καλύπτουν 55 % του πληθυσμού.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

8 (εθνικά)

1

1

7

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

21 643 218 575

2 305 673 996

31 108 015

1 144 024 031 6

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Δεν έχουν ολοκληρωθεί τα στρατηγικά πλαίσια για ορισμένους τομείς επενδύσεων (ήτοι Ε&Α, ΤΠΕ). Έχουν θεσπιστεί σχέδια δράσης για 11 θεματικές και τρεις γενικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Η Τσεχική Δημοκρατία έχει εξορθολογίσει τον τρόπο διαχείρισης των ΕΔΕΤ, καθιστώντας τη διαχείριση περισσότερο κεντρική και μειώνοντας τον αριθμό των προγραμμάτων (από 17 την περίοδο 2007-2013 σε 8 προγράμματα της πολιτικής συνοχής) και των ενδιάμεσων φορέων. Το Υπουργείο Περιφερειακής Ανάπτυξης είναι η εθνική συντονιστική αρχή. Πρόσθετος συντονισμός των κονδυλίων διασφαλίζεται μέσω επιτροπών παρακολούθησης, συντονισμένων προσκλήσεων υποβολής προτάσεων και ομάδων εργασίας. Ο νόμος περί δημόσιας υπηρεσίας του 2014 θα συμβάλει στη βελτίωση της διοικητικής ικανότητας.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Στόχος της Τσεχικής Δημοκρατίας είναι η μείωση του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους και για τη δημόσια διοίκηση μέσω της μείωσης του αριθμού των προγραμμάτων και των ενδιάμεσων φορέων, της δημιουργίας ενός νέου συστήματος παρακολούθησης για ολόκληρη τη δομή υλοποίησης και της καθιέρωσης ενός ενιαίου μεθοδολογικού περιβάλλοντος για όλα τα προγράμματα. Θα χρησιμοποιηθούν σε ευρύτερη έκταση χρηματοπιστωτικά μέσα και επιλογές όπως οι προκαταβολές και το απλουστευμένο κόστος.

1. Τα ΕΔΕΤ στη Δανία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Η οικονομία της Δανίας επλήγη σε σχετικά μεγάλο βαθμό από τη χρηματοπιστωτική κρίση, με αποτέλεσμα να καταγραφεί σημαντική αύξηση της ανεργίας, ιδίως στους νέους και στα άτομα που κατάγονται από οικογένειες αλλοδαπών. Παρότι το περιβάλλον στη Δανία είναι φιλικό προς τις επιχειρήσεις, ελάχιστες ΜΜΕ αναπτύσσονται· αυτό οφείλεται εν μέρει στην περιορισμένη επιτυχία ως προς τη μετατροπή της καινοτομίας σε κέρδη, στην απογοητευτική ανάπτυξη επιχειρηματικών δεξιοτήτων και στην ανάγκη του πρωτογενούς τομέα για αυξημένη καινοτομία για τη βελτίωση της βιωσιμότητας της παραγωγής. Ωστόσο, η Δανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ορισμένες προκλήσεις όσον αφορά τις δεξιότητες του εργατικού δυναμικού της. Σε αυτές συγκαταλέγονται η πτώση του ποσοστού των ατόμων που παρακολουθούν επαγγελματική κατάρτιση, η μείωση του ποσοστού των ατόμων (ιδίως ανδρών) με καταγωγή από οικογένειες αλλοδαπών που λαμβάνουν εκπαίδευση, και το επίμονα υψηλό ποσοστό εγκατάλειψης της εκπαίδευσης. Τα προβλήματα αυτά εξετάστηκαν σε μία από τις συστάσεις πολιτικής που διατύπωσε το 2014 η ΕΕ προς τη Δανία στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Γενικά, η Δανία έχει καλές περιβαλλοντικές επιδόσεις, παρότι δεν φαίνεται να τηρεί τους στόχους της για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Σημαντικές πιέσεις εξακολουθούν να ασκούνται σε οικοτόπους και υδάτινα συστήματα, κυρίως λόγω της εντατικής χρήσης της γης και της αλιείας, της έκπλυσης θρεπτικών ουσιών από τη γη κ.λπ.

Η Δανία είναι μια εύπορη χώρα με σχετικά μικρές εσωτερικές κοινωνικοοικονομικές διαφορές σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη και χειρίζεται τις περισσότερες από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει μέσω εθνικών προγραμμάτων. Καθώς τα κονδύλια που διατίθενται στη Δανία από τα ΕΔΕΤ είναι περιορισμένα, τα προγράμματα επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των προαναφερόμενων προκλήσεων.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Κονδύλια ύψους 300 εκατ. ευρώ από τα ΕΔΕΤ θα βοηθήσουν τις ΜΜΕ στους κλάδους της βιομηχανίας, των υπηρεσιών, της γεωργίας, της υδατοκαλλιέργειας και της αλιείας να καταστούν περισσότερο καινοτόμοι και να βελτιώσουν την ικανότητά τους όσον αφορά τη μετατροπή της καινοτομίας σε κέρδη. Κονδύλια των ΕΔΕΤ θα επενδυθούν επίσης στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, επικεντρώνοντας την παρεχόμενη στήριξη σε συμπλέγματα φορέων και δίκτυα συνεργασίας. Επιπλέον, μεγάλο μέρος των επενδύσεων της χώρας για το περιβάλλον και το κλίμα στοχεύει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Η Δανία θα χρησιμοποιήσει επίσης κονδύλια των ΕΔΕΤ για την ανάπτυξη δυνητικών τομέων οικονομικής μεγέθυνσης που εντοπίζονται τόσο σε μεμονωμένες επιχειρήσεις όσο και σε σχέση με περιφερειακές στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης. Περίπου 3 200 επιχειρήσεις αναμένεται να συμμετάσχουν σε δίκτυα συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων δικτύων στα οποία συμμετέχουν εκπαιδευτικά ιδρύματα, και περισσότερες από 4 000 αναμένεται να παρουσιάσουν καινοτόμους λύσεις ή καινοτόμα προϊόντα.

Η Δανία θα δαπανήσει επίσης 270 εκατ. ευρώ από κονδύλια των ΕΔΕΤ σε δράσεις κοινωνικής ένταξης ώστε να βοηθήσει άτομα που βρίσκονται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας και να βελτιώσει την απασχολησιμότητα βοηθώντας περισσότερα άτομα να ολοκληρώσουν την επαγγελματική κατάρτιση και την τριτοβάθμια εκπαίδευση (εθνικά κονδύλια θα διατεθούν για να βοηθηθούν τα αποκομμένα από την αγορά εργασίας άτομα). Κατ’ αυτόν τον τρόπο, τα κονδύλια των ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν για την εφαρμογή των συστάσεων πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Συνολικά θα δημιουργηθούν περίπου 5 500 θέσεις εργασίας και οι επενδύσεις σε κατάρτιση αναμένεται να συμβάλουν στη βελτίωση της απασχολησιμότητας 52 000 ατόμων.

Η Δανία θα επενδύσει περισσότερα από 635 εκατ. ευρώ από κονδύλια των ΕΔΕΤ για το περιβάλλον και το κλίμα. Οι περιβαλλοντικές επενδύσεις της χώρας θα επικεντρωθούν στην προστασία και στη διατήρηση των φυσικών πόρων, στη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων και της βιοποικιλότητας και στη χρήση της καλλιεργούμενης γης και των αποθεμάτων ιχθύων (μεταξύ άλλων στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας) με τρόπο βιώσιμο και φιλικό προς το περιβάλλον, σύμφωνα με τη νέα κοινή αλιευτική πολιτική. Στην αλιεία, τα κονδύλια των ΕΔΕΤ θα συμβάλουν, για παράδειγμα, στη μείωση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων κατά 5 000 τόνους και στην αύξηση της παραγωγής της βιολογικής υδατοκαλλιέργειας κατά 3 000 τόνους έως το 2023. Στη γεωργία, κονδύλια των ΕΔΕΤ θα διατεθούν για τη στήριξη της διατήρησης των τοπίων και της βιοποικιλότητας καλύπτοντας έκταση τουλάχιστον 3 400 km² (ήτοι άνω του 10 % των γεωργικών εκτάσεων της χώρας). Από τις συνολικές επενδύσεις της Δανίας στο περιβάλλον και στο κλίμα, 91 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν στη μετάβαση σε οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, η οποία θα οδηγήσει σε μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 51 000 τόνους και σε μείωση της κατανάλωσης ενέργειας κατά 905 000 GJ. Αυτό θα βοηθήσει τη Δανία να επιτύχει τον στόχο της στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 20 %. Η βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των πόρων εντάσσεται στη στρατηγική της Δανίας για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, και τα κονδύλια που θα δαπανηθούν στην ανταγωνιστικότητα θα συμβάλουν επίσης στη μετάβαση της χώρας σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου άνθρακα. Συνολικά, η Δανία σχεδιάζει να δαπανήσει περίπου 577 εκατ. ευρώ (46 % των συνολικών κονδυλίων ΕΔΕΤ που θα λάβει) για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Κατά την περίοδο 2007-2013, η Δανία διέθεσε 28 εκατ. ευρώ σε χρηματοπιστωτικά μέσα. Για την περίοδο 2014-2020, η Δανία έδωσε στις περιφέρειες τη δυνατότητα να κάνουν χρήση χρηματοδότησης από χρηματοπιστωτικά μέσα για επενδύσεις στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων και στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και της αποδοτικής χρήσης των πόρων στις επιχειρήσεις.

Η Δανία θα δαπανήσει 5 % των κονδυλίων ΕΤΠΑ που θα λάβει στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη, με έμφαση στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων μέσω της καινοτομίας και της ενεργειακής απόδοσης / αποδοτικής χρήσης των πόρων. Τα εν λόγω μέτρα αστικής ανάπτυξης θα ενσωματωθούν σε ευρύτερες στρατηγικές για την αντιμετώπιση των κοινωνικών, οικονομικών, δημογραφικών και περιβαλλοντικών και/ή κλιματικών προκλήσεων σε ορισμένες αστικές περιοχές.

Συνολικά, με τη μέθοδο του LEADER λαμβάνουν στήριξη 26 ομάδες τοπικής δράσης οι οποίες καλύπτουν τόσο αγροτικές όσο και παράκτιες περιοχές. Έργο τους θα είναι η τόνωση των υφιστάμενων δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τον τουρισμό, η ανάπτυξη μικρών επιχειρήσεων, η δημιουργία υπηρεσιών και η στήριξη της βιώσιμης αλιείας. Με τον τρόπο αυτό θα δημιουργηθούν θέσεις απασχόλησης και θα βελτιωθούν οι συνθήκες διαβίωσης του τοπικού πληθυσμού.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

2 (εθνικά)

1

1

5

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

413 231 682

918 803 690

208 355 420

748 186 649 7

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Η Δανία πληροί όλες τις εκ των προτέρων αιρεσιμότητες για στήριξη από τα ΕΔΕΤ.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Προγράμματα του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ υλοποιούνται μέσω έξι περιφερειακών φόρουμ ανάπτυξης με διαχειριστική αρχή τη Δανική Αρχή Επιχειρήσεων (Danish Business Authority). Τα προγράμματα τελούν υπό τη διαχείριση των ίδιων διαχειριστικών αρχών σε περιφερειακό επίπεδο. Το ΕΓΤΑΑ και το ΕΤΘΑ τελούν αμφότερα υπό τη διαχείριση του Δανικού Οργανισμού Γεωργίας και Αλιείας (Danish AgriFish Agency), ενώ η υλοποίηση των δράσεων του LEADER έχει ανατεθεί στη Δανική Αρχή Επιχειρήσεων (Danish Business Authority), διασφαλίζοντας τον στενό συντονισμό των ταμείων. Επιπλέον, καθεμία από τις δύο εθνικές διαχειριστικές αρχές συμμετέχει στην επιτροπή παρακολούθησης της άλλης (για τα ΕΤΠΑ/ΕΚΤ και τα ΕΓΤΑΑ/ΕΤΘΑ, αντίστοιχα). Εξάλλου, οι δύο διαχειριστικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο συντονισμού των συνεδριάσεων των δύο ομάδων ταμείων για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας κατά την υλοποίηση. Παρότι τόσο το ΕΚΤ όσο και το Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους έχουν στόχους που αφορούν την κοινωνική ένταξη, το ΕΚΤ σχετίζεται περισσότερο με την αγορά εργασίας. Τα δύο ταμεία αποφεύγουν την αλληλεπικάλυψη χάρη στη σαφή διάκριση των αντίστοιχων στόχων τους και στη συμμετοχή καθεμίας από τις διαχειριστικές αρχές στην επιτροπή παρακολούθησης της άλλης.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι δυνητικοί δικαιούχοι θα έχουν ηλεκτρονική πρόσβαση στη διαχείριση του ταμείου (σύμφωνα με την πρωτοβουλία για την ηλεκτρονική συνοχή). Όσοι δεν έχουν άμεση πρόσβαση στην πρωτοβουλία για την ηλεκτρονική συνοχή θα έχουν πρόσβαση στο ταμείο χρησιμοποιώντας εναλλακτικά μέσα. Η Δανία εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο επέκτασης της χρήσης των απλουστευμένων επιλογών κόστους.    

1. Τα ΕΔΕΤ στην Εσθονία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Η Εσθονία επέδειξε αξιοσημείωτη ευελιξία όσον αφορά την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να επανέλθει το 2016 στα προ της κρίσης επίπεδα. Παρά τη βελτίωση της οικονομίας στο σύνολό της, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαρθρωτικές προκλήσεις. Αυτές χρήζουν αντιμετώπισης, προκειμένου η εσθονική οικονομία να βασίζεται περισσότερο στη γνώση και να καταστεί περισσότερο καινοτόμος και βιώσιμη και με λιγότερους αποκλεισμούς.

Η δημόσια χρηματοδότηση για την Ε&Κ φαίνεται να στερείται συντονισμού και θα πρέπει να επικεντρωθεί σε περιορισμένο αριθμό τομέων έξυπνης εξειδίκευσης. Το σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να καταβάλει ακόμη περισσότερες προσπάθειες για την κάλυψη των αναγκών των επιχειρήσεων και των ερευνητικών ιδρυμάτων. Η ικανότητα καινοτομίας είναι χαμηλή και ελάχιστες επιχειρήσεις συνεργάζονται με ερευνητικά ιδρύματα.

Η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού, σε συνδυασμό με τη χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας, πρόκειται να καταστεί πρόβλημα σε μεσοπρόθεσμο έως μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Η Εσθονία ξεκίνησε μόλις πρόσφατα την υλοποίηση της φιλόδοξης μεταρρύθμισης σχετικά με την ικανότητα εργασίας. Η έλλειψη εγκαταστάσεων φροντίδας παιδιών δυσχεραίνει περαιτέρω την επιστροφή των γονέων στην εργασία. Η διαθεσιμότητα και η ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών σε τοπικό επίπεδο ποικίλλουν. Η Εσθονία πρέπει να καταβάλει περισσότερες προσπάθειες για τη βελτίωση της ελκυστικότητας της επαγγελματικής εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της μαθητείας. Πρέπει επίσης να προωθήσει την επιχειρηματικότητα και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε ολόκληρη τη χώρα για την αποφυγή της διεύρυνσης των κενών στην οικονομική ανάπτυξη.

Η ένταση χρήσης πόρων της Εσθονίας παραμένει πολύ υψηλή. Δεν θεωρείται πιθανό η χώρα να επιτύχει τον στόχο της όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση για το 2020. Πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης κατοικιών και βιομηχανιών. Η Εσθονία θα πρέπει επίσης να καταβάλει προσπάθειες για τη θέσπιση περισσότερο βιώσιμων τρόπων μεταφορών.

Οι εν λόγω προκλήσεις αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις πολιτικής που έχουν διατυπωθεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Στόχος της Εσθονίας είναι να χρησιμοποιήσει κονδύλια ΕΔΕΤ για την αύξηση των δαπανών του ιδιωτικού τομέα για Ε&Α σε ποσοστό 2 % του ΑΕΠ έως το 2023 (από 1,26 % του ΑΕΠ το 2012). Τα προγράμματα χρηματοδότησης Ε&Α θα εναρμονίζονται με το πλαίσιο έξυπνης εξειδίκευσης της Εσθονίας. Η Εσθονία θα χρησιμοποιήσει επίσης κονδύλια ΕΔΕΤ για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ και στοχεύει στην αύξηση του αριθμού των εξαγωγικών επιχειρήσεων σε 15 700 (από 11 281 το 2012). Θα βελτιωθεί η στοχοθέτηση της χρηματοδότησης της αγροτικής ανάπτυξης για την επίτευξη θετικών αλλαγών στην αγροτική οικονομία. Προβλέπονται ειδικά προγράμματα για την ανάπτυξη μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων και για την παροχή συνδρομής σε γεωργούς νεαρής ηλικίας για την ίδρυση γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Η Εσθονία θα προωθήσει τη δημιουργία βραχειών αλυσίδων εφοδιασμού με τρόφιμα και θα επενδύσει στη μεταποίηση και στην εμπορία γεωργικών προϊόντων. Θα χρησιμοποιήσει επίσης τα ΕΔΕΤ για την τόνωση της ψηφιακής οικονομίας, με στόχο την κάλυψη του 60 % της χώρας με ευρυζωνικές ταχύτητες τουλάχιστον 100 Mb/s (από 3,6 % το 2012).

Η Εσθονία θα επενδύσει στην απασχόληση με στόχο την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης σε 76 % (από 73,3 % το 2013). Αυτό θα επιτευχθεί, για παράδειγμα, μεταρρυθμίζοντας την αξιολόγηση της ικανότητας εργασίας. Στόχος είναι επίσης η διατήρηση στο 30 % του ποσοστού του ΑΕΠ που παράγεται σε περιοχές εκτός του Τάλιν και του Tartu. Στον τομέα της εκπαίδευσης, ο στόχος είναι η αύξηση του ποσοστού ολοκλήρωσης μαθητείας σε 75 % (από 50 % το 2013). Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει περίπου 8 000 άτομα. Επιπλέον, θα προσφερθούν περισσότερες από 350 000 συμβουλευτικές συναντήσεις για θέματα σταδιοδρομίας σε νέους και άλλα άτομα σε ηλικία εργασίας. Η χρηματοδότηση για την κοινωνική ένταξη θα χρησιμοποιηθεί για τη μείωση του αριθμού των παιδιών σε λίστες αναμονής σε παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς σε κατ’ εκτίμηση 300 από 4 430 το 2012. Οι υπηρεσίες εργασίας για τους νέους θα βοηθήσουν περίπου 200 000 συμμετέχοντες. Οι υφιστάμενες υποδομές υγείας θα βελτιστοποιηθούν και η πρωτοβάθμια περίθαλψη, καθώς και η πρόληψη των ασθενειών θα ενισχυθούν. Η χρηματοδότηση για την ανάπτυξη της διοικητικής ικανότητας πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για την αύξηση των επιπέδων ικανοποίησης όσον αφορά την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών σε περίπου 85 % (από 67 % το 2012).

Η στήριξη για τις μεταφορές θα χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη του δικτύου ΔΕΔ-Μ και συστημάτων μεταφορών φιλικών προς το περιβάλλον και χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Για παράδειγμα, η Εσθονία σχεδιάζει να αυξήσει τον ετήσιο αριθμό των επιβατών τρένων σε 8,4 εκατομμύρια από 4,2 εκατομμύρια το 2013. Οι επενδύσεις στην οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα αναμένεται να επιτύχουν εξοικονόμηση ενέργειας έως 45 % για 40 000 κατοικίες. Η Εσθονία σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει τα κονδύλια που προορίζονται για το περιβάλλον και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή για να ανταποκριθεί στις βασικές απαιτήσεις του κεκτημένου στον τομέα των υδάτων και να διασφαλίσει την ανθεκτικότητα στις καταστροφές. Τα κονδύλια θα χρησιμοποιηθούν επίσης για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας μέσω της στήριξης της διατήρησης ημιφυσικών οικοτόπων (2,6 % των γεωργικών εκτάσεων) και της βιολογικής γεωργίας (14 % των γεωργικών εκτάσεων). Άνω του 70 % των χρησιμοποιούμενων γεωργικών εκτάσεων θα πρέπει να υπαχθεί σε προγράμματα για τη βελτίωση της βιοποικιλότητας και της διαχείρισης του εδάφους. Ένας από τους στόχους θα είναι η προστασία των υδάτων σε γεωργικές περιοχές και σε περιοχές στις οποίες εγκαταλείφθηκε η παραγωγή τύρφης. Η βιωσιμότητα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας στην Εσθονία θα βελτιωθεί, όπως και τα θαλάσσια οικοσυστήματα και η υδρόβια βιοποικιλότητα, ενώ τα ανεπιθύμητα αλιεύματα αναμένεται να μειωθούν κατά 21 τόνους.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Η Εσθονία θα αυξήσει τα κονδύλια που θα διαθέσει σε χρηματοπιστωτικά μέσα σε 215,5 εκατ. ευρώ, ήτοι κατά περίπου 50 % σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. Για τη στήριξη των ΜΜΕ και της Ε&Κ θα χρησιμοποιηθούν κυρίως μέσα δανειοδότησης, εγγυήσεων και μετοχικού κεφαλαίου. Σύμφωνα με την εκ των προτέρων αξιολόγηση, δεν υπάρχει πρόβλεψη για χρηματοπιστωτικά μέσα χρηματοδοτούμενα από τα ΕΔΕΤ στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και των περιβαλλοντικών υποδομών.

Στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη θα διατεθεί το 5 % των κονδυλίων του ΕΤΠΑ. Οι στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων σε αγροτικές περιοχές θα υλοποιηθούν από 34 ομάδες τοπικής δράσης, εκ των οποίων οκτώ δραστηριοποιούνται στον τομέα της αλιείας.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

1

1

1

4

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

3 534 560 285

823 341 558

100 970 418

449 819 256 8

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Από τις 29 ισχύουσες εκ των προτέρων αιρεσιμότητες, 15 δεν είχαν εκπληρωθεί κατά τον χρόνο σύναψης της συμφωνίας εταιρικής σχέσης. Έκτοτε, η Εσθονία έχει υποβάλει στοιχεία σχετικά με την οριστικοποίηση σχεδίων δράσης για την εκπλήρωση 11 εξ αυτών. Αναμένεται ότι το 2016 θα εκπληρωθούν οι τέσσερις εναπομένουσες εκ των προτέρων αιρεσιμότητες: πρόληψη και διαχείριση των κινδύνων, άλλοι τρόποι μεταφορών, ενεργητική ένταξη, καθώς και στατιστικά συστήματα και δείκτες αποτελεσμάτων.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Η Εσθονία διαθέτει μόνον ένα πολυταμειακό πρόγραμμα της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2014-2020, έναντι τριών κατά την προηγούμενη περίοδο. Το Υπουργείο Οικονομικών ασκεί καθήκοντα διαχειριστικής αρχής, αρχής πιστοποίησης (τα καθήκοντά της συγχωνεύθηκαν με εκείνα της διαχειριστικής αρχής) και ελεγκτικής αρχής. Πέντε άλλα υπουργεία ασκούν τα καθήκοντα ενδιάμεσων φορέων πρώτου επιπέδου και 13 κεντρικές υπηρεσίες ή άλλοι οργανισμοί ασκούν καθήκοντα ενδιάμεσων φορέων δεύτερου επιπέδου (προστέθηκαν δύο για τη νέα περίοδο).

Δεν σημειώθηκε καμία σημαντική μεταβολή όσον αφορά τα συστήματα υλοποίησης του ΕΓΤΑΑ και του ΕΤΘΑ. Σε κρατικό επίπεδο, ο συντονισμός όλων των πηγών χρηματοδότησης πραγματοποιείται μέσω της στρατηγικής του κρατικού προϋπολογισμού.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Τροποποιήθηκαν ορισμένοι νόμοι και κατευθυντήριες γραμμές για τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους. Η ανταλλαγή δεδομένων με τους αιτούντες και τους δικαιούχους θα γίνεται εξ ολοκλήρου με ηλεκτρονικά μέσα, οι δαπάνες θα επιστρέφονται στη βάση απλουστευμένων επιλογών κόστους, όπου είναι εφικτό, και υπάρχει επίσης δυνατότητα συνδυασμού επιχορηγήσεων και χρηματοπιστωτικών μέσων.    

1. Τα ΕΔΕΤ στη Φινλανδία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Η αποκατάσταση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας με παράλληλη δημιουργία θέσεων εργασίας αποτελεί βασική πρόκληση για τη φινλανδική οικονομία. Η ένταση επιχειρηματικής Ε&Α ακολουθεί καθοδική πορεία, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η επίτευξη του εθνικού στόχου για τις δαπάνες σε Ε&Α (4 % του ΑΕΠ). Πρέπει να αντιμετωπιστούν οι κίνδυνοι οι οποίοι σχετίζονται με τις χαμηλές επιδόσεις στις εξαγωγές στο πλαίσιο της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης. Η Φινλανδία δυσκολεύεται ακόμη να μετουσιώσει τις επενδύσεις για Ε&Α σε επιτυχημένες εξαγωγές. Θα πρέπει να παράσχει περισσότερη χρηματοδότηση σε νεοφυείς επιχειρήσεις και να τους προσφέρει περισσότερη βοήθεια όσον αφορά την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων τους στο εξωτερικό. Επιπλέον, λαμβανομένης υπόψη της γήρανσης του πληθυσμού και της συρρίκνωσης του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, είναι σημαντικό να αξιοποιείται από την αγορά εργασίας το σύνολο των δυνατοτήτων του εργατικού δυναμικού. Το ποσοστό ανεργίας ήταν 8,7 % το 2014 και αυξάνεται, ιδίως μεταξύ των νέων και των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας. Μια ακόμη πρόκληση που αντιμετωπίζει η Φινλανδία είναι η αποδυνάμωση της ισορροπίας των δημόσιων οικονομικών και η απειλή που συνιστούν οι δημογραφικές τάσεις στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους.

Οι συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου στοχεύουν στην αντιμετώπιση των συγκεκριμένων προβλημάτων.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Στόχος της Φινλανδίας είναι η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ επενδύοντας 644 εκατ. ευρώ στη διαφοροποίηση των δομών των επιχειρήσεων και στην αύξηση του αριθμού των αναπτυσσόμενων, καινοτόμων και διεθνώς επεκτεινόμενων εταιρειών. Ως εκ τούτου, τα μέτρα θα επικεντρωθούν στις νεοφυείς επιχειρήσεις και στην ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Στόχος του ΕΓΤΑΑ θα είναι οι επενδύσεις στο αγρόκτημα, οι επενδύσεις στη μεταποίηση τροφίμων και η διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Οι επενδύσεις θα υποστηριχθούν με περισσότερο από 1 δισ. ευρώ. Περίπου 15 000 γεωργικές εκμεταλλεύσεις θα λάβουν στήριξη.

Επενδύσεις σε Ε&Κ ύψους 398 εκατ. ευρώ θα επικεντρωθούν στην τόνωση δραστηριοτήτων καινοτομίας, ιδίως σε εταιρείες με δυνατότητες ανάπτυξης και σε νεοφυείς επιχειρήσεις στους επιλεγμένους τομείς έξυπνης εξειδίκευσης. Στόχος της Φινλανδίας είναι η βελτίωση της ικανότητάς της να μετουσιώσει την Ε&Κ σε εμπορικά προϊόντα και υπηρεσίες. Επιπλέον, με τη βοήθεια των συγκεκριμένων επενδύσεων και της χρηματοδότησης του ΕΓΤΑΑ για τη συνεργασία και την καινοτομία, η Φινλανδία στοχεύει στην αύξηση των δαπανών για Ε&Κ ως ποσοστό του ΑΕΠ σε 4,0 % έως το 2020 (3,31 % το 2013).

Η Φινλανδία θα διαθέσει 219 εκατ. ευρώ για τη μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Αυτό θα συμβάλει σημαντικά στον στόχο αύξησης του ποσοστού της ενέργειας που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές από 33 % (2011) σε 38 % (2020). Η χρηματοδότηση των ΕΔΕΤ θα στηρίξει κυρίως δραστηριότητες Ε&Κ στον τομέα των χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, την εισαγωγή νέων τεχνολογιών και την ανάπτυξη και εμπορία προϊόντων, υπηρεσιών και μεθόδων παραγωγής χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Για την προστασία του περιβάλλοντος και την προώθηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων, το ΕΤΘΑ θα συμβάλει στη βελτίωση της βιωσιμότητας της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας και θα βελτιώσει τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την υδρόβια βιοποικιλότητα. Από το ΕΓΤΑΑ έχουν διατεθεί 1,6 δισ. ευρώ σε γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα. Στόχος είναι η μείωση των επιβλαβών περιβαλλοντικών επιπτώσεων των γεωργικών δραστηριοτήτων στο έδαφος, στα επιφανειακά και στα υπόγεια ύδατα και στον αέρα, με την προώθηση της χρήσης φιλικών προς το περιβάλλον πρακτικών και τη διαχείριση των συνθηκών καλλιέργειας. Άνω του 81 % των γεωργικών εκτάσεων αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο συμβάσεων διαχείρισης για τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων. Κονδύλια ύψους 1,8 δισ. ευρώ διατίθενται σε γεωργικές περιοχές με φυσικά μειονεκτήματα για την προώθηση της γεωργικής βιοποικιλότητας.

Κονδύλια ύψους 347 εκατ. ευρώ πρόκειται να επενδυθούν στην απασχόληση και στη μείωση της ανεργίας. Η χρηματοδότηση από τα ΕΔΕΤ θα επικεντρωθεί ιδίως στους νέους και στα άτομα με λιγότερο ευνοϊκή θέση στην αγορά εργασίας με στόχο να βοηθηθούν περίπου 40 000 άνεργοι. Η χρηματοδότηση θα χρησιμοποιηθεί για την παράταση του επαγγελματικού βίου, την εξισορρόπηση ζήτησης και προσφοράς εργασίας και την αύξηση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού. Η στήριξη για τη διευκόλυνση της διαφοροποίησης και της σύστασης και της ανάπτυξης μικρών επιχειρήσεων σε αγροτικές περιοχές μπορεί να δημιουργήσει περί τις 6 000 θέσεις εργασίας.

Η εκπαίδευση και η κατάρτιση θα λάβουν στήριξη ύψους 199 εκατ. ευρώ. Τα μέτρα θα επικεντρωθούν στην αύξηση του αριθμού των ειδικευμένων εργαζόμενων, στην ενίσχυση των επαγγελματικών δεξιοτήτων των νέων και εκείνων που δεν έχουν ολοκληρώσει επαγγελματική εκπαίδευση, στη βελτίωση των υπηρεσιών κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου μεταξύ εκπαίδευσης και απασχόλησης και στην ισότητα στην εκπαίδευση. Σε αγροτικές περιοχές, η μεταφορά γνώσης θα πραγματοποιηθεί μέσω κατάρτισης που θα παρασχεθεί σε περισσότερα από 20 000 άτομα (κυρίως γεωργούς).

Η χρηματοδότηση του ΕΚΤ για την κοινωνική ένταξη (248 εκατ. ευρώ) θα συμβάλει στην καταπολέμηση της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και της περιθωριοποίησης. Θα παρασχεθεί στήριξη σε περισσότερα από 15 000 άτομα, κυρίως ευρισκόμενα εκτός της αγοράς εργασίας.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Η Φινλανδία σχεδιάζει να διαθέσει περίπου 1,5 εκατ. ευρώ σε χρηματοπιστωτικά μέσα για επενδύσεις σε μετοχικό κεφάλαιο στο πλαίσιο του επιχειρησιακού προγράμματος των Νήσων Όλαντ. Αυτό συνιστά σημαντική μείωση σε σύγκριση με την περίοδο 2007-2013. Η Φινλανδία διερευνά δυνατότητες επέκτασης της χρήσης χρηματοπιστωτικών μέσων.

Από τα κονδύλια του ΕΤΠΑ, περίπου 5 % προορίζεται για βιώσιμη αστική ανάπτυξη σε έξι μεγάλες πόλεις (Ελσίνκι, Espoo, Vantaa, Oulu, Τάμπερε και Turku) μέσω ενός εργαλείου ολοκληρωμένων χωρικών επενδύσεων (ΟΧΕ). Πρωταρχικός στόχος της στρατηγικής ΟΧΕ είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Φινλανδίας χρησιμοποιώντας τις μεγαλύτερες πόλεις της ως αναπτυξιακά και πιλοτικά περιβάλλοντα για καινοτομία.

Στη Φινλανδία, οι οκτώ ομάδες τοπικής δράσης για την αλιεία θα συνεχίσουν την υλοποίηση της επιτυχημένης τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων. Οι ομάδες συστάθηκαν κατά την προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού, αλλά θα υλοποιήσουν νέες στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης βασισμένες στις τοπικές ανάγκες.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

2 (περιφερειακά)

2

1

8

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

1 304 456 595

2 380 408 338

74 393 168

605 853 163 9

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Στις Νήσους Όλαντ, τρεις εκ των προτέρων αιρεσιμότητες δεν είχαν εκπληρωθεί κατά τη χρονική στιγμή έγκρισης του επιχειρησιακού προγράμματος: η περιφερειακή στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης, η στρατηγική διά βίου μάθησης και η στρατηγική επαγγελματικής εκπαίδευσης. Οι εκ των προτέρων αιρεσιμότητες εκπληρώθηκαν σύμφωνα με τα συμφωνηθέντα σχέδια δράσης έως την 30ή Ιουνίου 2015.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Η Φινλανδία μείωσε τον αριθμό των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής από επτά κατά την περίοδο 2007-2013 σε δύο κατά την περίοδο 2014-2020. Η διοικητική μεταρρύθμιση στις περιφέρειες βρίσκεται σε εξέλιξη (μείωση του αριθμού των ενδιάμεσων φορέων). Ο συντονισμός επιτυγχάνεται μέσω της εκπροσώπησης διαφορετικών ταμείων στις επιτροπές παρακολούθησης προγράμματος και μέσω περιφερειακών συνεργατικών δομών. Τα μέτρα του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ υλοποιούνται πλέον στο πλαίσιο του ίδιου πολυταμειακού προγράμματος. Στις Νήσους Όλαντ, τα προγράμματα του ΕΤΠΑ, του ΕΚΤ και του ΕΓΤΑΑ έχουν κοινή επιτροπή παρακολούθησης.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι διαχειριστικές αρχές των ΕΔΕΤ λαμβάνουν μέτρα για τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους. Σε αυτά συγκαταλέγονται η ενοποίηση καθηκόντων (π.χ. μείωση του αριθμού ενδιάμεσων φορέων) και η αύξηση της χρήσης απλουστευμένων επιλογών κόστους.

1. Τα ΕΔΕΤ στη Γαλλία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Η Γαλλία διαθέτει ορισμένα αναμφισβήτητα πλεονεκτήματα (όπως δυναμική δημογραφία, πλούσια φυσική και πολιτιστική κληρονομιά, υψηλές δυνατότητες στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και προηγμένα δίκτυα μεταφορών), αλλά αντιμετωπίζει δύο σημαντικές προκλήσεις.

Πρώτον, η ανταγωνιστικότητα της γαλλικής οικονομίας παρουσιάζει βαθμιαία πτώση. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην αδυναμία μεταστροφής της οικονομίας προς κλάδους με μεγαλύτερη ένταση γνώσης και μετουσίωσης των δραστηριοτήτων ΕΑ&Κ σε εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες. Δεύτερον, το ποσοστό ανεργίας είναι υψηλό τα τελευταία 30 έτη. Το 2013 ήταν άνω του 10 % και η ανεργία των ατόμων ηλικίας κάτω των 25 ετών ανήλθε σε 23,5 % στην ηπειρωτική Γαλλία και υπερέβη το 50 % στα υπερπόντια διαμερίσματα. Επιπλέον, οι στόχοι για την ενέργεια και τις δαπάνες σε Ε&Α στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» δεν έχουν εκπληρωθεί ακόμη και πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την αντιμετώπιση της φτώχειας και της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Για την περίοδο 2014-2020, τα ΕΔΕΤ πρόκειται να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Λόγω του σχετικά περιορισμένου ύψους της διαθέσιμης χρηματοδότησης, σε σύγκριση με το μέγεθος της γαλλικής οικονομίας, οι επενδύσεις διοχετεύονται σε περιορισμένο αριθμό βασικών θεματικών στόχων σύμφωνα με τις συστάσεις πολιτικής που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Σε αυτούς συγκαταλέγονται η Ε&Κ, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ και η διασφάλιση της πρόσβασης των μειονεκτουσών ομάδων σε επαγγελματική κατάρτιση και στην αγορά εργασίας.

Κονδύλια ύψους 3 δισ. ευρώ (11 % του συνολικού προϋπολογισμού ΕΔΕΤ της Γαλλίας) θα επενδυθούν σε Ε&Κ. Τα κονδύλια θα συμβάλουν στην προώθηση της μεταφοράς γνώσεων Ε&Α μεταξύ της πανεπιστημιακής κοινότητας και των επιχειρήσεων, στην ενίσχυση της Ε&Κ στις επιχειρήσεις και στην ανάπτυξη φιλικού προς την καινοτομία επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Περισσότερες από 660 εταιρείες θα λάβουν στήριξη για την ανάπτυξη και την παρουσίαση νέων προϊόντων 10 .

Τα ΕΔΕΤ θα συμβάλουν επίσης στη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της Ε&Α μεταξύ περιφερειών – το 2014, το 75 % των δραστηριοτήτων Ε&Α συγκεντρώθηκε σε τέσσερις μόνον περιφέρειες και η πρόσβαση σε ευρυζωνικά δίκτυα πολύ υψηλής ταχύτητας είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη.

Περίπου 5 δισ. ευρώ (19 % των κονδυλίων των ΕΔΕΤ) θα χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη ΜΜΕ (μεταξύ άλλων στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και της θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας), παρέχοντας στις επιχειρήσεις καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, υπηρεσίες και αγορές, καθώς και τη δυνατότητα παραγωγής προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής αξίας. Τα ΕΔΕΤ θα στηρίξουν επίσης τη δημιουργία νέων ΜΜΕ και θα συμβάλουν στην ανάπτυξη υφιστάμενων επιχειρήσεων. Περισσότερες από 160 000 εταιρείες θα λάβουν στήριξη από τα ΕΔΕΤ.

Περίπου 6 δισ. ευρώ (23 % του προϋπολογισμού των ΕΔΕΤ) θα διατεθούν για τη βελτίωση της απασχολησιμότητας και την παροχή συνδρομής για εξεύρεση απασχόλησης στα πλέον αποκομμένα από την αγορά εργασίας άτομα, με έμφαση στην ένταξη των νέων, στη βελτίωση της προσφερόμενης κατάρτισης σε αναδυόμενους τομείς και στη βελτίωση της πρόσβασης στη συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση. Στόχος της Γαλλίας είναι να βοηθήσει 234 000 ανέργους έως το 2023 μέσω της πρωτοβουλίας για την απασχόληση των νέων. Η χώρα σχεδιάζει επίσης να παράσχει κατάρτιση η οποία θα βοηθήσει 310 000 άτομα να βρουν εργασία και θα ενθαρρύνει 90 000 άτομα (εκ των οποίων 36 000 γυναίκες) να ιδρύσουν επιχείρηση. Η στήριξη για άτομα που διατρέχουν κίνδυνο αποκλεισμού αναμένεται επίσης να παράσχει τη δυνατότητα σε 180 000 άτομα να επωφεληθούν από διάφορους τρόπους ένταξης. Με τον τρόπο αυτό, αναμένεται ότι τα ΕΔΕΤ θα βοηθήσουν τη Γαλλία να επιτύχει ποσοστό απασχόλησης 75 % έως το 2020 (69,8 % το 2014).

Με κονδύλια ύψους 5,5 δισ. ευρώ (21 % του συνολικού προϋπολογισμού), τα ΕΔΕΤ θα παράσχουν τις απαραίτητες επενδύσεις για τη στήριξη της μετάβασης σε οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, συμπεριλαμβανομένων επενδύσεων στην ενεργειακή απόδοση (βιομηχανία, μεταφορές και κτίρια), στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στις καθαρές αστικές μεταφορές. Ο συγκεκριμένος προϋπολογισμός καλύπτει επίσης επενδύσεις με στόχο τη βελτίωση της πρόληψης και της διαχείρισης των κινδύνων (μεταξύ άλλων σε αγροτικές και παράκτιες περιοχές). Συνολικά, περίπου 3 δισ. ευρώ από το ΕΤΠΑ, το ΕΚΤ και το ΕΤΘΑ θα βοηθήσουν τη Γαλλία στην πρόληψη και στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Η εκτιμώμενη ετήσια μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου θα είναι περίπου 19 εκατομμύρια τόνοι ισοδυνάμου CO2 11 . Τέλος, περισσότερα από 4 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό των ΕΔΕΤ (15 %) θα χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση των επιδόσεων του δικτύου Natura 2000, την προστασία της βιοποικιλότητας και την αποκατάσταση της οικολογικής συνέχειας. Θα παρασχεθεί στήριξη για τη βελτίωση της κατάστασης διατήρησης περισσότερων από 465 000 εκταρίων οικοτόπων. Για την προστασία του περιβάλλοντος και την προώθηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων, σύμφωνα με τη νέα κοινή αλιευτική πολιτική, το ΕΤΘΑ θα ενισχύσει τη βιωσιμότητα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας και θα βελτιώσει τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την υδρόβια βιοποικιλότητα. Τα ανεπιθύμητα αλιεύματα θα μειωθούν κατά 12 000 τόνους και η βιολογική παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας θα αυξηθεί κατά 282 τόνους έως το 2023.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Μέρος της χρηματοδότησης (698 εκατ. ευρώ), με στόχο ιδίως τις ΜΜΕ και την ενεργειακή απόδοση, θα υλοποιηθεί με τη χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων. Ο αναφερόμενος όγκος δανείων, επιχειρηματικού κεφαλαίου ή μετοχικού κεφαλαίου αναμένεται ότι θα είναι υπερτριπλάσιος σε σύγκριση με την περίοδο 2007-2013. Θα πρέπει να διερευνηθούν οι δυνατότητες χρήσης χρηματοπιστωτικών μέσων για τη στήριξη των ΤΠΕ και της αποδοτικής χρήσης των πόρων.

Για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης των πόλεων, το 10 % περίπου των κονδυλίων του ΕΤΠΑ θα δαπανηθεί σε ολοκληρωμένη δράση για βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Το 70 % του συνολικού αστικού προϋπολογισμού θα χρησιμοποιηθεί για την υλοποίηση αστικών μέτρων με τη χρήση ολοκληρωμένων χωρικών επενδύσεων. Ακολουθώντας την προσέγγιση της τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων, το ΕΓΤΑΑ θα συνεχίσει να στηρίζει στρατηγικές ανάπτυξης από τη βάση προς την κορυφή στις αγροτικές περιοχές (το ποσοστό 5 % για το LEADER θα επιτευχθεί για κάθε πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης).

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

40 (3 εθνικά 12 , 37 περιφερειακά)

30 (3 εθνικά, 27 περιφερειακά)

1 (εθνικά)

21

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

14 763 176 455

11 384 844 248

587 980 173

2 893 698 773 13

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Κατά τη σύναψη της γαλλικής συμφωνίας εταιρικής σχέσης, είχαν εκπληρωθεί σε εθνικό επίπεδο όλες οι εκ των προτέρων αιρεσιμότητες πλην μίας (διαχείριση αποβλήτων). Σε επίπεδο προγραμμάτων, υπάρχουν διάφορα σχέδια δράσης, τα οποία αφορούν μεταξύ άλλων την οριστικοποίηση των στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης και τον καθορισμό και την ποσοτικοποίηση των σχετικών δεικτών.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Έχει καθιερωθεί νέο μοντέλο διακυβέρνησης για την υλοποίηση των ΕΔΕΤ, καθώς τα περιφερειακά συμβούλια θα είναι υπεύθυνα για τις περισσότερες πτυχές της υλοποίησης των προγραμμάτων (όλα τα προγράμματα του ΕΤΠΑ και μέρος των προγραμμάτων του ΕΓΤΑΑ και του ΕΚΤ). Ως εκ τούτου, έχει διαμορφωθεί μια σύνθετη αρχιτεκτονική προγραμμάτων, με 71 προγράμματα (μη συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων ΕΕΣ) και αρμοδιότητες κατανεμημένες μεταξύ του εθνικού και του περιφερειακού επιπέδου.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι διαχειριστικές αρχές των ΕΔΕΤ λαμβάνουν επί του παρόντος μέτρα για τη μείωση του διοικητικού φόρτου τόσο για τους δικαιούχους όσο και για το προσωπικό τους. Σε αυτά συγκαταλέγονται η αυξημένη χρήση κατ’ αποκοπή ποσών, η χρήση απλουστευμένων επιλογών κόστους για την επιστροφή δαπανών, ο εξορθολογισμός των διαδικασιών (π.χ. ηλεκτρονική διαχείριση κονδυλίων ή «ηλεκτρονική συνοχή»), η διασφάλιση της συνέπειας των μέτρων εντός και μεταξύ προγραμμάτων και η αύξηση της προβολής της προστιθέμενης αξίας της ΕΕ (π.χ. κοινή παρουσίαση για όλα τα ταμεία μέσω ενιαίας περιφερειακής επιτροπής παρακολούθησης).    

1. Τα ΕΔΕΤ στη Γερμανία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Παρά τις θετικές μακροοικονομικές τάσεις, η Γερμανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ορισμένες σημαντικές μεσομακροπρόθεσμες προκλήσεις. Οι δημογραφικές τάσεις είναι αρνητικές – το ποσοστό του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας προβλέπεται ότι θα μειωθεί κατά 11,4 % έως το 2030 με ετήσιο μέσο ρυθμό 0,8 %. Η συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, παρότι παρουσιάζει αυξητική τάση, εξακολουθεί να είναι σχετικά χαμηλή (55,6 % σε ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης το 2014). Η πρόσβαση των νεοφυών επιχειρήσεων σε επιχειρηματικά κεφάλαια είναι δυσχερής και παρατηρούνται ελλείψεις δεξιοτήτων σε διάφορους τομείς και περιφέρειες. Η ανεργία παραμένει σχετικά υψηλή σε ορισμένες περιοχές. Παρότι η μακροχρόνια ανεργία μειώθηκε στο διάστημα από το 2008 έως το 2014, εξακολουθεί να πλήττει σχεδόν ένα εκατομμύριο άτομα.

Από την ανάλυση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» προκύπτουν σημαντικές υστερήσεις σε περιφερειακό επίπεδο όσον αφορά την αύξηση των δαπανών για την Ε&Κ, ιδίως των ιδιωτικών επενδύσεων, και την επίτευξη των στόχων ενεργειακής απόδοσης. Επιπλέον, η πρόοδος όσον αφορά τη βελτίωση των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων των κοινωνικά μειονεκτούντων ατόμων υπήρξε περιορισμένη. Η Γερμανία παραμένει μία από τις χώρες στις οποίες το μορφωτικό επίπεδο καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Κατά την περίοδο 2014-2020, τα ΕΔΕΤ συνεισφέρουν απευθείας στη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Ταυτόχρονα, δίνεται έμφαση σε βασικούς θεματικούς στόχους, σύμφωνα με τις συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Οι στόχοι σχετίζονται με την ενίσχυση της Ε&Κ και της ανταγωνιστικότητας, την ενεργειακή απόδοση, την εξασφάλιση εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού και τη μέριμνα για τις μειονεκτούσες ομάδες.

Τα ταμεία θα συμβάλουν στη βελτίωση της ικανότητας καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ έρευνας, καινοτομίας και βιομηχανικής πολιτικής. Προωθώντας ενεργά τις δαπάνες στην Ε&Α, τα ταμεία θα μοχλεύσουν ιδιωτικές επενδύσεις ύψους 883 εκατ. ευρώ για τη συμπλήρωση της δημόσιας χρηματοδότησης για την καινοτομία. Στη Θουριγγία, για παράδειγμα, οι ιδιωτικές δαπάνες για Ε&Α προβλέπεται να αυξηθούν από 1,03 % του ΑΕΠ (2011) σε 2 % του ΑΕΠ (2023). Επιπλέον, περίπου 4 εκατομμύρια κάτοικοι αγροτικών περιοχών αναμένεται ότι θα επωφεληθούν από τη βελτίωση των υφιστάμενων ή τη δημιουργία νέων ευρυζωνικών υποδομών.

Ποσό 4 δισ. ευρώ για τη στήριξη των ΜΜΕ, της γεωργίας, της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας θα συμβάλει στην αύξηση των ποσοστών επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα, στη δημιουργία περίπου 45 000 θέσεων εργασίας και στην αύξηση της παραγωγικότητας. Έως το 2023, η παραγωγή υδατοκαλλιέργειας αναμένεται να αυξηθεί κατά 4 700 τόνους και η παραγωγή στα συστήματα επανακυκλοφορίας ύδατος κατά 4 300 τόνους. Περισσότερες από 13 000 γεωργικές εκμεταλλεύσεις αναμένεται να λάβουν στήριξη για σκοπούς αναδιάρθρωσης και εκσυγχρονισμού. Στήριξη θα λάβουν επίσης 1 031 συνεταιρισμοί.

Τα κονδύλια θα χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση της απασχολησιμότητας. Το ΕΚΤ θα χρησιμοποιηθεί για την επανεκπαίδευση και την υποβοήθηση της εισόδου στην αγορά εργασίας. Εκτιμάται ότι 108 000 μακροχρόνια άνεργοι θα λάβουν κατάρτιση και 314 000 άτομα, ιδίως από μειονεκτούσες ομάδες, θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν σε προγράμματα διά βίου μάθησης, με στόχο τη μείωση της υστέρησης όσον αφορά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης. Το ΕΓΤΑΑ θα στηρίξει επίσης τη διά βίου μάθηση και την επαγγελματική κατάρτιση των εργαζομένων στους τομείς της γεωργίας και της δασοκομίας, καθώς και άλλων χρηστών της γης και οικονομικών φορέων, και ο συνολικός αριθμός των συμμετεχόντων που θα λάβουν κατάρτιση εκτιμάται σε 80 000.

Στόχοι στους τομείς της ενέργειας και της κλιματικής αλλαγής - χρηματοδότηση ύψους 3 δισ. ευρώ διατέθηκε από τα ΕΔΕΤ για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (οι οποίες αναμένεται να μειωθούν κατά 2,2 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου CO2 ετησίως) και της κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας των δημόσιων κτιρίων (κατά 233 000 MWh ετησίως).

Λαμβανομένης υπόψη της αύξησης των φαινομένων ακραίων καιρικών συνθηκών εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, η πρόληψη των κινδύνων έχει αναχθεί σε προτεραιότητα σε αρκετές περιοχές της Γερμανίας και, για παράδειγμα, περίπου 157 000 άτομα αναμένεται να επωφεληθούν από αντιπλημμυρικά μέτρα.

Για την προστασία του περιβάλλοντος και την προώθηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων, σύμφωνα με τη νέα κοινή αλιευτική πολιτική, το ΕΤΘΑ θα συμβάλει στην ενίσχυση της βιωσιμότητας της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας και θα βελτιώσει τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την υδρόβια βιοποικιλότητα. Προβλέπεται ότι τα ανεπιθύμητα αλιεύματα θα μειωθούν κατά 80 τόνους και η βιολογική παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας αναμένεται να αυξηθεί κατά 220 τόνους έως το 2023. Το ΕΓΤΑΑ θα στηρίξει την αποκατάσταση, τη διατήρηση και την ενίσχυση της βιοποικιλότητας καθώς και τα γεωργικά και τα δασικά συστήματα με υψηλή αξία διατήρησης: το 16 % των γεωργικών εκτάσεων θα αποτελέσει αντικείμενο συμβάσεων διαχείρισης για τη στήριξη της βιοποικιλότητας / των χαρακτηριστικών τοπίου. Το 7 % των γεωργικών εκτάσεων θα λάβει στήριξη από το ΕΓΤΑΑ για την ανάπτυξη βιώσιμης διαχείρισης των υδάτων. Το ΕΤΠΑ θα χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προβλημάτων σε αστικές περιοχές, μεταξύ άλλων με επενδύσεις στην πολιτιστική κληρονομιά.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Μέρος της χρηματοδότησης (1,2 δισ. ευρώ), με στόχο ιδίως την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, τις ΜΜΕ, την ενεργειακή απόδοση, την αυτοαπασχόληση, την επιχειρηματικότητα και τη δημιουργία επιχειρήσεων, θα υλοποιηθεί με τη χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων. Ο όγκος δανείων, επιχειρηματικού κεφαλαίου ή μετοχικού κεφαλαίου αναμένεται να αυξηθεί κατά 18 % σε σύγκριση με την περίοδο 2007-2013. Θα πρέπει να διερευνηθούν οι δυνατότητες χρήσης χρηματοπιστωτικών μέσων για τη στήριξη των ΜΜΕ.

Τα προγράμματα ΕΔΕΤ διασφαλίζουν αποτελεσματική χρήση των εδαφικών εργαλείων. Για τη διευκόλυνση της ολοκληρωμένης αστικής προσέγγισης, το 10 % περίπου των κονδυλίων του ΕΤΠΑ θα δαπανηθεί σε ολοκληρωμένα μέτρα για βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Ολοκληρωμένες χωρικές επενδύσεις πραγματοποιούνται στη Βάδη-Βιρτεμβέργη και στο Σλέσβιχ-Χόλσταϊν. Οι τοπικές συμπράξεις θα ενισχυθούν με την τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων (πολυταμειακή προσέγγιση). Το LEADER αναμένεται να δημιουργήσει περισσότερες από 1 500 θέσεις εργασίας.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

32 (1 εθνικά, 31 περιφερειακά)

15 (2 εθνικά, 13 περιφερειακά)

1

19

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

18 269 459 134

9 445 920 050

219 596 276

2 821 002 898 14

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Σε εθνικό επίπεδο, έχουν εκπληρωθεί όλες οι γενικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες. Παρασχέθηκε αναλυτική αξιολόγηση σε επίπεδο προγραμμάτων, λόγω της ομοσπονδιακής διάρθρωσης της Γερμανίας. Στο επίπεδο των επιμέρους ομόσπονδων κρατιδίων, μερικές αιρεσιμότητες δεν έχουν εκπληρωθεί. Οι περισσότερες εξ αυτών αφορούν την κατάρτιση περιφερειακών στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης και πρόκειται να υλοποιηθούν κατά τα συμφωνηθέντα σχέδια δράσης.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Θα χρησιμοποιηθεί σειρά συμπληρωματικών μέσων πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ (Ορίζοντας 2020) και σε εθνικό επίπεδο προκειμένου να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη της χρηματοδότησης από τα ΕΔΕΤ. Σε έξι ομόσπονδα κρατίδια θα συσταθούν κοινές επιτροπές παρακολούθησης (για τα ΕΤΠΑ/ΕΚΤ ή τα ΕΤΠΑ/ΕΚΤ/ΕΓΤΑΑ).

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι διαχειριστικές αρχές των ΕΔΕΤ λαμβάνουν μέτρα για τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους και για τις αρχές. Σε αυτά συγκαταλέγονται η ενοποίηση ορισμένων καθηκόντων (π.χ. μείωση του αριθμού των ενδιάμεσων φορέων), η αύξηση της χρήσης κατ’ αποκοπή ποσών, ο εξορθολογισμός των διαδικασιών (π.χ. ηλεκτρονική διαχείριση κονδυλίων ή «ηλεκτρονική συνοχή»), η διασφάλιση της συνέπειας των μέτρων εντός και μεταξύ προγραμμάτων και η αύξηση της προβολής της προστιθέμενης αξίας της ΕΕ (π.χ. κοινή παρουσίαση για όλα τα ταμεία).    

1. Τα ΕΔΕΤ στην Ελλάδα

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Σε συνέχεια της οικονομικής κρίσης, η ελληνική οικονομία παρέμεινε σε ύφεση για έξι έτη και το ΑΕΠ της χώρας είχε μειωθεί κατά περίπου 25 % έως το 2013. Η ανεργία ανήλθε σε 25,2 % κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2015 και το ποσοστό ανεργίας των νέων συγκαταλέγεται στα υψηλότερα της ΕΕ (άνω του 50 %). Ο αριθμός των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού αυξήθηκε από ποσοστό 27,6 % του συνολικού πληθυσμού το 2009 σε 36 % το 2014. Η μικρή αύξηση του ΑΕΠ της Ελλάδας το 2014 (0,8 %) ήταν κατώτερη του μέσου όρου της ΕΕ, πράγμα που υποδηλώνει σημαντικά προβλήματα ανταγωνιστικότητας και έλλειψη διαρθρωτικών αλλαγών. Οι επιχειρήσεις δεν είναι ανταγωνιστικές λόγω χαμηλής παραγωγικότητας και αδυναμίας εξειδίκευσης σε δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας και καινοτομία. Πρόσθετες προκλήσεις αποτελούν οι θεσμικοί περιορισμοί, τα αντικίνητρα στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων και το χαμηλό επίπεδο επιχειρηματικότητας στις αγροτικές περιοχές και στις περιοχές που εξαρτώνται από την αλιεία.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Απαιτείται ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης. Περίπου το 25 % της χρηματοδότησης από τα ΕΔΕΤ προορίζεται να διατεθεί στη βασική στρατηγική προτεραιότητα της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρεφούς επιχειρηματικότητας, η οποία περιλαμβάνει τομείς όπως ο τουρισμός, η γεωργία και η υδατοκαλλιέργεια (αύξηση της παραγωγής κατά 26,3 %), η μεταποίηση, η παροχή υπηρεσιών σε επιχειρήσεις και η εφοδιαστική. Καθοριστικός παράγοντας επιτυχίας είναι οι στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης οι οποίες επικεντρώνονται στο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα κάθε περιοχής. Βασική πρόκληση αποτελεί η αύξηση των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα σε έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη· οι δαπάνες σε Ε&Α αναμένεται να αυξηθούν από 0,67 % του ΑΕΠ το 2011 σε 1,2 % του ΑΕΠ έως το τέλος της περιόδου προγραμματισμού και οι αντίστοιχες δαπάνες των επιχειρήσεων αναμένεται να αυξηθούν από 0,18 % του ΑΕΠ το 2011 σε 0,4 % έως το τέλος της περιόδου προγραμματισμού.

Η προώθηση της βιώσιμης και ποιοτικής απασχόλησης, της κοινωνικής ένταξης και της καταπολέμησης της φτώχειας αποτελεί προτεραιότητα χρηματοδότησης μετά την κρίση. Έμφαση δίνεται στην αντιμετώπιση διαρθρωτικών προβλημάτων στην αγορά εργασίας, στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του ελληνικού συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης και στη μετάβαση στην αγορά εργασίας, καθώς και στην προώθηση της ενεργητικής ένταξης. Οι επενδύσεις στην απασχόληση και στην κατάρτιση (91 500 και 58 000 δικαιούχοι αντίστοιχα) στοχεύουν κυρίως τους ανέργους και τους μακροχρόνια ανέργους ηλικίας 30-44 ετών, καθώς και τους νέους. Περίπου 134 000 νέοι ηλικίας 15-29 ετών θα λάβουν στήριξη, κυρίως στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για την απασχόληση των νέων. Η βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες φροντίδας παιδιών θα συμβάλει στην ενεργητική ένταξη και θα βελτιώσει τις ευκαιρίες απασχόλησης περίπου 70 000 γυναικών ετησίως. Η καλύτερη παροχή των υπηρεσιών υγείας και ηλεκτρονικής υγείας θα βελτιώσει την υγειονομική περίθαλψη 3,2 εκατομμυρίων πολιτών.

Καθοριστικό παράγοντα για την ανάπτυξη αποτελούν η προστασία του περιβάλλοντος και η μετάβαση σε μια φιλική προς το περιβάλλον οικονομία. Βασική προτεραιότητα αποτελεί η προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης, η οποία και αναμένεται να ενθαρρύνει την πράσινη επιχειρηματικότητα. Η χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ως ποσοστό της ακαθάριστης τελικής κατανάλωσης ενέργειας αναμένεται να αυξηθεί από 13,83 % το 2013 σε 20 % το 2020. Η κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά 2,85 εκατ. ΤΙΠ το 2020 σε σύγκριση με το 2005, οι δε εκπομπές αερίων θερμοκηπίου για τους τομείς εκτός του ΣΕΔΕ αναμένεται να μειωθούν κατά 4 % σε σύγκριση με το 2005. Οι επενδύσεις στο κλίμα και στο περιβάλλον αναμένεται να ανέλθουν σε περίπου 1,5 δισ. ευρώ και να έχουν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία 16 000 θέσεων εργασίας.

Για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής ποιότητας, θα δοθεί έμφαση στην αποτελεσματική διαχείριση των αποβλήτων και στην προώθηση της ανακύκλωσης, στη χρήση των αποβλήτων ως πόρου, στην προστασία και στην ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων και στην προστασία και στην αποκατάσταση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων. Με τη βοήθεια των ΕΔΕΤ, το ποσοστό γενικής ανάκτησης αστικών αποβλήτων αναμένεται να αυξηθεί από 18 % (2011) σε 68 % (2020), το ποσοστό ανακύκλωσης ανακυκλώσιμων αποβλήτων αναμένεται να αυξηθεί από 30 % (2011) σε 54 % (2020) και το ποσοστό αστικών αποβλήτων που καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής αναμένεται να μειωθεί από 82 % (2011) σε 32 % (2020).

Στον τομέα των μεταφορών, κύριος στόχος είναι η περαιτέρω ανάπτυξη του εθνικού συστήματος μεταφορών και η προώθηση των συνδυασμένων μεταφορών (μεταφορά εμπορευμάτων με χρήση περισσότερων τρόπων μεταφοράς) ώστε να καταστεί η Ελλάδα η κύρια πύλη εισόδου στην Ευρώπη και συγκοινωνιακός κόμβος για τα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο. Βασικές προτεραιότητες για το σιδηροδρομικό δίκτυο αποτελούν η επίτευξη προόδου όσον αφορά την ενσωμάτωση του σιδηροδρομικού δικτύου ΔΕΔ-Μ στον άξονα Βορρά-Νότου για τη διασφάλιση διαλειτουργικότητας και οι προσαρμογές σε σχέση με το ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας. Εξίσου σημαντικές είναι οι σιδηροδρομικές συνδέσεις με τους βασικούς λιμένες και τα κέντρα εμπορευματικών μεταφορών ΔΕΔ-Μ με σκοπό την προώθηση των συνδυασμένων μεταφορών και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος εμπορευματικών μεταφορών. Όσον αφορά τις οδικές μεταφορές, έμφαση δίνεται στην ολοκλήρωση του βασικού οδικού δικτύου ΔΕΔ-Μ και στην ανάπτυξη του συνολικού ΔΕΔ-Μ.

Η βελτίωση της θεσμικής ικανότητας και της αποτελεσματικότητας των δημόσιων αρχών και της τοπικής αυτοδιοίκησης αποτελεί προαπαιτούμενο για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Θα συμβάλει, μεταξύ άλλων, στην αποτελεσματική και αποδοτική εφαρμογή της συμφωνίας εταιρικής σχέσης 2014-2020. Ο συγκεκριμένος στόχος επικεντρώνεται, αφενός, στην ενίσχυση της οργανωτικής, θεσμικής και επιχειρησιακής ικανότητας της κεντρικής κυβέρνησης και των περιφερειακών και τοπικών αρχών, καθώς και στην ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων στον δημόσιο τομέα και, αφετέρου, στην αύξηση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας στο πλαίσιο του δικαστικού συστήματος.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Περίπου 300 εκατ. ευρώ θα μπορούσαν να παράγονται μέσω των χρηματοδοτικών μέσων. Η στήριξη θα στοχεύει κυρίως τις ΜΜΕ και, σε μικρότερο βαθμό, τους τομείς της ενέργειας και του περιβάλλοντος. Η Ελλάδα προτίθεται να κάνει χρήση των διαθέσιμων εδαφικών εργαλείων. Οι αστικές αρχές θα επιδιώξουν τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη μέσω ολοκληρωμένων χωρικών επενδύσεων. Οι τοπικές συμπράξεις θα ενισχυθούν από την τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων για τις αγροτικές περιοχές και τις περιοχές που εξαρτώνται από την αλιεία.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

18 (5 εθνικά, 13 περιφερειακά)

1

1

11

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

15 275 247 163

4 718 291 793

388 777 914

984 699 568 15

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Ορισμένες εκ των προτέρων αιρεσιμότητες δεν είχαν εκπληρωθεί ακόμη όταν εγκρίθηκαν τα επιχειρησιακά προγράμματα για την περίοδο 2014-2020, συμπεριλαμβανομένων τριών εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων που σχετίζονται με το ΕΤΘΑ. Καταρτίστηκαν σχέδια δράσης και, σε ορισμένους τομείς επενδύσεων (π.χ. ΤΠΕ, Ε&Κ, στρατηγικές για έξυπνη εξειδίκευση και στερεά απόβλητα), προβλέφθηκε ρήτρα «αναστολής». Αυτό σημαίνει ότι η χρηματοδότηση δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί προτού ολοκληρωθούν οι σχετικές δράσεις.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Θεσπίστηκε νέα αρχιτεκτονική διαχείρισης μέσω νόμου με τον οποίο μειώνεται ο αριθμός των ενδιάμεσων φορέων και ο αριθμός των αντιπροσωπειών και θεσπίζονται μέτρα για την απλούστευση του συστήματος και την επιτάχυνση της υλοποίησης. Στόχος είναι επίσης η ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας των φορέων υλοποίησης. Ενισχύθηκαν ο σχεδιασμός των προγραμμάτων, ο προγραμματισμός των κονδυλίων και ο συντονισμός των ΕΔΕΤ και θεσπίστηκαν μέτρα για την καταπολέμηση της απάτης καθώς και διατάξεις για την ομαλή μετάβαση. Σύμφωνα με πρόσφατα συμφωνηθείσες τροποποιήσεις του κανονισμού, διατίθεται επιπλέον ρευστότητα στην Ελλάδα για την ολοκλήρωση των έργων της περιόδου 2007-2013 και την ομαλή έναρξη των έργων της περιόδου 2014-2020, με αύξηση της ενωσιακής συγχρηματοδότησης σε ελληνικά προγράμματα.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι αιτήσεις χρηματοδότησης και οι δηλώσεις δαπανών των δικαιούχων πρέπει πλέον να υποβάλλονται ηλεκτρονικά. Προβλέπονται υποχρεωτικές επιγραμμικές διαδικασίες για τον εκ των προτέρων έλεγχο των τευχών δημοπράτησης και τις συμβάσεις υπηρεσιών. Θεσπίστηκε η εφαρμογή απλουστευμένου κόστους για ορισμένες κατηγορίες πράξεων του ΕΚΤ. Απαιτούνται πλέον λιγότερες υπογραφές υπουργών για την έγκριση ενός σχεδίου. Επιταχύνθηκε η διαδικασία έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων συγχρηματοδοτούμενων έργων. Θεσπίστηκαν βελτιώσεις στη νομοθεσία και στις αρχαιολογικές άδειες για την απαλλοτρίωση. Τέλος, στον εθνικό νόμο που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2014 προβλέπεται η επανεξέταση και η απλούστευση όλων των διαδικασιών που απαιτούνται για την υλοποίηση των διαφόρων έργων των ΕΔΕΤ.



1. Τα ΕΔΕΤ στην Ουγγαρία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Παρότι η Ουγγαρία επλήγη σε μεγάλο βαθμό από την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, η οικονομία της άρχισε να ανακάμπτει το 2014. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθούν να παρατηρούνται σημαντικές υστερήσεις σε σχέση με τους εθνικούς στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Οι δραστηριότητες καινοτομίας και η ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ είναι αδύναμες. Απαιτείται αύξηση των δαπανών για Ε&Κ και της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και της αποδοτικής χρήσης των πόρων. Το ποσοστό απασχόλησης είναι χαμηλό στην Ουγγαρία και η φτώχεια πλήττει δυσανάλογα ορισμένες μειονεκτούσες περιοχές και ομάδες. Εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές ανισότητες σε περιφερειακό και υποπεριφερειακό επίπεδο, ενώ υστέρηση καταγράφεται και στις αγροτικές περιοχές. Αυτά τα προβλήματα αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις πολιτικής που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Το 60 % της συνολικής χρηματοδότησης από τα ΕΔΕΤ θα διατεθεί στην οικονομική ανάπτυξη και στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Τα ταμεία θα ενισχύσουν τις δραστηριότητες καινοτομίας και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων με σκοπό την αύξηση της προστιθέμενης αξίας τους και την ένταξή τους στη διεθνή αλυσίδα αξίας, μεταξύ άλλων μέσω της βελτίωσης της πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Με στήριξη ύψους 2,2 δισ. ευρώ, οι δαπάνες των επιχειρήσεων για Ε&Α αναμένεται να αυξηθούν από 0,56 % σε 0,71 % του ΑΕΠ. Για την επέκταση της βάσης γνώσεων, η Ουγγαρία σχεδιάζει να αυξήσει το ποσοστό των καινοτόμων εταιρειών που συνεργάζονται με ερευνητικά ιδρύματα κατά 20 % σε σύγκριση με το 2010. Ποσό 2,9 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθεί για να συμβάλει στην αύξηση των καθαρών εσόδων των ΜΜΕ κατά 25 % και των καθαρών εσόδων των ΜΜΕ από εξαγωγές κατά 30 %. Αυτό συνεπάγεται τη βελτίωση της ποιότητας και της προσβασιμότητας των επιχειρηματικών υποδομών καθώς και την άμεση δυνατότητα επέκτασης. Σημαντική στήριξη θα παρασχεθεί στον εκσυγχρονισμό των τομέων της γεωργίας, της αλιείας και των τροφίμων, στην ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ γεωργών, στη στήριξη των γεωργών νεαρής ηλικίας και στην ανάπτυξη βραχειών αλυσίδων εφοδιασμού. Η συνολική αξία της παραγωγής της υδατοκαλλιέργειας αναμένεται να αυξηθεί κατά 42 %.

Ποσό 3,3 δισ. ευρώ θα συμβάλει στην ενίσχυση της αγοράς εργασίας. Τουλάχιστον 150 000 άτομα από μειονεκτούσες ομάδες που αναζητούν εργασία αναμένεται να επωφεληθούν από μέτρα ενεργητικής πολιτικής της αγοράς εργασίας τα οποία θα τους βοηθήσουν να επιστρέψουν στην ανοικτή αγορά εργασίας. Άλλα 150 000 άτομα νεαρής ηλικίας που είναι εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης θα λάβουν εξατομικευμένες υπηρεσίες από τις υπηρεσίες απασχόλησης. Η ποιότητα των υπηρεσιών φροντίδας παιδιών και η πρόσβαση σε αυτές θα βελτιωθούν με τη δημιουργία τουλάχιστον 18 000 νέων θέσεων σε παιδικούς σταθμούς. Οι επενδύσεις θα συμβάλουν στην αξιοποίηση του ενδογενούς δυναμικού τουρισμού και θα βελτιώσουν τις ευκαιρίες απασχόλησης σε τομείς έντασης εργασίας, όπως η γεωργία.

Ποσό 689 εκατ. ευρώ θα χρησιμοποιηθεί για μέτρα για τη στήριξη της ανάπτυξης των ΤΠΕ για τη μείωση του χάσματος μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών αυξάνοντας την ευρυζωνική κάλυψη και συνδέοντας ένα εκατομμύριο επιπλέον νοικοκυριά στα ευρυζωνικά δίκτυα, καθώς και για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των επιχειρήσεων.

Με ποσό 3 δισ. ευρώ θα στηριχθεί η μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η ενεργειακή απόδοση επιχειρήσεων, κατοικιών και δημόσιων κτιρίων αναμένεται να βελτιωθεί και το ποσοστό ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές αναμένεται να επιτύχει τον εθνικό στόχο του14,65 % έως το 2020. Τα μέτρα θα συμβάλουν επίσης στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Ποσό άνω του 1 δισ. ευρώ έχει διατεθεί για την προώθηση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και την πρόληψη των κινδύνων. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο επιπλέον κάτοικοι θα επωφεληθούν από κατάλληλα αντιπλημμυρικά μέτρα και η βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων θα μετριάσει τις δυσμενείς συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Οι επενδύσεις θα συμβάλουν στη βελτίωση της ανθεκτικότητας στις καταστροφές και των συστημάτων διαχείρισης καταστροφών. Με κονδύλια ύψους σχεδόν 3,4 δισ. ευρώ, τα ταμεία θα στηρίξουν την προστασία του περιβάλλοντος και την αποδοτική χρήση των πόρων. Χρηματοδότηση θα διατεθεί επίσης για τη διαχείριση των λυμάτων, ούτως ώστε να επωφελείται μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού από τη βελτιωμένη επεξεργασία των λυμάτων. Η χρηματοδότηση θα χρησιμοποιηθεί επίσης ώστε να διασφαλισθεί ότι το 100 % του πόσιμου ύδατος είναι κατάλληλης ποιότητας. Θα βελτιωθεί επίσης σημαντικά η επαναχρησιμοποίηση και η ανακύκλωση των αποβλήτων. Οι παρεμβάσεις θα έχουν ως αποτέλεσμα την ενίσχυση της προστασίας της φύσης και την αποκατάσταση των υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων, τη βελτίωση των γεωργικών και των δασοκομικών πρακτικών και την ενίσχυση της οικολογικής προσέγγισης όσον αφορά τα επιφανειακά και τα υπόγεια ύδατα. Αναμένεται ότι η διατήρηση και η ανάπτυξη τοποθεσιών φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς θα προσελκύσει στις τοποθεσίες αυτές περισσότερους από 1,6 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως. Προβλέπεται επίσης στήριξη για 100 εκμεταλλεύσεις υδατοκαλλιέργειας που παρέχουν περιβαλλοντικές υπηρεσίες.

Τα κονδύλια ύψους 3,3 δισ. ευρώ που θα διατεθούν στον τομέα των μεταφορών θα συμβάλουν στην κατασκευή άνω των 230 χλμ. νέων οδών ΔΕΔ-Μ, στην ανακατασκευή ή αναβάθμιση άνω των 275 χλμ. σιδηροδρομικών γραμμών, στη δημιουργία ή στη βελτίωση 50 χλμ. εσωτερικών πλωτών οδών, στην κατασκευή και στην αναβάθμιση άνω των 130 χλμ. γραμμών τραμ, μετρό και προαστιακού σιδηροδρόμου, στην κατασκευή 48 χλμ. νέων οδών και στην ανακατασκευή και αναβάθμιση 96 χλμ. οδών σύνδεσης με το ΔΕΔ-Μ.

Στον τομέα της κοινωνικής ένταξης, ποσό της τάξης των 2,4 δισ. ευρώ θα συμβάλει στη μείωση και στην πρόληψη της φτώχειας, ιδίως των παιδιών, παρέχοντας καλύτερη πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες και βελτιωμένες συνθήκες διαβίωσης, ιδίως σε μειονεκτούσες περιοχές. Κονδύλια θα χρησιμοποιηθούν επίσης για τη στήριξη της μετάβασης από υπηρεσίες φροντίδας παρεχόμενες από ιδρύματα σε υπηρεσίες φροντίδας που βασίζονται στις τοπικές κοινότητες στους τομείς της υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών. Περίπου 70 000 άτομα θα υπαχθούν σε μέτρα ενεργητικής ένταξης και περισσότερα από 300 000 άτομα θα επωφεληθούν από τις βελτιωμένες υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης. Τα κονδύλια ύψους 1,7 δισ. ευρώ που θα διατεθούν στην εκπαίδευση θα επικεντρωθούν στη μείωση σε 10 % του ποσοστού πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, τη μείωση των ανισοτήτων στο σχολικό σύστημα με τη διασφάλιση ίσης πρόσβασης στη γενική εκπαίδευση για όλους, συμπεριλαμβανομένων των Ρομά, και τη βελτίωση της ποιότητας της τυπικής και της άτυπης εκπαίδευσης για περισσότερους από 150 000 μαθητές. Άλλα μέτρα αποσκοπούν στην αύξηση της συμμετοχής μειονεκτούντων ατόμων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και στη βελτίωση του συστήματος διττής επαγγελματικής εκπαίδευσης. Ποσό άνω των 600 εκατ. ευρώ θα χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης και των δημόσιων υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων μέτρων πρόληψης της διαφθοράς, καθώς και της εκτενούς χρήσης λύσεων ηλεκτρονικής διακυβέρνησης.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Με κονδύλια ύψους 2,3 δισ. ευρώ, η Ουγγαρία σχεδόν τριπλασιάζει το ποσό που διαθέτει σε χρηματοπιστωτικά μέσα σε σύγκριση με την περίοδο 2007-2013. Η χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων θα επεκταθεί στην Ε&Α&Κ, στην ενέργεια, στις ΤΠΕ και στην κοινωνική οικονομία. Θα χρησιμοποιηθεί ευρύ φάσμα μέσων ολοκληρωμένης εδαφικής ανάπτυξης. Ποσό άνω του 1 δισ. ευρώ έχει διατεθεί σε μέτρα ολοκληρωμένης βιώσιμης αστικής ανάπτυξης. Οι τοπικές πρωτοβουλίες θα ενισχυθούν από την τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία των τοπικών κοινοτήτων σε αγροτικές και αστικές περιοχές.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

7 (5 εθνικά, 2 περιφερειακά)

1

1

9

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

21 544 112 983

3 430 664 493

39 096 293

1 106 996 669 16

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Τα στρατηγικά πλαίσια για ορισμένους τομείς επενδύσεων δεν έχουν ολοκληρωθεί και θα πρέπει να υποβληθούν σύμφωνα με τα σχέδια δράσης τα οποία έχουν συμφωνηθεί και τελούν υπό στενή παρακολούθηση. Μία από τις βασικές μη εκπληρωθείσες εκ των προτέρων αιρεσιμότητες αφορά τις δημόσιες συμβάσεις.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Για την περίοδο 2014-2020 ο κεντρικός συντονισμός της χρήσης των ΕΔΕΤ είναι ισχυρός. Πέντε από τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής είναι πολυταμειακά προγράμματα, τα οποία συνδυάζουν τη χρήση ΕΤΠΑ, ΤΣ και ΕΚΤ. Για τη διευκόλυνση του συντονισμού και τη διασφάλιση της συνεκτικότητας μεταξύ των προγραμμάτων, πρόκειται να συσταθεί επιτροπή παρακολούθησης σε επίπεδο συμφωνίας εταιρικής σχέσης επιπλέον των επιτροπών παρακολούθησης των επιμέρους προγραμμάτων.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Η Ουγγαρία επεξεργάζεται αρκετά μέτρα για τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους, όπως τη σύνδεση του συστήματος ΤΠ για τη διαχείριση της βοήθειας από την ΕΕ με πιστοποιημένες δημόσιες βάσεις δεδομένων, τον ετήσιο προγραμματισμό των προσκλήσεων υποβολής αιτήσεων, τη χρήση απλουστευμένων επιλογών κόστους, την ενοποίηση ορισμένων καθηκόντων (με σκοπό την παροχή μονοαπευθυντικής υπηρεσίας) και την απλούστευση των κατευθυντήριων γραμμών.    

1. Τα ΕΔΕΤ στην Ιρλανδία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Η Ιρλανδία συμμετέχει πλήρως στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ενώ εξακολουθεί να δέχεται αποστολές εποπτείας μετά το πρόγραμμα. Παρά την αισθητή βελτίωση των οικονομικών προοπτικών της χώρας, ορισμένα ζητήματα απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή: υψηλά επίπεδα χρέους, εναπομένουσες προκλήσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα (μεταξύ άλλων σε σχέση με την κερδοφορία των τραπεζών) και μακροχρόνια ανεργία. Το βελτιωμένο μακροοικονομικό περιβάλλον ευνόησε τις ΜΜΕ, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να σταθεροποιηθούν ύστερα από μια παρατεταμένη περίοδο δυσχέρειας. Η υποτονική ζήτηση πιστώσεων παρουσιάζει ενδείξεις ανάκαμψης. Οι ΜΜΕ που ζητούν πίστωση έχουν λιγότερες πιθανότητες απόρριψης από τις τράπεζες αλλά βρίσκονται αντιμέτωπες με υψηλότερα επιτόκια από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Σημαντικές προκλήσεις εξακολουθούν να εγείρονται σε σχέση με την ανεργία των νέων. Η Ιρλανδία παρουσιάζει έλλειψη ψηφιακών δεξιοτήτων, δεδομένου ότι το 42 % του εργατικού δυναμικού της διαθέτει ελάχιστες ή καθόλου ψηφιακές δεξιότητες. Η αναπροσαρμογή και η αναβάθμιση των δεξιοτήτων συνιστούν πρόκληση για το σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης και η πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι δύσκολη για τις μειονεκτούσες ομάδες.

Από την ανάλυση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» προκύπτουν ορισμένες ελλείψεις όσον αφορά την επίτευξη των στόχων αυτών. Το ποσοστό απασχόλησης της ηλικιακής ομάδας 20-64 ετών αυξήθηκε στο 68,6 % κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2015 (ο στόχος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» ανέρχεται στο 75 %) και οι επενδύσεις για Ε&Α άγγιξαν το 2 % του ΑΕΠ (ο στόχος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» ανέρχεται στο 3 %). Όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, προβλέπεται ότι η Ιρλανδία δεν θα επιτύχει τον στόχο, διότι εκτιμάται ότι οι εκπομπές του 2020 θα είναι κατά 2 % χαμηλότερες από τις εκπομπές του 2005. Φαίνεται ότι η υφιστάμενη πολιτική, η αγορά και τα δημοσιονομικά πλαίσια δεν επαρκούν ώστε η Ιρλανδία να είναι σε θέση να επιτύχει σταδιακά τον στόχο του 2020 για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Σε ό,τι αφορά την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και την τριτοβάθμια εκπαίδευση, τα τελευταία έτη παρατηρείται σταθερή θετική τάση και η Ιρλανδία παρουσιάζει καλύτερες επιδόσεις από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Όσον αφορά την περίοδο 2014-2020, τα ΕΔΕΤ συνεισφέρουν απευθείας στη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Δίδεται έμφαση σε βασικούς θεματικούς στόχους, σύμφωνα με τις συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Με κονδύλια ύψους 186,9 εκατ. ευρώ θα προαχθούν οι επιχειρηματικές επενδύσεις στην Ε&Κ και θα αναπτυχθούν δεσμοί και συνέργειες μεταξύ των επιχειρήσεων, των κέντρων Ε&Α και του τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στην περιφέρεια Southern and Eastern αναμένεται να δημιουργηθούν περίπου 690 νέες ερευνητικές θέσεις σε ερευνητικά κέντρα που συνεργάζονται με 143 εταιρείες. Ο αριθμός των εταιρειών που συνεργάζονται με χρηματοδοτούμενα στρατηγικά ερευνητικά κέντρα αναμένεται να αυξηθεί από 529 σε 713 χάρη στην αυξημένη ανάπτυξη της εφαρμοσμένης έρευνας. Στην περιφέρεια Border, Midland and Western προβλέπεται ότι ο αριθμός των εταιρειών που συνεργάζονται με στρατηγικά ερευνητικά κέντρα θα αυξηθεί από 103 σε 159.

75 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν στην επέκταση των ευρυζωνικών δικτύων επόμενης γενιάς σε όλες τις πόλεις και τα χωριά που δεν εξυπηρετούνται σε ολόκληρη την επικράτεια.

Επενδύσεις ύψους 283,8 εκατ. ευρώ θα στηρίξουν την παραγωγική ικανότητα των ΜΜΕ στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και τηςυδατοκαλλιέργειας, με σκοπό την ανάπτυξή τους σε περιφερειακές, εθνικές και διεθνείς αγορές, καθώς και τη συμμετοχή τους σε διαδικασίες καινοτομίας. Οι επενδύσεις θα προσανατολιστούν επίσης προς τον στόχο της αύξησης των επιπέδων καινοτόμων πρακτικών σε ολόκληρο τον γεωργικό τομέα και της ενίσχυσης των δεσμών μεταξύ της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και των βέλτιστων πρακτικών επιτόπου. Εκτιμάται ότι στην περιφέρεια Southern and Eastern θα δημιουργηθούν 17 000 νέες θέσεις εργασίας σε ΜΜΕ σε 14 στοχευμένους κλάδους έξυπνης εξειδίκευσης. Στην περιφέρεια Border, Midland and Western θα δημιουργηθούν 4 500 θέσεις εργασίας στις ΜΜΕ που είναι πελάτες του δημόσιου οργανισμού Enterprise Ireland.

Με 433,5 εκατ. ευρώ θα στηριχθεί η μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε όλους τους τομείς. Οι επενδύσεις θα χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη αποδοτικών από άποψη άνθρακα γεωργικών πρακτικών και για την αύξηση της μέσης ενεργειακής απόδοσης των ιρλανδικών νοικοκυριών.

704,8 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν στην προώθηση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, καθώς και της πρόληψης και της διαχείρισης κινδύνων. Θα δοθεί έμφαση στην εφαρμογή αποδοτικότερων μεθόδων παραγωγής στους τομείς της αλιείας και της γεωργίας, στην αύξηση της χρήσης τεχνολογιών και πρακτικών χαμηλών εκπομπών, στην αντιμετώπιση της διάβρωσης του εδάφους, στην αύξηση των ζωνών ανάσχεσης για την προστασία των παρόχθιων περιοχών, στην ενεργειακή απόδοση και στην αύξηση της χρήσης και της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

838,3 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν στη διατήρηση και προστασία του περιβάλλοντος και την προώθηση της αποδοτικότητας των πόρων. Οι επενδύσεις θα εστιάζουν στην προώθηση πρακτικών διαχείρισης θρεπτικών στοιχείων στη γεωργία, στη διαφύλαξη και διατήρηση της βιοποικιλότητας και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, στη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων, στην προαγωγή της βιώσιμης αλιείας και υδατοκαλλιέργειας (με τη μείωση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων κατά 10 000 τόνους και την αύξηση της παραγωγής της βιολογικής υδατοκαλλιέργειας κατά 3 000 τόνους έως το 2023), καθώς και στη βελτίωση των οικονομικών και φυσικών συνθηκών σε επιλεγμένες αστικές περιοχές στις περιφέρειες Border Midland and Western και Southern and Eastern.

307,3 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν στην προώθηση της βιώσιμης και ποιοτικής απασχόλησης και την υποστήριξη της κινητικότητας της εργασίας. Οι εν λόγω επενδύσεις αναμένεται να συνδράμουν σχεδόν 140 000 ανέργους, συμπεριλαμβανομένων μακροχρόνια ανέργων και ανέργων νεαρής ηλικίας, να αποκτήσουν πρόσβαση στην απασχόληση ή να ενταχθούν στην εκπαίδευση ή στην κατάρτιση. Οι επενδύσεις αυτές θα έχουν επίσης ως στόχο την αύξηση των ευκαιριών απασχόλησης σε παράκτιες κοινότητες.

350,8 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης και την καταπολέμηση της φτώχειας και των διακρίσεων. Οι συγκεκριμένες επενδύσεις θα βοηθήσουν, αφενός, τα άτομα που δεν εντάσσονται στο εργατικό δυναμικό να αξιοποιήσουν δυνατότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης «δεύτερης ευκαιρίας» και, αφετέρου, περισσότερους ενηλίκους να αποκτήσουν πρόσβαση σε εκπαιδευτικά προγράμματα αλφαβητισμού, αριθμητισμού και γλώσσας. Προβλέπεται ότι, έως το 2023, περισσότερα από 70 000 άτομα που προέρχονται από μειονεκτούσες ομάδες θα έχουν συμμετάσχει σε προγράμματα απασχολησιμότητας. Στον γεωργικό τομέα θα συγκροτηθούν ομάδες μεταφοράς γνώσης, ιδίως για να διασφαλιστεί η παροχή περιβαλλοντικών και δημόσιων αγαθών.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Η Ιρλανδία εξετάζει το ενδεχόμενο χρήσης χρηματοπιστωτικών μέσων για την αντιμετώπιση της αστάθειας των τιμών στον γεωργικό τομέα. Είναι σκόπιμο να διερευνηθούν επίσης οι δυνατότητες χρήσης χρηματοπιστωτικών μέσων για την ενεργειακή απόδοση στον τομέα της κοινωνικής στέγασης.

Η Ιρλανδία προτίθεται να κάνει χρήση των διαθέσιμων εδαφικών εργαλείων. Η τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων χρησιμοποιείται για την υλοποίηση του προγράμματος LEADER στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ και η χρηματοδότηση ομάδων τοπικής δράσης στον τομέα της αλιείας χρησιμοποιείται για την υλοποίηση έργων του ΕΤΘΑ. Περίπου το 7 % των πόρων του ΕΓΤΑΑ θα διατεθούν στο πρόγραμμα LEADER (153 εκατ. ευρώ). Η Ιρλανδία δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει ολοκληρωμένη χωρική επένδυση. 40 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Κατά την υλοποίηση της επένδυσης θα ληφθεί υπόψη η στρατηγική για τη θαλάσσια λεκάνη του Ατλαντικού.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

3 (1 εθνικά, 2 περιφερειακά)

1 εθνικό

1 εθνικό

6

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

1 019 788 509

2 190 592 153

147 601 979

1 135 072 901 17

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Έχουν εκπληρωθεί όλες οι εκ των προτέρων αιρεσιμότητες σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Θα χρησιμοποιηθεί σειρά συμπληρωματικών μέσων πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ (Ορίζοντας 2020) και σε εθνικό επίπεδο προκειμένου να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη της χρηματοδότησης από τα ΕΔΕΤ. Η Ιρλανδία έχει θέσει σε εφαρμογή μηχανισμούς για την εξασφάλιση του συντονισμού μεταξύ των ΕΔΕΤ και άλλων ενωσιακών και εθνικών μέσων.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι διαχειριστικές αρχές των ΕΔΕΤ επεξεργάζονται ρυθμίσεις προκειμένου να διασφαλίσουν αποτελεσματική μείωση του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους και τις αρχές. Σε αυτές περιλαμβάνονται η αυξημένη χρήση κατ᾽ αποκοπή ποσών και οι απλουστευμένες επιλογές κόστους.

1. Τα ΕΔΕΤ στην Ιταλία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Η Ιταλία καταγράφει μια διαφαινόμενη αλλά ισχνή οικονομική ανάκαμψη έπειτα από μια μακρά περίοδο βαθιάς ύφεσης, η οποία διεύρυνε περαιτέρω την απόκλιση των οικονομικών επιδόσεων με την υπόλοιπη ΕΕ. Η ανεργία είναι εξαιρετικά υψηλή στους νέους, στις γυναίκες και στη Νότια Ιταλία. Η οικονομική κρίση έχει επιτείνει το μακροχρόνιο κοινωνικοοικονομικό χάσμα μεταξύ της Βόρειας και Κεντρικής Ιταλίας, αφενός, και της Νότιας Ιταλίας, αφετέρου, η οποία αποτελεί παραδοσιακά τον κύριο αποδέκτη των ΕΔΕΤ. Τα ΕΔΕΤ θα συμβάλουν στην υλοποίηση αρκετών από τις ενωσιακές συστάσεις πολιτικής που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, κυρίως εκείνων που αφορούν την εκπαίδευση και την αγορά εργασίας, τους λιμένες και την εφοδιαστική, τη δημόσια διοίκηση και το δικαστικό σύστημα, καθώς και τη διαχείριση των ταμείων.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Τα ΕΔΕΤ χορηγούνται μέσω 74 εθνικών, περιφερειακών και πολυπεριφερειακών προγραμμάτων. Αυτά καλύπτουν πολύ διαφορετικές κοινωνικές, οικονομικές και διοικητικές πραγματικότητες και προκλήσεις, που απαιτούν ιδιαίτερα διαφοροποιημένη στρατηγική όσον αφορά τη χρήση των πόρων. Οι βασικές προτεραιότητες των ταμείων είναι οι εξής: διαμόρφωση ενός επιχειρηματικού περιβάλλοντος φιλικού προς την καινοτομία· εφαρμογή αποτελεσματικών υποδομών και διαχείριση των φυσικών πόρων· αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας· προώθηση της κοινωνικής ένταξης· βελτίωση της εκπαίδευσης· βελτίωση της διοικητικής ικανότητας και της διαχείρισης των προγραμμάτων ΕΔΕΤ, ιδίως στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες.

Σχεδόν 3,8 δισ. ευρώ των ΕΔΕΤ θα δαπανηθούν για την έρευνα και την καινοτομία (Ε&Κ), κάτι που θα βοηθήσει την Ιταλία να επιτύχει τον στόχο της στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για διάθεση του 1,53 % του ΑΕΠ στην Ε&Κ (σημερινό ποσοστό: 1,26 %). Οι δαπάνες για την Ε&Κ, σε συνδυασμό με περισσότερα από 7,8 δισ. ευρώ για τις ΜΜΕ σε τομείς όπως η γεωργία, η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια, θα δώσουν ισχυρή και συντονισμένη ώθηση στην αποκατάσταση της συνολικής ανταγωνιστικότητας της Ιταλίας. Το ποσό των 2 δισ. ευρώ που θα δαπανηθεί για υπερευρυζωνικές υποδομές και υπηρεσίες ΤΠ θα ενισχύσει επίσης την ανταγωνιστικότητα, ενώ παράλληλα θα δώσει τη δυνατότητα στην Ιταλία να επιτύχει τους στόχους της σχετικά με τη στρατηγική για το ψηφιακό θεματολόγιο. Περισσότερα από 2,7 δισ. ευρώ θα διατεθούν για την αναβάθμιση των σιδηροδρομικών και θαλάσσιων υποδομών σε λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές της χώρας, ώστε να εξασφαλιστεί η πραγματική μετάβαση προς τη βιώσιμη κινητικότητα. Επιπλέον, σχεδόν 4 δισ. ευρώ θα δαπανηθούν για επενδύσεις με σκοπό να προωθηθεί η μετάβαση της Ιταλίας προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Αυτό θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της εν λόγω χώρας στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για μείωση της πρωτογενούς κατανάλωσης ενέργειας κατά 20 %.

Οι επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο και η παροχή συνδρομής για την ένταξη των ατόμων στην αγορά εργασίας θα αποτελέσουν κορυφαίες προτεραιότητες, με ιδιαίτερη έμφαση στην καταπολέμηση της ανεργίας των νέων. Η Ιταλία θα δαπανήσει πάνω από 4,7 δισ. ευρώ στα ΕΔΕΤ, με στόχο να αυξηθεί το ποσοστό απασχόλησης και να φθάσει τον σχετικό στόχο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», δηλ. να ανέλθει σε 67-69 %. Αυτό θα περιλαμβάνει την παροχή εξατομικευμένων υπηρεσιών σε 560 000 νέους εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης το 2014 και το 2015. Θα δαπανηθούν 4 δισ. ευρώ σε πρωτοβουλίες για τη μείωση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, οι οποίες εκτιμάται ότι θα απευθύνονται σε 2,2 εκατομμύρια άτομα. Επιπλέον 4 δισ. ευρώ θα δαπανηθούν για την προσαρμογή της εκπαίδευσης στις ανάγκες της αγοράς εργασίας και για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου στο 16 % έως το 2020. Αυτό θα ωφελήσει περισσότερους από 2,8 εκατομμύρια μαθητές και φοιτητές.

Τα ΕΔΕΤ θα ωφελήσουν τις αγροτικές περιοχές, αφού θα προωθηθούν η ανταγωνιστικότητα του γεωργικού τομέα και της βιομηχανίας τροφίμων, η βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων, η βιοποικιλότητα και η δράση για το κλίμα. Σημαντική συμβολή θα συντελεστεί, επίσης, προς την επίτευξη των στόχων του ψηφιακού θεματολογίου.

Επιπλέον, τα ΕΔΕΤ θα στηρίξουν νέες ευκαιρίες ανάπτυξης στο πλαίσιο της «γαλάζιας οικονομίας», και ιδίως της ενωσιακής στρατηγικής για την περιοχή της Αδριατικής και του Ιονίου. Το ΕΤΘΑ θα στηρίξει την εφαρμογή της νέας κοινής αλιευτικής πολιτικής, με έμφαση στη βελτίωση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας των οικονομικών δραστηριοτήτων στους τομείς της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας. Το ΕΤΘΑ θα συμβάλει στην αύξηση του καθαρού κέρδους της αλιείας κατά 30 % και στον διπλασιασμό της παραγωγής της βιολογικής υδατοκαλλιέργειας.

Χρηματοπιστωτικά και εδαφικά μέσα

Περίπου 2,187 εκατ. ευρώ θα χορηγηθούν μέσα από τον δίαυλο των χρηματοδοτικών μέσων, ιδίως για τις ΜΜΕ και την καινοτομία και, σε μικρότερο βαθμό, για την ενεργειακή απόδοση, καθώς και για την απασχόληση και την αγορά εργασίας. Το ποσό αυτό, που συμπληρώθηκε με αδιάθετους πόρους από την προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού, ανταποκρίνεται στις επενδυτικές στρατηγικές των διαφόρων προγραμμάτων και στην ικανότητα απορρόφησης που επιδείχθηκε κατά την περίοδο 2007-2013. Στο πλαίσιο της έκβασης των εκ των προτέρων αξιολογήσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη, θα διερευνηθούν περισσότερες ευκαιρίες για να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής και/ή να αυξηθεί ο όγκος των πόρων που διατίθενται στα χρηματοδοτικά μέσα.

Η στρατηγική αστικής ανάπτυξης της Ιταλίας θα συμπεριλαμβάνει μια κεντρικά διαχειριζόμενη πτυχή, η οποία αποτελείται από ένα εθνικό πρόγραμμα για 14 «μητροπολιτικές» περιοχές σ’ ολόκληρη τη χώρα. Με τον τρόπο αυτό, θα συμπληρωθούν οι στρατηγικές αστικής ανάπτυξης των περιφερειακών προγραμμάτων που εκτελούνται κυρίως μέσω ειδικών αξόνων και, σε ελάχιστες περιπτώσεις, μέσω ολοκληρωμένων εδαφικών επενδύσεων. Για τις λεγόμενες «εσωτερικές περιοχές» έχει καταρτιστεί ειδική εδαφική στρατηγική, η οποία πρόκειται να υλοποιηθεί μέσω των περιφερειακών προγραμμάτων. Πρόκειται κυρίως για αγροτικές περιοχές που ορίζονται βάσει κριτηρίων όπως η δημογραφική κατάσταση, η συρρίκνωση του πληθυσμού και το επίπεδο των υπηρεσιών. Η προσέγγιση LEADER, που χρηματοδοτείται από τα ΕΔΕΤ, θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην εδαφική ανάπτυξη των αγροτικών κοινωνιών και οικονομιών.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

50 (11 εθνικά ή πολυπεριφερειακά, 39 περιφερειακά)

23 (21 περιφερειακά, 2 εθνικά)

1

15

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

31 686 254 105

10 444 380 767 18  

537 262 559

1 996 244 281 19

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Η Ιταλία έχει εκ των προτέρων αιρεσιμότητες τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Οι εν λόγω αιρεσιμότητες προκύπτουν από τη συνταγματική δομή και την απορρέουσα κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των εθνικών και των περιφερειακών αρχών (αν και επί του παρόντος υπόκεινται σε μεταρρυθμίσεις). Η Ιταλία δεν έχει εκπληρώσει 3 γενικές, 2 ειδικές για το ΕΤΘΑ και 10 θεματικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες. Οι γενικές αιρεσιμότητες (δημόσιες συμβάσεις, περιβάλλον και κρατικές ενισχύσεις) έχουν ιδιαίτερη σημασία, γιατί η νομοθεσία και η πρακτική σε αυτούς τους τομείς εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρή πηγή παρατυπιών, καθιστώντας δύσκολη την αποτελεσματική χρήση των ταμείων. Για τις θεματικές αιρεσιμότητες, απαιτούνται σχέδια δράσης σε τομείς όπως οι στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης, οι ΤΠ, οι μεταφορές, η ενεργειακή απόδοση και η ενεργητική ένταξη.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Οι σημαντικές αδυναμίες που διαπιστώθηκαν σε επίπεδο διοικητικής ικανότητας όσον αφορά τη διαχείριση των ταμείων έχουν παρεμποδίσει συστηματικά την αποτελεσματικότητά τους. Αυτό ισχύει ιδίως για τις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες της Νότιας Ιταλίας, όπως προσδιορίζονται από πέντε διαδοχικές συστάσεις πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου από το 2011. Με βάση αυτό, τα συγχρηματοδοτούμενα από την ΕΕ προγράμματα θα πρέπει να συνοδεύονται από σχέδια διοικητικής ενίσχυσης. Τα σχέδια έχουν καταρτιστεί με σκοπό να διασφαλίζεται ότι οι αρχές που είναι αρμόδιες για τα ταμεία διαθέτουν τη βασική δομή και τις δεξιότητες που απαιτούνται για τη διαχείριση των πόρων που τους έχουν ανατεθεί. Τα προγράμματα ΕΔΕΤ θα ασχοληθούν με τις αδυναμίες που διαπιστώνονται στις δημόσιες συμβάσεις, με τις κρατικές ενισχύσεις και με την καταπολέμηση της απάτης και της διαφθοράς: οι τομείς αυτοί έχουν καίρια σημασία για να εξασφαλιστεί ότι οι πόροι τυγχάνουν ορθής διαχείρισης. Τα προγράμματα ΕΔΕΤ θα περιλαμβάνουν επίσης ένα εθνικό πρόγραμμα, το οποίο θα είναι πλήρως αφιερωμένο στη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης στο σύνολό της.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι διαχειριστικές αρχές για τα ΕΔΕΤ αναπτύσσουν τρόπους ώστε να μειωθεί η διοικητική επιβάρυνση για τους δικαιούχους και τη δημόσια διοίκηση. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η αυξημένη χρήση του απλουστευμένου κόστους και η βελτίωση του ειδικού συστήματος πληροφοριών.

1. Τα ΕΔΕΤ στη Λετονία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Η οικονομία της Λετονίας επέστρεψε σε τροχιά ανάπτυξης το 2011. Επήλθαν βελτιώσεις στην αγορά εργασίας, το δε ποσοστό απασχόλησης της τάξης του 70,7 % είναι υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (2014). Η μακροχρόνια ανεργία, η ανεργία των νέων και το ποσοστό των νέων εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης βρίσκονται πλέον κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων είναι διαθέσιμη στη Λετονία.

Η ανεπαρκής δημόσια χρηματοδότηση για την έρευνα και καινοτομία (Ε&Κ) και ο κατακερματισμένος χαρακτήρας του συστήματος Ε&Κ συνεπάγονται χαμηλές επιδόσεις στην επιστημονική έρευνα και πλήττουν την ανταγωνιστικότητα. Η Λετονία παρουσιάζει υψηλά ποσοστά φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, καθώς και υψηλό βαθμό κοινωνικής ανισότητας. Πρέπει να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για την προσέλκυση περισσότερων νέων στην επαγγελματική εκπαίδευση. Κρίνεται αναγκαία η βελτίωση της ποιότητας του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης και της πρόσβασης σε αυτό, καθώς και της ενεργειακής απόδοσης των μεταφορών, των κτιρίων και των συστημάτων θέρμανσης. Οι επενδύσεις των ΕΔΕΤ θα στηρίξουν την εφαρμογή των συστάσεων πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου στους εν λόγω τομείς.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Τα ΕΔΕΤ στηρίζουν την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη (Ε&ΤΑ) και την καινοτομία, συνδράμοντας τη χώρα στην επίτευξη του εθνικού της στόχου για υλοποίηση επενδύσεων Ε&ΤΑ της τάξης του 1,5 % του ΑΕΠ (0,66 % το 2012), με την αύξηση του ποσοστού των καινοτόμων ΜΜΕ στο 40 % (από 29,9 % το 2010), καθώς και με την αντιμετώπιση των αδυναμιών που παρουσιάζει το σύστημα καινοτομίας της χώρας και τη διευκόλυνση της συνεργασίας μεταξύ του επιχειρηματικού κόσμου, της επιστημονικής κοινότητας και του τομέα της εκπαίδευσης, η οποία θα βελτιώσει με τη σειρά της το δυναμικό καινοτομίας.

Η εξασφάλιση πρόσβασης σε ευρυζωνικές συνδέσεις υψηλών ταχυτήτων τουλάχιστον για το 80 % των νοικοκυριών και η ανάπτυξη ηλεκτρονικών υπηρεσιών θα προαγάγουν την ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας. Στις αγροτικές περιοχές θα δημιουργηθούν ευρυζωνικά δίκτυα με ταχύτητες τουλάχιστον 30 Mb/s για τη μείωση του ψηφιακού χάσματος.

Η επένδυση ύψους 762 εκατ. ευρώ στις ΜΜΕ, μεταξύ άλλων και στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας, έχει ως στόχο την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας τους μέσω της στήριξης νέων επιχειρήσεων, της προώθησης ιδιωτικών επενδύσεων και της δημιουργίας τουλάχιστον 1 800 θέσεων εργασίας. Οι κύριοι τομείς στους οποίους θα επικεντρωθεί η εν λόγω επένδυση θα είναι η εξαγωγική ικανότητα των ΜΜΕ, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, η αντιστοίχιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων με τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, η αύξηση της ανταγωνιστικότητας και η παροχή συνδρομής σε νέες επιχειρήσεις. Σχεδόν το 4,5 % των γεωργών θα λάβει στήριξη για τον εκσυγχρονισμό και την αναδιάρθρωση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, και η αυξημένη χρηματοδότηση θα συμβάλει στην προσέλκυση μεγαλύτερου αριθμού νέων γεωργών στον κλάδο. Θα υποστηριχθούν επίσης η ανταγωνιστικότητα και η παραγωγικότητα του κλάδου της υδατοκαλλιέργειας. Προβλέπεται ότι, κατά τον τρόπο αυτό, θα τριπλασιαστεί η παραγωγή και θα ενισχυθεί ο εφοδιασμός σε τρόφιμα και η απασχόληση. Τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν για να αυξηθεί η θεσμική ικανότητα της δημόσιας διοίκησης και η αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος.

Τα ΕΔΕΤ θα υποστηρίξουν τη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε όλους τους τομείς, συνδράμοντας τη Λετονία στην επίτευξη του εθνικού της στόχου στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές της τάξης του 40 % (35,8 % το 2012). Οι πόροι θα επικεντρωθούν στην ενεργειακή απόδοση των κτιρίων οικιστικής και εμπορικής χρήσης, καθώς και στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην τηλεθέρμανση και στα μέσα μεταφοράς με χαμηλές εκπομπές άνθρακα.

Η χρηματοδότηση από τα ΕΔΕΤ θα διατεθεί για τη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Οι επενδύσεις θα μετριάσουν τους κινδύνους που προκαλεί η κλιματική αλλαγή, κυρίως μέσω της μείωσης της διάβρωσης των ακτών και της πρόληψης κατά των πλημμυρών. Θα ληφθούν μέτρα για την αύξηση της ανακύκλωσης των αποβλήτων κατά 423 120 τόνους ετησίως και για την ανακατασκευή των δικτύων αποχέτευσης και διαχείρισης των λυμάτων που δεν πληρούν τις απαιτήσεις ποιότητας. Συνολικά θα αποκτήσουν σύνδεση με το κεντρικό δίκτυο διαχείρισης των λυμάτων 1,3 εκατομμύρια κάτοικοι. Θα συγχρηματοδοτηθούν επίσης η διατήρηση και η ενίσχυση των οικοσυστημάτων που συνδέονται με τη γεωργία και τη δασοκομία, καθώς και με την υδατοκαλλιέργεια που παρέχει περιβαλλοντικές υπηρεσίες. Θα υποστηριχθεί ο στόχος της κοινής αλιευτικής πολιτικής για τη διατήρηση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων.

Τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη βιώσιμων και αποδοτικών υποδομών μεταφορών. Θα δοθεί προτεραιότητα στις σιδηροδρομικές και οδικές υποδομές ΔΕΔ-Μ, με τη σύνδεση αστικών περιοχών με τα δίκτυα ΔΕΔ-Μ και την ανακατασκευή του περιφερειακού οδικού δικτύου. Αυτό συνεπάγεται την ανακατασκευή ή αναβάθμιση 998 χλμ. σιδηροδρομικού δικτύου και 574 χλμ. οδικού δικτύου (εκ των οποίων 345 χλμ. ανήκουν στο ΔΕΔ-Μ).

Η λήψη μέτρων για την ενίσχυση της απασχόλησης και την αύξηση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού θα παράσχει σε 22 950 ανέργους σήμερα τη δυνατότητα εύρεσης εργασίας. Περισσότεροι από 11 000 νέοι εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης θα λάβουν προσφορά θέσης απασχόλησης, συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, μαθητείας ή πρακτικής άσκησης.

Θα επενδυθούν κεφάλαια στην εκπαίδευση, στις δεξιότητες και στη διά βίου μάθηση. Η μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα περιλαμβάνει τη δημιουργία εθνικού οργανισμού διαπίστευσης, τη διαπίστευση 80 νέων προγραμμάτων σπουδών, την καθιέρωση διακυβέρνησης με βάση τα αποτελέσματα σε 20 ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τον εκσυγχρονισμό του περιβάλλοντος μάθησης. Η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ) θα βελτιωθεί με τη διεύρυνση της χρήσης της μάθησης στο πλαίσιο εργασίας, επιτρέποντας στο 70-80 % των σπουδαστών που λαμβάνουν στήριξη να αποκτήσουν επαγγελματικά ή άλλα προσόντα. Θα διασφαλιστεί η αναβάθμιση των επαγγελματικών προσόντων περίπου 4 500 μελών προσωπικού ΕΕΚ και ο εκσυγχρονισμός του 70-80 % των ιδρυμάτων ΕΕΚ. Οι γεωργοί και οι επιχειρηματίες των κλάδων της γεωργίας και της δασοκομίας θα λάβουν κατάρτιση ώστε να βελτιωθούν οι γνώσεις τους σχετικά με την αποδοτική παραγωγή και τη φιλική προς το κλίμα διαχείριση των πόρων, ενώ θα προαχθεί παράλληλα και η συνεργασία με ερευνητές.

Στο πλαίσιο των μέτρων που αποσκοπούν στην κοινωνική ένταξη και την καταπολέμηση της φτώχειας θα παρασχεθεί συνδρομή σε σχεδόν 4 000 μειονεκτούντες ανέργους για την ανεύρεση θέσης εργασίας. Η μετάβαση των ανηλίκων και ενηλίκων με ψυχονοητικές αναπηρίες σε υπηρεσίες φροντίδας που βασίζονται στις τοπικές κοινότητες θα υποστηριχθεί, όπως και η καλύτερη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη για το σύνολο του πληθυσμού της Λετονίας.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Θα διατεθούν χρηματοπιστωτικά μέσα αξίας 185 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των επιχειρήσεων και τη χρηματοδότηση μέτρων ενεργειακής απόδοσης. Για τη στήριξη των ΜΜΕ και της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων θα χρησιμοποιηθούν κυρίως μέσα δανειοδότησης, εγγυήσεων και μετοχικού κεφαλαίου.

Η βιώσιμη αστική ανάπτυξη θα προαχθεί μέσω ολοκληρωμένης χωρικής επένδυσης. Ο ρόλος των τοπικών συμπράξεων θα ενισχυθεί χάρη στην τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων, στο πλαίσιο της οποίας θα λάβουν χρηματοδότηση έργα που τελούν υπό τη διαχείριση 34 ομάδων τοπικής δράσης σε ολόκληρη τη Λετονία.

Μέτρα που εστιάζονται στη βιώσιμη ανάπτυξη αλιευτικών περιφερειών θα τεθούν σε εφαρμογή σε περιοχές ιδιαίτερης σημασίας για την αλιεία με τη χρήση πολυταμειακής προσέγγισης.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

1

1

1

6

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

4 418 233 214

1 075 603 782

139 833 742

577 852 961 20

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Η ανάπτυξη στρατηγικών πλαισίων για τη στρατηγική Ε&Κ για έξυπνη εξειδίκευση, η αντιμετώπιση του προβλήματος της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και η βελτίωση της περιβαλλοντικής πολιτικής ήταν οι σημαντικότερες εκ των προτέρων αιρεσιμότητες που δεν είχαν εκπληρωθεί κατά τον χρόνο σύναψης της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και, ως εκ τούτου, συμφωνήθηκαν σχέδια δράσης για την εκπλήρωσή τους έως το τέλος του 2016. Προτείνουμε να προστεθεί ότι η χαρτογράφηση των αναγκών υγειονομικής περίθαλψης θα πρέπει να αποτελέσει τη βάση για κάθε απόφαση με βάση την οποία γίνονται επενδύσεις υποδομής (όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες, π.χ. τη Ρουμανία και την Πολωνία).

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Δημιουργήθηκε «υπηρεσία μίας στάσης» για τη σύναψη συμβάσεων και η μεικτή επιτροπή παρακολούθησης των ΕΚΤ, ΕΤΠΑ και ΤΣ επικουρείται στο έργο της από θεματικές υποεπιτροπές. Οι επιτροπές παρακολούθησης του ΕΓΤΑΑ και του ΕΤΘΑ τελούν υπό τη διαχείριση του Υπουργείου Γεωργίας.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι δικαιούχοι θα επωφεληθούν από απλουστευμένο θεσμικό πλαίσιο, ενοποιημένα πρότυπα, την εκτενέστερη χρήση ηλεκτρονικής διοίκησης, σύστημα ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων και ευρύτερη χρήση απλουστευμένων επιλογών κόστους.    

1. Τα ΕΔΕΤ στη Λιθουανία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Η οικονομία της Λιθουανίας επέδειξε αξιοθαύμαστη ικανότητα όσον αφορά την ανάκτηση της ανταγωνιστικότητάς της μετά την κρίση, γεγονός που στήριξε σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης κατά τα τελευταία έτη. Ωστόσο, για να εξασφαλίσει βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η χώρα πρέπει να επιληφθεί μιας σειράς ζητημάτων.

Το πρώτο αφορά την ικανότητά της να ανέλθει στην αλυσίδα προστιθέμενης αξίας. Η ανάπτυξη της αγοράς εργασίας της Λιθουανίας ανακόπτεται από περιορισμούς σχετικούς με την προσφορά ανθρώπινου κεφαλαίου και δεξιοτήτων. Ο ενεργός πληθυσμός συρρικνώνεται με ταχείς ρυθμούς και το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας παραμένει σχετικά χαμηλό. Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να αυξηθούν οι ελλείψεις σε δεξιότητες με την πάροδο του χρόνου. Το ποσοστό του πληθυσμού που διατρέχει κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού εξακολουθεί να είναι υψηλό και οι ανισότητες εντείνονται. Οι επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα, ιδίως όσον αφορά την Ε&Κ, είναι περιορισμένες, στοιχείο που μπορεί να αναστείλει τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Η Λιθουανία πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειες για τη βελτίωση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού και την αύξηση του ανταγωνισμού στην εσωτερική της αγορά ενέργειας. Η ένταση ενέργειας είναι υψηλή, με συνέπεια η Λιθουανία να συγκαταλέγεται στις λιγότερο ενεργειακά αποδοτικές χώρες της ΕΕ. Η ανάλυση των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» καταδεικνύει σημαντικές ελλείψεις όσον αφορά την αύξηση των δαπανών Ε&Κ, τη βελτίωση της απασχολησιμότητας και την επίτευξη των ενεργειακών στόχων. Οι εν λόγω αδυναμίες αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Τα ΕΔΕΤ θα συμβάλουν στη βελτίωση του καινοτόμου χαρακτήρα και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ της Ε&Κ και των βιομηχανικών πολιτικών. Οι κατά κεφαλήν δαπάνες Ε&Α στον επιχειρηματικό κλάδο αναμένεται να αγγίξουν το ποσό των 60,7 ευρώ έως το 2023 (24,1 ευρώ το 2011). Ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί με την ενίσχυση των συστημάτων Ε&Κ στις επιχειρήσεις και την προώθηση της μεταφοράς γνώσης για την Ε&Α μεταξύ της πανεπιστημιακής κοινότητας και του επιχειρηματικού κόσμου.

Θα χρησιμοποιηθούν 1,2 δισ. ευρώ για τη στήριξη ΜΜΕ και γεωργικών εκμεταλλεύσεων, εκμεταλλεύσεων υδατοκαλλιέργειας και αλιείας προκειμένου να συμβάλουν στην αύξηση του αριθμού επιχειρήσεων ανά 1 000 κατοίκους από 39 το 2013 σε 48 το 2023, και των επιπέδων παραγωγικότητας και προστιθέμενης αξίας σε 17 726 ευρώ ανά εργαζόμενο ετησίως (12 432 το 2013). Θα συμβάλουν επίσης στον εκσυγχρονισμό και στη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων σχεδόν 8 000 μικρομεσαίων γεωργικών εκμεταλλεύσεων, καθώς και στη χρηματοδότηση των δαπανών εκκίνησης περισσοτέρων από 1 100 νέων γεωργών νεαρής ηλικίας. Τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν επίσης για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, μέσω της διευκόλυνσης της σύστασης επιχειρήσεων, της ευχερέστερης πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση και της παροχής ειδικά προσαρμοσμένων υπηρεσιών για τις επιχειρήσεις.

Τα ΕΔΕΤ θα συνδράμουν στην καταπολέμηση της ανεργίας, στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, καθώς και στη διασφάλιση καλύτερης ανταπόκρισης στη ζήτηση της αγοράς εργασίας με την άνοδο του επιπέδου επαγγελματικών προσόντων και δεξιοτήτων του ενεργού εργατικού δυναμικού και την πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου. Συνολικά 55 000 άνεργοι θα συμμετάσχουν σε προγράμματα ειδικά σχεδιασμένα για την επανένταξή τους στην ανοικτή αγορά εργασίας. Τα ΕΔΕΤ θα συμβάλουν στη δημιουργία 1 800 νέων θέσεων εργασίας σε νεοσύστατες επιχειρήσεις και θα στηρίξουν τη συμμετοχή 5 000 ατόμων με αναπηρίες στα προγράμματα επαγγελματικής αποκατάστασης. Ως εκ τούτου, αναμένεται ότι το ποσοστό απασχόλησης του ενεργού πληθυσμού (ηλικίας 20-64 ετών) θα ανέλθει στο 72,8 % το 2023 (69,9 % το 2013). Δεδομένου του ικανοποιητικού ποσοστού ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και της μείωσης του ποσοστού πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, τα ΕΔΕΤ θα προσανατολιστούν στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και της συνάφειάς της με την αγορά εργασίας, καθώς και στην καλύτερη προσαρμογή της προσφοράς δεξιοτήτων στην αντίστοιχη ζήτηση. Τα Ταμεία θα συνδράμουν στην αύξηση του ποσοστού συμμετοχής ενηλίκων στη διά βίου μάθηση από 5,7 % το 2013 σε 8 % το 2017. Στους τομείς της γεωργίας και της δασοκομίας θα λάβουν κατάρτιση περισσότεροι από 60 000 εργαζόμενοι, ούτως ώστε να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα των εν λόγω τομέων.

Τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν επίσης με στόχο να συνδράμουν στη μείωση της φτώχειας και τη βελτίωση της κοινωνικής ένταξης. Πιο συγκεκριμένα, η επένδυση θα συνδράμει στην επαναφορά στην απασχόληση των ατόμων που είναι περισσότερο απομακρυσμένα από την αγορά εργασίας, στην αύξηση του ποσοστού συμμετοχής των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας, καθώς και στη βελτίωση της πρόσβασης στις υπηρεσίες κοινωνικών παροχών και υγειονομικής περίθαλψης και της ποιότητας των εν λόγω υπηρεσιών. Τα μέτρα αυτά θα συμβάλουν στη μείωση του αριθμού των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού κατά 100 000 έως το 2020.

1,4 δισ. ευρώ θα διατεθούν για την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή. Τα χρηματοδοτούμενα μέτρα θα συνεισφέρουν στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 600 000 τόνους ισοδυνάμου CO2/έτος. Η τελική κατανάλωση ενέργειας στον τομέα των υπηρεσιών και στα νοικοκυριά αναμένεται να μειωθεί κατά 7,56 GWh έως το 2023 και η ένταση ενέργειας της βιομηχανίας προβλέπεται ότι θα περιοριστεί στα 1,778 MWh/ευρώ έως το 2023 (από 2,592 MWh/ευρώ το 2012). Οι επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές θα συμβάλουν στην ενίσχυση της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς ενέργειας της ΕΕ.  

Με επενδύσεις ύψους 1 δισ. ευρώ που θα διατεθούν για τον τομέα των μεταφορών θα επεκταθούν τα δίκτυα ΔΕΔ-Μ και θα βελτιωθεί η προσβασιμότητα. Χάρη στη διάθεση των πόρων αυτών θα κατασκευαστούν ή θα ανακατασκευαστούν 300 χλμ. οδικού δικτύου και 70 χλμ. σιδηροδρομικού δικτύου, θα μειωθεί ο αριθμός των ατυχημάτων και θα βελτιωθούν οι συνδέσεις μεταξύ διαφορετικών τρόπων μεταφορών.

Επενδύσεις 0,9 δισ. ευρώ θα διατεθούν για τη λήψη περιβαλλοντικών μέτρων και τη βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των πόρων. Το ποσοστό των αστικών αποβλήτων που διατίθενται σε χώρους υγειονομικής ταφής θα μειωθεί αισθητά (από 78 % το 2011 σε 35 % το 2023). Οι χρηματοδοτικοί πόροι θα χρησιμοποιηθούν για την υποστήριξη φιλικών προς το περιβάλλον και το κλίμα πρακτικών διαχείρισης των γαιών, συμπεριλαμβανομένης της βιολογικής γεωργίας, στο 11 % των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και για την επέκταση της βιώσιμης δασοκομίας, συμβάλλοντας κατά τον τρόπο αυτό στην προστασία της βιοποικιλότητας. Η χρήση βιώσιμων μεθόδων θα επεκταθεί στους τομείς της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, με σκοπό τη βελτίωση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και της υδρόβιας βιοποικιλότητας σύμφωνα με τη νέα κοινή αλιευτική πολιτική. Τα ανεπιθύμητα αλιεύματα θα μειωθούν κατά 43 τόνους και ο όγκος της παραγωγής από τη βιολογική υδατοκαλλιέργεια θα ανέλθει σε 2 000 τόνους το 2023.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Προβλέπεται ότι με τη βοήθεια χρηματοπιστωτικών μέσων θα διατεθούν περισσότερα από 700 εκατ. ευρώ, τα οποία θα διοχετευθούν ειδικά για την ενεργειακή απόδοση, τις ΜΜΕ και την αυτοαπασχόληση. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση άνω του 50 % σε σύγκριση με την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013.

Τα εφαρμοζόμενα προγράμματα θα διασφαλίσουν την πλήρη αξιοποίηση των διαθέσιμων εδαφικών εργαλείων. Οι αστικές αρχές θα είναι αρμόδιες για τη διαχείριση επενδύσεων ύψους 210 εκατ. ευρώ, που θα διατεθούν κυρίως για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη και την οικονομική και κοινωνική αναζωογόνηση. Η εφαρμογή στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης αξίας περίπου 100 εκατ. ευρώ σε όλες τις αγροτικές και παράκτιες περιοχές, και σε ορισμένες αστικές, θα ενισχύσει τις τοπικές συμπράξεις.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

1 (εθνικά)

1

1

6

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

6 709 396 130

1 613 088 240

63 432 222

555 079 008 21

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Βάσει των συμφωνηθέντων σχεδίων δράσης, η Λιθουανία ενέκρινε τις στρατηγικές και άλλες απαιτούμενες πολιτικές και εκπλήρωσε όλες τις εκ των προτέρων αιρεσιμότητες.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Το ΕΤΠΑ, το ΕΚΤ και το Ταμείο Συνοχής εντάσσονται σε ένα ενιαίο πρόγραμμα υπό τη διαχείριση του Υπουργείου Οικονομικών. Το ΕΓΤΑΑ και το ΕΤΘΑ εκτελούνται στο πλαίσιο χωριστών προγραμμάτων, αλλά τελούν και τα δύο υπό τη διαχείριση του Υπουργείου Γεωργίας. Οι διαχειριστικές αρχές είναι μέλη των επιτροπών παρακολούθησης και των άλλων Ταμείων, στοιχείο που εξασφαλίζει τον στενό συντονισμό μεταξύ των ΕΔΕΤ. Θα χρησιμοποιηθεί σειρά συμπληρωματικών μέσων πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ (Ορίζοντας 2020) και σε εθνικό επίπεδο προκειμένου να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη από τα ΕΔΕΤ.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Η Λιθουανία σκοπεύει να απλουστεύσει τις διαδικασίες για όλα τα ΕΔΕΤ, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η εκτενέστερη χρήση των απλουστευμένων επιλογών κόστους και η βελτίωση των συστημάτων ΤΠ που τίθενται στη διάθεση των δικαιούχων (π.χ. με τη δημιουργία ενιαίου σημείου πρόσβασης, τη βελτίωση της πληροφόρησης και τη διάθεση ηλεκτρονικών εντύπων).

1. Τα ΕΔΕΤ στο Λουξεμβούργο

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Παρότι η οικονομία του Λουξεμβούργου παρουσιάζει συνολικά θετικές επιδόσεις, η χώρα δεν έχει επανέλθει ακόμη στα προ κρίσης επίπεδα ανάπτυξης. Οι κυριότεροι τομείς στους οποίους παρατηρούνται ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν περιλαμβάνουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, την παραγωγικότητα της εργασίας και την ανταγωνιστικότητα από πλευράς κόστους (που χαρακτηρίζονται τελευταία από στασιμότητα), την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή. Πρέπει επίσης να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες για την ανάπτυξη μιας οικονομίας χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και αποδοτικής χρήσης των πόρων, μεταξύ άλλων μέσω πολιτικών που αφορούν τον τομέα της ενέργειας.

Η κινητήριος δύναμη ανάπτυξης και η ισχύς του συγκεκριμένου τομέα έχει επιτρέψει στη χώρα να δημιουργήσει και να διατηρήσει ένα γενναιόδωρο κράτος πρόνοιας χωρίς να τίθενται σε κίνδυνο τα δημόσια οικονομικά του. Παράλληλα, ωστόσο, η οικονομία εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τον συγκεκριμένο τομέα. Κατά συνέπεια, η διαφοροποίηση και η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών ανάπτυξης είναι κρίσιμης σημασίας για το Λουξεμβούργο.

Η αγορά εργασίας του Λουξεμβούργου παρουσιάζει ικανοποιητικές επιδόσεις και τα ποσοστά ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι υψηλά. Ωστόσο, τα ποσοστά απασχόλησης μεταξύ των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, των γυναικών και των νέων με χαμηλή ειδίκευση είναι σχετικά χαμηλά (με το ποσοστό ανεργίας των νέων να ανέρχεται στο 21,2 %). Το σύστημα «κοινής φορολόγησης» και ο σχεδιασμός του συστήματος κοινωνικών παροχών ενδέχεται να δημιουργούν αντικίνητρα όσον αφορά την εργασία. Είναι επίσης σκόπιμο να επισημανθεί ότι το ποσοστό των παιδιών, των μονογονικών οικογενειών και των μεταναστών που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού αυξάνεται, αν και το αρχικό επίπεδο ήταν πολύ χαμηλό. Το Λουξεμβούργο έχει καταγράψει περιορισμένη πρόοδο όσον αφορά την ενίσχυση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και δεν έχουν παρατηρηθεί εξελίξεις όσον αφορά τη γενική μεταρρύθμιση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις, η πορεία του Λουξεμβούργου δεν είναι ικανοποιητική όσον αφορά την επίτευξη του στόχου της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για τη μείωση του επιπέδου εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Η ρύπανση που οφείλεται στις γεωργικές δραστηριότητες έχει επίσης σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα των υδάτων. Η χώρα δεν θα πρέπει να παραβλέψει την ανάγκη βελτίωσης των τεχνικών χρήσης οργανικών λιπασμάτων για τη μείωση των επιβλαβών επιπτώσεών τους στο κλίμα και την αύξηση της αποδοτικότητάς τους. Επιπλέον, παρά το γεγονός ότι το Λουξεμβούργο έχει δεσμευτεί να αναχαιτίσει την απώλεια της βιοποικιλότητας έως το 2020, απαιτείται επειγόντως η ανάληψη περαιτέρω δράσης για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Δεδομένης της σχετικά περιορισμένης διάθεσης πόρων από τα ΕΔΕΤ στο Λουξεμβούργο, τα προγράμματα πρέπει αναπόφευκτα να επικεντρωθούν στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων πτυχών των ζητημάτων που προσδιορίζονται ανωτέρω. Η αύξηση των επενδύσεων στην Ε&Α είναι κρίσιμης σημασίας για τη δημιουργία μεγαλύτερης οικονομικής διαφοροποίησης. Για τον λόγο αυτό θα ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ του εθνικού κέντρου ερευνών και του πανεπιστημίου του Λουξεμβούργου, με στόχο την αύξηση του αριθμού των ΜΜΕ που συμμετέχουν στην έρευνα κατά 300. Η λήψη μέτρων στον τομέα της γεωργίας θα αυξήσει την ανταγωνιστικότητα με την προώθηση της επιχειρηματικότητας, τη διευκόλυνση της αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων και την αναζωογόνηση του τομέα. Με τη διάθεση πόρων ύψους 30 εκατ. ευρώ από το ΕΓΤΑΑ αναμένεται να παρασχεθεί στήριξη σε επενδύσεις στον εκσυγχρονισμό εγκαταστάσεων, στην αναδιάρθρωση επιχειρήσεων και σε καινοτόμες τεχνικές για το 21 % περίπου των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, και το 7 % των γεωργικών εκμεταλλεύσεων θα επωφεληθούν από το σχέδιο ανάπτυξης των επιχειρήσεων που υποστηρίζεται από το ΕΓΤΑΑ και απευθύνεται σε γεωργούς νεαρής ηλικίας.

Τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν επίσης για την αντιμετώπιση της ανεργίας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Θα στηρίξουν μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση των επαγγελματικών προσόντων και των δεξιοτήτων των νέων και των ατόμων που αναζητούν εργασία (περιλαμβανομένων εκείνων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών), καθώς και στη διασφάλιση καλύτερης αντιστοίχισης μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά εργασίας. Τα κονδύλια θα συμβάλουν στη διεύρυνση και τη βελτίωση του προγράμματος «Εγγυήσεις για τη νεολαία», καθώς και στην εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στη διά βίου μάθηση. Σε αυτό το πλαίσιο, το ΕΚΤ θα χρηματοδοτήσει μέτρα τα οποία έχουν ως στόχο να παράσχουν κατάρτιση σε 15 000 άτομα, να τους προσφέρουν μια ευκαιρία για τη βελτίωση των επαγγελματικών τους προσόντων και να τους συνδράμουν στην εξεύρεση εργασίας.

Έχει διατεθεί προϋπολογισμός 62 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση μέτρων σχετικών με την προστασία του περιβάλλοντος και την αποδοτική χρήση των πόρων. Ο προϋπολογισμός αυτός θα χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση μέτρων τα οποία στοχεύουν στην αποκατάσταση, τη διατήρηση και την ενίσχυση των οικοσυστημάτων που πλήττονται από την άσκηση γεωργικών δραστηριοτήτων. Οι συμβάσεις διαχείρισης του 90 % των αξιοποιούμενων γεωργικών εκτάσεων θα προϋποθέτουν την υιοθέτηση πρακτικών διαχείρισης για την υποστήριξη της βιοποικιλότητας και την προστασία των φυσικών περιοχών. Επιπλέον, συμβάσεις που καλύπτουν το 28 % του συνόλου των αξιοποιούμενων γεωργικών εκτάσεων θα απαιτούν τη χρήση πρακτικών διαχείρισης για τη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων. Η χρηματοδότηση από τα ΕΔΕΤ θα υποστηρίξει επίσης τη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και αποδοτικής χρήσης των πόρων, κυρίως μέσω επενδύσεων στους τομείς της ενεργειακής απόδοσης, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της στροφής προς περισσότερο βιώσιμους τρόπους αστικών μεταφορών. Εκτιμάται ότι η κατανάλωση ενέργειας των κτιρίων θα έχει μειωθεί κατά 20 % έως το 2020. Προβλέπεται επίσης ότι η χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές θα αυξηθεί από 2,9 % το 2014 σε 11 % το 2020, και ότι οι ετήσιες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου θα μειωθούν κατά 15 000 τόνους ισοδυνάμου CO2.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Το Λουξεμβούργο δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει χρηματοπιστωτικά μέσα λόγω του περιορισμένου επιπέδου χρηματοδότησης.

Οι στρατηγικές που αναπτύσσονται από ομάδες τοπικής δράσης θα ευνοήσουν το 30 % του αγροτικού πληθυσμού. Τα προγράμματα ολοκληρωμένης χωρικής επένδυσης (για τα οποία διατίθεται το 6 % των κονδυλίων του ΕΤΠΑ) θα περιλαμβάνουν μέτρα βιώσιμης αστικής ανάπτυξης.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

2 εθνικά

1

Α/Α

2

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

39 558 626

100 574 600

Α/Α

535 936 988 22

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Δεν έχουν εκπληρωθεί ακόμη οι εκ των προτέρων αιρεσιμότητες σχετικά με τη στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης. Η κυβέρνηση δεν έχει θεσπίσει ακόμη τη στρατηγική Ε&Κ για έξυπνη εξειδίκευση.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Συγκροτήθηκε συμβουλευτική επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν οι διαχειριστικές αρχές όλων των ΕΔΕΤ. Ο στόχος της εν λόγω επιτροπής συνίσταται στον συντονισμό της χάραξης στρατηγικών και του καθορισμού προτεραιοτήτων για κάθε Ταμείο, στη διασφάλιση της συμπληρωματικότητας των προγραμμάτων, καθώς και στην προετοιμασία και τη διαπραγμάτευση συμφωνιών εταιρικής σχέσης.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Παρατηρείται βελτίωση των συστημάτων ανταλλαγής πληροφοριών και αύξηση της χρήσης ΤΠΕ. Η βάση δεδομένων του συστήματος γεωγραφικών πληροφοριών και η δικτυακή πύλη γεωγραφικών πληροφοριών, η οποία παρέχει απευθείας πρόσβαση σε δεδομένα σχετικά με την τοποθεσία προστατευόμενων χερσαίων ή υδάτινων περιοχών, θα καταστούν πληρέστερες με την προσθήκη πληροφοριών που αφορούν το σύνολο των εκτάσεων γης και των διαρθρωτικών στοιχείων. Η επικαιροποίηση αυτή, η οποία έχει προγραμματιστεί για το 2015, αναμένεται να αποβεί ιδιαίτερα χρήσιμη για τους δικαιούχους.    

1. Τα ΕΔΕΤ στη Μάλτα

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Η οικονομία και η αγορά εργασίας της Μάλτας παρουσίασαν ικανοποιητικές επιδόσεις κατά τη διάρκεια της κρίσης. Κατά την περίοδο 2011-2014, ο μέσος όρος της αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ ήταν άνω του 2,7 %, χάρη στην ισχυρή εγχώρια ζήτηση, στον τουρισμό και στις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών. Παρά τις προκλήσεις του εξωτερικού περιβάλλοντος, η Μάλτα διατήρησε θετικό εμπορικό ισοζύγιο και κατόρθωσε να αυξήσει το ποσοστό απασχόλησης και να διατηρήσει την ανεργία σε χαμηλά επίπεδα (κάτω του 6 % το 2014). Ωστόσο, η εξωτερική ανταγωνιστικότητα του παραγωγικού τομέα περιορίζεται από μια σειρά παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των διαρθρωτικών αδυναμιών στο επιχειρηματικό περιβάλλον, των χαμηλών επιπέδων Ε&Κ, της ισχυρής εξάρτησης από εξωτερικές πηγές ενέργειας και της ευαισθησίας στο εξωτερικό περιβάλλον. Τα ζητήματα αυτά αποτελούν επίσης σημαντική απειλή για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και την ποιότητα ζωής. Τα θετικά οικονομικά αποτελέσματα δεν συμβαδίζουν με τα επίπεδα κοινωνικής συνοχής της χώρας. Το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας παραμένει χαμηλό, ενδεικτικό των αναξιοποίητων δυνατοτήτων στην οικονομία και της ανάγκης αναπροσαρμογής του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας. Τα ζητήματα αυτά αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και λαμβάνονται ιδιαιτέρως υπόψη στη διάθεση πόρων από τα ΕΔΕΤ.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Προκειμένου να τονωθεί η ανταγωνιστικότητα μέσω της προώθησης της καινοτομίας και της διαμόρφωσης ενός φιλικού προς τις επιχειρήσεις περιβάλλοντος, η Μάλτα θα θέσει ως στόχους α) την ενίσχυση της ικανότητας Ε&ΤΑ&Κ μέσω των επενδύσεων σε δημόσιες υποδομές και ερευνητικές εγκαταστάσεις, β) την τόνωση των επιχειρηματικών επενδύσεων και την ενθάρρυνση δημιουργίας συνδέσεων μεταξύ του επιχειρηματικού κόσμου και των τομέων της έρευνας και της εκπαίδευσης και γ) την ενίσχυση και ανάπτυξη νέων προϊόντων και εφαρμογών ΤΠΕ, ούτως ώστε να βελτιωθεί, μεταξύ άλλων, η αποδοτικότητα στον τομέα των δημόσιων υπηρεσιών. Η ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας, η βελτίωση της επιχειρηματικής ανταγωνιστικότητας και η στήριξη της ανάπτυξης των επιχειρήσεων θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικοί στόχοι στο πλαίσιο του συγκεκριμένου τομέα πολιτικής. Μεταξύ των επιχειρήσεων που θα επωφεληθούν από την εν λόγω στήριξη συγκαταλέγονται και οι επιχειρήσεις των τομέων της γεωργίας και της αλιείας. Το ΕΤΘΑ αποσκοπεί ειδικότερα στη βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των πόρων και της οικονομικής βιωσιμότητας στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας. Στον συγκεκριμένο τομέα προτεραιότητας θα διατεθούν έως και 190 εκατ. ευρώ, ήτοι το 23 % των συνολικών κονδυλίων που προορίζονται από τα ΕΔΕΤ για τη Μάλτα.

Οι εν λόγω χρηματοδοτικοί πόροι θα συνδράμουν τη χώρα στην επίτευξη του εθνικού στόχου της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την αύξηση του ποσοστού του ΑΕΠ που επενδύεται στην Ε&Κ από 0,72 % σε 2 %. Άλλα προσδοκώμενα αποτελέσματα στον συγκεκριμένο τομέα περιλαμβάνουν την ενίσχυση της Ε&Κ στους τομείς που προσδιορίζονται στη στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης, μεταξύ των οποίων και ο γεωργικός κλάδος, τη βελτίωση της ποιότητας και της αποδοτικότητας των υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης για τους επιχειρηματίες και τους πολίτες, τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τις επιχειρήσεις και την αύξηση της συνολικής συμβολής των ΜΜΕ στην ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, μεταξύ άλλων και στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας/υδατοκαλλιέργειας.

Για την ανάπτυξη και τη διατήρηση μιας φιλικής προς το περιβάλλον και αποδοτικής ως προς τη χρήση των πόρων οικονομίας, η Μάλτα θα θέσει ως στόχο τη στήριξη δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στους τομείς των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης, καθώς και επενδύσεων στους τομείς της γεωργίας, των υδάτων και των αποβλήτων. Θα ληφθούν επίσης μέτρα για τη διατήρηση των φυσικών πόρων, τη διαφύλαξη και την προστασία της φυσικής και της πολιτιστικής κληρονομιάς, την αποκατάσταση της βιοποικιλότητας, τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος και τη στήριξη πολυτροπικών συστημάτων και υποδομών μεταφορών με χαμηλές εκπομπές άνθρακα. Τα μέτρα αυτά αναμένεται να συνδράμουν τη Μάλτα στην εκπλήρωση των απαιτήσεων του κεκτημένου της Ένωσης. Στον συγκεκριμένο τομέα προτεραιότητας θα διατεθεί το 51 % των συνολικών κονδυλίων που θα λάβει η Μάλτα από τα ΕΔΕΤ. Τα χρηματοδοτούμενα μέτρα θα βοηθήσουν τη χώρα στην επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, αυξάνοντας τη χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (στο 10 % της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας) και αυξάνοντας την ενεργειακή απόδοση. Άλλα προσδοκώμενα αποτελέσματα στον συγκεκριμένο τομέα αφορούν βελτιώσεις στην ποιότητα του εδάφους και των υδάτων, μεταξύ άλλων και στον γεωργικό κλάδο, την αύξηση του ποσοστού ανακύκλωσης των αποβλήτων και την ανάπτυξη μεγαλύτερου αριθμού πρακτικών βιώσιμης διαχείρισης των αποβλήτων, τη βελτίωση της προστασίας της βιοποικιλότητας, της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς και του αστικού περιβάλλοντος, καθώς και την αύξηση της αποδοτικότητας και της βιωσιμότητας του τομέα των μεταφορών.

Για τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης μέσω της υλοποίησης επενδύσεων σε ανθρώπινο κεφάλαιο και της βελτίωσης της υγείας και της ευημερίας, η Μάλτα θα θέσει ως στόχο την προώθηση της βιώσιμης και υψηλής ποιότητας απασχόλησης, επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, την εξασφάλιση υψηλότερου επιπέδου κοινωνικής ένταξης και την καταπολέμηση της φτώχειας και των διακρίσεων, καθώς και την αύξηση των ικανοτήτων των κρατικών θεσμών και των δικαστικών αρχών. Τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν για την παροχή στήριξης σε περισσότερα από 5 700 άτομα στον τομέα της απασχόλησης, σε περισσότερα από 24 000 άτομα στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και σε περισσότερα από 8 500 άτομα που συμμετέχουν σε προγράμματα κοινωνικής ένταξης. Τα εν λόγω μέτρα θα συνδράμουν τη χώρα στην επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» (αύξηση του ποσοστού απασχόλησης στο 70 % και του ποσοστού ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο 33 %, μείωση του ποσοστού πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου από 33,5 % σε 10 % και διάσωση περίπου 6 560 ατόμων από τον κίνδυνο της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού).

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Το ποσό για τα χρηματοπιστωτικά μέσα θα υπερτριπλασιαστεί σε σύγκριση με την περίοδο 2007-2013, και θα ανέλθει σε 34 εκατ. ευρώ. Η συνεισφορά της Μάλτας στην πρωτοβουλία για τις ΜΜΕ ανέρχεται σε 15 εκατ. ευρώ.

Η χώρα έχει διαθέσει το 5,2 % της χρηματοδότησης από το ΕΤΠΑ στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη (με ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση των πολιτιστικών και ιστορικών αγαθών εθνικής ιδιοκτησίας), τη βελτίωση των ευκαιριών απασχόλησης σε κοινωνικά υποβαθμισμένες περιοχές του νότιου λιμένα στην πόλη της Βαλέτα, καθώς και τη στήριξη της οικονομικής και κοινωνικής αναζωογόνησης άλλων υποβαθμισμένων αστικών και αγροτικών κοινοτήτων.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

3 (εθνικά)

1

1

3

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

707 989 554

97 326 898

22 627 422

486 688 291 23

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Από τις συνολικά 11 θεματικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες δεν έχουν εκπληρωθεί πέντε, εκ των οποίων τρεις είναι καίριας σημασίας για τα προγράμματα στο πλαίσιο του ΕΤΠΑ και του ΤΣ. Αφορούν 1) τη χάραξη στρατηγικής έξυπνης εξειδίκευσης, 2) την υλοποίηση πολιτικής ανάκτησης του κόστους για τον τομέα των υδάτων και 3) την κατάρτιση γενικού ρυθμιστικού σχεδίου στον τομέα των μεταφορών, ώστε να περιλαμβάνει σειρά έργων που βρίσκονται σε ώριμο στάδιο. Πέντε από τις θεματικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες που αφορούσαν το πρόγραμμα του ΕΚΤ και δεν είχαν εκπληρωθεί αποτέλεσαν αντικείμενο σχεδίου δράσης που συμφωνήθηκε, και πλέον οι εν λόγω θεματικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες πληρούνται. Σχέδιο δράσης σχετικά με την εκ των προτέρων αιρεσιμότητα για το στατιστικό σύστημα βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο της υλοποίησης. Η εκ των προτέρων αιρεσιμότητα που αφορά ειδικά το ΕΤΘΑ για την έκθεση σχετικά με την αλιευτική ικανότητα έχει εν μέρει εκπληρωθεί (έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα σχέδιο δράσης). Δεν έχουν εκπληρωθεί, ωστόσο, οι ειδικές για το ΕΓΤΑΑ εκ των προτέρων αιρεσιμότητες που αφορούν την πρόληψη και τη διαχείριση κινδύνων, την ενεργειακή απόδοση και την απόδοση χρήσης ύδατος, καθώς και τη χρήση και την ποιότητα των ΤΠΕ.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Τα τρία προγράμματα στο πλαίσιο του ΕΤΠΑ, του ΤΣ και του ΕΚΤ θα υλοποιηθούν από την ίδια διαχειριστική αρχή, ήτοι το Τμήμα Σχεδιασμού και Συντονισμού Προτεραιοτήτων του Υπουργείου Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Εφαρμογής του Εκλογικού Μανιφέστου. Υπό τη διαχείριση του ίδιου Υπουργείου τελούν και τα προγράμματα στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ και του ΕΤΘΑ. Αυτό το κεντρικό σύστημα διαχείρισης διευκολύνει σε πολύ μεγάλο βαθμό τον συντονισμό των διαφόρων προγραμμάτων.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Συμβουλές προς τους δυνητικούς αιτούντες και δικαιούχους παρέχονται μέσω μιας κοινής υπηρεσίας υποστήριξης και πληροφόρησης, η οποία εξυπηρετείται από κοινού από το Τμήμα Σχεδιασμού και Συντονισμού Προτεραιοτήτων και το Τμήμα Ταμείων και Προγραμμάτων του Υπουργείου Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Εφαρμογής του Εκλογικού Μανιφέστου. Οι υπηρεσίες που παρέχονται από την εν λόγω κοινή υπηρεσία υποστήριξης και πληροφόρησης, η οποία λειτουργούσε ήδη κατά την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, θα διευρυνθούν ώστε να καλύπτουν όλα τα ΕΔΕΤ, με απώτερο σκοπό να είναι σε θέση να παράσχουν στους μελλοντικούς αιτούντες και δικαιούχους και στο ευρύ κοινό έναν απευθείας δίαυλο επικοινωνίας (μεταξύ άλλων, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου) με τις διαχειριστικές αρχές, μέσω του οποίου θα μπορούν να ζητούν πληροφορίες για ζητήματα γενικού ή ειδικού ενδιαφέροντος.

1. Τα ΕΔΕΤ στις Κάτω Χώρες

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Παρά την οικονομική ανάκαμψη που παρουσιάζουν, οι Κάτω Χώρες παραμένουν αντιμέτωπες με μια σειρά σημαντικών ζητημάτων που καλούνται να επιλύσουν. Πρέπει να σημειωθεί μεγαλύτερη πρόοδος όσον αφορά την επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την πραγματοποίηση επενδύσεων στην Ε&Κ, τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την εφαρμογή μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας, το ποσοστό συμμετοχής στην αγορά εργασίας και την κοινωνική ένταξη. Ως εκ τούτου, οι προσπάθειες που καταβάλλονται πρέπει να συνεχιστούν, αν όχι να ενταθούν. Αρκετά από τα εν λόγω ζητήματα αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Δεδομένου ότι η διάθεση πόρων από τα ΕΔΕΤ στις Κάτω Χώρες είναι σχετικά περιορισμένη, τα οικεία προγράμματα θα επικεντρωθούν κυρίως στην παροχή συνδρομής στη χώρα για την επίτευξη των εθνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Η χρηματοδότηση από τα ΕΔΕΤ θα συνεισφέρει στην ενίσχυση του δυναμικού καινοτομίας στις Κάτω Χώρες με τη χρηματοδότηση μέτρων που έχουν ως στόχο να τονώσουν τις επενδύσεις των επιχειρήσεων στην Ε&Κ. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν στρατηγικές για την ανάπτυξη δεσμών μεταξύ των επιχειρήσεων και των ιδρυμάτων Ε&Κ, καθώς και δράσεις για την υποστήριξη της ανοικτής καινοτομίας μέσω της έξυπνης εξειδίκευσης. Ειδικότερα, θα ενισχυθεί η διασύνδεση μεταξύ των τομέων που προσδιορίζονται στις περιφερειακές στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης. Για τον συγκεκριμένο τομέα πολιτικής έχουν δεσμευθεί περίπου 355 εκατ. ευρώ και προβλέπεται ότι τα μέτρα θα αποφέρουν αύξηση της έντασης της Ε&Κ στις ΜΜΕ και θα βελτιώσουν την αφομοίωση των καινοτομιών από τις εν λόγω ΜΜΕ. Τα μέτρα έχουν ως στόχο τη στήριξη 2 900 επιχειρήσεων και οι επενδύσεις από τα ΕΔΕΤ αναμένεται να κινητοποιήσουν συμπληρωματικές ιδιωτικές επενδύσεις ύψους 305 εκατ. ευρώ στην Ε&Κ. Θα διατεθεί επίσης από τα ΕΔΕΤ χρηματοδότηση 163 εκατ. ευρώ για τη λήψη μέτρων με σκοπό την αύξηση της ανταγωνιστικότητας 2 800 ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας.

Χρηματοδότηση ύψους 462 εκατ. ευρώ από τα ΕΔΕΤ θα διατεθεί για επενδύσεις στην προώθηση της ενεργητικής ένταξης και τη δημιουργία βιώσιμης απασχόλησης υψηλής ποιότητας. Το μεγαλύτερο μέρος του ποσού αυτού θα διατεθεί σε προσεγγίσεις για την ένταξη στην αγορά εργασίας ειδικά σχεδιασμένες ώστε να συνδράμουν αποκλεισμένες ομάδες να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας, και στην εκπαίδευση, στην επιμόρφωση και στην εξατομικευμένη καθοδήγηση. Οι υπόλοιποι χρηματοδοτικοί πόροι θα χρησιμοποιηθούν για τη λήψη μέτρων σχετικά με την ενεργό και υγιή γήρανση του εργατικού δυναμικού και την κατάλληλη προσαρμογή του περιβάλλοντος και των συνθηκών εργασίας, ούτως ώστε οι εργαζόμενοι να είναι σε θέση να παραμένουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην αγορά εργασίας. Χάρη στα εν λόγω μέτρα, προβλέπεται ότι περίπου 27 500 άτομα θα βρουν θέση εργασίας ή θα λάβουν εκπαίδευση που οδηγεί σε απόκτηση επαγγελματικών προσόντων. Επιπροσθέτως, ένα μέρος των συνολικών κονδυλίων θα συνεισφέρει στη χρηματοδότηση της κατάρτισης των εργαζομένων στον γεωργικό τομέα, με σκοπό τη βελτίωση της αφομοίωσης της καινοτομίας.

Οι χρηματοδοτικοί πόροι των ΕΔΕΤ που θα διατεθούν για τον τομέα της περιβαλλοντικής πολιτικής θα χρησιμοποιηθούν κυρίως για τη χρηματοδότηση μέτρων που αποσκοπούν στη στήριξη των τομέων της γεωργίας, της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας. Περίπου 358 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν σε μέτρα για την αποκατάσταση, τη διατήρηση και την ενίσχυση των οικοσυστημάτων που πλήττονται από την άσκηση γεωργικών δραστηριοτήτων, με στόχο τη βελτίωση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας του γεωργικού τομέα και την υποστήριξη των προσαρμογών που κρίνονται αναγκαίες λόγω της κλιματικής αλλαγής. Οι συμβάσεις διαχείρισης του 5,9 % των αξιοποιούμενων γεωργικών εκτάσεων θα προϋποθέτουν την υιοθέτηση πρακτικών διαχείρισης για την υποστήριξη της βιοποικιλότητας και την προστασία των φυσικών περιοχών. Συμβάσεις που καλύπτουν ένα επιπλέον 5,9 % των γεωργικών εκτάσεων θα απαιτούν την υιοθέτηση πρακτικών διαχείρισης για την ανάπτυξη της βιώσιμης διαχείρισης των υδάτων. Τα Ταμεία θα συνεισφέρουν επίσης 15 εκατ. ευρώ για την πρόληψη των κινδύνων στον γεωργικό κλάδο, μέσω της προώθησης της χρήσης από τους γεωργούς ασφαλίσεων έναντι όλων των καιρικών φαινομένων, συμπεριλαμβάνοντας κατά τον τρόπο αυτό άλλους 1 500 γεωργούς. 76 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν σε δραστηριότητες καινοτομίας που προορίζονται ειδικά για την ενίσχυση της βιωσιμότητας της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, καθώς και για τη βελτίωση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και της υδρόβιας βιοποικιλότητας. Οι επενδύσεις αυτές θα συμβάλουν στην προστασία του περιβάλλοντος, καθώς και στην προώθηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων και, ειδικότερα, στη μείωση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων κατά 25 %.

Οι Κάτω Χώρες θα χρησιμοποιήσουν επίσης τα ΕΔΕΤ για τη στήριξη της μετάβασης προς μια οικονομία με αποδοτική χρήση των πόρων και χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. 121 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν σε δράσεις που συνδέονται άμεσα με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Τα μέτρα που θα χρηματοδοτηθούν περιλαμβάνουν την ανάπτυξη πρωτοτύπων καινοτόμων τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα, καθώς και την επίδειξη και τη δοκιμαστική χρήση των εν λόγω τεχνολογιών με σκοπό τη διάδοσή τους σε ευρύτερη κλίμακα στο μέλλον. Προβλέπεται ότι περίπου 535 εκατ. ευρώ, ήτοι 31 % των συνολικών κονδυλίων των ΕΔΕΤ που προορίζονται για τις Κάτω Χώρες, θα διατεθούν για τη χρηματοδότηση ειδικά σχεδιασμένων μέτρων για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Αναμένεται ότι η χρηματοδότηση των ΕΔΕΤ για τη δημιουργία χρηματοπιστωτικών μέσων, όπως τα δάνεια, οι εγγυήσεις και τα μετοχικά κεφάλαια, θα αυξηθεί στο ποσό των 63 εκατ. ευρώ, από 30 εκατ. ευρώ που χρησιμοποιήθηκαν κατά την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013. Το εν λόγω ποσό θα διοχετευθεί σε επενδύσεις σε μέτρα για την αύξηση της έντασης της Ε&Κ στις επιχειρήσεις, καθώς και σε μέτρα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων.

Τα Ταμεία θα επενδύσουν 110 εκατ. ευρώ για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη στις τέσσερις μεγάλες πόλεις: Άμστερνταμ, Ρότερνταμ, Χάγη και Ουτρέχτη. Με τις επενδύσεις αυτές θα χρηματοδοτηθούν ειδικά σχεδιασμένα μέτρα για την εξάλειψη της αναντιστοιχίας που διαπιστώνεται επί του παρόντος μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά εργασίας και θα ενσωματωθούν σε ευρύτερες στρατηγικές για την αντιμετώπιση των κοινωνικών, οικονομικών, δημογραφικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων που εγείρονται σε ορισμένες αστικές περιοχές. Επιπλέον, οι τοπικές συμπράξεις θα ενισχυθούν μέσω της τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων. Ειδικότερα, 42 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν σε στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης με στόχο την ενίσχυση της κοινωνικοοικονομικής διαφοροποίησης σε αγροτικές περιοχές. Οι εν λόγω στρατηγικές αναμένεται να έχουν αντίκτυπο στο 65 % του αγροτικού πληθυσμού.

Βασικές πληροφορίες    

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

5 (1 εθνικό, 4 περιφερειακά)

1

1

7

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

1 014 636 456

765 285 360

101 523 244

1 300 772 210 24

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Οι Κάτω Χώρες έχουν εκπληρώσει σχεδόν όλες τις εκ των προτέρων αιρεσιμότητες που συνδέονται με τη στήριξη από τα ΕΔΕΤ. Οι δύο εκ των προτέρων αιρεσιμότητες που έχουν εκπληρωθεί μέχρι στιγμής μόνον εν μέρει είναι 1) η θεματική εκ των προτέρων αιρεσιμότητα σχετικά με την προώθηση οικονομικά αποδοτικών βελτιώσεων της ενεργειακής απόδοσης κατά την τελική χρήση και οικονομικά αποδοτικών επενδύσεων στην ενεργειακή απόδοση κατά την κατασκευή ή ανακαίνιση κτιρίων και 2) η γενική εκ των προτέρων αιρεσιμότητα σχετικά με τα στατιστικά συστήματα και τους δείκτες αποτελεσμάτων. Για την εκπλήρωση αυτών των εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων έχουν συμφωνηθεί σχετικά σχέδια δράσης.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Ο αριθμός των υλοποιούμενων προγραμμάτων παραμένει αμετάβλητος από την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013. Το σύστημα διαχείρισης όσον αφορά την υλοποίηση των έργων που χρηματοδοτούνται από τα ΕΔΕΤ είναι εν γένει σταθερό και αξιόπιστο. Οι Κάτω Χώρες έχουν θέσει σε εφαρμογή συστήματα για τον συντονισμό της παρακολούθησης και της αξιολόγησης των χρηματοδοτούμενων μέτρων από τα ΕΔΕΤ. Επί του παρόντος αναπτύσσονται μηχανισμοί για την εξασφάλιση στενού συντονισμού μεταξύ του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» και των ΕΔΕΤ.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι Κάτω Χώρες θα μειώσουν τον διοικητικό φόρτο για τους δικαιούχους με τη χρήση απλουστευμένων επιλογών κόστους, όπως οι κατ’ αποκοπή δαπάνες για το κόστος εργασίας. Επίσης, οι διαδικασίες για τους δικαιούχους αναμένεται να απλουστευθούν περαιτέρω με βελτιώσεις στην ηλεκτρονική διαχείριση των ΕΔΕΤ και την ηλεκτρονική ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των δικαιούχων και των φορέων διαχείρισης. Επί του παρόντος, οι ολλανδικές αρχές διερευνούν πιθανούς συμπληρωματικούς τρόπους απλούστευσης των υφιστάμενων συστημάτων για τη διευκόλυνση των δικαιούχων.    

1. Τα ΕΔΕΤ στην Πολωνία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Παρά το γεγονός ότι η οικονομία της Πολωνίας κατόρθωσε να αντεπεξέλθει ικανοποιητικά στην οικονομική κρίση, πρέπει να αντιμετωπίσει μια σειρά σοβαρών προκλήσεων. Η πρώτη αφορά την ικανότητα της χώρας να ανέλθει στην αλυσίδα προστιθέμενης αξίας. Η πολωνική αγορά εργασίας υπονομεύεται από το χαμηλό ποσοστό συμμετοχής σε αυτή και από την αναντιστοιχία μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης δεξιοτήτων. Τα προβλήματα στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των δικτύων ΤΠΕ, καθώς και η χαμηλή αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητα όσον αφορά την εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων είναι επίσης παράγοντες που ζημιώνουν το δυναμικό ανάπτυξης. Η Πολωνία υστερεί σε ορισμένους βασικούς στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»: αύξηση των δαπανών Ε&Κ, τόνωση της απασχόλησης και επίτευξη των ενεργειακών στόχων. Τα ζητήματα αυτά αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Σημαντικό μέρος της χρηματοδότησης (τα δύο τρίτα των κονδυλίων από το ΕΚΤ που προορίζονται για τη χώρα και το 45 % της χρηματοδότησης από το ΕΤΠΑ και το ΤΣ) επικεντρώνεται ειδικά στους προαναφερόμενους τομείς.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Η χρηματοδότηση από τα ΕΔΕΤ θα διατεθεί για τη βελτίωση του καινοτόμου χαρακτήρα και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, καθώς και για την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ της Ε&Κ και των βιομηχανικών πολιτικών. Οι επενδύσεις αξίας 8,4 δισ. ευρώ αναμένεται να αποφέρουν αύξηση των δημόσιων και ιδιωτικών δαπανών Ε&Α από 0,9 % σε 1,7 % του ΑΕΠ. Το ένα τέταρτο αυτής της μεταβολής συνιστά άμεσο αποτέλεσμα των ΕΔΕΤ. Τα μέτρα θα προαγάγουν ενεργά τις ιδιωτικές δαπάνες Ε&Κ, με στόχο την αύξησή τους από το 0,3 % στο 0,8 % του ΑΕΠ. Οι όροι που συνδέονται με τη χρηματοδότηση θα διασφαλίσουν ότι η στήριξη στην καινοτομία θα διοχετευθεί σε τομείς και εργαλεία που μπορούν να επωφεληθούν περισσότερο από αυτήν.

Η χρηματοδότηση ύψους 10,8 δισ. ευρώ από τα ΕΔΕΤ που διατίθεται για τη στήριξη των ΜΜΕ και των γεωργικών και αλιευτικών εκμεταλλεύσεων θα συμβάλει στην άνοδο του ποσοστού των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα (από 12,3 % σε 13,4 %) και στην αύξηση της παραγωγικότητας και της προστιθέμενης αξίας. Θα χρησιμοποιηθεί επίσης για τη χρηματοδότηση της παροχής ειδικά προσαρμοσμένων υπηρεσιών στις εταιρείες και για την αποδοτικότερη διοίκηση των επιχειρήσεων, με σκοπό τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

Τα ΕΔΕΤ θα συμβάλουν στη χρηματοδότηση μέτρων για τη βελτίωση της απασχολησιμότητας, ιδίως των γυναικών, των νέων και των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας. Επενδύσεις ύψους 5,7 δισ. ευρώ σε ενεργητικές πολιτικές της αγοράς εργασίας θα συμβάλουν στην άνοδο του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών στο 62,3 % (από 57,6 %) και των ανδρών στο 79,8 % (από 72,1 %). Προβλέπεται ότι περισσότερα από 8 εκατομμύρια άτομα στην Πολωνία θα επωφεληθούν από τα μέτρα που χρηματοδοτούνται από το ΕΚΤ και αφορούν την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου. Προσδοκάται ότι οι συναφείς πολιτικές θα συνδράμουν τη χώρα στην επίτευξη των στόχων της στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την απασχόληση. Το ποσοστό απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές αναμένεται να αυξηθεί περίπου κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες. Τα κονδύλια θα χρησιμοποιηθούν επίσης για τη βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες φροντίδας παιδιών. Η παροχή υπηρεσιών φροντίδας παιδιών θα καλύπτει συνολικά το 76 % των παιδιών ηλικίας 3-4 ετών, έναντι του 59,3 % το 2012 (το 14 % της μεταβολής αυτής αποδίδεται σε μέτρα που χρηματοδοτούνται από τα ΕΔΕΤ).

Λαμβανομένης υπόψη της ικανοποιητικής προόδου που έχει ήδη σημειωθεί ως προς τη βελτίωση του ποσοστού ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη μείωση του ποσοστού πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, τα κονδύλια των ΕΔΕΤ προορίζονται για τη λήψη μέτρων που αποσκοπούν στην καλύτερη ανταπόκριση της εκπαίδευσης στις ανάγκες της αγοράς εργασίας και στην αντιστοίχιση μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης δεξιοτήτων. Σκοπός είναι η αύξηση του ποσοστού συμμετοχής ενηλίκων στη διά βίου μάθηση από 4,3 % σε 6,4 % (το 27 % της αναμενόμενης αυτής αλλαγής αποδίδεται στα ΕΔΕΤ). Τα ΕΔΕΤ θα στηρίξουν επίσης μέτρα για τη μείωση της φτώχειας και την προώθηση της κοινωνικής ένταξης, με στόχο τη μείωση του ποσοστού των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού από 26,7 % σε 20,9 %.

Τα ΕΔΕΤ θα συνεισφέρουν στη χρηματοδότηση για την επίτευξη των στόχων στους τομείς της ενέργειας και της κλιματικής αλλαγής. Με κονδύλια ύψους 9,5 δισ. ευρώ, θα εξασφαλίσουν το 40 % των απαιτούμενων επενδύσεων για την επίτευξη του στόχου όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Ορισμένα από τα κονδύλια που διατίθενται στον εν λόγω τομέα θα επενδυθούν για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και για την ενεργειακή απόδοση σε ολόκληρη την ενεργειακή αλυσίδα, υλοποιώντας κατά τον τρόπο αυτό το ένα δέκατο της αναμενόμενης αύξησης του μεριδίου της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (από 11 % σε 15 %), καθώς και για τη μείωση της κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας κατά 14 εκατ. ΤΙΠ σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005.

Οι επενδύσεις ύψους 1 δισ. ευρώ από τα ΕΔΕΤ σε στρατηγικές ευρυζωνικού διαδικτύου θα επιταχύνουν την επέκταση της ευρυζωνικής κάλυψης και θα μειώσουν το χάσμα μεταξύ των αστικών και των αγροτικών περιοχών. Εκτιμάται ότι η συνεισφορά των ΕΔΕΤ στην προσδοκώμενη μεταβολή της κάλυψης ταχυτήτων τουλάχιστον 30 Mb/s από το 49 % στο 100 % (υπερβαίνοντας τον στόχο του ψηφιακού θεματολογίου) ανέρχεται στο 16 %.

23,8 δισ. ευρώ διατίθενται στον τομέα της πολιτικής μεταφορών για την ολοκλήρωση των δικτύων ΔΕΔ-Μ και την αύξηση της προσβασιμότητας της χώρας (με προβλεπόμενη άνοδο του δείκτη διατροπικής προσβασιμότητας από 0,34 σε 0,37). Με τη διάθεση των κονδυλίων αυτών θα χρηματοδοτηθεί η κατασκευή 800 χλμ. νέων αυτοκινητοδρόμων και οδών ταχείας κυκλοφορίας και ο εκσυγχρονισμός περισσότερων από 500 χλμ. σιδηροδρομικού δικτύου. Η επένδυση ύψους 10 δισ. ευρώ στους σιδηροδρόμους θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της Πολωνίας με τη μείωση του μέσου χρόνου διαδρομής μεταξύ των πρωτευουσών των περιφερειών από 5,5 ώρες σε 3,7 ώρες. 8,5 δισ. ευρώ θα διατεθούν για τη βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων και των υδάτων. Το ποσοστό των αποβλήτων που δεν διατίθενται σε χώρους υγειονομικής ταφής θα αυξηθεί από 20 % σε 49 %, και το ήμισυ της αύξησης αυτής συνιστά άμεσο αποτέλεσμα της παρέμβασης των ΕΔΕΤ. Προβλέπεται ότι, έως το 2020, το 73 % του πληθυσμού θα έχει συνδεθεί στο δίκτυο αποχέτευσης (68 % το 2012)· το 93 % αυτής της μεταβολής οφείλεται στα ΕΔΕΤ.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Σημαντικό μέρος των κονδυλίων των ΕΔΕΤ για την Πολωνία (3,4 δισ. ευρώ) θα διατεθούν για τη χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων, στοχεύοντας κυρίως στους τομείς της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας, των ΜΜΕ και της ενεργειακής απόδοσης.

Τα προγράμματα θα αξιοποιήσουν τα εδαφικά εργαλεία που είναι διαθέσιμα. Τα δημοτικά συμβούλια θα διαχειριστούν τα κονδύλια ύψους 2,4 δισ. ευρώ που διατίθενται για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη και την οικονομική και κοινωνική αναζωογόνηση. Τα μέτρα θα υλοποιηθούν κυρίως με τη χρήση ολοκληρωμένης χωρικής επένδυσης. Οι τοπικές συμπράξεις θα ενισχυθούν μέσω της τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

22 (6 εθνικά, 16 περιφερειακά)

1

1

11

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

76 866 461 337

8 697 556 814

531 219 456

1 563 425 602 25

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Ορισμένα στρατηγικά πλαίσια που αναφέρονται στα συμφωνηθέντα σχέδια δράσης δεν έχουν υποβληθεί ακόμη. Τα εν λόγω στρατηγικά πλαίσια μπορούν επίσης να υποστηρίξουν την εφαρμογή των συστάσεων πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Με την εξασφάλιση υψηλότερου ποσοστού συμμετοχής επιχειρήσεων στη χάραξη πολιτικής, η έξυπνη εξειδίκευση θα παράσχει τη δυνατότητα συγκέντρωσης πόρων και βελτίωσης της στοχευμένης διοχέτευσης της στήριξης. Η χαρτογράφηση των αναγκών υγειονομικής περίθαλψης και η ανάπτυξη μηχανισμού συντονισμού είναι καίριας σημασίας για τη βελτίωση της απόδοσης των επενδύσεων. Γενικά σχέδια για τη διαχείριση των αποβλήτων και τις περιφερειακές μεταφορές θα συμβάλουν στη διασφάλιση της αποτελεσματικότερης υλοποίησης των επιμέρους έργων.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Θα χρησιμοποιηθούν στοχευμένα μέτρα για την ανάπτυξη των διοικητικών ικανοτήτων στον τομέα των σιδηροδρομικών μεταφορών, την εφαρμογή της νομοθεσίας για τις δημόσιες συμβάσεις και το περιβάλλον, τη διαχείριση των κρατικών ενισχύσεων και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δράσεων για την καταπολέμηση της απάτης. Η υλοποίηση των Ταμείων έχει αποκεντρωθεί περαιτέρω, μέσω της δημιουργίας πολυταμειακών περιφερειακών προγραμμάτων και της αυξημένης χρήσης εδαφικών εργαλείων. Κεντρικό ρόλο στον συντονισμό των επενδυτικών πολιτικών θα διαδραματίζει η επιτροπή συντονισμού της συμφωνίας εταιρικής σχέσης, η οποία θα καταρτίσει στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές. Οι δείκτες αποτελεσμάτων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο θα μετρώνται σε σχέση με τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Η Πολωνία δεσμεύθηκε να αυξήσει τη χρήση των χρηματοπιστωτικών μέσων, των προκαταβολικών πληρωμών και του απλουστευμένου κόστους. Ο σχεδιασμός προσκλήσεων υποβολής προτάσεων σε ετήσια βάση θα δημιουργήσει μεγαλύτερη ασφάλεια και διευκολύνει τον προγραμματισμό των έργων. Η δημιουργία τυποποιημένου εντύπου αίτησης πληρωμής για όλα τα προγράμματα αναμένεται να διευκολύνει την οικονομική διαχείριση.

1. Τα ΕΔΕΤ στην Πορτογαλία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Τον Ιούνιο του 2014, η Πορτογαλία εξήλθε επιτυχώς από το τριετές πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής στο οποίο είχε υπαχθεί, επιστρέφοντας στον τακτικό κύκλο της οικονομικής εποπτείας της ΕΕ. Τον Ιούλιο του 2014, η Πορτογαλία έλαβε οκτώ ειδικές ανά χώρα συστάσεις. Οι σημαντικότερες προκλήσεις για τις οποίες απαιτείται η παρέμβαση των ΕΔΕΤ αφορούν την αγορά εργασίας και την κοινωνική ένταξη, την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη μεταφορά γνώσεων, τον χρηματοπιστωτικό τομέα (συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση), τους κλάδους δικτύων (ενέργεια και μεταφορές), τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης (ιδίως για την αύξηση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας του δικαστικού συστήματος), ο οποίος εκσυγχρονισμός καλύπτει τη μείωση του διοικητικού φόρτου, το επιχειρηματικό περιβάλλον και την αξιολόγηση των μεταρρυθμίσεων.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Η χρηματοδοτική στήριξη από τα ΕΔΕΤ κατά την περίοδο 2014-2020 διαρθρώνεται γύρω από τέσσερις βασικούς θεματικούς άξονες (ανταγωνιστικότητα και διεθνοποίηση, κοινωνική ένταξη και απασχόληση, ανθρώπινο κεφάλαιο, βιώσιμη και αποδοτική χρήση των πόρων) και δύο οριζόντιες συνιστώσες (σχετικές με τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και τις ολοκληρωμένες παρεμβάσεις σε εδαφικό επίπεδο).

Τα Ταμεία θα βελτιώσουν την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία των επιχειρήσεων –εν μέρει μέσω της ανάπτυξης της ηλεκτρονικής οικονομίας και της προώθησης της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση και προηγμένες υπηρεσίες υποστήριξης των επιχειρήσεων– και θα ενισχύσουν την οικονομική ανταγωνιστικότητα με την τόνωση της παραγωγής εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών. Συνεπώς, προβλέπεται ότι ο αριθμός των επιχειρήσεων που θα λάβουν στήριξη θα ανέλθει σχεδόν σε 24 000, εκ των οποίων περίπου 2 000 θα πρέπει να είναι νεοσύστατες εταιρείες.

Με την υποστήριξη των ΕΔΕΤ, οι δαπάνες Ε&Α αναμένεται να κυμανθούν μεταξύ 2,7 % και 3,3 % του ΑΕΠ (1,5 % το 2013) και θα διοχετευθούν στην προαγωγή της μεταφοράς γνώσης στον τομέα της Ε&Α μεταξύ των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων, στην ενίσχυση των συστημάτων έρευνας και καινοτομίας στις επιχειρήσεις και στη διαμόρφωση ενός επιχειρηματικού περιβάλλοντος φιλικού προς την καινοτομία.

Θα ληφθούν μέτρα για την καταπολέμηση της ανεργίας (προβλέπεται ότι περισσότερα από 80 000 άτομα που αναζητούν εργασία και οικονομικά μη ενεργά άτομα θα συμμετάσχουν σε μέτρα για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην απασχόληση και ότι έως 211 400 νέοι θα επωφεληθούν από την ΠΑΝ), για τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και κατάρτισης και την καλύτερη διασύνδεσή τους με τη ζήτηση της αγοράς εργασίας, μέσω της αναβάθμισης των επαγγελματικών προσόντων και των δεξιοτήτων του ενεργού εργατικού δυναμικού και του περιορισμού της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου. Αναμένεται ότι το ποσοστό απασχόλησης του πληθυσμού ηλικίας 20-64 ετών θα ανέλθει στο 75 % (65,4 % το 2013), το ποσοστό ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας ή ισοδύναμης εκπαίδευσης έως την ηλικία των 30-34 ετών θα αυξηθεί στο 40 % (30 % το 2013) και το ποσοστό πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου θα μειωθεί στο 10 % (18,9 % το 2013). Τα ΕΔΕΤ αποσκοπούν επίσης στη μείωση της φτώχειας μέσω της βελτιωμένης πρόσβασης σε υπηρεσίες και της στήριξης της κοινωνικής οικονομίας, συμβάλλοντας κατά τον τρόπο αυτό στη μείωση του αριθμού των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ή αποκλεισμού κατά 200 000.

Τα Ταμεία θα στηρίξουν τη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και αποδοτικής χρήσης των πόρων προάγοντας την ενεργειακή απόδοση και τη διαχείριση των φυσικών πόρων. Τα μέτρα αυτά αναμένεται να αποφέρουν αύξηση του μεριδίου της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας στο 31 % (24,6 % το 2013), περιορισμό της αύξησης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (που δεν υπάγονται στο ΣΕΔΕ) στο +1 % σε σύγκριση με το 2005 (-12 % το 2013 26 ) και βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στην κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας της τάξης του 20 % σε σύγκριση με το 2005 (24,6 % το 2013). Η ενίσχυση της βιωσιμότητας των αλιευτικών πρακτικών θα βελτιώσει τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την υδρόβια βιοποικιλότητα, θα μειώσει τα ανεπιθύμητα αλιεύματα κατά 10 % και θα αυξήσει την παραγωγή της υδατοκαλλιέργειας (+ 25 000 τόνους).

Επίσης, η χρηματοδότηση θα συνεισφέρει στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης μέσω της ανάπτυξης ικανοτήτων και της επένδυσης στην ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων και στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση.

Στον τομέα της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης, τα Ταμεία θα προωθήσουν τη μεταφορά γνώσης και την καινοτομία στη γεωργία και τη δασοκομία (περίπου το 3 % της συνολικής χρηματοδότησης), καθώς και την αποδοτική χρήση των πόρων και τη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που θα είναι ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή στους τομείς της γεωργίας, των τροφίμων και της δασοκομίας (το 22 % της συνολικής χρηματοδότησης από το ΕΓΤΑΑ). Η παροχή στήριξης προς τις ΜΜΕ στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας θα συμβάλει στη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και θα υποστηρίξει τη θαλάσσια οικονομία και τις αγορές εργασίας στις παράκτιες κοινότητες.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Η χρήση χρηματοδότησης που διοχετεύεται με τη βοήθεια χρηματοπιστωτικών μέσων στο πλαίσιο των προγραμμάτων πολιτικής συνοχής αναμένεται να υπερτετραπλασιαστεί σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού και να υπερβεί τα 2,6 δισ. ευρώ. Το πεδίο εφαρμογής της παρέμβασης αυτής θα επεκταθεί πέρα από τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ και της αστικής ανάπλασης, ούτως ώστε να συμπεριλάβει την ενεργειακή απόδοση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη διαχείριση των υδάτων, τη στήριξη της αυτοαπασχόλησης και των πολύ μικρών επιχειρήσεων, καθώς και την ενίσχυση της αγοράς επενδύσεων μέσω της κοινωνικής καινοτομίας και επιχειρηματικότητας.

Τα περιφερειακά προγράμματα για την ηπειρωτική Πορτογαλία προβλέπουν τη χρήση ολοκληρωμένων χωρικών επενδύσεων (ΟΧΕ), που θα υλοποιηθούν μέσω των «Συμφώνων ανάπτυξης και εδαφικής συνοχής», και της τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων, μέσω ολοκληρωμένων και πολυτομεακών στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης τις οποίες θα σχεδιάσουν και θα υλοποιήσουν οι ομάδες τοπικής δράσης και οι ομάδες τοπικής δράσης στον τομέα της αλιείας. Ολοκληρωμένες δράσεις για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη θα χρηματοδοτηθούν από τις ΟΧΕ της Λισαβόνας και του Πόρτο και θα συμπληρωθούν από συγκεκριμένους άξονες στο πλαίσιο των περιφερειακών προγραμμάτων της ηπειρωτικής χώρας.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

12 (4 θεματικά, 7 περιφερειακά, 1 ΤΒ)

3

1

7

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

21 342 542 314

4 058 460 374

392 485 464

1 189 200 304 27

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Από τις συνολικά 11 θεματικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες δεν έχουν εκπληρωθεί επτά, εκ των οποίων τρεις μπορούν να θεωρηθούν καίριας σημασίας. Η σοβαρότερη αφορά την ισχύουσα επί του παρόντος νομοθεσία, η οποία δεν επιτρέπει την ορθή μεταφορά της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων στο εθνικό δίκαιο. Άλλες εκ των προτέρων αιρεσιμότητες που δεν έχουν εκπληρωθεί περιλαμβάνουν τη μεθοδολογία τιμολόγησης ύδατος και τον τομέα των μεταφορών, στο πλαίσιο των οποίων θα πρέπει να υποβληθεί μια σειρά έργων που βρίσκονται σε ώριμο στάδιο. Η υλοποίηση των συμφωνηθέντων σχεδίων δράσης θα αποτελέσει αντικείμενο στενής παρακολούθησης.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Ο συντονισμός μεταξύ των ΕΔΕΤ θα βελτιωθεί περαιτέρω σε τέσσερις βασικούς τομείς: ενοποίηση των συστημάτων πληροφοριών, μηχανισμοί τακτικής παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων, σύστημα γενικής αξιολόγησης και δίκτυο παρακολούθησης και αξιολόγησης, και δημιουργία ενιαίας πύλης πρόσβασης.

Οκτώ από τα προγράμματα πολιτικής συνοχής είναι πολυταμειακά, τα οποία συνδυάζουν τη χρήση των ΕΤΠΑ/ΤΣ και ΕΚΤ. Όσον αφορά τα προγράμματα «Ορίζοντας 2020», COSME και τη διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη», η συμμετοχή εθνικών φορέων στα εν λόγω προγράμματα θα προαχθεί μέσω της χρηματοδότησης συμπληρωματικών δράσεων, της ευαισθητοποίησης, της πληροφόρησης και της κατάρτισης των δυνητικών δικαιούχων.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Η απλούστευση των διαδικασιών για τους δικαιούχους αποτελεί βασικό στόχο του μοντέλου διακυβέρνησης για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 και οι πορτογαλικές αρχές σκοπεύουν να θεσπίσουν εθνικούς κανονισμούς που να προβλέπουν απλούστερους κανόνες και διαδικασίες για όλα τα Ταμεία, να διασφαλίσουν την ευρύτερη χρήση μεθοδολογιών απλουστευμένου κόστους και να ενισχύσουν το ειδικό προς τον σκοπό αυτό σύστημα πληροφοριών (ενιαίο σημείο πρόσβασης, βελτιωμένη πληροφόρηση για τους δικαιούχους, ηλεκτρονικά έντυπα).

1. Τα ΕΔΕΤ στη Ρουμανία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Η αναπτυσσόμενη οικονομία της αγοράς της Ρουμανίας αποτελεί τη 13η μεγαλύτερη αγορά στην ΕΕ με βάση την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης. Μόλις το 9,8 % των μεταποιητικών επιχειρήσεων της χώρας δραστηριοποιείται στους τομείς υψηλής/μέσης-υψηλής τεχνολογίας. Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση συνιστά πρόβλημα, ιδίως για τις ΜΜΕ, λόγω των υψηλών τιμών και επιτοκίων. Οι κρατικές δαπάνες Ε&Α ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι οι χαμηλότερες στην ΕΕ, ενώ ο αριθμός των ΜΜΕ που καινοτομούν σε ενδοεταιρικό επίπεδο εξακολουθεί να διαγράφει πτωτική πορεία σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ. Οι ηλεκτρονικές δημόσιες υπηρεσίες χαρακτηρίζονται από χαμηλό επίπεδο εξέλιξης και το κτιριακό δυναμικό παρουσιάζει χαμηλές προδιαγραφές ενεργειακής απόδοσης. Τα ποσοστά ανακύκλωσης και υγειονομικής ταφής των αποβλήτων απέχουν μακράν από τους στόχους της ΕΕ και η εφαρμογή των οδηγιών για το πόσιμο νερό και τα αστικά λύματα παρουσιάζει καθυστερήσεις. Άλλες σημαντικές προκλήσεις που περιλαμβάνονται στις συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και σχετίζονται με την παρέμβαση των ΕΔΕΤ αφορούν τις μεταφορές και την ενέργεια, την αγορά εργασίας, την κοινωνική ένταξη, τη μείωση της φτώχειας, την πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη, τις ευάλωτες ομάδες (ιδίως τους Ρομά), την εκπαίδευση και την κατάρτιση, τη διοικητική ικανότητα και το δικαστικό σύστημα.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Οι συνομιλίες σχετικά με τη συμφωνία εταιρικής σχέσης και τα προγράμματα για τη Ρουμανία είχαν ως αποτέλεσμα να τεθούν σαφέστερες επενδυτικές προτεραιότητες, να αυξηθεί η χρηματοδότηση για την Ε&Κ, να υιοθετηθεί μια ισορροπημένη προσέγγιση για τις επενδύσεις στον τομέα των μεταφορών, καθώς και να βελτιωθεί η εναρμόνιση των στόχων με τους εθνικούς στόχους για το 2020 και τις συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Επενδύσεις άνω του 1 δισ. ευρώ θα βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα, ενισχύοντας τους δεσμούς μεταξύ των τομέων της έρευνας, της καινοτομίας, της έξυπνης εξειδίκευσης και των ανταγωνιστικών τομέων και προάγοντας τη μεταφορά τεχνολογίας. Η χρηματοδότηση από τα ΕΔΕΤ αναμένεται να αυξήσει την ικανότητα συμμετοχής στην έρευνα σε επίπεδο ΕΕ και να κινητοποιήσει την αύξηση των ιδιωτικών δαπανών για την έρευνα (ως ποσοστό του ΑΕΠ) κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες. Οι επενδύσεις που υποστηρίζονται από τα προγράμματα έχουν ως στόχο να διπλασιάσουν το επίπεδο συνεργασίας μεταξύ καινοτόμων ΜΜΕ, ερευνητικών οργανισμών και κέντρων μεταφοράς τεχνολογίας. Με επενδύσεις ύψους 0,53 δισ. ευρώ σε ΤΠΕ, τα Ταμεία θα συνδράμουν στον διπλασιασμό της προστιθέμενης αξίας του τομέα ΤΠ (σε σχέση με το ΑΕΠ) και στην αύξηση του αριθμού των χρηστών των συστημάτων ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στο 35 % του πληθυσμού. Η χορήγηση 3,12 δισ. ευρώ υπό μορφή στήριξης σε ΜΜΕ, σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις και συνεταιρισμούς, καθώς και σε εκμεταλλεύσεις στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, θα συμβάλει στον εκσυγχρονισμό τους, στην αύξηση της παραγωγικότητας και του ποσοστού επιβίωσής τους και στην αναδιάρθρωση του γεωργικού τομέα. Εκτιμάται ότι ο όγκος της παραγωγής υδατοκαλλιέργειας θα αυξηθεί κατά σχεδόν 260 %. Οι επενδύσεις στους τομείς της ενέργειας, της κλιματικής αλλαγής και της αποδοτικής χρήσης των πόρων θα ευνοηθούν από τη διάθεση κονδυλίων ύψους 10,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 4,9 δισ. ευρώ θα δεσμευθούν για τη διατήρηση και την προστασία του περιβάλλοντος. Προβλέπεται ότι οι επενδύσεις θα μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας κατά το ήμισυ στα κτίρια οικιστικής χρήσης και κατά το ένα τρίτο στον δημόσιο φωτισμό και ότι θα προωθήσουν τη φιλική προς το κλίμα αστική κινητικότητα. Επιπλέον, οι επενδύσεις αυτές θα καταστήσουν τη χώρα καθαρότερη και αποδοτικότερη ως προς τη χρήση των πόρων, χάρη στη μείωση της διάθεσης αποβλήτων σε χώρους υγειονομικής ταφής κατά το ήμισυ, στην αύξηση της συλλογής των λυμάτων, στον περιορισμό της χρήσης ύδατος και ενέργειας για αρδευτικούς σκοπούς και στην υποστήριξη φιλικών προς το περιβάλλον και το κλίμα πρακτικών διαχείρισης των γαιών.

Επενδύσεις συνολικού ποσού 6,13 δισ. ευρώ θα διατεθούν στα δίκτυα ΔΕΔ-Μ και στην προσβασιμότητα των μέσων μεταφοράς, με σκοπό την αναβάθμιση 400 χλμ. σιδηροδρομικού δικτύου, την κατασκευή 325 χλμ. νέων οδών και 9 χλμ. νέων γραμμών του μετρό, καθώς και τη μείωση του μέσου χρόνου ταξιδίου στις οδικές μεταφορές (κατά 42 %) και στις σιδηροδρομικές μεταφορές (κατά 55 %). Επιπροσθέτως, 0,9 δισ. ευρώ θα επενδυθούν στο περιφερειακό οδικό δίκτυο.

Οι επενδύσεις που αποσκοπούν στην αύξηση του ποσοστού συμμετοχής στην αγορά εργασίας (2,2 δισ. ευρώ) θα χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη ποσοστού απασχόλησης 70 % και θα αφορούν νέους εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης και άλλες ευάλωτες ομάδες. Θα υποστηριχθεί επίσης η οικονομική διαφοροποίηση στις αγροτικές περιοχές. Επενδύσεις ύψους 3,4 δισ. ευρώ θα διατεθούν ειδικά για την προώθηση της κοινωνικής ένταξης και την καταπολέμηση της φτώχειας και των διακρίσεων, βοηθώντας άτομα από μειονεκτούσες ομάδες (συμπεριλαμβανομένων των Ρομά) να αποκτήσουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας και να βελτιώσουν την κατάσταση της υγείας τους και την κοινωνική τους κατάσταση. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην παροχή προσβάσιμων υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικών υπηρεσιών σε επίπεδο κοινότητας, με σκοπό την αποϊδρυματοποίηση των παιδιών και των ατόμων με αναπηρία.

Ποσό ύψους 1,65 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθεί για τη μείωση του ποσοστού πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου στο 11,3 % και την αύξηση του ποσοστού συμμετοχής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στο 26,7 %. Προβλέπεται επίσης η παροχή στήριξης για τον εκσυγχρονισμό των εκπαιδευτικών υποδομών. Συνολικά, οι επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο θα περιλαμβάνουν τουλάχιστον 3,5 εκατ. άτομα.

Τα Ταμεία θα συνεισφέρουν στην ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας των δημόσιων αρχών με τη διάθεση 0,8 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 0,55 δισ. ευρώ θα στηρίξουν τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και την αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Ένα σημαντικό μέρος των επενδύσεων ύψους 517 εκατ. ευρώ (ποσό σχεδόν τετραπλάσιο σε σύγκριση με την περίοδο 2007-2013) θα χορηγηθεί με τη χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων (συμπεριλαμβανομένης της πρωτοβουλίας για τις ΜΜΕ που υλοποιείται με πόρους της ΕΤΕπ). Οι εν λόγω επενδύσεις αποσκοπούν στη στήριξη των ΜΜΕ, των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και της ενεργειακής απόδοσης με την παροχή μετοχικού κεφαλαίου αρχικών σταδίων και σταδίων ανάπτυξης, καθώς και δανείων και εγγυήσεων.

Στο πλαίσιο των προγραμμάτων προβλέπεται η διάθεση 1,18 δισ. ευρώ για την υποστήριξη της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, τη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, την προστασία του περιβάλλοντος, την αναζωογόνηση υποβαθμισμένων κοινοτήτων και τη βελτίωση των υποδομών στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Μέσω των Ταμείων θα υλοποιηθεί ολοκληρωμένη χωρική επένδυση ύψους 1 δισ. ευρώ στο Δέλτα του Δούναβη, μια περιοχή στην οποία εγείρονται ειδικές περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις, ενώ θα διατεθούν επίσης 880 εκατ. ευρώ για την τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων σε αστικές, αγροτικές και εξαρτώμενες από την αλιεία περιοχές.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

6 (εθνικά)

1

1

6

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

22 541 107 909

8 127 996 402

168 421 371

824 705 627 28

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Τα έγγραφα στρατηγικής πολιτικής σε ορισμένους τομείς επενδύσεων δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη ή δεν έχουν τεθεί ακόμη σε πλήρη εφαρμογή. Η κατάρτιση ρυθμιστικού σχεδίου στον τομέα των μεταφορών, η χαρτογράφηση των αναγκών όσον αφορά τις υποδομές υγείας και η κατάρτιση σχεδίων διαχείρισης των αποβλήτων θα αποτελέσουν τον γνώμονα για τις επενδύσεις στις υποδομές, ενώ μια άρτια διαδικασία επιχειρηματικής ανακάλυψης θα φέρει την έρευνα πιο κοντά στις επιχειρήσεις και θα τονώσει την καινοτομία. Τα έγγραφα πολιτικής σχετικά με την κοινωνική ένταξη, την καταπολέμηση της φτώχειας και της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, η ενοποίηση της δημόσιας διοίκησης και η βελτίωση της νομοθεσίας και των διαδικασιών για τις δημόσιες συμβάσεις θα υποστηρίξουν την υλοποίηση των συστάσεων πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Κρίθηκε ότι τρεις από τις ειδικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες του ΕΤΘΑ δεν πληρούνται. Τα σχέδια δράσης θα πρέπει να οδηγήσουν σε συμμόρφωση το αργότερο έως το τέλος του 2016.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Το Υπουργείο Ευρωπαϊκών Ταμείων χρησιμοποιεί έναν μηχανισμό συντονισμού για τα ΕΔΕΤ, ο οποίος περιλαμβάνει τη διευθύνουσα επιτροπή της συμφωνίας εταιρικής σχέσης, θεματικές διευθύνουσες επιτροπές και ομάδες εργασίας, με τη συμμετοχή των επιτελικών υπουργείων, θεσμικών οργάνων και ενδιαφερόμενων φορέων. Η διαχείριση των προγραμμάτων πραγματοποιείται σε εθνικό επίπεδο, από τρία υπουργεία. Τα μέτρα για τη βελτίωση της διοικητικής ικανότητας περιλαμβάνουν τη βελτίωση των αποφάσεων δημόσιων επενδύσεων, της διαφάνειας, της δεοντολογίας και της ακεραιότητας και της διαχείρισης των ανθρώπινων πόρων.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Η Ρουμανία ανέλαβε τη δέσμευση να απλουστεύσει τις κατευθυντήριες γραμμές για τους αιτούντες, να επιφέρει βελτιώσεις στη νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις και να απλουστεύσει τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων για τους ιδιώτες δικαιούχους, να κάνει χρήση απλουστευμένων επιλογών κόστους, να απλουστεύσει τις διαδικασίες έκδοσης οικοδομικών αδειών και να προβεί στην απλούστευση και στον εξορθολογισμό των διοικητικών διαδικασιών. Στο πλαίσιο του μηχανισμού συντονισμού της συμφωνίας εταιρικής σχέσης, η απλούστευση συνιστά μόνιμο καθήκον το οποίο ανατίθεται σε μία από τις ομάδες εργασίας.    

1. Τα ΕΔΕΤ στη Σλοβακία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Παρά το γεγονός ότι η Σλοβακία έχει κατορθώσει να αντεπεξέλθει ικανοποιητικά στην οικονομική κρίση, καλείται να αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις. Η χώρα πρέπει να ενισχύσει την οικονομική της ικανότητα. Η Σλοβακία συγκαταλέγεται στα κράτη μέλη με τα υψηλότερα ποσοστά μακροχρόνιας ανεργίας και ανεργίας των νέων. Οι Ρομά είναι περιθωριοποιημένοι, ζουν υπό συνθήκες διαβίωσης οι οποίες δεν πληρούν τα στοιχειώδη πρότυπα και τα ποσοστά ένταξής τους στο σύστημα γενικής εκπαίδευσης και στην αγορά εργασίας δεν είναι ικανοποιητικά. Η κακή ποιότητα των υποδομών μεταφορών και οι ανεπάρκειες στην αγορά ενέργειας εγείρουν φραγμούς στο δυναμικό ανάπτυξης. Η ένταση Ε&Α εξακολουθεί να είναι από τις χαμηλότερες στην ΕΕ. Η Σλοβακία κατατάσσεται επίσης σε σχετικά χαμηλή θέση όσον αφορά διάφορους δείκτες ποιότητας του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Οι προκλήσεις αυτές αντικατοπτρίζονται στις συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Τα Ταμεία θα ενισχύσουν τον καινοτόμο χαρακτήρα και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, θα βελτιώσουν την απόδοση του συστήματος Ε&Κ και θα προωθήσουν τη συνεργασία μεταξύ των ερευνητικών οργανισμών, των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και του επιχειρηματικού κλάδου. Με επενδύσεις αξίας 1,8 δισ. ευρώ, οι ιδιωτικές και δημόσιες δαπάνες Ε&Α αναμένεται να αυξηθούν από το 0,8 % στο 1,2 % του ΑΕΠ. Τα Ταμεία προάγουν ενεργά τις ιδιωτικές δαπάνες Ε&Κ, οι οποίες θα ανέλθουν από το 0,3 % στο 0,8 % του ΑΕΠ. Οι όροι που συνδέονται με την επένδυση διασφαλίζουν την καλύτερη στοχοθέτηση των εργαλείων καινοτομίας.

Τα 915 εκατ. ευρώ που θα διατεθούν για τη στήριξη των ΜΜΕ και των γεωργικών και αλιευτικών εκμεταλλεύσεων θα αυξήσουν την παραγωγικότητα και την προστιθέμενη αξία του επιχειρηματικού κλάδου. Το επιχειρηματικό περιβάλλον θα βελτιωθεί με την παροχή ειδικά προσαρμοσμένων υπηρεσιών σε εταιρείες, καθώς και με τη λήψη μέτρων για τη διευκόλυνση της οικονομικής αξιοποίησης νέων ιδεών και την προώθηση νεοφυών επιχειρήσεων. Οι επενδύσεις για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας στον τομέα των γεωργικών ειδών διατροφής θα ευνοήσουν 1 250 γεωργικές εκμεταλλεύσεις και 400 επιχειρήσεις τροφίμων. Το ΕΤΘΑ θα καταστήσει περισσότερο βιώσιμους τους τομείς της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας.

Με τη διάθεση 737 εκατ. ευρώ θα χρηματοδοτηθούν πρωτοβουλίες που αποσκοπούν να βελτιώσουν τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης σε όλες τις βαθμίδες και να διασφαλίσουν ότι οι μαθητές αποκτούν τις κατάλληλες δεξιότητες. Η ποιοτική εκπαίδευση και φροντίδα προσχολικής ηλικίας, η εξασφάλιση καλύτερων μαθησιακών αποτελεσμάτων, η χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση καθώς και η επαγγελματική κατάρτιση συγκαταλέγονται στους βασικούς τομείς επενδύσεων, από τις οποίες θα επωφεληθούν περισσότεροι από 100 000 μαθητές και σπουδαστές.

Η απασχόληση και η κοινωνική ένταξη θα βοηθήσουν άτομα που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες και άτομα από μειονεκτούσες ομάδες να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες με τις υπόλοιπες ομάδες του πληθυσμού όσον αφορά την ανεύρεση ή τη διατήρηση θέσεων εργασίας και την ένταξή τους στην κοινωνία. Αναμένεται ότι περίπου 250 000 άνεργοι, ιδίως άνεργοι χαμηλής ειδίκευσης και μακροχρόνια άνεργοι, θα είναι σε θέση να βελτιώσουν τις δυνατότητες ένταξής τους στην αγορά εργασίας και θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην καταπολέμηση της ανεργίας των νέων. Θα υποστηριχθούν 150 δήμοι με τα υψηλότερα ποσοστά υποβαθμισμένων κοινοτήτων Ρομά.

Θα πραγματοποιηθούν επενδύσεις ύψους 278 εκατ. ευρώ για την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης και του δικαστικού συστήματος και των αρχών επιβολής του νόμου, με σκοπό τη μείωση του κανονιστικού και διοικητικού φόρτου και την προώθηση υψηλών προτύπων διαφάνειας, ακεραιότητας και λογοδοσίας.

Επενδύσεις άνω του 1 δισ. ευρώ στην οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα θα επικεντρωθούν στη αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων δημόσιας και οικιστικής χρήσης και των επιχειρήσεων, στην προαγωγή αποδοτικότερου συστήματος τηλεθέρμανσης και στην κατάρτιση σχεδίων δράσης χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Η τελική κατανάλωση ενέργειας στα δημόσια κτίρια αναμένεται να μειωθεί κατά 279 εκατομμύρια kWh/έτος. Οι επενδύσεις θα χρησιμοποιηθούν επίσης για την αύξηση του μεριδίου της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην τελική κατανάλωση ενέργειας από 10,4 % σε 15,5 %.

Επενδύσεις 805 εκατ. ευρώ σε ΤΠΕ θα επιταχύνουν την εξάπλωση της ευρυζωνικής κάλυψης και των δικτύων επόμενης γενιάς με σκοπό την κάλυψη με ταχύτητες 30 Mb/s σε ποσοστό 100 %, σύμφωνα με τον στόχο του ψηφιακού θεματολογίου, τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης.

Επενδύσεις ύψους 3,7 δισ. ευρώ από τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν για την ολοκλήρωση των δικτύων ΔΕΔ-Μ και την αύξηση της προσβασιμότητας των μεταφορών. Οι επενδύσεις αυτές συνεπάγονται 100 χλμ. νέων αυτοκινητοδρόμων και 125 χλμ. εκσυγχρονισμένου σιδηροδρομικού δικτύου. Τα Ταμεία θα συνεισφέρουν επίσης στον εκσυγχρονισμό των συστημάτων δημόσιων συγκοινωνιών σε επιλεγμένες πόλεις και στη βελτίωση των συνθηκών για την εσωτερική ναυσιπλοΐα, συμπεριλαμβανομένου του εκσυγχρονισμού του λιμένα της Μπρατισλάβας. Επενδύσεις ύψους σχεδόν 1,5 δισ. ευρώ θα συμβάλουν στην κατασκευή περιβαλλοντικών υποδομών, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην προώθηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων. Περισσότεροι από 200 000 κάτοικοι θα εξυπηρετούνται από βελτιωμένο σύστημα επεξεργασίας λυμάτων και περισσότεροι από 12 000 πολίτες θα επωφεληθούν από την εφαρμογή αντιπλημμυρικών μέτρων. Οι προσπάθειες για την εξασφάλιση της βιώσιμης χρήσης των φυσικών πόρων και την προστασία της πλούσιας βιοποικιλότητας της Σλοβακίας θα επικεντρωθούν στο να αποτραπεί η εγκατάλειψη 1,2 εκατ. εκταρίων γεωργικών εκτάσεων. Η άσκηση φιλικών προς το περιβάλλον και το κλίμα πρακτικών διαχείρισης των γαιών θα υποστηριχθεί στο 21 % της γεωργικής έκτασης.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Η χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων προβλέπεται να υπερπενταπλασιαστεί σε σύγκριση με τα αρχικά κονδύλια στο πλαίσιο της προηγούμενης περιόδου προγραμματισμού και θα ανέλθει περίπου σε 455 εκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης θα διατεθεί για τις ΜΜΕ, την ενεργειακή απόδοση, καθώς και για υποδομές στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών. Είναι σκόπιμο να διερευνηθεί το ενδεχόμενο επέκτασης του πεδίου εφαρμογής των μέσων ώστε να καλύπτει επίσης τους τομείς της Ε&Κ και των ΤΠΕ, συμπεριλαμβανομένων των ευρυζωνικών υποδομών.

Ειδικά προγράμματα θα διασφαλίσουν τη γνήσια υιοθέτηση των εδαφικών εργαλείων. Επενδύσεις ύψους 890 εκατ. ευρώ, κυρίως για τη βελτίωση της πρόσβασης σε αποτελεσματικές δημόσιες υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και σε ασφαλείς και φιλικές προς το περιβάλλον περιφερειακές μεταφορές, θα υλοποιηθούν μέσω περιφερειακών ολοκληρωμένων χωρικών επενδύσεων. Επίσης, περίπου 368 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Οι τοπικές συμπράξεις θα ενισχυθούν μέσω της τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων. Δημόσιες δαπάνες ύψους 200 εκατ. ευρώ θα δημιουργήσουν περίπου 1 500 θέσεις εργασίας μέσω της παροχής στήριξης στις ΜΜΕ σε αγροτικές περιοχές στο πλαίσιο στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

7 (6 εθνικά, 1 περιφερειακό)

1

1

7

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

13 768 317 148

1 559 691 844

15 785 000

1 019 287 563 29

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Τα στρατηγικά πλαίσια για ορισμένους τομείς επενδύσεων (π.χ. έρευνα) δεν έχουν ολοκληρωθεί και πρέπει να υποβληθούν σύμφωνα με τα συμφωνηθέντα σχέδια δράσης. Έχουν εγκριθεί σχέδια δράσης για την υποστήριξη της συνέχειας που πρέπει να δοθεί στις συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η εφαρμογή ενός μηχανισμού για την παρακολούθηση της υλοποίησης των μέτρων της πρωτοβουλίας «Small Business Act» θα συνδράμει στην υποστήριξη της προώθησης της επιχειρηματικότητας. Τα έργα θα υλοποιούνται αποτελεσματικότερα καθώς θα βασίζονται σε σχέδια διαχείρισης των αποβλήτων και ρυθμιστικά σχέδια στον τομέα των περιφερειακών μεταφορών.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Ο συντονισμός των ΕΔΕΤ αποτελεί ευθύνη του κεντρικού οργάνου συντονισμού που υπάγεται στο Γραφείο της Κυβερνήσεως. Ο αριθμός των οργάνων που συμμετέχουν στην υλοποίηση μειώθηκε με σκοπό τον εξορθολογισμό της υλοποίησης. Από την ανάλυση των διοικητικών ικανοτήτων αναδείχθηκαν οι τομείς (και ειδικότερα οι δημόσιες συμβάσεις, η περιβαλλοντική νομοθεσία και οι δράσεις για την καταπολέμηση της απάτης) που πρέπει να αναπτυχθούν και να βελτιωθούν περαιτέρω από πλευράς ποιότητας και αποδοτικότητας.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Η Σλοβακία δεσμεύθηκε να απλουστεύσει και να εναρμονίσει την επιλογή των επιχειρησιακών δράσεων, να απλουστεύσει τη διαδικασία υποβολής εκθέσεων σχετικά με τις δαπάνες των έργων, να διασφαλίσει τη λειτουργία ενιαίου δικτύου φορέων για την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών και υπηρεσιών πληροφόρησης και να επικαιροποιήσει τα συστήματα πληροφοριών σύμφωνα με τις αρχές ηλεκτρονικής συνοχής ούτως ώστε να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος για τους δικαιούχους.    

1. Τα ΕΔΕΤ στη Σλοβενία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Εκτιμάται ότι, μετά τη συνολική πτώση άνω του 9 % που κατέγραψε μεταξύ του 2008 και του 2013, το πραγματικό ΑΕΠ θα έχει αυξηθεί κατά 3,0 % το 2014. Η ανάκαμψη όσον αφορά τις επενδυτικές δαπάνες οφείλεται κυρίως στην κατασκευή υποδομών με τη συγχρηματοδότηση από την ΕΕ, ενώ οι επενδύσεις από τον ιδιωτικό τομέα παραμένουν υποτονικές. Για την περίοδο 2015-2016, προβλέπεται ότι το πραγματικό ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 2,2 %. Το ποσοστό ανεργίας παραμένει κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ, και αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω. Ωστόσο, η αγορά εργασίας εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με προκλήσεις διαρθρωτικού χαρακτήρα, υπό τη μορφή μακροχρόνιας ανεργίας και χαμηλού ποσοστού απασχόλησης μεταξύ των εργαζομένων χαμηλής ειδίκευσης και μεγαλύτερης ηλικίας.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Βελτίωση του καινοτόμου χαρακτήρα και της ανταγωνιστικότητας της σλοβενικής οικονομίας μέσω της ενίσχυσης των υποδομών Ε&Κ και του δυναμικού αριστείας. Με επενδύσεις αξίας άνω των 485 εκατ. ευρώ, οι συνολικές ιδιωτικές και δημόσιες δαπάνες Ε&Κ σε σχέση με το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθούν από περίπου 2,6 % (2012) σε 3 % το 2020. Επίσης, εκτιμάται ότι το ποσοστό των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της καινοτομίας θα αυξηθεί κατά 8,5 % κατά την περίοδο έως το 2023. Επενδύσεις αξίας άνω των 72 εκατ. ευρώ από τα ΕΔΕΤ θα αυξήσουν την ευρυζωνική κάλυψη και θα συμβάλουν στην εξασφάλιση πιο ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης, παρέχοντας σε περισσότερα από 20 000 επιπλέον νοικοκυριά τη δυνατότητα σύνδεσής τους σε νέα ευρυζωνικά δίκτυα με ταχύτητες τουλάχιστον 100 Mb/s.

Η διάθεση 774 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των ΜΜΕ (μεταξύ άλλων και στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας) θα συνδράμει στη βελτίωση της επιχειρηματικής δραστηριότητας, την αύξηση της παραγωγικότητας και την ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας των επιχειρήσεων. Τα Ταμεία έχουν ως στόχο την περαιτέρω βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος με την ενίσχυση των υπηρεσιών που παρέχονται στις επιχειρήσεις και με τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση. Θα παρασχεθεί στήριξη σε περίπου 7 500 επιχειρήσεις και αναμένεται να δημιουργηθούν 1 000 νέες θέσεις εργασίας. Όσον αφορά τη γεωργία, προβλέπεται ότι το 3,4 % των γεωργικών εκμεταλλεύσεων θα επωφεληθούν από επενδύσεις στην τεχνολογία, στην προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, στην καλή διαβίωση των ζώων, καθώς και στην ενεργειακή απόδοση και την απόδοση της χρήσης ύδατος. Άλλο ένα ποσοστό 3,5 % των γεωργικών εκμεταλλεύσεων θα λάβει στήριξη στο πλαίσιο των μέτρων για τους γεωργούς νεαρής ηλικίας και τις διαρθρωτικές προσαρμογές.

Όσον αφορά τους στόχους για την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή, κονδύλια ύψους 281 εκατ. ευρώ από τα ΕΔΕΤ θα εξασφαλίσουν επενδύσεις για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, καθώς και για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ετήσια κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας των δημόσιων κτιρίων αναμένεται να μειωθεί κατά 23 GWh/έτος και το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας θα αυξηθεί τουλάχιστον στο 25 % έως το 2020. Λαμβανομένου υπόψη του αυξανόμενου αριθμού των φυσικών καταστροφών λόγω της κλιματικής αλλαγής, θα διατεθούν 289 εκατ. ευρώ για την πρόληψη και τη διαχείριση κινδύνων, και περίπου 38 000 άτομα θα επωφεληθούν από τη λήψη αντιπλημμυρικών μέτρων.

Επιπροσθέτως, επενδύσεις ύψους σχεδόν 615 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την προστασία του περιβάλλοντος και την αποδοτική και βιώσιμη χρήση των πόρων. Τα Ταμεία θα συνδράμουν στη βελτίωση των υποδομών στον τομέα των υδάτων, στην ενίσχυση του βιώσιμου χαρακτήρα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, καθώς και στη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος. Χάρη στην παρέμβαση των ΕΔΕΤ θα διασφαλιστεί η αύξηση, κατά 120 000, του αριθμού των ατόμων που θα εξυπηρετούνται από βελτιωμένο δίκτυο υδροδότησης, καθώς και η αύξηση, κατά 100 000, του αριθμού των ατόμων που θα επωφελούνται από βελτιωμένο σύστημα επεξεργασίας λυμάτων. Στο επίκεντρο ενός ευρέος φάσματος γεωργοπεριβαλλοντικών και κλιματικών συμβάσεων θα τοποθετηθεί η βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων περίπου στο 25 % των γεωργικών εκτάσεων, καθώς και η πρόληψη της διάβρωσης του εδάφους και η βελτίωση της διαχείρισης του εδάφους σε ποσοστό άνω του 27 % των γεωργικών εκτάσεων.

Με επενδύσεις άνω των 262 εκατ. ευρώ, τα Ταμεία θα συμβάλουν στην άρση των φραγμών στο δίκτυο ΔΕΔ-Μ, καθώς και στην αύξηση της βιωσιμότητας και της ποιότητας των υποδομών στοντομέα των μεταφορών. Ειδικότερα, δίδεται έμφαση στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των σιδηροδρομικών υποδομών (25 χλμ. αναβαθμισμένων σιδηροδρομικών γραμμών στο δίκτυο ΔΕΔ-Μ) και στη βελτίωση της περιφερειακής κινητικότητας (καλύτερη προσβασιμότητα και συντομότεροι χρόνοι ταξιδίου).

Για τη στήριξη της βιώσιμης και ποιοτικής απασχόλησης έχουν δεσμευθεί περισσότερα από 370 εκατ. ευρώ, με πρωτοβουλίες που έχουν σχεδιαστεί ώστε να ωφελήσουν 49 000 περίπου συμμετέχοντες, με έμφαση ιδίως στους μακροχρόνια ανέργους, τους εργαζόμενους με χαμηλή ειδίκευση, τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας και τους νέους. Τα Ταμεία θα προωθήσουν επίσης περαιτέρω την ενεργό και υγιή γήρανση. Πρόσθετες επενδύσεις ύψους 239 εκατ. ευρώ στην εκπαίδευση, στην κατάρτιση και την επαγγελματική κατάρτιση για την απόκτηση δεξιοτήτων καθώς και στη διά βίου μάθηση θα παράσχουν τη δυνατότητα σε σχεδόν 43 000 συμμετέχοντες να αποκτήσουν νέες ικανότητες και/ή να αναβαθμίσουν το επίπεδο εκπαίδευσής τους και σε περισσότερους από 59 000 συμμετέχοντες να λάβουν μέρος σε προγράμματα εξειδίκευσης / απόκτησης νέων προσόντων. Οι επενδύσεις θα συμβάλουν επιπλέον στην αντιμετώπιση της αναντιστοιχίας των δεξιοτήτων και θα εξασφαλίσουν την ευρύτερη χρήση ΤΠΕ.

Η καταπολέμηση της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και των διακρίσεων θα διασφαλιστεί με την προώθηση της κοινωνικής ένταξης, της κοινωνικής επιχειρηματικότητας και των κατάλληλων υποδομών, καθώς και με την παροχή προσβάσιμων υπηρεσιών υψηλής ποιότητας σε ευάλωτα άτομα. Με επενδύσεις 262 εκατ. ευρώ, τα προληπτικά προγράμματα θα συμπεριλάβουν 19 000 άτομα που προέρχονται από ευάλωτες ομάδες στόχους.

Με χρηματοδότηση ύψους 62 εκατ. ευρώ, τα ΕΔΕΤ θα στηρίξουν επενδύσεις στην ανάπτυξη της θεσμικής ικανότητας στον δημόσιο τομέα και στην αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης και των δημόσιων υπηρεσιών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο με σκοπό την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων, τη βελτίωση της κανονιστικής ρύθμισης και τη χρηστή διακυβέρνηση. Αυτό θα περιλαμβάνει στήριξη για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας του δικαστικού συστήματος.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού, η Σλοβενία θα υπερτριπλασιάσει τα κεφάλαια που διαθέτει σε χρηματοπιστωτικά μέσα περισσότερο από τέσσερις φορές, τα οποία θα ανέρχονται περίπου σε 449 εκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης αφορά την αντιμετώπιση των χρηματοδοτικών αναγκών των ΜΜΕ, ιδίως στους τομείς της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας και (σε μικρότερο βαθμό) της ενεργειακής απόδοσης.

Οι αστικές αρχές θα υλοποιήσουν επένδυση ύψους 107 εκατ. ευρώ από το ΕΤΠΑ μέσω ολοκληρωμένων χωρικών επενδύσεων (ΟΧΕ). Οι προτεραιότητες που επισημαίνονται για τις ΟΧΕ είναι η αστική ανάπλαση, η βιώσιμη αστική κινητικότητα και η ενεργειακή απόδοση. Οι τοπικές συμπράξεις θα ενισχυθούν από την τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων, οι οποίες θα καλύψουν το 66 % του αγροτικού πληθυσμού. Το ΕΤΘΑ θα επενδύσει στην ανάπτυξη και τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης για τις τοπικές αλιευτικές κοινότητες και θα ενισχύσει τα περιβαλλοντικά αγαθά στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΤΣ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

1 (εθνικό πολυταμειακό)

1

1

9

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

3 011 899 768

837 849 803

24 809 114

1 104 803 616 30

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Οι εκ των προτέρων αιρεσιμότητες/στρατηγικές για ορισμένους τομείς επενδύσεων, ιδίως όσον αφορά την υγεία, τις μεταφορές και την έξυπνη εξειδίκευση, συμπεριλαμβανομένης της ειδικής εκ των προτέρων αιρεσιμότητας για το ΕΤΘΑ που αφορά την υποβολή εκθέσεων για την αλιευτική ικανότητα, δεν έχουν ολοκληρωθεί και πρέπει να εκπληρωθούν σύμφωνα με τα συμφωνηθέντα σχέδια δράσης. Τα εν λόγω σχέδια καλύπτουν επίσης οριζόντια ζητήματα, όπως η νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις και το περιβάλλον, και στηρίζουν την εφαρμογή των συστάσεων πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Κατά την περίοδο 2014-2020 θα υπάρχει μόνο ένα πολυταμειακό πρόγραμμα για την εφαρμογή της πολιτικής συνοχής στη Σλοβενία. Ο συντονισμός όλων των Ταμείων εξασφαλίζεται στο επίπεδο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης. Η τεχνική βοήθεια θα χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη περαιτέρω ικανοτήτων στο πλαίσιο της εθνικής διοίκησης.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Η κατάρτιση ετήσιων σχεδίων δράσης υλοποίησης θα συμβάλει στον εξορθολογισμό των έργων. Η χρήση απλουστευμένων επιλογών κόστους προβλέπεται κατά περίπτωση.

1. Τα ΕΔΕΤ στην Ισπανία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις

Το παραδοσιακό ισπανικό μοντέλο ανάπτυξης (το οποίο βασίζεται στον κατασκευαστικό κλάδο, στον τουρισμό και σε άλλες δραστηριότητες χαμηλής προστιθέμενης αξίας με στάσιμη παραγωγικότητα) έχει φθάσει στα όριά του. Τα ΕΔΕΤ πρέπει να στηρίξουν τη μετάβαση προς ένα αναπτυξιακό μοντέλο το οποίο θα βασίζεται περισσότερο στη γνώση και θα χαρακτηρίζεται από καινοτομία και χαμηλότερη ένταση πόρων και να μειώσουν παράλληλα τις ανισότητες, οι οποίες έχουν οξυνθεί λόγω της κρίσης. Οι κυριότερες προκλήσεις αφορούν την αύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας, καθώς και την ενίσχυση της απασχόλησης, ιδίως για τους νέους, σε ένα πλαίσιο δημοσιονομικής εξυγίανσης. Παρά το γεγονός ότι το πρόγραμμα χρηματοδοτικής συνδρομής από την ΕΕ, το οποίο ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2012, ολοκληρώθηκε με ικανοποιητικά αποτελέσματα τον Ιανουάριο του 2014, η πρόσβαση των ΜΜΕ σε πιστώσεις παραμένει περιορισμένη.

Τα ΕΔΕΤ θα συμβάλουν στην τήρηση πολλών από τις συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, π.χ. επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο, παροχή συνδρομής για την ένταξη (νέων κυρίως) ατόμων στην αγορά εργασίας, διευκόλυνση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση και εφαρμογή της νέας εθνικής στρατηγικής στον τομέα της έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας. Σημαντικό μέρος της χρηματοδότησης (75 % από το ΕΚΤ και άνω του 30 % από το ΕΤΠΑ) επικεντρώνεται ειδικά στους προαναφερόμενους τομείς.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και παραγωγικότητας της εργασίας· βελτίωση των πολιτικών στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της κοινωνικής ένταξης, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους και στις ευάλωτες ομάδες. Οι επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο και η παροχή συνδρομής για την ένταξη των ατόμων στην αγορά εργασίας θα αποτελέσουν κορυφαίες προτεραιότητες, με έμφαση στις θέσεις εργασίας για νέους. Τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης (συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής εκπαίδευσης) θα βελτιωθούν κατά τρόπο ώστε οι νέοι να αποκτούν τις κατάλληλες δεξιότητες. Θα προσφέρονται περισσότερες ευκαιρίες σε άτομα που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες και σε άτομα που προέρχονται από μειονεκτούσες ομάδες. Χρηματοδότηση ύψους άνω των 10,8 δισ. ευρώ προς τον σκοπό αυτό αναμένεται να συμβάλει στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης (εκτιμώμενη αύξηση από 59,3 % το 2012 σε 74 % το 2020), στη μείωση του ποσοστού πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου (εκτιμώμενη μείωση από 24,9 % το 2012 σχεδόν στον στόχο του 15 % το 2020) και στην πτώση του αριθμού των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ή αποκλεισμού κατά 1,5 εκατομμύριο.

Στήριξη της προσαρμογής του συστήματος παραγωγής σε δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, μέσω της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ (μεταξύ άλλων στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας). Η παροχή στήριξης προς τις ΜΜΕ θα περιλαμβάνει μέτρα για την προώθηση της επιχειρηματικότητας και των νεοφυών επιχειρήσεων, καθώς και για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των εταιρειών και των δυνατοτήτων άσκησης εκ μέρους τους δραστηριοτήτων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας (μεταξύ άλλων, μέσω ΤΠΕ), με απώτερο σκοπό την ισχυρότερη παρουσία τους στις διεθνείς αγορές. Η διευκόλυνση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση θα αποτελέσει προτεραιότητα. Το σύστημα μεταφορών στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες και στις περιφέρειες μετάβασης θα εξορθολογιστεί ώστε να στηριχθεί η οικονομική δραστηριότητα. Περισσότερα από 9,4 δισ. ευρώ θα διοχετευτούν για την εξασφάλιση της πρόσβασης του 100 % του πληθυσμού σε συνδέσεις ταχύτητας 30 Mb/s στο διαδίκτυο (59 % το 2013) και για τη σημαντική αύξηση του αριθμού των εξαγωγικών εταιρειών. Εκτιμάται ότι 15 000 νέοι θα ενταχθούν στον πρωτογενή τομέα και ότι το 5 % των γεωργικών εκμεταλλεύσεων θα αναδιαρθρωθεί και θα εκσυγχρονιστεί.

Προώθηση φιλικού προς την καινοτομία επιχειρηματικού περιβάλλοντος και ενίσχυση του τομέα έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας. Δίδεται έμφαση στους τομείς εφαρμοσμένης έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας και ΤΠΕ, συμπεριλαμβανομένων των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και της μεταφοράς τεχνολογίας, ιδίως υπέρ των ΜΜΕ. Όλες οι επενδύσεις σε υποδομές και έργα Ε&Α θα υπόκεινται σε τέσσερις σωρευτικές προϋποθέσεις: i) πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στην αντίστοιχη στρατηγική Ε&Κ για έξυπνη εξειδίκευση, ii) πρέπει να αποτελούν μέσο ανέλιξης προς την αριστεία, iii) πρέπει να διαθέτουν αποδεδειγμένο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και iv) πρέπει να συνεπάγονται θετικό κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο. Βασικό παράγοντα θα αποτελέσει η ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, της συνεργασίας με επιχειρήσεις και της αύξησης των ιδιωτικών επενδύσεων. Με επενδύσεις ύψους σχεδόν 5,7 δισ. ευρώ, προβλέπεται ότι το ποσοστό των συγχρηματοδοτούμενων δαπανών Ε&Α από τον ιδιωτικό τομέα θα αυξηθεί από 45,6 % (2012) σε 60 % το 2020, με αποτέλεσμα την ενσωμάτωση τεχνολογικών καινοτομιών περίπου από το 25 % των ισπανικών εταιρειών που απασχολούν περισσότερους από 10 υπαλλήλους (έναντι 13,22 % κατά την περίοδο 2010-2012). Οι επενδύσεις θα συμβάλουν στην αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης με την υποστήριξη της ανάπτυξης της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης.

Εξασφάλιση αποδοτικότερης χρήσης των φυσικών πόρων, μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη των δυνατοτήτων της γαλάζιας οικονομίας. Εκτός από την ενεργειακή απόδοση και την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, θα υποστηριχθούν επίσης οι καθαρές αστικές μεταφορές και οι στοχοθετημένες περιβαλλοντικές επενδύσεις. Θα προαχθούν η βιώσιμη αλιεία και υδατοκαλλιέργεια και θα βελτιωθούν τα θαλάσσια οικοσυστήματα και η υδρόβια βιοποικιλότητα. Η χρηματοδότηση ύψους άνω των 10,4 δισ. ευρώ αναμένεται να μειώσει σημαντικά την κατανάλωση ενέργειας στα κτίρια και στις επιχειρήσεις. Εκτιμάται επίσης ότι το 14 % των γεωργικών και δασικών εκτάσεων θα καλυφθεί από συμβάσεις διαχείρισης με στόχο την υποστήριξη της βιοποικιλότητας.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Η Ισπανία σκοπεύει να διαθέσει σε χρηματοπιστωτικά μέσα σχεδόν 1,5 δισ. ευρώ, ποσό που αντιπροσωπεύει αξιοσημείωτη αύξηση σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. Από το ποσό αυτό, 800 εκατ. ευρώ θα διατεθούν μέσω της πρωτοβουλίας για τις ΜΜΕ. Ωστόσο, θα πρέπει να διερευνηθούν οι δυνατότητες χρήσης χρηματοπιστωτικών μέσων για περαιτέρω επενδύσεις σε ΤΠΕ, σε υποδομές στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών και στην ενεργειακή απόδοση, ιδίως σε περιφέρειες στις οποίες εκκρεμεί ο προγραμματισμός του τρόπου χρήσης των χρηματοπιστωτικών μέσων.

Περισσότερα από 970 εκατ. ευρώ θα επενδυθούν σε ολοκληρωμένες δράσεις βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, οι οποίες θα καλύπτουν διάφορους θεματικούς στόχους και θα περιλαμβάνονται στις αντίστοιχες αστικές στρατηγικές. Ολοκληρωμένες χωρικές επενδύσεις θα χρησιμοποιηθούν τουλάχιστον σε πέντε περιπτώσεις 31 . Ποσό άνω των 900 εκατ. ευρώ θα διοχετευτεί μέσω της τοπικής ανάπτυξης με την πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων 32 .

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

45 (6 θεματικά, 38 περιφερειακά, 1 ΤΒ)

18 (1 εθνικά, 17 περιφερειακό)

1

8

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

27 941 949 230

8 297 388 821

1 161 620 889

1 378 541 701 33

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Δεν έχουν εκπληρωθεί ακόμη ορισμένες από τις θεματικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες, οι οποίες αφορούν κυρίως τους τομείς των υδάτων, των αποβλήτων, των μεταφορών και της απασχόλησης. Έχουν θεσπιστεί, ωστόσο, κατάλληλα σχέδια δράσης.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Ο συντονισμός των ΕΔΕΤ εξασφαλίζεται μέσω ειδικών προς τον σκοπό αυτό δομών (επιτροπές συντονισμού, αξιολόγησης και παρακολούθησης) και θεματικών δικτύων (για την επικοινωνία, την έρευνα και καινοτομία, τις αστικές περιοχές, το περιβάλλον, τις ίσες ευκαιρίες, την κοινωνική ένταξη, τις αγροτικές υποθέσεις και την αλιεία).

Το σύστημα υλοποίησης έχει απλουστευθεί, με τη συμμετοχή μικρότερου αριθμού ενδιάμεσων φορέων, τον διαχωρισμό μεταξύ των εθνικών και των περιφερειακών ενδιάμεσων φορέων και των δαπανών στα διάφορα προγράμματα του ΕΤΠΑ, καθώς και την ευρύτερη χρήση της ηλεκτρονικής διοίκησης.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Στον βαθμό που το επιτρέπουν οι κανονισμοί, θα διευρυνθεί σημαντικά η χρήση κατ’ αποκοπή ποσών και απλουστευμένων επιλογών κόστους.



1. Τα ΕΔΕΤ στη Σουηδία

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Το ΑΕΠ και το ποσοστό απασχόλησης της Σουηδίας ενισχύονται από την αυξανόμενη εγχώρια ζήτηση. Η κατανάλωση των νοικοκυριών καταγράφει δυναμική άνοδο, επικουρούμενη από τα χαμηλά επιτόκια, τα αυξανόμενα διαθέσιμα εισοδήματα και την εφαρμογή επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής. Η δημόσια κατανάλωση αυξάνεται λόγω των υψηλότερων δαπανών για την ένταξη των μεταναστών, την εκπαίδευση και τη φροντίδα των ηλικιωμένων. Η Σουηδία έχει σημειώσει περιορισμένη πρόοδο όσον αφορά την τήρηση των συστάσεων πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Παρά τη σχετικά περιορισμένη οικονομική δραστηριότητα, η απασχόληση χαρακτηρίζεται τα τελευταία έτη από ιδιαίτερα έντονη ανάπτυξη. Ο τομέας της απασχόλησης ανέκαμψε ικανοποιητικά μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση και έχει επανέλθει ήδη στα προ κρίσης επίπεδα, με αποτέλεσμα το ποσοστό απασχόλησης της χώρας να συγκαταλέγεται στα υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης της ΕΕ. Ωστόσο, λόγω της αύξησης του εργατικού δυναμικού, η ανεργία παραμένει περίπου στο 8 % επί σειρά ετών. Η συνεχής πρόκληση για τη σουηδική αγορά εργασίας συνίσταται στην ένταξη του μεγάλου αριθμού οικονομικά και κοινωνικά ευάλωτων ατόμων. Από σχετική ανάλυση προκύπτει ότι η Σουηδία βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση, έχοντας επιτύχει ήδη τους περισσότερους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και έχοντας θέσει μάλιστα και πιο φιλόδοξους εθνικούς στόχους.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Η Σουηδία έχει επιλέξει να επικεντρωθεί στις ακόλουθες προτεραιότητες που συνδέονται στενά με τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη: 1) προώθηση της ανταγωνιστικότητας, της γνώσης και της καινοτομίας· 2) ενίσχυση της βιώσιμης και αποδοτικής χρήσης των πόρων για βιώσιμη ανάπτυξη· και 3) βελτίωση του ποσοστού απασχόλησης, της απασχολησιμότητας και της πρόσβασης στην αγορά εργασίας.

Η έρευνα, η ανάπτυξη και η καινοτομία θα στηριχθούν με επενδύσεις ύψους 330 εκατ. ευρώ, μέσω των οποίων θα διασφαλιστεί ο ηγετικός ρόλος της Σουηδίας στον τομέα της καινοτομίας. Τα προγράμματα θα συνδράμουν στη δημιουργία ενός ισχυρού περιβάλλοντος Ε&Κ, ούτως ώστε να ενισχυθεί η αλληλεπίδραση μεταξύ της έρευνας και της βιομηχανίας, να αυξηθεί η ικανότητα των επιχειρήσεων όσον αφορά τη διάθεση των προϊόντων τους στην αγορά και να προαχθεί περαιτέρω η καινοτομία. Η Σουηδία θα χρησιμοποιήσει τα ΕΔΕΤ για την εφαρμογή στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης και στις οκτώ περιφέρειες της χώρας, με την εξασφάλιση της συμμετοχής άνω των 5 600 επιχειρήσεων, οι οποίες θα συνεργαστούν με ερευνητικά ιδρύματα στους αντίστοιχους τομείς αριστείας τους και θα λάβουν στήριξη από τα ΕΔΕΤ για τη διάθεση νέων προϊόντων στην αγορά. Με χρηματοδότηση ύψους 200 εκατ. ευρώ θα υποστηριχθεί η μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα σε όλους τους τομείς.

Τα ΕΔΕΤ διαδραματίζουν καίριο ρόλο στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ με επενδύσεις ύψους 500 εκατ. ευρώ σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας και της αλιείας. Επιπροσθέτως, 250 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την ενίσχυση της πρόσβασης σε ΤΠΕ και τη χρήση τους, κυρίως στο βόρειο τμήμα της χώρας.

Τα Ταμεία θα εστιάσουν επιπλέον στη βελτίωση της απασχολησιμότητας, ιδίως μεταξύ των άνεργων νέων και των μεταναστών, αλλά θα παράσχουν επίσης συνδρομή και στα ήδη απασχολούμενα άτομα ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος (μακροχρόνιας) ανεργίας. Με χρηματοδότηση ύψους 818 εκατ. ευρώ, μεταξύ των οποίων και 44 εκατ. ευρώ από την πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων (ΠΑΝ), θα στηριχθούν η απασχολησιμότητα, η κοινωνική συνοχή και η δημιουργία θέσεων εργασίας. Εκτιμάται ότι η στήριξη αυτή θα έχει άμεσο αντίκτυπο στην επαγγελματική και κοινωνική ζωή τουλάχιστον 300 000 πολιτών. Εκτιμάται επίσης ότι τουλάχιστον 40 000 άνεργοι νέοι σε ολόκληρη τη Σουηδία θα λάβουν στήριξη και η ΠΑΝ θα παράσχει επιπλέον υπηρεσίες σε 20 000 νέους.

Όσον αφορά το περιβάλλον, τα ΕΔΕΤ στοχεύουν στην αποκατάσταση, τη διατήρηση και την ενίσχυση των οικοσυστημάτων, ιδίως στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και της δασοκομίας. Ποσοστό άνω του 28 % των γεωργικών εκτάσεων θα καλυφθεί από συμβάσεις για την προστασία της βιοποικιλότητας και περίπου το 33 % των γεωργικών εκτάσεων θα καλυφθεί από συμβάσεις για την καλύτερη διαχείριση των υδάτων. Στον τομέα της αλιείας, τα ΕΔΕΤ θα στηρίξουν πρωτίστως την εφαρμογή της αναθεωρημένης κοινής αλιευτικής πολιτικής (συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης των απορρίψεων) και άλλων μέτρων που λαμβάνονται για την προστασία και την αποκατάσταση του υδάτινου περιβάλλοντος. Ανταποκρινόμενη στην ανάγκη για καινοτομία στις αγροτικές περιοχές, η Σουηδία θα θέσει σε εφαρμογή την ευρωπαϊκή σύμπραξη καινοτομίας, η οποία αποτελεί μέσο διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας μεταξύ των γεωργών και των γεωργικών επιχειρήσεων, και σκοπεύει να δημιουργήσει περίπου 170 000 θέσεις στο πλαίσιο προγραμμάτων κατάρτισης. Η Σουηδία σχεδιάζει επίσης να αξιοποιήσει τα κονδύλια των Ταμείων για τη στήριξη της δημιουργίας 3 400 θέσεων εργασίας σε αγροτικές περιοχές εκτός του γεωργικού τομέα, καθώς και για τη βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες και υποδομές για ποσοστό έως και 43 % του αγροτικού πληθυσμού.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Η χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων θα αυξηθεί για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, με την άνοδο των διαθέσιμων πόρων από το ΕΤΠΑ στα 133 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε αύξηση κατά περίπου 80 % σε σύγκριση με την περίοδο 2007-2013. Προβλέπεται η χρήση τριών ειδών χρηματοπιστωτικών μέσων: οκτώ περιφερειακά κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου για τη στήριξη των ΜΜΕ, ένα «ταμείο χαρτοφυλακίου» για τη στήριξη ιδιωτικών κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου σε εθνική κλίμακα και ένα εθνικό «πράσινο ταμείο» για την προώθηση της μετάβασης προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η Σουηδία χρησιμοποιεί τη στήριξη από το ΕΤΠΑ μόνο για τα μέσα μετοχικού κεφαλαίου στο πλαίσιο της γενικής στήριξης των ΜΜΕ και της στήριξης για τον τομέα της ενέργειας.

Τα προγράμματα θα διασφαλίσουν την υιοθέτηση των εδαφικών εργαλείων. Τρία προγράμματα στο πλαίσιο του ΕΤΠΑ αφορούν την εφαρμογή στρατηγικών για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη και ένα πρόγραμμα χρησιμοποιεί την προσέγγιση της ολοκληρωμένης χωρικής επένδυσης. Τα Ταμεία θα επενδύσουν στην τοπική ανάπτυξη με την παροχή στήριξης σε ποσοστό άνω του 50 % του αγροτικού πληθυσμού στο πλαίσιο στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης, οι οποίες θα τεθούν σε εφαρμογή από 50 ομάδες τοπικής δράσης σε ολόκληρη τη χώρα. Θα προαχθούν τοπικές συμπράξεις σε αγροτικές, αστικές και ενδιάμεσες περιοχές, καθώς και διασυνδέσεις μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών, στο πλαίσιο ενός ειδικού προς τον σκοπό αυτό εθνικού πολυταμειακού προγράμματος, το οποίο συνδυάζει το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ και επικεντρώνεται αποκλειστικά στην τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

8 περιφερειακά, 2 εθνικά, 1 ΤΑΠΤΚ

1

1

10

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

1 763 510 980

1 763 565 250

120 156 004

981 326 308 34

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Η Σουηδία έχει εκπληρώσει όλες τις συναφείς εκ των προτέρων αιρεσιμότητες, εκτός από εκείνη που αφορά την ενεργειακή απόδοση και τη γενική εκ των προτέρων αιρεσιμότητα σχετικά με τα στατιστικά συστήματα και τους δείκτες αποτελεσμάτων στο πλαίσιο του επιχειρησιακού προγράμματος για την τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Το βασικό εργαλείο επιχειρησιακού συντονισμού για όλα τα ΕΔΕΤ θα είναι η Fondsamordningsgruppen (Ομάδα συντονισμού των Ταμείων), ο ρόλος της οποίας συνίσταται στην εξασφάλιση της απαραίτητης συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων εθνικών αρχών για τη διαχείριση των ΕΔΕΤ: σουηδική υπηρεσία περιφερειακής και οικονομικής ανάπτυξης, σουηδικό συμβούλιο του ΕΚΤ και σουηδική υπηρεσία γεωργίας.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Ως σημαντικό μέτρο απλούστευσης, οι διαχειριστικές αρχές παρέχουν ήδη στους δικαιούχους τη δυνατότητα ηλεκτρονικής διαχείρισης των έργων. Η πλήρης ηλεκτρονική διαχείριση της υλοποίησης των ΕΔΕΤ θα ολοκληρωθεί το 2016. Για το ΕΚΤ, θα χρησιμοποιηθεί μια νέα απλουστευμένη επιλογή κόστους για τους δικαιούχους βάσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξης, η οποία εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 9 Ιουλίου 2015.



1. Τα ΕΔΕΤ στο Ηνωμένο Βασίλειο

Οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις στο πλαίσιο των ΕΔΕΤ

Το 2014 η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου κατέγραψε ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 2,8 %· πρόκειται για τις καλύτερες επιδόσεις που έχει παρουσιάσει από το 2006. Για το 2015 προβλέπεται ρυθμός ανάπτυξης 2,5 %. Το ποσοστό απασχόλησης (73,5 %) είναι επί του παρόντος το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγράψει ποτέ η χώρα. Το ποσοστό ανεργίας (5,5 %) αντιστοιχεί στη χαμηλότερη τιμή που έχει παρουσιάσει η χώρα καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια της τελευταίας επταετίας και εξακολουθεί να καταγράφει πτωτική πορεία.

Οι επιδόσεις της αγοράς εργασίας του Ηνωμένου Βασιλείου είναι εν γένει ικανοποιητικές αλλά η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας είναι υποτονική. Τα επίπεδα βασικών δεξιοτήτων είναι χαμηλότερα από ό,τι σε συγκρίσιμες χώρες και η αγορά εργασίας του Ηνωμένου Βασιλείου χαρακτηρίζεται επίσης από υψηλό ποσοστό υποαπασχόλησης, περιορισμένο αριθμό ωρών εργασίας για ορισμένες ομάδες και χαμηλά επίπεδα μετακινήσεων. Η παιδική φτώχεια και τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος συνιστούν προκλήσεις οι οποίες ενδέχεται να έχουν οξυνθεί από παλαιότερες αλλαγές στα φορολογικά πλεονεκτήματα και μπορεί να έχουν επηρεαστεί επίσης τα κίνητρα για εργασία.

Ένα από τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η χαμηλή παραγωγικότητα. Πολλοί παράγοντες που έχουν αντίκτυπο στην παραγωγικότητα μπορούν να αντιμετωπιστούν με τη χρήση των ΕΔΕΤ, μέσω της έντασης κεφαλαίου και των επενδύσεων στην Ε&Α (έξυπνη εξειδίκευση), καθώς και στην εκπαίδευση και τις δεξιότητες (χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη). Το Ηνωμένο Βασίλειο διοχετεύει ήδη σημαντικούς εγχώριους πόρους για την εκπλήρωση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», λαμβάνοντας υπόψη τις συναφείς συστάσεις πολιτικής του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Παρά το γεγονός ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει δεσμευθεί να υλοποιήσει τους ευρύτερους στόχους πολιτικής, δεν έχει προσχωρήσει ακόμη στους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», συμπεριλαμβανομένων των στόχων που άπτονται του ποσοστού απασχόλησης, των επιπέδων δαπανών στον τομέα της Ε&Α, της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και της συμμετοχής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Βασικές προτεραιότητες και αποτελέσματα

Κατά την περίοδο 2014-2020, χρηματοδότηση ύψους άνω των 16 δισ. ευρώ από τα ΕΔΕΤ θα συμβάλει απευθείας στη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Προβλέπεται ότι επενδύσεις αξίας 1,6 δισ. ευρώ από τα ΕΔΕΤ θα προσελκύσουν υψηλότερα επίπεδα (127,5 εκατ. ευρώ) ιδιωτικών επενδύσεων στην Ε&Κ.

Θα επενδυθούν 266 εκατ. ευρώ για τη βελτίωση των υποδομών ΤΠΕ με σκοπό την αντιμετώπιση εμφανών ανεπαρκειών της αγοράς και την προώθηση προγραμματισμένων πρωτοβουλιών για τη βελτίωση του ρυθμού και της ποιότητας της τοπικής ανάπτυξης και την αύξηση του ποσοστού αφομοίωσης των ΤΠΕ από τις επιχειρήσεις.

Επενδύσεις ύψους 2,4 δισ. ευρώ θα διατεθούν για τη στήριξη των ΜΜΕ με την άρση φραγμών στην ανάπτυξη, π.χ. μέσω της πρόσβασης σε χρηματοδότηση, της παροχής συμβουλών σε επιχειρήσεις, της ανάπτυξης της αλυσίδας εφοδιασμού και της παροχής τομεακής στήριξης (μεταξύ άλλων στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας). Η βελτίωση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση αποτελεί βασική προτεραιότητα, ιδίως εάν ληφθεί υπόψη η έλλειψη επενδυτικών κεφαλαίων σε πολλές περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ποσό ύψους 1,4 δισ. ευρώ θα συμβάλει στην ανάπτυξη της αγοράς τεχνολογιών, αγαθών και υπηρεσιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα και φιλικών προς το περιβάλλον (π.χ. με τη στήριξη της καινοτομίας, τη χρήση αλυσίδων εφοδιασμού και χρηματοπιστωτικών μέσων και την ενθάρρυνση της αλλαγής του τρόπου εκτέλεσης των μεταφορών), στην προώθηση της ενεργειακής απόδοσης (μεταξύ άλλων στις επιχειρήσεις και τις βιομηχανικές διαδικασίες) και στη βελτίωση της κατανάλωσης ενέργειας σε περίπου 15 500 νοικοκυριά. Οι εν λόγω επενδύσεις θα διατεθούν για την παραγωγή 45 158 MW ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, τη στήριξη ειδικά προσαρμοσμένων λύσεων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών (π.χ. έξυπνες πόλεις και βιώσιμη κινητικότητα), την ανάπτυξη φιλικών προς το περιβάλλον συστημάτων δημόσιων συγκοινωνιών με χαμηλές εκπομπές άνθρακα και την απελευθέρωση του δυναμικού των θαλάσσιων ενεργειακών πόρων.

Περίπου 4,5 δισ. ευρώ θα συμβάλουν στην υλοποίηση πολιτικών στον τομέα της κλιματικής αλλαγής και προτεραιοτήτων για τη βιώσιμη χρήση και διαχείριση των γαιών μέσω της στοχοθετημένης γεωργοπεριβαλλοντικής και κλιματικής δράσης και της διαχείρισης των κινδύνων πλημμυρών και διάβρωσης των ακτών. Τα Ταμεία θα συνεισφέρουν στη βιώσιμη ανάπτυξη των περιοχών αλιείας και υδατοκαλλιέργειας. Θα βελτιωθούν επίσης τα θαλάσσια οικοσυστήματα και η υδρόβια βιοποικιλότητα. Εκτιμάται ότι τα Ταμεία θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 554 048 τόνους ισοδυνάμου CO2/έτος.

Χρηματοδότηση άνω των 360 εκατ. ευρώ θα διατεθεί για την υλοποίηση βελτιώσεων στη λειτουργία του δικτύου ΔΕΔ-Μ στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες.

Το ποσοστό συμμετοχής του ΕΚΤ στα προγράμματα των ΕΔΕΤ είναι 45,9 % (5 148 691 817 ευρώ). Η πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων θα είναι διαθέσιμη στις περιφέρειες Inner London, Merseyside, Tees Valley and Durham, West Midlands και South West Scotland και στις πόλεις Kingston upon Hull, City of Thurrock, Νότιγχαμ και Λέστερ.

Οι βασικές προτεραιότητες στο πλαίσιο των επιχειρησιακών προγραμμάτων του Ηνωμένου Βασιλείου θα είναι η άρση των φραγμών όσον αφορά την είσοδο στην αγορά εργασίας, την παραμονή ή την επίτευξη προόδου στην εργασία, μεταξύ άλλων με την παροχή κατάρτισης για την απόκτηση δεξιοτήτων και άλλων μορφών στήριξης, ενώ θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη μετάβαση από την ανεργία στην εργασία. Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στα μειονεκτούντα άτομα και στους νέους. Από το συνολικό ποσό των κονδυλίων του ΕΚΤ ύψους 5,1 εκατ. ευρώ, το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτει 1,1 εκατ. ευρώ για την κοινωνική ένταξη και την καταπολέμηση της φτώχειας και των διακρίσεων.

Στα προσδοκώμενα αποτελέσματα συμπεριλαμβάνονται η αύξηση του ποσοστού των καινοτόμων επιχειρήσεων (μεταξύ άλλων, μέσω περισσότερων συνδέσεων μεταξύ των ΜΜΕ και των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και της προγραμματιζόμενης συμμετοχής της βρετανικής τράπεζας British Business Bank), η αυξημένη πρόσβαση σε υπερταχείες ευρυζωνικές συνδέσεις, καθώς και η αυξημένη χρήση τους, σύμφωνα με το ψηφιακό θεματολόγιο της ΕΕ, η υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, η βελτίωση της βιώσιμης διαχείρισης των γαιών στη γεωργία και τη δασοκομία, η μείωση των ποσοστών του οικονομικά μη ενεργού πληθυσμού μεταξύ των νέων και των μακροχρόνια ανέργων και η άνοδος των επιπέδων κατάρτισης και δεξιοτήτων.

Χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων και εδαφικών εργαλείων

Τα ΕΔΕΤ θα χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδότηση μέσω της αύξησης της προσφοράς χρηματοδότησης όπου διαπιστώνεται ανεπάρκεια της αγοράς και μέσω της δημιουργίας υπηρεσιών υποστήριξης. Δεν έχουν ακόμα οριστικοποιηθεί συγκεκριμένες προτάσεις για τη μελλοντική χρήση των χρηματοπιστωτικών μέσων, αφού οι εκ των προτέρων αξιολογήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη· ωστόσο, από τις μέχρι στιγμής ενδείξεις προκύπτει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα αυξήσει τα κονδύλια που διαθέτει στα χρηματοπιστωτικά μέσα κατά περίπου 50 % σε σύγκριση με την περίοδο 2007-2013, ποσό που υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος θα χρησιμοποιηθεί στους τομείς της στήριξης των ΜΜΕ, της καινοτομίας και της ενέργειας. Επιπλέον, στο πλαίσιο των προγραμμάτων υπάρχει περιθώριο να διερευνηθεί η χρήση των χρηματοπιστωτικών μέσων για την υλοποίηση ευρυζωνικών και περιβαλλοντικών υποδομών.

Εδαφικά ζητήματα: ειδικότερα, τουλάχιστον το 5,4 % των κονδυλίων από το ΕΤΠΑ θα επενδυθεί στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη σε πόλεις και περιφέρειες των μεγάλων αστικών κέντρων (Core Cities) της Αγγλίας. Τουλάχιστον το 5 % της συνολικής συνεισφοράς του ΕΓΤΑΑ στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης του Ηνωμένου Βασιλείου προορίζεται για το LEADER. Θα δεσμευτούν 48,5 εκατ. ευρώ από το ΕΤΠΑ και 58,3 εκατ. ευρώ από το ΕΚΤ για την υποστήριξη της τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων στην Αγγλία. Οι ολοκληρωμένες χωρικές επενδύσεις θα χρησιμοποιηθούν, αφενός, για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη και, αφετέρου, ως εργαλείο ολοκληρωμένης προσέγγισης για επενδύσεις στη λιγότερο ανεπτυγμένη περιφέρεια Cornwall and Isles of Scilly. Η στρατηγική για τη θαλάσσια λεκάνη του Ατλαντικού θα αποτελέσει επίσης πολύτιμη πηγή έμπνευσης για την υλοποίηση των ΕΔΕΤ.

Βασικές πληροφορίες

Πολιτική συνοχής (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΠΑΝ)

ΕΓΤΑΑ

ΕΤΘΑ

ΕΕΣ

Αριθ. προγραμμάτων

12 περιφερειακά

4 περιφερειακά

1 εθνικά

10

Διαθέσιμοι πόροι (σε ευρώ)

10 974 276 104

5 199 666 491

243 139 437

1 991 080 334 35

2. Προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση των ΕΔΕΤ

Η λεπτομερής αξιολόγηση των γενικών και θεματικών εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων έχει διενεργηθεί σε επίπεδο προγράμματος λόγω της αποκεντρωμένης δομής της διοίκησης του Ηνωμένου Βασιλείου. Όλες οι γενικές και θεματικές εκ των προτέρων αιρεσιμότητες έχουν εκπληρωθεί.

3. Διαχείριση των ΕΔΕΤ

Θα χρησιμοποιηθεί σειρά συμπληρωματικών μέσων πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ (Ορίζοντας 2020) και σε εθνικό επίπεδο προκειμένου να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη από τα ΕΔΕΤ. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει θέσει σε εφαρμογή μηχανισμούς για την εξασφάλιση του συντονισμού μεταξύ των ΕΔΕΤ και άλλων ενωσιακών και εθνικών μέσων.

4. Απλούστευση για τους δικαιούχους

Οι διαχειριστικές αρχές επεξεργάζονται ρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένης της αυξημένης χρήσης κατ᾽ αποκοπή ποσών και απλουστευμένων επιλογών κόστους, προκειμένου να εξασφαλίσουν αποτελεσματική μείωση του διοικητικού φόρτου για τους δικαιούχους και τους διαχειριστές.

(1)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Αυστρία.

(2)

 Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει το Βέλγιο.

(3)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Βουλγαρία.

(4)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Κροατία.

(5)

 Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Κύπρος.

(6)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Τσεχική Δημοκρατία.

(7)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Δανία.

(8)

 Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Εσθονία.

(9)

 Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Φινλανδία.

(10)

 Πρόκειται για το συνολικό άθροισμα των κατάλληλων κοινών δεικτών εκροών στα προγράμματα που παρέχουν τιμή για τον συγκεκριμένο δείκτη.

(11)

Πρόκειται για το συνολικό άθροισμα των κατάλληλων κοινών δεικτών εκροών στα προγράμματα που παρέχουν τιμή για τον συγκεκριμένο δείκτη.

(12)

Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, Πρωτοβουλία για την Απασχόληση των Νέων και Τεχνική Βοήθεια.

(13)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Γαλλία.

(14)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Γερμανία.

(15)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Ελλάδα.

(16)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Ουγγαρία.

(17)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Ιρλανδία.

(18)

Συμπεριλαμβάνονται 14 670 000 ευρώ, που αντιστοιχούν σε μεταφορά από τον πρώτο πυλώνα (ανώτατο όριο).

(19)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Ιταλία.

(20)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Λετονία.

(21)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Λιθουανία.

(22)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει το Λουξεμβούργο.

(23)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Μάλτα.

(24)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχουν οι Κάτω Χώρες.

(25)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Πολωνία.

(26)

Στοιχεία του 2012.

(27)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Πορτογαλία.

(28)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Ρουμανία.

(29)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Σλοβακία.

(30)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Σλοβενία.

(31)

Γαλάζια ΟΧΕ (στρατηγική για τον Ατλαντικό), Mar Menor (Μούρθια), Κάδιθ, Εστρεμαδούρα, Τερουέλ.

(32)

Κυρίως σε αγροτικές και παράκτιες περιοχές, αλλά και σε κάποιες αστικές περιοχές υψηλής πυκνότητας υπό ορισμένες προϋποθέσεις.

(33)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Ισπανία.

(34)

Το σύνολο αντιστοιχεί στο ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ) στα οποία συμμετέχει η Σουηδία.

(35)

Πρόκειται για το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης που παρέχει η ΕΕ στα προγράμματα ΕΕΣ στα οποία συμμετέχει το Ηνωμένο Βασίλειο.


?????????, 14.12.2015

COM(2015) 639 final

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III: Συνολική αξιολόγηση της προσθετικότητας (άρθρο 95 του ΚΚΔ)
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV: Χρονοδιάγραμμα για την υποβολή και την έγκριση των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και των προγραμμάτων

της

ανακοίνωσης της Επιτροπής

Επενδύοντας στην ανάπτυξη και την απασχόληση - Μεγιστοποίηση της συμβολής των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων


Παραρτημα III: Συνολική αξιολόγηση της προσθετικότητας [άρθρο 95 του κανονισμού κοινών διατάξεων (ΚΚΔ)]

Η προσθετικότητα είναι βασική αρχή της πολιτικής για τη συνοχή, και σημαίνει ότι τα ταμεία (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ και ΤΣ) συμπληρώνουν αλλά δεν αντικαθιστούν τις δημόσιες ή ισοδύναμες δαπάνες των κρατών μελών.

Η επαλήθευση της προσθετικότητας έχει απλοποιηθεί σημαντικά στη νέα περίοδο προγραμματισμού (2014-20), με απλή χρήση του σημαντικότερου δείκτη δημόσιων επενδύσεων (δηλ. τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου της γενικής κυβέρνησης).

Η αρχή είναι πλέον πλήρως ευθυγραμμισμένη με την οικονομική διακυβέρνηση της ΕΕ, καθώς το σημείο αναφοράς για την επαλήθευσή της θα αποτελούν οι πληροφορίες που αναφέρονται στα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη.

Η Επιτροπή θα επαληθεύει τη συμμόρφωση με την αρχή της προσθετικότητας στα κράτη μέλη στα οποία οι λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες καλύπτουν ποσοστό τουλάχιστον 15 % του συνολικού πληθυσμού. Μόνο 14 κράτη μέλη υπόκεινται σε επαλήθευση: 11 σε εθνικό επίπεδο (Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία και Κροατία) και 3 σε περιφερειακό επίπεδο (Ιταλία, Ελλάδα, Σλοβενία).

Οι ετήσιες επισκοπήσεις για την ανάπτυξη που εκδόθηκαν από την Επιτροπή έχουν επανειλημμένα ζητήσει να βελτιωθεί η σύνθεση των δημόσιων δαπανών και να γίνει πιο φιλική προς την ανάπτυξη. Η αρχή της προσθετικότητας είναι ένα σημαντικό μέσο για την επίτευξη αυτού του στόχου, γιατί εξασφαλίζει ότι θα επενδυθεί και ένα συγκεκριμένο ποσό εθνικών κονδυλίων.

Τα κράτη μέλη έχουν καθορίσει τους στόχους τους για ολόκληρη την περίοδο προγραμματισμού 2014-20 στις αντίστοιχες συμφωνίες τους εταιρικής σχέσης.

Την περίοδο 2014-16, η απαίτηση της προσθετικότητας θα κινητοποιήσει περίπου 45 δισ. ευρώ, ποσό το οποίο αντιστοιχεί περίπου στο 2,8 % του μέσου ΑΕΠ των οικείων κρατών μελών και περιφερειών.

Οι υψηλότεροι στόχοι έχουν τεθεί στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Πολωνία, ενώ οι δεσμεύσεις της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Πορτογαλίας είναι οι χαμηλότερες σε σύγκριση με το αντίστοιχο εθνικό τους ΑΕΠ 1 .

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV: Χρονοδιάγραμμα για την υποβολή και την έγκριση των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και των προγραμμάτων

 

(1)

Στην Ελλάδα, την Ιταλία και τη Σλοβενία, ο στόχος αφορά τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου (ΑΣΠΚ) της γενικής κυβέρνησης στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες, γιατί σ’ αυτές ακριβώς επαληθεύεται η προσθετικότητα σε περιφερειακό επίπεδο (ΑΣΠΚ στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες / εθνικό ΑΕΠ).