ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 14.10.2015
COM(2015) 510 final
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Διαχείριση της προσφυγικής κρίσης: η κατάσταση όσον αφορά την εφαρμογή των δράσεων προτεραιότητας στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος δράσης για τη μετανάστευση
Διαχείριση της προσφυγικής κρίσης: Η κατάσταση όσον αφορά την εφαρμογή των δράσεων προτεραιότητας στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος δράσης για τη μετανάστευση
I. Εισαγωγή
Κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2015, 710.000 και πλέον άνθρωποι –πρόσφυγες, εκτοπισμένα άτομα και άλλοι μετανάστες– κατάφεραν να φθάσουν στην Ευρώπη, μια τάση που αναμένεται να συνεχιστεί. Τούτο αποτελεί δοκιμασία για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα δράσης για τη μετανάστευση, το οποίο παρουσίασε η Επιτροπή τον Μάιο του 2015, επισημαίνει την ανάγκη ολοκληρωμένης προσέγγισης για τη διαχείριση της μετανάστευσης. Έκτοτε, έχουν ληφθεί διάφορα σημαντικά μέτρα, όπως η έγκριση δύο προγραμμάτων έκτακτης ανάγκης για τη μετεγκατάσταση 160.000 ατόμων που χρήζουν σαφώς διεθνούς προστασίας, από τα πλέον θιγόμενα κράτη μέλη σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη προσφυγική κρίση απαιτεί πρόσθετα μέτρα που πρέπει να ληφθούν άμεσα.
Για τον λόγο αυτό, στις 23 Σεπτεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε αναλυτικά δέσμη δράσεων προτεραιότητας για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού προγράμματος δράσης για τη μετανάστευση που πρέπει να αναληφθούν εντός του επομένου εξαμήνου. Σε αυτές περιλαμβάνονται τόσο βραχυπρόθεσμες δράσεις για τη σταθεροποίηση της τρέχουσας κατάστασης όσο και πιο μακροπρόθεσμα μέτρα για τη δημιουργία ενός σταθερού συστήματος που θα αντέχει στον χρόνο.
Ο κατάλογος των δράσεων προτεραιότητας ορίζει τα βασικά μέτρα που απαιτούνται άμεσα όσον αφορά: i) τα επιχειρησιακά μέτρα, ii) τη δημοσιονομική ενίσχυση και iii) την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ.
Ο κατάλογος αυτός εγκρίθηκε από την άτυπη σύνοδο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της 23ης Σεπτεμβρίου 2015.
Τρεις εβδομάδες αργότερα, η παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει την πρόοδο που σημειώνεται κατά την εφαρμογή των δράσεων προτεραιότητας (βλ. παράρτημα 1). Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αυτής της εβδομάδας δίνει την ευκαιρία στους αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων να δεσμευτούν σαφώς και απερίφραστα για την εκκίνηση της νέας φάσης απόκρισης της ΕΕ στην προσφυγική κρίση: μίας φάσης ταχείας και αποφασιστικής εφαρμογής.
II. Επιχειρησιακά μέτρα
Η αποτελεσματική διαχείριση της πίεσης των μεταναστευτικών ρευμάτων σε ορισμένα τμήματα των κοινών εξωτερικών συνόρων Σένγκεν απαιτεί την επίδειξη ευθύνης και αλληλεγγύης από όλα τα κράτη μέλη. Η ταχεία υλοποίηση της προσέγγισης βάσει κομβικών σημείων («hotspot») παρέχει υποστήριξη προς τα πλέον θιγόμενα κράτη μέλη ώστε να διασφαλίσουν την ενδεδειγμένη υποδοχή, ταυτοποίηση και επεξεργασία των αφίξεων. Παράλληλα, η Επιτροπή πρότεινε και το Συμβούλιο ενέκρινε μέτρα μετεγκατάστασης 160.000 ατόμων που χρήζουν σαφώς διεθνούς προστασίας. Αυτό θα επιτρέψει να μειωθούν αισθητά —αν και εν μέρει— οι πιέσεις που δέχονται τα πλέον θιγόμενα κράτη μέλη. Είναι ζωτικής σημασίας αυτά τα παράλληλα μέτρα να τεθούν πλήρως σε εφαρμογή, με τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων όλων των μεταναστών, την ταχεία επιλογή και μετεγκατάσταση των αιτούντων άσυλο και τη δημιουργία κατάλληλων ικανοτήτων υποδοχής, σε συνδυασμό με μέτρα για την αποφυγή δευτερογενών μετακινήσεων και την άμεση επιστροφή στη χώρα μετεγκατάστασης των μετεγκατεστημένων προσώπων που βρίσκονται σε άλλο κράτος μέλος. Το άλλο βασικό στοιχείο είναι η δράση για την εξασφάλιση της ταχείας επιστροφής, εκούσιας ή ακούσιας, των ατόμων που δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας και, ως εκ τούτου, δεν πληρούν τις προϋποθέσεις μετεγκατάστασης. Οι δράσεις προτεραιότητας που όρισε η Επιτροπή επικεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό στην επιχειρησιακή λειτουργία των εν λόγω μέτρων.
II.1
Εφαρμογή της προσέγγισης βάσει κομβικών σημείων («hotspot»)
Η εύρυθμη και αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης στα εξωτερικά σύνορα που υφίστανται τη μεγαλύτερη πίεση είναι καθοριστικής σημασίας για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς το σύστημα στο σύνολό του, και ειδικότερα στο πλαίσιο του χώρου Σένγκεν ως χώρου ελεύθερης κυκλοφορίας χωρίς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα. Στον πυρήνα της στρατηγικής και της αξιοπιστίας της ΕΕ είναι να αποδείξει ότι μπορεί να αποκατασταθεί η εύρυθμη λειτουργία του συστήματος μετανάστευσης, ιδίως μέσω των ομάδων στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών που αναπτύσσονται στα κομβικά σημεία, ώστε να βοηθήσουν τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν τις πιο έντονες πιέσεις να εκπληρώσουν τα καθήκοντα και τις ευθύνες τους. Για το έργο των ομάδων στήριξης απαιτείται ένας ισχυρός πυρήνας οργανισμών της ΕΕ, η στενότερη δυνατή συνεργασία με τις αρχές στην Ιταλία και την Ελλάδα, και η στήριξη των άλλων κρατών μελών.
Η Επιτροπή έστειλε ειδικούς απεσταλμένους στην Ιταλία και την Ελλάδα για να παράσχουν πρακτικό συντονισμό και υποστήριξη. Στην Ελλάδα, μια ειδική ομάδα εργάζεται υπό την ηγεσία του γενικού διευθυντή της υπηρεσίας στήριξης διαρθρωτικής μεταρρύθμισης της Επιτροπής, που υπάγεται απευθείας στον Πρόεδρο. Η ομάδα αυτή κατέληξε σε μία μεθοδολογία με συγκεκριμένα στάδια για τον προσδιορισμό των κομβικών σημείων, την ανάπτυξη ομάδων στήριξης, την έναρξη των μετεγκαταστάσεων, την επανέναρξη των επιστροφών και την ενίσχυση των συνόρων. Το ίδιο μοντέλο άμεσης στήριξης και συντονισμού σε πραγματικό χρόνο εφαρμόζεται στην Ιταλία. Αυτή η εντατική και πλήρης στήριξη από την Επιτροπή ήταν καθοριστική και βοήθησε τα δύο κράτη μέλη να περάσουν στο στάδιο υλοποίησης της μετεγκατάστασης (βλ. παράρτημα 2 και παράρτημα 3).
Τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ιταλία, οι ομάδες στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών δημιουργούνται και συντονίζονται από περιφερειακές ειδικές ομάδες της ΕΕ, μετά από την αυξημένη δραστηριότητα των οργανισμών της ΕΕ σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πρόγραμμα δράσης για τη μετανάστευση. Συμμετέχουν ο Frontex, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EYYA), η Ευρωπόλ και η Eurojust. Έτσι μπορούν να ανταποκριθούν άμεσα στις ανάγκες που έχουν προσδιοριστεί στους χάρτες πορείας που παρουσίασαν η Ιταλία και η Ελλάδα.
Ωστόσο, το έργο τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την υποστήριξη των κρατών μελών. Τόσο ο Frontex όσο και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο έχουν διαβιβάσει αιτήματα για συνεισφορές με τις οποίες ζητούν ανθρώπινους πόρους και τεχνικό εξοπλισμό από τα κράτη μέλη. Και στις δύο περιπτώσεις, στις προσκλήσεις αυτές πρόκειται για πρωτοφανείς αριθμούς σε σύγκριση με τις αιτήσεις που είχαν υποβληθεί από τους οργανισμούς της ΕΕ κατά το παρελθόν, γεγονός που αντικατοπτρίζει την έκτακτη φύση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν σήμερα τα πλέον θιγόμενα κράτη μέλη: είναι σημαντικό τα άλλα κράτη μέλη να ανταποκριθούν θετικά, συγκεκριμένα και γρήγορα στα εν λόγω αιτήματα.
Με την πλέον πρόσφατη πρόσκλησή του ο Frontex ζήτησε 775 επιπλέον συνοριοφύλακες, εμπειρογνώμονες ελέγχου και εξέτασης και διερμηνείς — όλοι αυτοί είναι απαραίτητοι για την αποτελεσματική διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρόσκληση έχει δύο μέρη. Το πρώτο προβλέπει 670 υπαλλήλους, κυρίως για την άμεση στήριξη της προσέγγισης βάσει κομβικών σημείων στην Ιταλία και την Ελλάδα, ώστε να καλυφθούν οι εκτιμώμενες ανάγκες έως το τέλος του Ιανουαρίου 2016. Το δεύτερο προβλέπει 105 προσκεκλημένους υπαλλήλους που θα τοποθετηθούν σε διάφορα σημεία των εξωτερικών χερσαίων συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η πλέον πρόσφατη πρόσκληση της EYYA για 370 και πλέον εμπειρογνώμονες προορίζεται να καλύψει τις ανάγκες στην Ιταλία και την Ελλάδα έως το τρίτο τρίμηνο του 2017. Οι εμπειρογνώμονες αυτοί θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τις αρχές διαχείρισης του ασύλου των δύο κρατών μελών όσον αφορά τη διαδικασία καταγραφής, τα καθήκοντα ενημέρωσης σχετικά με τη μετεγκατάσταση και την ανίχνευση πιθανών πλαστών ή παραποιημένων εγγράφων.
Η ανάγκη για προσωπικό και εξοπλισμό αναγνωρίστηκε ρητώς κατά την άτυπη σύνοδο των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων τον Σεπτέμβριο — με προθεσμία το Νοέμβριο για την κάλυψη των αναγκών αυτών.
Ωστόσο, μέχρι τώρα, οι δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα κράτη μέλη απέχουν πολύ από την κάλυψη των πραγματικών αναγκών. Από τις 8 Οκτωβρίου, μόνο έξι κράτη μέλη ανταποκρίθηκαν στα αιτήματα για συνεισφορές για την ΕΥΥΑ με 81 εμπειρογνώμονες, από τους 374 που απαιτούνται. Έξι κράτη μέλη έχουν ανταποκριθεί στην πρόσκληση του Frontex διαθέτοντας 48 συνοριοφύλακες. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλουν ταχέως τις συνεισφορές τους για την ικανοποίηση των εκτιμώμενων αναγκών των οργανισμών.
Η Ιταλία έχει ορίσει τις εξής ως περιοχές κομβικών σημείων: Augusta, Lampedusa, Porte Empedoche, Pozzallo, Taranto και Trapani (βλ. παράρτημα 5). Η πρώτη ομάδα στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών λειτουργεί ήδη στη Λαμπεντούζα. Βασίζεται στο έργο της περιφερειακής ειδικής ομάδας της ΕΕ που συστάθηκε τον Ιούνιο του 2015 στην Κατάνια της Σικελίας. Η ομάδα στήριξης αποτελείται σήμερα από δύο ομάδες εξέτασης (debriefing) του Frontex και εμπειρογνώμονες της EYYA τόσο στο κομβικό σημείο όσο και σε ένα γειτονικό κέντρο που χρησιμοποιείται για μετεγκατάσταση. Ο Frontex έχει ήδη εγκαταστήσει 42 προσκεκλημένους υπαλλήλους, η δε EYYA 6 εμπειρογνώμονες.
Για την αποτελεσματικότητα της προσέγγισης βάσει κομβικών σημείων, απαιτείται αύξηση των ικανοτήτων υποδοχής, για τη φιλοξενία των αιτούντων άσυλο πριν από τη μετεγκατάσταση. Χρειάζονται επίσης επαρκείς ικανότητες για την κράτηση παράτυπων μεταναστών πριν από την υλοποίηση της απόφασης επιστροφής. Η Ιταλία έχει επεκτείνει τις ικανότητες υποδοχής και πλέον διαθέτει κέντρα πρώτης υποδοχής στις τέσσερις περιοχές που έχουν οριστεί ως κομβικά σημεία, με δυνατότητα φιλοξενίας περίπου 1.500 ατόμων. Οι ικανότητες θα αυξηθούν ώστε να υπάρξουν 1.000 επιπλέον θέσεις έως το τέλος του έτους, ούτως ώστε οι συνολικές ικανότητες πρώτης υποδοχής να φτάσουν τα 2.500 άτομα.
Η Ελλάδα έχει προσδιορίσει πέντε περιοχές κομβικών σημείων: Λέσβο, Χίο, Λέρο, Σάμο και Κω (βλ. παράρτημα 4). Η περιφερειακή ειδική ομάδα της ΕΕ είναι σε πλήρη λειτουργία και εδρεύει στον Πειραιά. Η πρώτη ομάδα στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών θα εδρεύσει γύρω από το κομβικό σημείο στη Λέσβο. Ο Frontex έχει ήδη στείλει 53 εμπειρογνώμονες: επί του παρόντος, ένα μέλος του προσωπικού της EYYA είναι μονίμως εγκατεστημένο στην Ελλάδα για τη διοργάνωση της εγκατάστασης των εμπειρογνωμόνων της EYYA.
Η Ελλάδα έχει επεκτείνει τις ικανότητες υποδοχής και πλέον διαθέτει επτά κέντρα πρώτης υποδοχής, κέντρα ελέγχου και προσωρινές εγκαταστάσεις σε τέσσερις από τις προσδιοριζόμενες ως περιοχές κομβικών σημείων (Λέσβο, Χίο, Σάμο και Λέρο), με ικανότητα φιλοξενίας περίπου 2.000 ατόμων. Οι ικανότητες υποδοχής επεκτείνονται περαιτέρω.
Μέρος των αναγκών υποδοχής σε περιοχές κομβικών σημείων συνδέεται με την ταυτοποίηση και καταγραφή των παράτυπων μεταναστών που δεν χρήζουν σαφώς διεθνούς προστασίας και, ως εκ τούτου, δεν πληρούν τις προϋποθέσεις μετεγκατάστασης. Τούτο απαιτεί επαρκείς ικανότητες στις εγκαταστάσεις ώστε να προληφθεί η διαφυγή των παράτυπων μεταναστών.
II.2
Εφαρμογή του προγράμματος μετεγκατάστασης
Στις 14 Σεπτεμβρίου, το Συμβούλιο ενέκρινε την πρόταση απόφασης της Επιτροπής για τη μετεγκατάσταση, από την Ιταλία και την Ελλάδα, 40.000 ατόμων που χρήζουν σαφώς διεθνούς προστασίας. Ακολούθησε η απόφαση, και πάλι με βάση πρόταση της Επιτροπής, μετεγκατάστασης από την Ιταλία, την Ελλάδα και άλλα κράτη μέλη που έχουν άμεσα επηρεαστεί από την προσφυγική κρίση, 120.000 ατόμων που χρήζουν σαφώς διεθνούς προστασίας. Οι ομάδες στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών αποτελούν το εργαλείο που διασφαλίζει την υλοποίηση της εν λόγω μετεγκατάστασης στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης.
Πρέπει να δοθεί άμεση συνέχεια σε αμφότερες τις αποφάσεις από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη που βρίσκονται υπό πίεση και τα κράτη μέλη που έχουν αναλάβει τη δέσμευση φιλοξενίας μετεγκατασταθέντων ατόμων.
Την 1η Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκέντρωσε 80 και πλέον εκπροσώπους κρατών μελών, οργανισμών της ΕΕ, της Διεθνούς Οργάνωσης Μετανάστευσης και της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR) σε ένα φόρουμ για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση ώστε να προωθηθεί η έμπρακτη εφαρμογή των μέτρων. Η Ιταλία και η Ελλάδα υπέβαλαν στο φόρουμ χάρτες πορείας για τη μετεγκατάσταση, στους οποίους περιγράφονται μέτρα στον τομέα του ασύλου, της πρώτης υποδοχής και της επιστροφής, καθώς και τα μέτρα που πρόκειται να λάβουν εντός των επόμενων εβδομάδων, ώστε να εξασφαλισθεί η πλήρης εφαρμογή του προγράμματος μετεγκατάστασης.
Οι πρώτες μετεγκαταστάσεις ατόμων που χρήζουν σαφώς προστασίας έχουν λάβει χώρα, αλλά απαιτείται ακόμη πολλή δουλειά για να εξασφαλισθεί ότι θα ακολουθήσει σύντομα η σημαντική ροή αρκετών εκατοντάδων μετεγκαταστάσεων ανά μήνα. Όλα τα κράτη μέλη κλήθηκαν να ορίσουν εθνικά σημεία επαφής: μέχρι σήμερα 21 κράτη μέλη όρισαν εθνικά σημεία επαφής. Κλήθηκαν επίσης να αποστείλουν αξιωματικούς-συνδέσμους, εάν απαιτείται, στην Ιταλία και την Ελλάδα. Μέχρι σήμερα 22 κράτη μέλη απέστειλαν αξιωματικούς-συνδέσμους.
Ουσιώδη κρίκο της αλυσίδας μετεγκατάστασης αποτελεί η ύπαρξη επαρκών ικανοτήτων υποδοχής στα κράτη μέλη υποδοχής για τη στέγαση των μετεγκατασταθέντων. Μέχρι σήμερα έξι μόνο κράτη μέλη έχουν κοινοποιήσει τις ικανότητες υποδοχής που έχουν διαθέσει για τη φιλοξενία μετεγκατασταθέντων. Θα πρέπει όλα τα κράτη μέλη να έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία κοινοποίησης μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου.
Πρώτη μετεγκατάσταση ατόμων που χρήζουν σαφώς διεθνούς προστασίας
Στις 9 Οκτωβρίου 2015 αναχώρησε μια πρώτη πτήση από τη Ρώμη με 19 Ερυθραίους οι οποίοι θα ξεκινούσαν μια νέα ζωή στη Σουηδία. Πέντε γυναίκες και 14 άνδρες αναχώρησαν από το αεροδρόμιο Ciampino παρουσία του Επιτρόπου Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων, Δημήτρη Αβραμόπουλου, του Υπουργού Εξωτερικών του Λουξεμβούργου, Jean Asselborn, καθώς και του ιταλού Υπουργού Εσωτερικών, Angelino Alfano. Επρόκειτο για μια σημαντική συμβολική στιγμή που σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας, ευρωπαϊκής προσέγγισης όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο χειριζόμαστε τις αιτήσεις ασύλου. Ωστόσο, πέραν του συμβολισμού, οι μετεγκαταστάσεις πρέπει τώρα να γίνουν πιο συστηματικές· να αποτελέσουν ρουτίνα στην Ιταλία και στην Ελλάδα.
Η πρώτη πτήση ήταν το αποτέλεσμα εντατικού προπαρασκευαστικού έργου επί τόπου από τις ιταλικές και τις σουηδικές αρχές, από τον Frontex και από άλλους οργανισμούς της ΕΕ, από τοπικές ΜΚΟ και από τους ειδικούς απεσταλμένους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Χάρη σε άοκνες προσπάθειες το σύστημα έχει τεθεί σε λειτουργία και η απαραίτητη καταχώριση και επεξεργασία μπορεί να γίνει σε κάθε στάδιο.
Η ευαισθητοποίηση της κοινότητας Ερυθραίων ήταν ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της πρώτης αυτής ενέργειας. Αρχικά οι αιτούντες άσυλο δεν ήταν πρόθυμοι να καταχωριστούν, γιατί δεν εμπιστεύονταν το σύστημα. Χρειάστηκαν πολλές προσπάθειες κατά τις τελευταίες εβδομάδες από τους επί τόπου απεσταλμένους υπαλλήλους της Επιτροπής, σε συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και με τοπικές ΜΚΟ, προκειμένου να πειστεί η πρώτη ομάδα ανθρώπων ότι όντως επρόκειτο να μετεγκατασταθούν.
Ωστόσο η εμπιστοσύνη στο σύστημα αυτό αυξάνεται, ιδίως αφότου πραγματοποιήθηκε η πρώτη μετεγκατάσταση. Υπάρχουν τώρα ουρές ανθρώπων που επιθυμούν να καταχωριστούν στη Λαμπεντούζα και στη Villa Sikania. Ήδη 100 και πλέον Ερυθραίοι έχουν χαρακτηριστεί υποψήφιοι για μετεγκατάσταση.
Είναι τώρα ζωτικής σημασίας να λάβουν χώρα περαιτέρω μετεγκαταστάσεις, ιδίως για να αποφευχθεί μελλοντικός συνωστισμός των υποψηφίων για μετεγκατάσταση.
|
Η επιτυχής μετεγκατάσταση των πρώτων ομάδων ατόμων αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Οι μετεγκαταστάσεις αυτές πρέπει τώρα να γίνονται σε σταθερή και συνεχή βάση και σε επαρκή κλίμακα. Όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν στην Επιτροπή σαφείς δεσμεύσεις ως προς τον αριθμό των ατόμων που θα μετεγκαταστήσουν από τώρα μέχρι το τέλος του έτους, λαμβάνοντας υπόψη τον επείγοντα χαρακτήρα του προβλήματος.
II.3
Επανεγκατάσταση
Η επανεγκατάσταση των ατόμων που χρήζουν διεθνούς προστασίας απευθείας από τρίτες χώρες ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ και συγχρόνως αποτελεί ασφαλή εναλλακτική λύση για τους πρόσφυγες σε σύγκριση με το επικίνδυνο ταξίδι στην Ευρώπη με δικά τους μέσα. Στο φόρουμ για τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση της 1ης Οκτωβρίου, τα κράτη μέλη επιβεβαίωσαν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν τον Ιούλιο, σύμφωνα με τις οποίες θα υποδέχονταν 20.000 και πλέον πρόσφυγες με αυτόν τον τρόπο κατά τα επόμενα δύο έτη. Στην ημερίδα με θέμα την επανεγκατάσταση στις 2 Οκτωβρίου εκπονήθηκαν πρακτικές λύσεις ώστε να εξασφαλιστεί η ουσιαστική εφαρμογή της επανεγκατάστασης. Ήδη έλαβαν χώρα οι πρώτες επανεγκαταστάσεις
. Τα κράτη μέλη θα πρέπει τώρα να δώσουν στοιχεία στην Επιτροπή για τον αριθμό των ατόμων που θα επαναγκαταστήσουν το επόμενο εξάμηνο και για την προέλευσή τους.
II.4
Επιστροφή και επανεισδοχή
Ένα βασικό στοιχείο όσον αφορά τη διασύνδεση των μηχανισμών που απαρτίζουν το σύστημα ασύλου της ΕΕ είναι η διασφάλιση ότι για τα άτομα που δεν δικαιούνται διεθνούς προστασίας πραγματοποιείται όντως επιστροφή. Επί του παρόντος, πολύ ελάχιστες είναι οι αποφάσεις επιστροφής που εφαρμόζονται στην πράξη, κάτι που εκμεταλλεύονται τα δίκτυα διακίνησης για την προσέλκυση μεταναστών που δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας. Όσο πιο αποτελεσματικό καθίσταται το σύστημα επιστροφής, τόσο λιγότερες πιθανότητες έχουν οι λαθροδιακινητές να πείσουν ανθρώπους ότι θα είναι σε θέση να «ξεγλιστρήσουν» εάν χαρακτηριστούν ως μη χρήζοντες διεθνούς προστασίας.
Τον Οκτώβριο του 2015, στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, τα κράτη μέλη ενέκριναν το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την επιστροφή που είχε προτείνει η Επιτροπή. Στο επίκεντρο είναι πλέον η ταχεία και αποτελεσματική συνέχεια που θα δοθεί.
Η Ιταλία πραγματοποίησε πρόσφατα δύο επιχειρήσεις επιστροφής: 28 Τυνήσιοι επαναπατρίστηκαν από την Ιταλία στην Τυνησία και 35 Αιγύπτιοι επαναπατρίστηκαν στην Αίγυπτο. Τον Οκτώβριο προβλέπονται μία κοινή επιχείρηση επιστροφής από την Ιταλία και δύο από την Ελλάδα, υπό τον συντονισμό του Frontex. Η συχνότητα των εν λόγω επιχειρήσεων πρέπει να αυξηθεί.
Η εξασφάλιση ότι θα υλοποιηθούν οι επιστροφές είναι ένα βασικό μέρος των εργασιών των ομάδων στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών σε περιοχές κομβικών σημείων.
Τούτο απαιτεί επίσης την καθιέρωση αποτελεσματικών συστημάτων στο εσωτερικό της ΕΕ για την έκδοση και την εκτέλεση αποφάσεων επιστροφής. Έχουν ληφθεί συγκεκριμένα μέτρα τον τελευταίο μήνα για την ανάπτυξη ενός συστήματος ολοκληρωμένης διαχείρισης της επιστροφής και χρήσης των συστημάτων ανταλλαγής πληροφοριών της ΕΕ ώστε να συμπεριληφθούν οι αποφάσεις επιστροφής και οι απαγορεύσεις εισόδου. Πρέπει επίσης να δοθούν στις αρμόδιες για την επιστροφή υπηρεσίες των κρατών μελών οι απαραίτητοι πόροι για την εκπλήρωση των καθηκόντων τους.
Οι επιστροφές μπορούν να υλοποιηθούν μόνον εάν οι χώρες καταγωγής συμφωνούν για την εκάστοτε επανεισδοχή. Η επανεισδοχή είναι απαραίτητο συστατικό της αποτελεσματικής μεταναστευτικής πολιτικής. Οι χώρες καταγωγής πρέπει να δέχονται την επανεισδοχή όσων επιστρέφουν. Προς τούτο απαιτείται μία στενή εταιρική σχέση με τις τρίτες χώρες, με την αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων εργαλείων που έχουμε στη διάθεσή μας. Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστούν ώστε να βρεθεί η λεπτή ισορροπία πίεσης και κινήτρων στις σχέσεις τους με τρίτες χώρες ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των επιστροφών. Ως συμβολή στη διαδικασία, συμφωνήθηκε ότι τα κράτη μέλη θα στείλουν ευρωπαίους αξιωματικούς-συνδέσμους μετανάστευσης σε έντεκα χώρες έως το τέλος του 2015· αυτό δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί. Η Ύπατη Εκπρόσωπος/Αντιπρόεδρος εγκαινίασε τους πρώτους διαλόγους υψηλού επιπέδου με τις κύριες χώρες καταγωγής των παράτυπων μεταναστών· στην ενέργεια αυτή θα δοθεί συνέχεια στο πλαίσιο ποικίλων και ευρύτερων διαλόγων με την Αιθιοπία, τη Σομαλία, την Αφρικανική Ένωση και τις χώρες του Σαχέλ. Άμεση προτεραιότητα είναι να εξασφαλιστεί ότι οι υπάρχουσες συμφωνίες επανεισδοχής εφαρμόζονται όντως στην πράξη.
Πώς λειτουργεί η επανεισδοχή: η συνεργασία με το Πακιστάν στην πράξη
Η ΕΕ έχει συμφωνία επανεισδοχής με το Πακιστάν από το 2012. Δεδομένου ότι μιλάμε για μεγάλους αριθμούς (βλ. παράρτημα 9) –για πολλά χρόνια το Πακιστάν ήταν η τέταρτη μεγαλύτερη πηγή υπηκόων εκτός ΕΕ που βρίσκονταν στην ΕΕ παράτυπα– η εν λόγω συμφωνία είναι ιδιαίτερα σημαντική. Εκτιμάται όμως ότι μόνον το 54 % των πολιτών του Πακιστάν που λαμβάνουν αποφάσεις επιστροφής στην ΕΕ επιστρέφουν όντως. Η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής της συμφωνίας διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Ιδιαίτερη εμπλοκή παρατηρήθηκε στην Ελλάδα, λόγω διαφωνιών όσον αφορά τα έγγραφα. Οι ειδικές συζητήσεις για την επανεισδοχή μεταξύ της Επιτροπής, της Ελλάδας και των πακιστανικών αρχών που γίνονται αυτόν τον μήνα αποσκοπούν στην επανέναρξη της διαδικασίας επιστροφών:
συζητήσεις σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας επανεισδοχής ΕΕ-Πακιστάν πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα μεταξύ στελεχών της Επιτροπής, των ελληνικών και των πακιστανικών αρχών·
την ίδια ημέρα υπήρξαν επαφές μεταξύ της αντιπροσωπείας της ΕΕ στο Ισλαμαμπάντ και του Υπουργείου Εξωτερικών του Πακιστάν·
ο Επίτροπος Δ. Αβραμόπουλος θα μεταβεί στο Ισλαμαμπάντ, στις 29 Οκτωβρίου, για να συζητήσει σχετικά με το κοινό πρόγραμμα για τη μετανάστευση.
Η διαδικασία αυτή αναμένεται να έχει ως αποτέλεσμα τα εξής:
κοινή αντίληψη σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας επανεισδοχής με την ΕΕ μεταξύ της Ελλάδας και του Πακιστάν·
ο Frontex θα διενεργήσει κοινή επιχείρηση επιστροφής Πακιστανών από την Ελλάδα τον Νοέμβριο·
η Επιτροπή θα υποβάλει επιχειρησιακό σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της διαχείρισης της μετανάστευσης με το Πακιστάν.
|
II.5
Λοιποί τρόποι στήριξης των κρατών μελών
Υπάρχουν πολλές άλλες δυνατότητες για τα κράτη μέλη να ζητήσουν τη συνδρομή της ΕΕ στη διαχείριση των συνόρων και της μετανάστευσης, οι οποίες όμως δεν έχουν ακόμη αξιοποιηθεί πλήρως.
Τα κράτη μέλη μπορούν να ζητήσουν την αποστολή ομάδων ταχείας επέμβασης στα σύνορα (RABIT) για την παροχή άμεσης στήριξης συνοριοφυλάκων σε περιπτώσεις επείγουσας ή έκτακτης μεταναστευτικής πίεσης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι περιστάσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα τους τελευταίους μήνες είναι ακριβώς οι περιστάσεις για τις οποίες οι ομάδες αυτές είχαν σχεδιαστεί. Ούτε η Ελλάδα ούτε η Ιταλία έχουν μέχρι σήμερα ενεργοποιήσει τον μηχανισμό.
Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ μπορεί να ενεργοποιηθεί από μια χώρα, εάν εκτιμά ότι αδυνατεί να διαχειριστεί μια κρίση. Ο μηχανισμός βασίζεται σε εθελοντικές συνεισφορές των κρατών μελών (συμπεριλαμβανομένης εμπειρογνωμοσύνης, εξοπλισμού, καταλυμάτων και φαρμάκων). Τα κράτη μέλη κλήθηκαν τον περασμένο μήνα να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή τι πόρους μπορούν να έχουν σε ετοιμότητα για την παροχή βοήθειας στους πρόσφυγες. Μόνον οκτώ κράτη μέλη γνωστοποίησαν ότι έχουν —περιορισμένους— πόρους και εμπειρογνώμονες στον τομέα της πολιτικής προστασίας που θα ήταν έτοιμα να αποστείλουν έως το τέλος του τρέχοντος έτους, εφόσον ζητηθεί. Η Επιτροπή επαναλαμβάνει την ανάγκη στήριξης του μηχανισμού, από τα κράτη μέλη, με ουσιαστικές συνεισφορές.
Το 2015 ο μηχανισμός ενεργοποιήθηκε δύο φορές για την παροχή βοήθειας στην Ουγγαρία και μία φορά στη Σερβία, ανταποκρινόμενος στις επείγουσες ανάγκες που προκάλεσε μια άνευ προηγουμένου εισροή προσφύγων και μεταναστών.
Θα πρέπει επίσης να υπενθυμιστεί ότι η υποστήριξη των κρατών μελών μέσω των κοινών επιχειρήσεων «Τρίτων» και «Ποσειδών» του Frontex εξακολουθεί να αποτελεί καθημερινή στήριξη για τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων και έχει ως αποτέλεσμα τη διάσωση χιλιάδων μεταναστών και προσφύγων. Σήμερα 17 κράτη μέλη παρέχουν πόρους στον «Τρίτωνα» και 18 στον «Ποσειδώνα». Εν τούτοις, οι πόροι που έχουν διατεθεί εξακολουθούν να υπολείπονται των αναγκών.
Πρόοδος που σημειώθηκε
|
Το πρώτο κομβικό σημείο λειτουργεί στη Λαμπεντούζα της Ιταλίας.
Το πρώτο κομβικό σημείο στη Λέσβο θα αρχίσει να λειτουργεί εντός των προσεχών ημερών.
Οι μετεγκαταστάσεις σε άλλα κράτη μέλη έχουν ξεκινήσει.
Οι ομάδες στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών είναι ενεργές.
Οι πρώτες επανεγκαταστάσεις έχουν πραγματοποιηθεί.
Ο Frontex υποστηρίζει τις αποστολές επιστροφής.
|
Επόμενα βήματα
|
Έξι κομβικά σημεία συνολικά θα τεθούν σε λειτουργία στην Ιταλία μέχρι το τέλος του έτους.
Πέντε κομβικά σημεία συνολικά θα τεθούν σε λειτουργία στην Ελλάδα μέχρι το τέλος του έτους.
Τα κράτη μέλη πρέπει να ανταποκριθούν στις προσκλήσεις για εμπειρογνώμονες και εξοπλισμό για τη στήριξη των ομάδων στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, προκειμένου οι εν λόγω ομάδες να αναπτυχθούν πλήρως.
Τα κράτη μέλη πρέπει να κοινοποιήσουν τον αριθμό θέσεων επανεγκατάστασης και μετεγκατάστασης που θα προσφέρουν και να προσδιορίσουν τις ικανότητες υποδοχής που διαθέτουν.
Επανεκκίνηση των επιστροφών από την Ελλάδα στο Πακιστάν.
Τα κράτη μέλη πρέπει να παράσχουν επαρκείς πόρους για τις κοινές επιχειρήσεις Τρίτων και Ποσειδών του Frontex.
|
III. Δημοσιονομική στήριξη
Πριν από τρεις εβδομάδες, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να αυξήσει αμέσως τη χρηματοδοτική στήριξη. Έκτοτε η Επιτροπή πρότεινε διορθωτικούς προϋπολογισμούς για την αύξηση των οικονομικών πόρων που διατίθενται για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης, με ποσό 1,7 δισεκατ. ευρώ επιπλέον για το 2015 και το 2016.
Εδώ περιλαμβάνονται:
Πρόσθετη βοήθεια έκτακτης ανάγκης ήδη το 2015 στο πλαίσιο του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας-Συνόρων (100 εκατ. ευρώ) (βλ. παράρτημα 8).
Ενίσχυση των τριών βασικών οργανισμών του τομέα με 120 θέσεις εργασίας (60 θέσεις για τον Frontex, 30 για την EYYA και 30 για την Ευρωπόλ).
Πρόσθετη χρηματοδότηση για τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας (300 εκατ. ευρώ) και αναδιάταξη άλλων ταμείων της ΕΕ έτσι ώστε το Καταπιστευματικό ταμείο της ΕΕ για τη Συρία να μπορεί να φτάσει τα 500 τουλάχιστον εκατ. ευρώ για το τρέχον έτος.
Αύξηση της χρηματοδότησης της ανθρωπιστικής βοήθειας ύψους 500 εκατ. ευρώ (200 εκατ. ευρώ το 2015 και 300 εκατ. ευρώ το 2016) για την παροχή βοήθειας απευθείας στους πρόσφυγες, ιδίως μέσω της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος και άλλων συναφών οργανισμών, ώστε να ικανοποιηθούν οι άμεσες ανάγκες των προσφύγων, όπως η τροφή και η στέγαση.
600 εκατ. ευρώ σε συμπληρωματικές πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων για το 2016 ώστε να αυξηθεί η έκτακτη χρηματοδότηση για ζητήματα μετανάστευσης (94 εκατ. ευρώ), να στηριχθεί η δέσμη μέτρων μετεγκατάστασης (110 εκατ. ευρώ), να αυξηθούν οι οικονομικοί και οι ανθρώπινοι πόροι των Frontex, ΕΥΥΑ και Ευρωπόλ (περίπου 86 εκατ. ευρώ για την παροχή συνδρομής κατά τις επιστροφές και στις περιοχές κομβικών σημείων, καθώς και για την ενίσχυση των οργανισμών) και να δοθεί επιπλέον χρηματοδότηση στα κράτη μέλη που θίγονται περισσότερο από την προσφυγική κρίση (310 εκατ. ευρώ).
Συνολικά, τούτο σημαίνει ότι η διαθέσιμη χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης θα ανέλθει σε 9,2 δισ. ευρώ το 2015 και το 2016.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έχουν ενεργήσει ταχέως προκειμένου να εγκρίνουν τις αλλαγές στον προϋπολογισμό του 2015. Η Επιτροπή έχει πλέον εγκρίνει τροπολογίες στον προϋπολογισμό του 2016 και καλεί την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή να προβεί σε παρόμοια δέσμευση για την επίσπευση της διαδικασίας προϋπολογισμού του 2016.
Είναι ζωτικής σημασίας να διατεθούν πλέον εθνικές δαπάνες προκειμένου να ενισχυθεί η συνολική ευρωπαϊκή προσπάθεια, πέραν της σημαντικής ενίσχυσης των δαπανών για τη μετανάστευση στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ. Τούτο αναγνωρίστηκε από τη σύνοδο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της 23ης Σεπτεμβρίου, όπου υπογραμμίστηκε η ανάγκη οι εθνικές κυβερνήσεις να συνεισφέρουν αντιστοίχως προς τη χρηματοδότηση της ΕΕ στις προσπάθειες που καταβάλλονται, ήτοι:
Ανταπόκριση στις επείγουσες ανάγκες των προσφύγων μέσω της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος και άλλων οργανισμών, ώστε να συγκεντρωθεί τουλάχιστον ένα δισ. ευρώ. Δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ προβλέπει 200 εκατ. ευρώ επιπλέον στήριξη φέτος και 300 εκατ. ευρώ το επόμενο έτος, απαιτείται ανάληψη υποχρεώσεων ύψους 500 εκατ. ευρώ από τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Από τις 23 Σεπτεμβρίου έως σήμερα, δέκα κράτη μέλη δεσμεύτηκαν για πρόσθετη συνεισφορά, συνολικού ύψους 275 εκατ. ευρώ περίπου. Στην πραγματικότητα, όμως, 80% και πλέον του ποσού αυτού αποτελεί δέσμευση δύο μόνον κρατών μελών, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας. Υπολείπονται δε 225 και πλέον εκατ. ευρώ.
Στήριξη της ουσιαστικής αύξησης στους πόρους του περιφερειακού καταπιστευματικού ταμείου της ΕΕ για την αντιμετώπιση της κρίσης στη Συρία. Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να προσφέρουν αντιστοίχως προς τα 500 εκατ. ευρώ του προϋπολογισμού της ΕΕ.
Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η Συρία βρίσκεται στο επίκεντρο της σημερινής κρίσης και ότι το εν λόγω καταπιστευματικό ταμείο αποτελεί ευέλικτο εργαλείο που αποφέρει γρήγορα καρπούς, η μέχρι τώρα ανταπόκριση από τα κράτη μέλη υπήρξε ελάχιστη· μόνον δύο κράτη δεσμεύτηκαν να διαθέσουν ποσά: η Ιταλία, 3 εκατ. ευρώ, και η Γερμανία, 5 εκατ. ευρώ. Υπολείπεται συνεπώς το σύνολο σχεδόν του ποσού, συγκεκριμένα 492 εκατ. ευρώ.
Στήριξη, με εθνικές συνεισφορές, στο Καταπιστευματικό Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης για τη σταθερότητα και την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράτυπης μετανάστευσης και του εκτοπισμού ατόμων στην Αφρική. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εθνικές συνεισφορές θα πρέπει να αντιστοιχούν στα 1,8 δισ. ευρώ της ενωσιακής χρηματοδότησης. Και εν προκειμένω, τα ποσά επί των οποίων υπήρξαν μέχρι στιγμής δεσμεύσεις είναι αμελητέα· μόνον τρία κράτη έχουν δεσμευτεί, το Λουξεμβούργο, η Γερμανία και η Ισπανία (3 εκατ. ευρώ η κάθε χώρα). Έξι κράτη μέλη έχουν άτυπα επιβεβαιώσει ότι θα συνεισφέρουν, χωρίς όμως να έχουν δώσει ακριβή αριθμητικά στοιχεία. Τέσσερα άλλα κράτη δήλωσαν ότι «πολύ πιθανόν» θα συνεισφέρουν ενώ τέσσερα ακόμα κράτη εξετάζουν το ζήτημα. Δύο μη ευρωπαϊκές χώρες δήλωσαν άτυπα ότι ενδέχεται να δεσμευτούν για συνολικό ποσό 9 εκατ. ευρώ περίπου. Το υπολειπόμενο ποσό είναι συνεπώς τεράστιο: 1,791 εκατ. ευρώ.
Οι οικονομικοί πόροι είναι αναπόσπαστο μέρος του τρόπου με τον οποίο μπορούμε, αφενός, να αντιμετωπίσουμε άμεσα το φλέγον ζήτημα των προσφύγων και, αφετέρου, να αρχίζουμε να θεραπεύουμε τα γενεσιουργά αίτιά του. Είναι επιτακτική ανάγκη να καλυφθεί ταχύτατα η διαφορά μεταξύ των αναγκών που έχουν προσδιοριστεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και της πραγματικότητας, δηλαδή των ποσών που δεσμεύτηκαν μέχρι στιγμής να διαθέσουν ελάχιστα κράτη μέλη (βλ. παράρτημα 7).
Πρόοδος που σημειώθηκε
|
Έγκριση, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, της ενίσχυσης, ύψους 800 εκατ. ευρώ, για τη στήριξη της μεταναστευτικής και της προσφυγικής πολιτικής το 2015, σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής.
|
Επόμενα βήματα
|
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα πρέπει να εγκρίνουν τις αλλαγές στον προϋπολογισμό του 2016, σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής.
Τα κράτη μέλη πρέπει να συμπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους μέχρι το ποσό των 500 εκατ. ευρώ, ώστε η ανθρωπιστική βοήθεια στους πρόσφυγες να φθάσει το 1 δισ. ευρώ.
Τα κράτη μέλη πρέπει να συνεισφέρουν αντιστοίχως προς τη χρηματοδότηση, ύψους 500 εκατ. ευρώ, από τον προϋπολογισμό της ΕΕ στο Καταπιστευματικό Ταμείο της ΕΕ για τη Συρία και αντιστοίχως προς την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ύψους 1,8 δισ. ευρώ για το Καταπιστευματικό Ταμείο της ΕΕ για την Αφρική.
|
Στο πλαίσιο αυτό, έχουν διατυπωθεί αμφιβολίες όσον αφορά τη μεταχείριση, στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν για τη διαχείριση της κρίσης των προσφύγων. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι, εάν λάβει συγκεκριμένο αίτημα από κράτος μέλος, θα εξετάσει εάν και πώς αυτό θα μπορούσε να καλυφθεί στο πλαίσιο των υφιστάμενων κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Τούτο περιλαμβάνει την ευελιξία που έχει ενσωματωθεί στο Σύμφωνο για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων περιστάσεων και ασυνήθιστων συμβάντων.
Η εν λόγω αξιολόγηση θα πρέπει να γίνεται κατά περίπτωση, στο πλαίσιο της ανάλυσης των εθνικών δημοσιονομικών εγγράφων. Θα πρέπει να βασίζεται σε δικαιολογητικά για το καθαρό κόστος που προκύπτει, σύμφωνα με τη συμφωνηθείσα μεθοδολογία για την εφαρμογή του Συμφώνου.
IV. Εφαρμογή του ενωσιακού δικαίου
Το κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου βασίζεται στην παροχή βοήθειας προς τα πρόσωπα που χρήζουν διεθνούς προστασίας και την επιστροφή των μεταναστών που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στο έδαφος της ΕΕ. Για την υλοποίηση αυτού του στόχου, η ΕΕ διαθέτει πλέον μια ισχυρή δέσμη κοινών κανόνων για το άσυλο και την παράτυπη μετανάστευση. Ωστόσο, οι κανόνες αυτοί πρέπει να εφαρμόζονται σωστά.
Ένα παράδειγμα των προσπαθειών της Επιτροπής για την προώθηση της αποτελεσματικής εφαρμογής είναι ο τομέας της επιστροφής, όπου η Επιτροπή βοηθά τα κράτη μέλη να κατανοήσουν τις συνέπειες των κανόνων. Η Επιτροπή οργάνωσε ειδικούς διαλόγους με τα κράτη μέλη με στόχο να επισημανθούν τα βήματα που πρέπει να γίνουν προκειμένου να ανταποκριθούν στην υποχρέωσή τους για την επιβολή της επιστροφής. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίζουν τη φυσική διαθεσιμότητα των παράτυπων μεταναστών για την επιστροφή και να κάνουν χρήση της κράτησης, ως δικαιολογημένου μέτρου έσχατης ανάγκης, εφόσον είναι αναγκαία για να αποφευχθεί η διαφυγή των παράτυπων μεταναστών. Όσο υπάρχει εύλογη πιθανότητα απομάκρυνσης, οι προοπτικές για μια τέτοια απομάκρυνση δεν πρέπει να υπονομεύονται από έναν πρόωρο τερματισμό της κράτησης. Τέλος, τόσο η ταχύτητα της λήψης αποφάσεων όσο και η διαθεσιμότητα προσωπικού και επαρκών ικανοτήτων κράτησης, μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην πρακτική εφαρμογή των αποφάσεων περί επιστροφής.
Από τον Αύγουστο, η Επιτροπή έστειλε διοικητικές επιστολές σε πέντε κράτη μέλη σχετικά με τον κανονισμό Eurodac για τα δακτυλικά αποτυπώματα και σε δέκα σχετικά με την ορθή εφαρμογή της οδηγίας για την επιστροφή. Όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη απάντησαν όσον αφορά τον κανονισμό Eurodac και η Επιτροπή αξιολογεί επί του παρόντος τις απαντήσεις ώστε να κρίνει αν είναι ικανοποιητικές ή εάν θα κινήσει τη διαδικασία επί παραβάσει. Σχετικά με την οδηγία για την επιστροφή, μόνον μία απάντηση έχει ληφθεί μέχρι στιγμής: η Επιτροπή αναμένει τις υπόλοιπες απαντήσεις και θα αξιολογήσει άμεσα την κατάσταση. Μία ακόμα διοικητική επιστολή στάλθηκε σε ένα κράτος μέλος και αφορούσε τη συμμόρφωση με την οδηγία για τις διαδικασίες ασύλου, την οδηγία για τις συνθήκες υποδοχής και τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν.
Όσον αφορά την απόφαση για τις 40 αποφάσεις επί ενδεχόμενων ή πραγματικών παραβάσεων που εξέδωσε τον Σεπτέμβριο σχετικά με την οδηγία για τις διαδικασίες ασύλου, την οδηγία για τις ελάχιστες απαιτήσεις και την οδηγία για τις συνθήκες υποδοχής, επιπλέον των 34 προηγούμενων διαδικασιών που είχαν κινηθεί, η Επιτροπή δεν έχει λάβει μέχρι σήμερα απαντήσεις. Με δεδομένη την ιδιαίτερη σημασία της εν λόγω νομοθεσίας, τα κράτη μέλη καλούνται να απαντήσουν όσο το δυνατόν νωρίτερα εντός της περιόδου των δύο μηνών.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να κινεί διαδικασίες επί παραβάσει άμεσα και αποτελεσματικά, όπου απαιτείται, ώστε να εξασφαλίσει την πλήρη συμμόρφωση με την ενωσιακή νομοθεσία στον τομέα αυτό (βλ. παράρτημα 6).
Με τις δράσεις προτεραιότητας που ορίστηκαν τον Σεπτέμβριο, τονίστηκε η ανάγκη να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην Ελλάδα. Τα κράτη μέλη δεν είναι σε θέση να επιστρέψουν στην Ελλάδα αιτούντες άσυλο από το 2010-11. Το 2010, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων διαπίστωσε σειρά παραβιάσεων της ευρωπαϊκής σύμβασης για τα δικαιώματα του ανθρώπου. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιβεβαίωσε στη συνέχεια ότι δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι τα κράτη μέλη σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα των αιτούντων άσυλο σε περίπτωση επιστροφής ατόμων στην Ελλάδα δυνάμει του συστήματος του Δουβλίνου.
Όπως προαναφέρθηκε, η Επιτροπή έχει αφιερώσει σημαντικούς πόρους για να βοηθήσει την Ελλάδα. Τα κράτη μέλη αρχίζουν τώρα να συμβάλουν και αυτά στις εν λόγω προσπάθειες. Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε σύντομο χρονικό διάστημα. Με τη σύσταση και τη λειτουργία των ομάδων στήριξης για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών αντιμετωπίζονται τα βασικά προβλήματα που συνεπάγεται η αναστολή στην πράξη των μεταφορών βάσει του Δουβλίνου: οι εγκαταστάσεις υποδοχής επεκτείνονται και επιστρέφουμε σε ένα αυστηρό σύστημα εξέτασης των αιτήσεων ασύλου.
Η πρόοδος μέχρι τώρα είναι σημαντική και πρέπει να συνεχιστεί. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή θα αξιολογήσει την κατάσταση μέχρι τις 30 Νοεμβρίου 2015 και, εάν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, θα προτείνει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2015 ή τον Μάρτιο του 2016 να επιβεβαιώσει την επανέναρξη των μεταφορών βάσει του Δουβλίνου προς την Ελλάδα.
Πολλά κράτη μέλη έχουν ήδη επικαλεστεί την προσωρινή επαναφορά των συνοριακών ελέγχων σύμφωνα με τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν. Τούτο μπορεί να δικαιολογηθεί σε εξαιρετικές καταστάσεις κρίσης και, ιδίως, όταν υφίστανται σοβαρές απειλές για τη δημόσια τάξη ή την εσωτερική ασφάλεια σε ένα συγκεκριμένο κράτος μέλος. Αλλά θα πρέπει πάντα να αποτελεί απλώς βραχυπρόθεσμο μέτρο μέχρι να σταθεροποιηθεί η κατάσταση.
Η Επιτροπή ολοκληρώνει επί του παρόντος την εκτίμησή της για την παρούσα κατάσταση με την υιοθέτηση γνώμης σχετικά με την παράταση των προσωρινών συνοριακών ελέγχων από τη Γερμανία, την Αυστρία και τη Σλοβενία βάσει του κώδικα συνόρων του Σένγκεν.
Πρόοδος που σημειώθηκε
|
Η Επιτροπή αντιδρά στις ανεπάρκειες των κρατών μελών όσον αφορά την πλήρη μεταφορά και εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ.
Οι εγκαταστάσεις υποδοχής επεκτείνονται και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις εύρυθμης λειτουργίας του συστήματος ασύλου στην Ελλάδα.
|
Επόμενα βήματα
|
Η Επιτροπή θα διασφαλίσει την ενεργό και άμεση παρακολούθηση όλων των διαδικασιών επί παραβάσει στον τομέα του ασύλου και της επιστροφής.
Η Επιτροπή θα αξιολογήσει έως τις 30 Νοεμβρίου 2015 την κατάσταση όσον αφορά τις μεταφορές βάσει του Δουβλίνου προς την Ελλάδα.
|
V. Η εξωτερική διάσταση
Στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα δράσης για τη μετανάστευση υπογραμμίστηκε ότι μια επιτυχής μεταναστευτική πολιτική πρέπει αναπόφευκτα να δρα τόσο εκτός όσο και εντός της Ένωσης. Όσοι έχουν ανάγκη προστασίας είναι πάντα ευπρόσδεκτοι στην Ευρώπη. Αλλά είναι προς το συμφέρον όλων μας να αντιμετωπιστούν στη ρίζα τους οι κρίσεις που αναγκάζουν τους πρόσφυγες να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να αντιμετωπίσουν τους μεγάλους κινδύνους του ταξιδιού.
Στο επίκεντρο των δράσεων προτεραιότητας και της κοινής ανακοίνωσης της Επιτροπής και της Ύπατης Εκπροσώπου/Αντιπροέδρου τον περασμένο μήνα ήταν η μετανάστευση, η οποία αποτελεί και ύψιστη προτεραιότητα στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων για την ΕΕ. Αυτό έχει αποδειχθεί από τις δεσμεύσεις για επιπλέον χρηματοδότηση (βλ. ανωτέρω). Ωστόσο η διπλωματική επίθεση που έχει τώρα ξεκινήσει έχει επίσης θέσει τη μετανάστευση στο επίκεντρο του διμερούς, του περιφερειακού και του πολυμερούς διαλόγου.
Η Τουρκία αποτελεί βασικό εταίρο. Μαζί με τον Λίβανο και την Ιορδανία, υφίστανται τις μεγαλύτερες συνέπειες από την ανθρωπιστική προσπάθεια να δοθεί καταφύγιο στους πρόσφυγες από τη Συρία. Η γεωγραφική της θέση την καθιστά βασικό δίαυλο για τους μετανάστες που φθάνουν στα Δυτικά Βαλκάνια. Η Τουρκία έδειξε ότι είναι ικανή να αναλάβει αποφασιστική δράση για την καταπολέμηση της λαθραίας διακίνησης ανθρώπων. Το λεπτομερές σχέδιο δράσης για τη μετανάστευση που παρέδωσε ο Πρόεδρος Juncker στον Πρόεδρο Ερντογάν στις 5 Οκτωβρίου όρισε σειρά συγκεκριμένων μέτρων τόσο για τη στήριξη των προσφύγων, των μεταναστών και των κοινοτήτων τους υποδοχής, καθώς και για την ενίσχυση της συνεργασίας με στόχο την πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης. Το σχέδιο ορίζει βραχυπρόθεσμες, μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες δράσεις. Η Επιτροπή διεξάγει αυτή τη στιγμή συζητήσεις με τις τουρκικές αρχές με στόχο την οριστικοποίηση του σχεδίου δράσης.
Η συνεργασία με την Τουρκία ήταν επίσης βασικό στοιχείο της διάσκεψης υψηλού επιπέδου για τη διαδρομή της Ανατολικής Μεσογείου/ των Δυτικών Βαλκανίων που συγκάλεσε στις 8 Οκτωβρίου η Ύπατη Εκπρόσωπος/Αντιπρόεδρος και η λουξεμβουργιανή Προεδρία. Στη διάσκεψη αυτή συμφωνήθηκε σειρά πρακτικών ενεργειών για την προώθηση της καλύτερης συνεργασίας με τις εταίρους χώρες κατά μήκος της διαδρομής, μεταξύ άλλων μέσω υποστήριξης προς τις πρώτες χώρες ασύλου και τις χώρες διέλευσης· υπογραμμίστηκαν επίσης τα ευρύτερα ζητήματα της αντιμετώπισης των βαθύτερων αιτίων και της καταπολέμησης της λαθραίας διακίνησης ανθρώπων.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος/Αντιπρόεδρος έχει ξεκινήσει εντατικές διπλωματικές επαφές ενόψει εξεύρεσης συμφωνίας για την κρίση στη Λιβύη. Οι προσπάθειες αυτές, στον πολιτικό και οικονομικό τομέα, καταβάλλονται προς υποστήριξη του Ειδικού Εκπροσώπου του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Bernardino León, ο οποίος, στις 8 Οκτωβρίου, υπέβαλε ένα τελικό κείμενο της πολιτικής συμφωνίας για τη Λιβύη σε όλους τους συμμετέχοντες στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου. Η έμφαση δίδεται πλέον στις προσπάθειες έγκρισης της εν λόγω συμφωνίας από τα μέρη· στην περίπτωση αυτή η ΕΕ είναι έτοιμη να προσφέρει σημαντική και άμεση στήριξη στη νέα κυβέρνηση εθνικής συναίνεσης η οποία θα σχηματιστεί προς όφελος του λαού της Λιβύης. Στις 12 Οκτωβρίου εγκρίθηκαν σχετικά συμπεράσματα του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων.
Στις 7 Οκτωβρίου, η στρατιωτική επιχείρηση της ΕΕ στη νότια Μεσόγειο —EUNAVFOR MED Επιχείρηση Σοφία— πέρασε στο δεύτερο στάδιο σε διεθνή ύδατα, αφού ολοκλήρωσε επιτυχώς τους στόχους του σταδίου 1 (επιτήρηση και αποτίμηση των δικτύων λαθραίας διακίνησης ή εμπορίας ανθρώπων) και αφού συνέβαλε στη διάσωση 3.000 και πλέον ατόμων. Πλέον θα είναι σε θέση να πραγματοποιεί επιβίβαση, έρευνα, κατάσχεση και εκτροπή, στην ανοικτή θάλασσα, σκαφών για τα οποία υπάρχουν υπόνοιες ότι χρησιμοποιούνται για λαθραία διακίνηση ή εμπορία ανθρώπων· θα συμβάλει δε στην προσαγωγή υπόπτων λαθραίας διακίνησης στη δικαιοσύνη. Τούτο αποτελεί καθοριστική εξέλιξη για την αποδιοργάνωση του επιχειρηματικού μοντέλου των σωματεμπόρων/διακινητών και έλαβε ευρεία πολιτική έγκριση βάσει της απόφασης 2240 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που εγκρίθηκε στις 9 Οκτωβρίου.
Υπό την προεδρία της Ύπατης Εκπροσώπου/Αντιπροέδρου, το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με την κρίση στη Συρία στις 12 Οκτωβρίου, βάσει των οποίων η ΕΕ θα ενισχύσει το επίπεδο των δραστηριοτήτων προς στήριξη των διεθνών προσπαθειών υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για την εξεύρεση πολιτικής λύσης στη σύγκρουση. Η Ύπατη Εκπρόσωπος/Αντιπρόεδρος συμμετέχει ενεργά με όλους τους βασικούς περιφερειακούς και διεθνείς παράγοντες, περιλαμβανομένων της Ρωσίας, των ΗΠΑ, της Σαουδικής Αραβίας, του Ιράν, της Τουρκίας και του Ιράκ. Η ΕΥΕΔ έλαβε μέτρα για να ενισχύσει τη στήριξη προς την πολιτική αντιπολίτευση εντός και εκτός της Συρίας, ως φορέα της μεταβατικής διαδικασίας, και για να συνεχίσει να διευκολύνει την προσέγγιση και την ενοποίηση των διαφόρων πολιτικών και στρατιωτικών τμημάτων γύρω από μία κοινή στρατηγική. Στις 7 και 9 Σεπτεμβρίου, η ΕΥΕΔ, από κοινού με τον ειδικό απεσταλμένο του ΟΗΕ, Staffan de Mistura, πραγματοποίησε διεξοδικές διαβουλεύσεις με εμπειρογνώμονες στη διαμεσολάβηση, κυρίως από τη Ρωσία, το Ιράν, την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία, και απεσταλμένους των κρατών μελών για τη Συρία. Η ΕΕ δραστηριοποιείται επίσης σε ορισμένες από τις ομάδες εργασίας που συγκρότησε η μικρή ομάδα της παγκόσμιας συμμαχίας κατά του Ντάες, με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, τη σταθεροποίηση, τους ξένους τρομοκράτες μαχητές και την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Η υλοποίηση της περιφερειακής στρατηγικής της ΕΕ για τη Συρία και το Ιράκ καθώς επίσης και για την απειλή που συνιστά το Ντάες είναι σε εξέλιξη.
Η μετανάστευση είναι ένα βασικό θέμα που συζητήθηκε από εκπροσώπους των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών κατά την 70ή Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στα τέλη Σεπτεμβρίου. Στο πλαίσιο αυτό, τονίστηκε η ανάγκη ενός πιο προορατικού τρόπου ανταπόκρισης και η ανάγκη να ενισχυθεί η δέσμευση της διεθνούς κοινότητας για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της μετανάστευσης και της κινητικότητας των ανθρώπων, κυρίως όσον αφορά την κρίση των προσφύγων από τη Συρία.
Το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση της λαθραίας διακίνησης μεταναστών, που παρουσιάστηκε τον Μάιο, πλέον εφαρμόζεται· το ίδιο και οι επιχειρήσεις επιβολής του νόμου, τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ: για παράδειγμα, διεξάγονται εκστρατείες στην Αιθιοπία και τον Νίγηρα για την πρόληψη της λαθραίας διακίνησης στην πηγή της.
Ένα σημαντικό στοιχείο της νέας προτεραιότητας για τα μεταναστευτικά ζητήματα τον επόμενο μήνα θα αποτελέσει η διάσκεψη κορυφής της Βαλέτας για τη μετανάστευση (11-12 Νοεμβρίου). Η διάσκεψη αυτή είναι αντικείμενο εντατικής προετοιμασίας με τους αφρικανούς εταίρους. Θα αποτελέσει ευκαιρία για να καταδειχθεί ότι τόσο η ΕΕ όσο και οι αφρικανοί εταίροι της μπορούν να προσφέρουν απτές δράσεις για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράτυπης μετανάστευσης και την εξασφάλιση εύρυθμης, τακτικής, ασφαλούς και υπεύθυνης μετανάστευσης, καθώς και κινητικότητας των ανθρώπων. Θεμελιώδους σημασίας για τέτοιου είδους εταιρικές σχέσεις είναι το ότι η ΕΕ πρέπει να υποστηρίξει τους εταίρους της: με χρηματοδοτική συνδρομή, με εμπειρογνωμοσύνη, με εμπιστοσύνη στη συνεργασία και στην κοινή προσπάθεια. Συνεπώς, η επιτυχία της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την κοινή προσπάθεια να υπάρξει σημαντική χρηματοδοτική δέσμευση έναντι του Καταπιστευματικού ταμείου έκτακτης ανάγκης για την Αφρική της ΕΕ (βλ. ανωτέρω, σημείο ΙΙΙ).
Πρόοδος που σημειώθηκε
|
Η σειρά συναντήσεων υψηλού επιπέδου μεταξύ της Ύπατης Εκπροσώπου/Αντιπροέδρου και των Επιτρόπων έδωσαν νόημα στη νέα διπλωματική επίθεση για τη μετανάστευση.
Η «EUNAVFOR MED Επιχείρηση Σοφία» εκπλήρωσε τους στόχους του σταδίου 1.
|
Επόμενα βήματα
|
Ολοκλήρωση του σχεδίου δράσης με την Τουρκία.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος/Αντιπρόεδρος έχει προγραμματίσει υψηλού επιπέδου διαλόγους με την Αιθιοπία, την Αφρικανική Ένωση και τη Σομαλία στις 20-21 Οκτωβρίου.
Υλοποίηση του σταδίου 2 της «EUNAVFOR MED Επιχείρηση Σοφία».
Στήριξη της ΕΕ προς μία νέα κυβέρνηση εθνικής συναίνεσης στη Λιβύη.
Η ΕΕ θα ενισχύσει το επίπεδο των δραστηριοτήτων προς στήριξη των διεθνών προσπαθειών υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για την εξεύρεση πολιτικής λύσης στη σύγκρουση της Συρίας.
Διάσκεψη κορυφής της Βαλέτας για τη μετανάστευση.
|
VI.Συμπέρασμα
Τα επιχειρησιακά και δημοσιονομικά μέτρα που ορίζονται ανωτέρω στοχεύουν στην παροχή της στήριξης που απαιτείται για να αποκατασταθεί η μεθοδική προσέγγιση του συστήματος μετανάστευσης, ούτως ώστε οι κανόνες να εφαρμόζονται ορθά και το σύστημα να είναι αρκετά ανθεκτικό ώστε να αντιδρά στις περιόδους μεταναστευτικής αιχμής που είναι αναπόφευκτο να προκύπτουν. Βασικό στοιχείο της αποκατάστασης της σταθερότητας είναι τα εξωτερικά σύνορα. Η πτυχή αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο της δέσμευσης της Επιτροπής να υποβάλει, πριν από το τέλος του έτους, προτάσεις για την ανάπτυξη μιας πλήρως λειτουργικής ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής, ως αναγνώριση του γεγονότος ότι τα κράτη μέλη πρέπει να υποστηριχθούν σε μεγαλύτερο βαθμό κατά τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης.
Σύνοψη των ειδικών συμπερασμάτων
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλουν ταχέως τις συνεισφορές τους για την ικανοποίηση των εκτιμώμενων αναγκών των οργανισμών της ΕΕ όσον αφορά την εφαρμογή της προσέγγισης βάσει κομβικών σημείων.
Η Ιταλία και η Ελλάδα θα πρέπει να αυξήσουν τις ικανότητες υποδοχής που διαθέτουν.
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να κοινοποιήσουν τις ικανότητες τους υποδοχής για τη φιλοξενία μετεγκατασταθέντων ατόμων.
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν στην Επιτροπή σαφείς δεσμεύσεις ως προς τον αριθμό των ατόμων που θα μετεγκαταστήσουν από τώρα μέχρι το τέλος του έτους.
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν στην Επιτροπή στοιχεία για τον αριθμό των ατόμων που πρόκειται να επαναγκαταστήσουν το επόμενο εξάμηνο και για την προέλευσή τους.
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν άμεσα το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την επιστροφή το οποίο πρότεινε η Επιτροπή, ώστε να υπάρξει αποτελεσματικό σύστημα επιστροφής σε επίπεδο ΕΕ.
Ευρωπαίοι αξιωματικοί-σύνδεσμοι μετανάστευσης θα πρέπει να αποσταλούν από την ΕΕ σε έντεκα τρίτες χώρες έως τα τέλη 2015.
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να στηρίξουν τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της ΕΕ με ουσιαστικές συνεισφορές.
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέσουν επαρκείς πόρους για τις κοινές επιχειρήσεις Τρίτων και Ποσειδών του Frontex.
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεισφέρουν αντιστοίχως προς τη χρηματοδότηση της ΕΕ όσον αφορά τι προσπάθειες στήριξης της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος και άλλων οργανισμών, του Καταπιστευματικού Ταμείου της ΕΕ για τη Συρία και του Καταπιστευματικού Ταμείου της ΕΕ για την Αφρική.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα πρέπει να εγκρίνουν το σχέδιο διορθωτικού προϋπολογισμού του 2016, σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να κινεί διαδικασίες επί παραβάσει άμεσα και αποτελεσματικά, όπου απαιτείται, ώστε να εξασφαλίσει την πλήρη συμμόρφωση με το κεκτημένο στον τομέα του ασύλου και της επιστροφής.
Η Επιτροπή θα αξιολογήσει, μέχρι τις 30 Νοεμβρίου 2015, εάν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, ώστε να προτείνει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2015 ή τον Μάρτιο του 2016 να επιβεβαιώσει την επανέναρξη των μεταφορών βάσει του Δουβλίνου προς την Ελλάδα.
Η Επιτροπή θα ολοκληρώσει τη γνωμοδότησή της για την παράταση των προσωρινών συνοριακών ελέγχων από τη Γερμανία, την Αυστρία και τη Σλοβενία βάσει του κώδικα συνόρων του Σένγκεν.
Η Επιτροπή θα ολοκληρώσει το σχέδιο δράσης με την Τουρκία.
|
Κατάλογος παραρτημάτων
Παράρτημα 1: Συνέχεια που δίδεται στις δράσεις προτεραιότητας
Παράρτημα 2: Ελλάδα — Έκθεση προόδου από τις 11 Οκτωβρίου 2015
Παράρτημα 3: Ιταλία — Έκθεση προόδου από τις 11 Οκτωβρίου 2015
Παράρτημα 4: Χάρτης των κομβικών σημείων (hotspot) που έχουν οριστεί στην Ελλάδα
Παράρτημα 5: Χάρτης των κομβικών σημείων (hotspot) που έχουν οριστεί στην Ιταλία
Παράρτημα 6: Εφαρμογή του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου:
Παράρτημα 7: Οικονομικές δεσμεύσεις των κρατών μελών για τη στήριξη των αναγκών των μεταναστών
Παράρτημα 8: Χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη στο πλαίσιο του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ) και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας (ΤΕΑ)
Παράρτημα 9: Η εφαρμογή της συμφωνίας επανεισδοχής ΕΕ-Πακιστάν 2012-2014
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 14.10.2015
COM(2015) 510 final
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στην
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Διαχείριση της προσφυγικής κρίσης: η κατάσταση όσον αφορά την εφαρμογή των δράσεων προτεραιότητας στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Δράσης για τη Μετανάστευση
Παράρτημα 2: Ελλάδα – Έκθεση προόδου από τις 11 Οκτωβρίου 2015
I.
Kομβικά σημεία (hotspot)
Τι έχει γίνει μέχρι σήμερα
1.Οι ελληνικές αρχές και ο Frontex έχουν αυξήσει την αποστολή πρόσθετου προσωπικού στα νησιά της πρώτης γραμμής (Λέσβος, Χίος, Σάμος, Κως, Λέρος).
2.Η Λέσβος έχει αυξήσει ουσιαστικά την ικανότητα πρώτης υποδοχής (1480 θέσεις σε καταλύματα στο κέντρο πρώτης υποδοχής, το κέντρο ελέγχου και τις προσωρινές εγκαταστάσεις στο Καρά Τεπέ) και αναμένεται να είναι σύντομα πλήρως λειτουργική.
3.Αιτήματα για συνεισφορές για πρόσθετο προσωπικό και εξοπλισμό υποβλήθηκαν από τον Frontex και την EASO βάσει του ελληνικού χάρτη πορείας για τη μετεγκατάσταση και τα κομβικά σημεία. Τα αιτήματα αυτά υποβλήθηκαν επιπλέον του αιτήματος για πρόσθετο εξοπλισμό Eurodac που υποβλήθηκε τον περασμένο Ιούλιο.
4.Ο Frontex και ο οργανισμός eu-LISA δρομολόγησαν πιλοτικό έργο με στόχο την ενίσχυση της ικανότητας καταγραφής και μετάδοσης δεδομένων.
5.Η Επιτροπή και οι οργανισμοί της ΕΕ βρίσκονται σε συνεχή επαφή με τα κράτη μέλη σχετικά με την παροχή των συνεισφορών σε είδος (εμπειρογνώμονες και εξοπλισμός). Μέχρι σήμερα, έχει αναληφθεί δέσμευση από τα κράτη μέλη για το [3%] της στήριξης [θα ολοκληρωθεί πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο]. Όλη η στήριξη θα πρέπει να παρασχεθεί μέσω των ειδικών δομών της ΕΕ (Περιφερειακή Ειδική Ομάδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – EURTF).
6.Η Επιτροπή έχει προβεί σε πληρωμές προχρηματοδότησης από τα σχετικά ταμεία της ΕΕ (το ΤΑΜΕ και το ΤΕΑ), συμπεριλαμβανομένης της βοήθειας έκτακτης ανάγκης.
7.Η Ελλάδα έχει αυξήσει τη χρήση του Eurodac, μέσω της μεταφοράς εξοπλισμού από υπηρεσίες της ηπειρωτικής Ελλάδας προς τα νησιά της πρώτης γραμμής.
8.Η Ελλάδα έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει τα εσωτερικά εμπόδια για την απορρόφηση των κονδυλίων της ΕΕ συγκροτώντας την αρμόδια αρχή για τη διαχείριση του ΤΑΜΕ και του ΤΕΑ.
Τι απομένει να γίνει
1.Η Ελλάδα πρέπει να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιο δράσης για την ενεργοποίηση των υπόλοιπων κομβικών σημείων έως το τέλος του Νοεμβρίου 2015.
2.Η Ελλάδα θα πρέπει να βελτιώσει περαιτέρω την ικανότητα καταγραφής στο πλαίσιο του συστήματος Eurodac, με βάση τα πορίσματα πιλοτικού έργου του Frontex/eu-LISA.
3.Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανταποκριθούν στο αίτημα του Frontex για συνεισφορές με σκοπό την απόκτηση εξοπλισμού Eurodac.
4.Η Ελλάδα θα πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω την ικανότητα προσωρινής στέγασης στα κομβικά σημεία.
5.Η Ελλάδα πρέπει να μεριμνήσει ώστε τα κομβικά σημεία να διαθέτουν επαρκές προσωπικό διερευνώντας τις δυνατότητες εσωτερικής μετάταξης προσωπικού εντός της δημόσιας διοίκησης.
6.Η Ελλάδα πρέπει να φροντίσει για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της πρώτης υποδοχής και καταγραφής στη Λέσβο με τη δημιουργία πρόσθετων μονάδων καταγραφής κοντά στα σημεία αποβίβασης.
7.Η Ελλάδα πρέπει να δημιουργήσει μια διοικητική δομή διαχείρισης κρίσεων ώστε να διασφαλίζεται η καθημερινή παρακολούθηση των κομβικών σημείων και των δραστηριοτήτων μετεγκατάστασης.
8.Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει ότι οι συνεισφορές των κρατών μελών διοχετεύονται μέσω των καθιερωμένων δομών της ΕΕ (π.χ. των Περιφερειακών Ειδικών Ομάδων της ΕΕ)
9.Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανταποκρίνονται χωρίς καθυστέρηση στα αιτήματα του Frontex και της EASO σχετικά με την αποστολή πρόσθετου προσωπικού στις περιοχές των κομβικών σημείων.
II. Επιστροφές
Τι έχει γίνει μέχρι σήμερα
1.Ο Frontex έχει διοργανώσει κοινή πτήση επιστροφής που θα αναχωρήσει από τη Νιγηρία στις Οκτωβρίου 15, την πρώτη μετά τη διακοπή του προγράμματος επιστροφών στις 30 Ιουνίου 2015.
2.Η Επιτροπή βοήθησε την Ελλάδα στην επίτευξη συμφωνίας με την πρεσβεία του Πακιστάν στην Αθήνα με σκοπό την αποσαφήνιση και την απλούστευση των ισχυουσών διαδικασιών επιστροφής βάσει της συμφωνίας επανεισδοχής ΕΕ-Πακιστάν.
3.Πρόσκληση υποβολής προσφορών για την επανέναρξη του προγράμματος επιστροφών που χρηματοδοτείται από το ΤΕΑ θα δημοσιευθεί έως το τέλος αυτής της εβδομάδας.
4.Έχει προγραμματιστεί μια ακόμη κοινή πτήση επιστροφής στο Πακιστάν την οποία διοργανώνει ο Frontex. Η πακιστανική πρεσβεία έχει δεσμευτεί να εκδώσει τα σχετικά ταξιδιωτικά έγγραφα για 26 υπηκόους.
5.Η Ελλάδα διαθέτει επί του παρόντος επαρκείς δυνατότητες όσον αφορά την κράτηση πριν από την απομάκρυνση, ώστε είναι σε θέσει να προβεί στην εφαρμογή ενός προγράμματος αναγκαστικών επιστροφών.
Τι απομένει να γίνει
1.Η Ελλάδα πρέπει να ολοκληρώσει γρήγορα την πρόσκληση υποβολής προσφορών για επιστροφές και να επαναλάβει χωρίς καθυστέρηση το πρόγραμμα επιστροφών της.
2.Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να συνδράμουν την Ελλάδα στις επαφές της με τις χώρες καταγωγής στο πλαίσιο συμφωνιών επανεισδοχής.
III. Μετεγκατάσταση
Τι έχει γίνει μέχρι σήμερα
1.Η Επιτροπή βοήθησε την Ελλάδα να θεσπίσει τις αναγκαίες διοικητικές διαδικασίες για την αποτελεσματική εφαρμογή των αποφάσεων για μετεγκατάσταση.
2.Η Ελλάδα έχει αρχίσει να πραγματοποιεί δράσεις ευαισθητοποίησης προκειμένου ενημερώσει τους επιλέξιμους αιτούντες άσυλο για τα οφέλη του προγράμματος μετεγκατάστασης.
3.Διοργανώνεται η πρώτη πτήση στο Λουξεμβούργο για τη μετεγκατάσταση 30 σύρων υπηκόων.
4.Η Ελλάδα έχει αυξήσει τη στελέχωση της υπηρεσίας ασύλου της κατά 30% από τον Ιούνιο του 2015, κυρίως μέσω συμβασιούχων με σύμβαση ορισμένου χρόνου που προσλαμβάνονται μέσω επιχορηγήσεων του ΕΟΧ.
5.Η Ελλάδα έχει συγκροτήσει ειδική μονάδα για τις διαδικασίες μετεγκατάστασης εντός της υπηρεσίας ασύλου.
6.Η υπηρεσία ασύλου και η EASO συμφώνησαν σχετικά με ένα επιχειρησιακό σχέδιο το οποίο καθορίζει τους όρους της συνεργασίας στα κομβικά σημεία και στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης.
Τι απομένει να γίνει
1.Η Ελλάδα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της για το πρόγραμμα μετεγκατάστασης.
2.Τα κράτη μέλη πρέπει να διορίσουν χωρίς καθυστέρηση αξιωματικούς-συνδέσμους στην Ελλάδα.
3.Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταρτίσουν και να καταστήσουν διαθέσιμα κατάλληλα πακέτα πληροφοριών προκειμένου να βελτιωθεί η ενημέρωση των υποψηφίων σχετικά με το πρόγραμμα.
4.Τα κράτη μέλη πρέπει να δημιουργήσουν κατάλληλες δομές υποδοχής (στέγαση και διαμονή, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, σχολική εκπαίδευση, γλωσσικά μαθήματα κ.λπ.), αξιοποιώντας πλήρως τα μέσα επιμερισμένης διαχείρισης για τη στήριξη αυτών των προσπαθειών (ΤΑΜΕ, ΕΚΤ, FEAD, ΕΓΤΑΑ, ΕΤΠΑ).
5.Η Ελλάδα πρέπει να αυξήσει το δυναμικό της σε ανοικτές εγκαταστάσεις υποδοχής.
6.Η Ελλάδα πρέπει να αυξήσει περαιτέρω την ικανότητα διεκπεραίωσης της υπηρεσίας ασύλου της μέσω της αποστολής πρόσθετου προσωπικού από την EASO και την Ύπατη Αρμοστεία των ΗΕ για τους Πρόσφυγες.
IV. Mεσοπρόθεσμες δράσεις
1.Η Ελλάδα, με την τεχνική υποστήριξη της Επιτροπής και των κρατών μελών, θα πρέπει να μεριμνήσει ώστε οι συστημικές και διαρθρωτικές ελλείψεις του συστήματος ασύλου και μετανάστευσης να αντιμετωπιστούν με βιώσιμο τρόπο εντός των επόμενων έξι μηνών.
2.Η Ελλάδα πρέπει να βελτιώσει τον συντονισμό της διοίκησης σε όλα τα διοικητικά επίπεδα, περιλαμβανομένης της αποκεντρωμένης διοίκησης.
3.Η Ελλάδα θα πρέπει να βελτιώσει περαιτέρω την ικανότητά της να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τα ειδικά χρηματοδοτικά κονδύλια της ΕΕ.
4.Η Ελλάδα πρέπει να αυξήσει περαιτέρω την ικανότητα στέγασης που διαθέτει στην πρώτη γραμμή και στην ηπειρωτική χώρα, ώστε να είναι προετοιμασμένη για περιόδους κορύφωσης των αφίξεων.
5.Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να συνδράμουν την Ελλάδα ώστε να ενισχύσει την ικανότητα των αρμόδιων υπουργείων και υπηρεσιών, μεταξύ άλλων για την απορρόφηση των κονδυλίων, με βάση τεχνική βοήθεια από την Επιτροπή.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 14.10.2015
COM(2015) 510 final
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στην
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Διαχείριση της προσφυγικής κρίσης: η κατάσταση όσον αφορά την εφαρμογή των δράσεων προτεραιότητας στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Δράσης για τη Μετανάστευση
Παράρτημα 3: Ιταλία – Έκθεση προόδου από τις 11 Οκτωβρίου 2015
I.
Κομβικά σημεία (hotspot)
Τι έχει γίνει μέχρι σήμερα
1.Οι ιταλικές αρχές έθεσαν σε λειτουργία το πρώτο κομβικό σημείο στην Λαμπεντούζα πριν από δύο εβδομάδες. Το κομβικό σημείο είναι πλήρως λειτουργικό με την παρουσία τόσο της Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (ΕΥΥΑ) όσο και του Frontex. Η συμμόρφωση με τους κανόνες για τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων στο κομβικό σημείο αυξάνεται, μολονότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι μετανάστες εξακολουθούν να ανθίστανται σε αυτήν.
2.Όλα τα άλλα κομβικά σημεία έχουν ήδη οριστεί. Τα περισσότερα μπορούν να τεθούν σε λειτουργία τις προσεχείς εβδομάδες. Δύο από αυτά, στο Taranto και την Augusta, θα καταστούν λειτουργικά μόνο κατά τα τέλη του 2015.
3.Σε όλα τα κομβικά σημεία προβλέπεται η παρουσία βασικού προσωπικού που αποτελείται από 10 υπαλλήλους του Frontex αρμόδιους για τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, 2 ομάδες εξέτασης μέσω συνεντεύξεων (debriefing) και 2 ομάδες ελέγχου, παράλληλα με μια ομάδα 3 εμπειρογνωμόνων της ΕΥΥΑ για την παροχή πληροφοριών. Η ανταπόκριση στα αιτήματα που απευθύνουν ο Frontex και η ΕΥΥΑ για συνεισφορές αναμένεται να επιτρέψουν την κάλυψη όλων των αναγκών σε όλα τα κομβικά σημεία, υπό την προϋπόθεση ότι τα κράτη μέλη θα δεσμευτούν να διαθέσουν επαρκή αριθμό εμπειρογνωμόνων.
4.Η Περιφερειακή Ειδική Ομάδα της ΕΕ (EURTF) δραστηριοποιείται ήδη από τον Ιούλιο στην Κατάνια και είναι πλήρως λειτουργική με την παρουσία προσωπικού από όλους τους οργανισμούς. Ωστόσο, το έργο της Ευρωπόλ χρειάζεται να ενσωματωθεί καλύτερα στην έννοια του κομβικού σημείου, ιδίως για να ενισχυθεί η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των ιταλών εισαγγελικών λειτουργών και των αξιωματικών επιβολής του νόμου, αφενός, και της Ευρωπόλ, αφετέρου.
5.Για να στηριχθεί η καθολική εφαρμογή της προσέγγισης των κομβικών σημείων, οι ιταλικές αρχές καταγράφουν επί του παρόντος τις ανάγκες τους σε ένα κατάλογο με σκοπό τη συνολική αξιολόγηση των αναγκών προκειμένου να υποβάλουν αίτημα για δέσμη μέτρων στήριξης από τα ευρωπαϊκά ταμεία. Ειδική τεχνική συνεδρίαση με την Επιτροπή πρόκειται να πραγματοποιηθεί στις 16 Οκτωβρίου.
Τι απομένει να γίνει
1.Τα υπόλοιπα κομβικά σημεία πρέπει να καταστούν λειτουργικά σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα προκειμένου να εξασφαλιστεί η πλήρης λειτουργία του συστήματος και να μειωθεί η πίεση στη Λαμπεντούζα. Η κατάσταση όσον αφορά τις εισροές και τις εκροές πρέπει να παρακολουθείται συνεχώς ώστε να αξιολογείται κάθε πιθανή ανάγκη για δημιουργία πρόσθετων κομβικών σημείων.
2.Η Ιταλία πρέπει να μεριμνήσει για την πλήρη χρησιμοποίηση των ικανοτήτων της όσον αφορά την κράτηση προκειμένου να εξασφαλίζει την τήρηση των κανόνων για την ταυτοποίηση και να καταστήσει διαθέσιμες περαιτέρω θέσεις στα κέντρα κράτησης ώστε να υπάρχουν οι αναγκαίες ικανότητες για αποτελεσματική ταυτοποίηση και διαδικασία επιστροφής.
3.Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν την άμεση διαθεσιμότητα εμπειρογνωμόνων για να ικανοποιηθούν τα αιτήματα που υποβλήθηκαν από τον Frontex και την ΕΥΥΑ. Οι εμπειρογνώμονες αυτοί θα πρέπει να είναι διαθέσιμοι για μακροπρόθεσμη υπηρεσία ώστε να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο χρήσιμοι.
4.Η Ιταλία θα πρέπει να εξετάσει μεταρρυθμίσεις των υφισταμένων κανόνων σχετικά με την κράτηση, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα περισσότερο μακροπρόθεσμης κράτησης όταν αυτό είναι αναγκαίο για την ολοκλήρωση μιας ταυτοποίησης σε δύσκολες περιπτώσεις.
5.Οι ιταλικές αρχές πρέπει να δώσουν περαιτέρω οδηγίες σχετικά με την αναλογική χρήση βίας σε περιπτώσεις στις οποίες οι μετανάστες αρνούνται τα ταυτοποιηθούν, βάσει των ενδείξεων που έχει εκδώσει η Επιτροπή.
6.Για να εξασφαλίζεται η ταχεία μεταφορά των μεταναστών από τις περιοχές των κομβικών σημείων στις εγκαταστάσεις υποδοχής της δεύτερης γραμμής ή στα κέντρα κράτησης, είναι πιθανό να ζητηθεί σύντομα υλικοτεχνική υποστήριξη από την Επιτροπή, με την κινητοποίηση ειδικής σύμβασης της ECHO για τη ναύλωση αεροσκαφών.
II.
Επιστροφή
Τι έχει γίνει μέχρι σήμερα
1.Οι ιταλικές αρχές έχουν επενδύσει σημαντικούς πόρους στον τομέα των επιστροφών και η διαδικασία είναι πλέον καλά εδραιωμένη σε πολλές περιπτώσεις (Αιγυπτίων, Τυνησίων). Από την αρχή του έτους, έχουν διοργανωθεί 72 πτήσεις επιστροφής.
2.Η Ιταλία διαπραγματεύεται επί του παρόντος επιχειρησιακές συμφωνίες με αρκετές υποσαχάριες χώρες, ώστε να εξασφαλίζεται η ταχεία επιστροφή των υπηκόων τρίτων χωρών (ιδίως στη Δυτική Αφρική). Έχει ήδη συναφθεί συμφωνία με την Γκάμπια, ενώ και άλλες συμφωνίες έχουν προταθεί σε άλλες τρίτες χώρες. Η συνεργασία με τη Νιγηρία έχει επίσης ενταθεί.
3.Η Ιταλία συμμετέχει σε κοινές πτήσεις οι οποίες διοργανώνονται από τον Frontex σε τακτική βάση.
Τι απομένει να γίνει
1.Η Ιταλία θα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της για την επιστροφή παράνομων μεταναστών από τις νοτίως της Σαχάρας χώρες. Η Επιτροπή και η ΕΥΕΔ θα πρέπει να στηρίξουν τις ιταλικές αρχές ώστε να συνάψουν σχετικές επιχειρησιακές συμφωνίες με τις υποσαχάριες χώρες προκειμένου να εξασφαλίζεται η αποδοτική και αποτελεσματική επιστροφή των παράτυπων μεταναστών. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την παροχή οικονομικής στήριξης για συνεργασία στον τομέα της επανεισδοχής μεταξύ της Ιταλίας και των υποσαχάριων χωρών.
2.Η Ιταλία θα πρέπει να θεσπίσει σύμβαση-πλαίσιο για πτήσεις επιστροφής μεγάλων αποστάσεων (υποσαχάρια Αφρική), για την οποία απαιτείται προκήρυξη διαγωνισμού όταν το ποσό υπερβαίνει τα 250 000 ευρώ. Η Επιτροπή μπορεί να προσφέρει στήριξη για τέτοιες πτήσεις και θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τον σκοπό αυτό πτήσεις επιστροφής του Frontex.
3.Η Ιταλία πρέπει να εξασφαλίζει την ταχεία διεκπεραίωση των αιτήσεων χορήγησης ασύλου οι οποίες συνιστούν σαφώς απόπειρα εξουδετέρωσης των προσπαθειών επιστροφής. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με την απόκτηση ειδικής ικανότητας διεκπεραίωσης τέτοιων υποθέσεων. Θα μπορούσε επίσης να μελετηθεί η ενδεχόμενη μεταρρύθμιση των μέσων προσφυγής με ανασταλτικό αποτέλεσμα για τις προδήλως αβάσιμες περιπτώσεις.
4.Η Ιταλία πρέπει να υποβάλει στον Frontex και την Επιτροπή σαφή εκτίμηση των αναγκών στον τομέα των επιστροφών ενόψει της τεχνικής συνεδρίασης της 16ης Οκτωβρίου 2016.
5.Οι κοινές πτήσεις επιστροφής του Frontex θα πρέπει να εξασφαλίζουν, όπου ενδείκνυται, ενδιάμεσες στάσεις στην Ιταλία, ιδίως όταν πρόκειται για πτήσεις προς τις υποσαχάριες χώρες.
III.
Μετεγκατάσταση
Τι έχει γίνει μέχρι σήμερα
1.Μια πρώτη πτήση μετεγκατάστασης 19 Ερυθραίων στη Σουηδία πραγματοποιήθηκε στις 9 Οκτωβρίου. Η πτήση αυτή αποτελεί απτή απόδειξη του γεγονότος ότι έχουν πλέον θεσπιστεί οι διαδικασίες για τη γενίκευση του συστήματος μετεγκατάστασης.
2.Η Ιταλία έχει προσδιορίσει ειδικά κέντρα για τα πρόσωπα που είναι επιλέξιμα για μετεγκατάσταση. Ένα τέτοιο κέντρο λειτουργεί ήδη στη Villa Sikania, όπου υπάρχει διαθέσιμο προσωπικό της ΕΥΥΑ για την πραγματοποίηση των συνεντεύξεων που απαιτούνται για τη μετεγκατάσταση. Δύο άλλα κέντρα στον Κρότωνα και το Μπάρι πρέπει να καταστούν επιχειρησιακά χωρίς καθυστέρηση.
3.Συνεδριάσεις με τους αξιωματικούς-συνδέσμους στη Ρώμη και με τις άλλες ευρωπαϊκές μονάδες του Δουβλίνου έχουν διοργανωθεί από κοινού με την Επιτροπή προκειμένου να διευκολυνθεί η διαδικασία και να εξηγηθούν σε όλα τα κράτη μέλη οι τεχνικές λεπτομέρειές της.
4.Για να εξασφαλιστεί η διεκπεραίωση των υφιστάμενων εκκρεμών υποθέσεων, κλιμάκια της ΕΥΥΑ αναπτύχθηκαν στις σημαντικότερες πόλεις διέλευσης (τη Ρώμη και το Μιλάνο) ώστε να στηρίζουν τις ιταλικές αρχές κατά την καταγραφή των αιτούντων προς μετεγκατάσταση.
5.Η ΕΥΥΑ έχει δημοσιεύσει πρόσκληση για συμμετοχή εμπειρογνωμόνων με σκοπό να ενισχυθεί η ιταλική μονάδα του Δουβλίνου (ζητήθηκαν 10 εμπειρογνώμονες – 3 έχουν αποσταλεί μέχρι στιγμής και 2 πρόκειται να αποσταλούν σύντομα).
6.Έχει εκδοθεί ειδική εγκύκλιος σε όλες τις ιταλικές νομαρχίες προκειμένου να ενημερωθούν για την έναρξη της διαδικασίας μετεγκατάστασης και για να γίνει η διαδικασία γνωστή σε ολόκληρη την επικράτεια της χώρας, προτού απευθυνθούν ιδιώτες στις αρχές.
Τι απομένει να γίνει
1.Κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να υποβάλει πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των θέσεων μετεγκατάστασης που θα διαθέσει έως το τέλος του έτους. Οι δεσμεύσεις θα πρέπει αρχικά να είναι περιορισμένες, ώστε να καταστεί δυνατή η σταδιακή αύξηση των μεταφορών προτού επιτευχθεί το κανονικό επίπεδο.
2.Η Ιταλία θα πρέπει να μεριμνήσει ώστε η διαδικασία μετεγκατάστασης που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά με τη Σουηδία να αποκρυσταλλωθεί σε τυποποιημένες επιχειρησιακές διαδικασίες που θα ακολουθούνται σε ολόκληρη την επικράτεια. Θα πρέπει επίσης να ενισχύσει τη μονάδα του Δουβλίνου ώστε να είναι δυνατή η ταχεία γενίκευση της διαδικασίας.
3.Η Ιταλία πρέπει να δημιουργήσει ειδική βάση δεδομένων στη μονάδα του Δουβλίνου προκειμένου να στηριχθεί η διαδικασία αντιστοίχησης και να εξασφαλίσει την ταχεία πραγματοποίηση των επικαιροποιήσεων που απαιτούνται στον τομέα της πληροφορικής.
4.Η Ιταλία πρέπει να ανοίξει τα υπόλοιπα δύο κέντρα που έχουν προσδιοριστεί ως κέντρα μετεγκατάστασης και η ΕΥΥΑ θα πρέπει να αποστείλει ταχέως εμπειρογνώμονες εκεί.
5.Η Ιταλία, με στήριξη της ΕΥΥΑ και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, θα πρέπει να εκπονήσει πληροφορίες που θα απευθύνονται στα πρόσωπα προς μετεγκατάσταση. Η Επιτροπή θα μπορούσε να στηρίξει την εν λόγω προσπάθεια, για παράδειγμα με τη χρηματοδότηση ενός συνόλου ειδικών πολιτιστικών διαμεσολαβητών.
6.Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να καταρτίσουν ειδικούς ενημερωτικούς φακέλους που θα παρέχουν στους υποψηφίους προς μετεγκατάσταση.
IV.
Μεσοπρόθεσμες δράσεις
Η Ιταλία πρέπει να εξετάσει κατά προτεραιότητα πιθανούς τρόπους για την αύξηση της συνολικής αποτελεσματικότητας της διαδικασίας ασύλου που εφαρμόζει, προκειμένου να διασφαλίζονται, αφενός, η ταχεία διεκπεραίωση των ατόμων που δεν είναι επιλέξιμα για μετεγκατάσταση και, αφετέρου, η συνέπεια στη λήψη των αποφάσεων. Τούτο θα μπορούσε επίσης να περιλάβει το σύστημα προσφυγών προκειμένου να εξορθολογισθεί και να καταλήγει ταχύτερα σε αποφάσεις σε δεύτερο βαθμό.
Η Ιταλία θα πρέπει επίσης να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να εξασφαλίσει περισσότερο ομοιόμορφο επίπεδο στις συνθήκες υποδοχής σε όλη την επικράτεια, ώστε να αξιοποιήσει τις ορθές πρακτικές που ακολουθούνται σε διάφορες περιφέρειες και να τις επεκτείνει σε άλλες περιοχές.