21.1.2015   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 19/9

1.

εκτιμά ότι η πολιτική συνοχής είναι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του ευρωπαϊκού προτύπου, αλλά και η πλέον ενδεδειγμένη πολιτική –λόγω τόσο των δυνατοτήτων που παρέχει για τη μεταρρύθμιση οικονομιών και διοικήσεων όσο και της εκτεταμένης και πολυεπίπεδης επιρροής που ασκεί– για να συμβάλει σε μια διάρθρωση ικανή να βοηθήσει την Ένωση και τις εδαφικές περιοχές της να ανταποκριθούν στις μεγάλες προκλήσεις της σημερινής εποχής, από την παγκοσμιοποίηση έως την κλιματική αλλαγή,, τον ενεργειακό εφοδιασμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη·

2.

επισημαίνει ότι, κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, η πολιτική συνοχής κατέδειξε τη συμβολή της στη διατήρηση του επιπέδου των δημοσίων επενδύσεων σε διάφορα κράτη μέλη, από την άποψη τόσο της ποσότητας όσο και της ποιότητάς τους, χάρη σε μηχανισμούς επιλογής που διασφαλίζουν τη συνεκτικότητά της με τις ευρωπαϊκές στρατηγικές·

3.

θεωρεί ότι οι αυτοδιοικητικές αρχές είναι σε πολλές περιπτώσεις οι κυριότεροι διοικητικοί υπεύθυνοι για τις δαπάνες δημοσίων επενδύσεων και ότι η πολιτική συνοχής, η οποία αποτελεί ζωτικό μέσο για τον ευρωπαϊκό πρωταγωνιστικό τους ρόλο, οφείλει να ενισχύσει περαιτέρω την ικανότητά τους να παρέχουν υψηλής ποιότητας υπηρεσίες στους πολίτες·

4.

είναι της γνώμης ότι οι επιπτώσεις της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης στα δημόσια οικονομικά ολόκληρης της ευρωπαϊκής επικράτειας θα αυξήσουν την ανάγκη νέων, βιώσιμων δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, καθώς και την ανάγκη μεγαλύτερης εστίασης σε διαδικασίες δαπανών οι οποίες να εγγυώνται την αποδοτικότητα, την κανονικότητα και την ταχύτητά τους·

5.

υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η ευθυγράμμιση της πολιτικής συνοχής με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», για την οποία προβλέπεται ενδιάμεση αξιολόγηση το 2015. Πιο συγκεκριμένα, η ευθυγράμμιση αυτή θα μπορούσε να επιτευχθεί με την ενσωμάτωση στην Ετήσια Επισκόπηση της Ανάπτυξης –η οποία παρουσιάζεται κάθε χρόνο τον Σεπτέμβριο, κατά την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου– ενός κεφαλαίου αφιερωμένου στην οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, σε αντικατάσταση των εκθέσεων προόδου για τη συνοχή που δημοσιεύονταν στο παρελθόν ανάμεσα σε δύο εκθέσεις με θέμα τη συνοχή·

6.

πιστεύει ότι η πολιτική συνοχής διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία η εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ μέτρων λιτότητας και αναπτυξιακών μέτρων και η διαμόρφωση ενός νέου αναπτυξιακού προτύπου, ικανού να αντιμετωπίσει τις πιέσεις της παγκοσμιοποίησης, αποτελούν προεξάρχοντα θέματα της ευρωπαϊκής ατζέντας. Υπό αυτό το πρίσμα –και με την προοπτική της άσκησης πιέσεων επί των δημοσίων οικονομικών– η ευρωπαϊκή δράση οφείλει να συνεχίσει να υποστηρίζει την ανάπτυξη, να κατευθύνει τις παρεμβάσεις προς στόχους στρατηγικής σημασίας τόσο για τις μεμονωμένες εδαφικές περιοχές όσο και για την ευρωπαϊκή οικονομία, αλλά και να επιδιώκει την υλοποίηση ενός αποτελεσματικού διοικητικού συστήματος για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκοσμιοποίησης. Προς το σκοπό αυτό –και ειδικά κατά την έναρξη της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020– θεωρείται χρήσιμη μια διαδικασία προβληματισμού σχετικά με τον τρόπο εξασφάλισης πρωτεύοντα ρόλου στην πολιτική συνοχής, αξιοποίησης των συνεργειών με άλλα μέσα και βελτίωσης των γνώσεων των Ευρωπαίων πολιτών·

7.

επικροτεί την έκτη έκθεση ως σημαντικό μέσο ενημέρωσης σχετικά με την εξέλιξη της πολιτικής συνοχής, τα αποτελέσματά της και τις επιχειρησιακές δυσκολίες της, τα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η εν λόγω πολιτική κατά τα επόμενα έτη και τις δυνατότητες που διανοίγει η αποτελεσματική χρήση της·

8.

τονίζει ότι η εύρυθμη λειτουργία της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, με μια δομή ικανή να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στα αιτήματα των πολιτών και των επιχειρήσεων και ένα διαφανές και καινοτόμο σύστημα δημοσίων συμβάσεων, είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση του αντικτύπου της πολιτικής συνοχής. Προς τον σκοπό αυτό και σύμφωνα με την έκτη έκθεση, η ΕτΠ συνιστά τη χρήση των διαθέσιμων πόρων και γνώσεων της πολιτικής συνοχής για την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας, μεταξύ άλλων με την ευρύτερη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και την εστίαση στον περιορισμό της γραφειοκρατίας·

9.

εκτιμά ότι για τη βελτίωση της ποιότητας των δημοσίων δαπανών, εκτός από τις πτυχές της αποτελεσματικότητας ως προς την κατανομή των πόρων, είναι σκόπιμη η συνεκτίμηση των εδαφικών διαφορών και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που ενδέχεται να αποτελέσουν τροχοπέδη για την ανάπτυξη, η ανάλυση της επίδρασής τους επί των παρεμβάσεων και η επιδίωξη της προσαρμογής των εν λόγω παρεμβάσεων με μέλημα τη μεγιστοποίηση του αντικτύπου της πολιτικής συνοχής (1)·

10.

επισημαίνει ότι, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης ευπάθειας πολλών οικονομιών κατά την παρούσα κρίση, οι δημόσιες πολιτικές θα πρέπει να επικεντρώνονται στην ικανότητα ταχείας και αποτελεσματικής αντίδρασης στους οικονομικούς κλυδωνισμούς. Η ΕτΠ πιστεύει ότι τα διαρθρωτικά ταμεία, τα οποία αποβλέπουν στη μακροπρόθεσμη διαρθρωτική και οικονομική προσαρμογή, πρέπει να συνοδεύονται από βραχυπρόθεσμα μέτρα παροχής κινήτρων·

11.

υπογραμμίζει, όπως αναφέρεται στην έκτη έκθεση, ότι η ανάπτυξη νέας επιχειρηματικής δραστηριότητας εξαρτάται εν μέρει από την «ευκολία του επιχειρείν» και ότι η παράμετρος αυτή διαφέρει σημαντικά στην επικράτεια των κρατών μελών. Επ’ αυτού, η ΕτΠ κρίνει αναγκαία την ανάληψη περαιτέρω δράσης με στόχο την απλοποίηση των κανόνων και των μέσων, τον περιορισμό του διοικητικού φόρτου, τη βελτίωση των συνθηκών πλαισίωσης των επενδύσεων, καθώς και την προώθηση των επιχειρηματικών ικανοτήτων στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης·

12.

συμμερίζεται τη σημασία της «έξυπνης ανάπτυξης», η οποία αποτελεί ευκαιρία για την προαγωγή περισσότερο ανταγωνιστικών και λιγότερο ευάλωτων σε εξωγενείς κλυδωνισμούς περιφερειακών οικονομιών. Κατά συνέπεια, η ΕτΠ προτρέπει τις περιφέρειες και τους δήμους να αναπτύξουν με τρόπο ολοκληρωμένο και συνεχή πρωτοβουλίες για την τόνωση της επιχειρηματικότητας σε καινοτόμους τομείς και να επικεντρώσουν τις επενδύσεις τους σε τομείς «με μέλλον», όπως τα τρόφιμα και η γεωργία (γεωργική τεχνολογία, κτηνιατρική και τεχνολογία τροφίμων), η «πράσινη οικονομία», οι δημιουργικοί κλάδοι, οι πρωτοβουλίες για την ηλεκτρονική υγεία, ο τουρισμός, οι κοινωνικές υπηρεσίες και η λεγόμενη «ασημένια οικονομία» (silver economy). Προς τον σκοπό αυτό, η ΕτΠ καλεί την Επιτροπή να υποστηρίξει τις περιφερειακές διοικήσεις, έτσι ώστε να εφαρμόζονται αποτελεσματικά σε περιφερειακό επίπεδο οι στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης που χαράσσουν αυτές οι διοικήσεις σύμφωνα με το ενωσιακό πλαίσιο·

13.

εκτιμά ότι οι αλλαγές που σχετίζονται με την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας έχουν τεράστιο αντίκτυπο στην εργασία, με αποτέλεσμα να απαιτείται η εστίαση της προσοχής στον εκσυγχρονισμό της αγοράς εργασίας προκειμένου να επικουρηθούν οι πολίτες ως προς την αναζήτηση εργασίας και κατάρτισης προσανατολισμένης στην απόκτηση των δεξιοτήτων που επιβάλλουν οι νέες οικονομικές προκλήσεις. Η ΕτΠ επισημαίνει, εν προκειμένω, τον ζωτικό ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (στο εξής: ΕΚΤ) για την υποστήριξη ενεργών πολιτικών και, ειδικότερα, πολιτικών που αποσκοπούν στη βελτίωση των γνώσεων των εργαζομένων και της προσαρμογής τους στις κοινωνικές, τεχνολογικές και πολιτισμικές εξελίξεις·

14.

τονίζει ότι η πολιτική συνοχής προορίζει ένα ποσοστό της χρηματοδότησής της για την υποστήριξη πρωτοβουλιών στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και υπενθυμίζει ότι μία από τις συνέπειες της κρίσης είναι η σημαντική αύξηση της ανεργίας των νέων. Η ΕτΠ υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στον εν λόγω τομέα και κρίνει αναγκαίο να ενισχυθεί περαιτέρω η σύνδεση μεταξύ της πρωτοβουλίας για την απασχόληση των νέων (2) και των δράσεων που χρηματοδοτούνται από το ΕΚΤ, με ιδιαίτερη επικέντρωση στην «Εγγύηση για τη νεολαία» και στα μέσα που διευκολύνουν την πρόσβαση στην εργασία·

15.

θεωρεί ότι, λόγω της αύξησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού που έχει καταγραφεί στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, οι δημόσιες πολιτικές οφείλουν να ενισχύσουν τα μέσα υπέρ των απόρων, μεταξύ άλλων με την ανάληψη ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών και τη χρήση των πόρων της συνοχής·

16.

επιδοκιμάζει το γεγονός ότι τα αστικά θέματα κατέχουν πρωταρχικό ρόλο στην ανάλυση της 6ης έκθεσης για τη συνοχή, λαμβανομένης υπόψη της σημασίας του μητροπολιτικού φαινομένου στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία και του δυνητικού αντικτύπου από πλευράς βιωσιμότητας, αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν προβάλλεται περισσότερο η μεγάλη αναπτυξιακή καθυστέρηση μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών. Συνεπώς, εξακολουθεί να θεωρεί απαραίτητη την προαγωγή μιας γεωγραφικά ισορροπημένης και πολυκεντρικής οικονομικής ανάπτυξης μεταξύ των διαφόρων εδαφικών περιοχών, μέσω μιας δράσης εστιασμένης στην αποφασιστική αντιμετώπιση του ψηφιακού χάσματος και μιας βιώσιμης πολιτικής μεταφορών βασισμένης σε μια διαφοροποιημένη στρατηγική ανάλογα με τις εκάστοτε εδαφικές ιδιαιτερότητες·

17.

τονίζει εκ νέου τη σημασία της οικονομικής ανάπτυξης που δημιουργεί νέες οικονομικές ευκαιρίες διά της προώθησης των πηγών καθαρής και αποδοτικής ενέργειας. Η ΕτΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι τοπικές αρχές έχουν, κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, αυξήσει τις δημόσιες επενδύσεις στον τομέα του περιβάλλοντος και διαπιστώνει τη δέσμευση των ευρωπαϊκών δήμων και περιφερειών για τη μετάβαση προς μια πιο πράσινη ανάπτυξη. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕτΠ ζητεί την ενίσχυση του συμφώνου των Δημάρχων με στόχο την περαιτέρω βελτίωση και ενδυνάμωση της δέσμευσης των αυτοδιοικητικών αρχών για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής·

18.

συνιστά η πολιτική συνοχής της ΕΕ –με τους στόχους της περί οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής– να συνεχίσει και στο μέλλον να συμβάλλει σημαντικά στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Μέσω της ισχυρότερης σύνδεσης των στόχων της ανάπτυξης και της σύγκλισης, η πολιτική συνοχής θα συντελέσει στον περιορισμό των ανισοτήτων που παρατηρούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με μέλημα την επίτευξη των βασικών στόχων της στρατηγικής, και άρα στη μακροπρόθεσμη βελτίωση της ευημερίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η δυναμική αυτή απαιτείται να αξιοποιηθεί συστηματικά, κάνοντας χρήση της προσέγγισης της εταιρικής σχέσης που προβλέπεται στην πολιτική συνοχής, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι στρατηγικές που εφαρμόζονται σε περιφερειακό επίπεδο ενδείκνυνται για τις συγκεκριμένες τοπικές συνθήκες και δυνατότητες·

19.

επαναλαμβάνει το αίτημά της να μην συνυπολογίζονται οι δημόσιες δαπάνες που αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές για τη συγχρηματοδότηση των διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων στις δαπάνες που καθορίζονται στο σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης ως εθνικές ή συναφείς διαρθρωτικές δαπάνες. Η εξέλιξή αυτή θα είχε, πράγματι, ως αποτέλεσμα την αποδέσμευση πόρων για επενδύσεις επιλεγόμενες βάσει κριτηρίων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και την επιτάχυνση των διαδικασιών που σχετίζονται με τις δαπάνες·

20.

τονίζει, όπως επισημαίνεται στην έκτη έκθεση, ότι οι κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών θέτουν ως στόχο την εξασφάλιση ενός πραγματικά πολυτροπικού δικτύου σε επίπεδο ΕΕ –το οποίο θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει τους σιδηροδρόμους– τόσο με τη δημιουργία νέων υποδομών όσο και με τη βελτίωση των ήδη υφιστάμενων. Επ’ αυτού, η ΕτΠ θεωρεί απαραίτητο να υπάρχουν βιώσιμα, ανταγωνιστικά, ενεργειακά αποδοτικά και πιο φιλικά προς το περιβάλλον μέσα μεταφοράς, να ενθαρρυνθεί η διατροπικότητα, η συμπληρωματική χρήση των διαφόρων τρόπων μεταφοράς, και να υλοποιηθούν έργα υποδομής στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες (όπως π.χ. στις εξόχως απόκεντρες και στις ορεινές περιφέρειες), οι οποίες προσκρούουν σε φυσικά εμπόδια που παρακωλύουν την πρόσβασή τους στην εσωτερική αγορά και αντιμετωπίζουν προβλήματα εδαφικής συνοχής·

21.

με στόχο την αύξηση και τον προσδιορισμό του όγκου των επενδύσεων που προορίζονται για την οικονομική ανάπτυξη, η ΕτΠ προσβλέπει στη βελτίωση των συνεργειών μεταξύ των δημοσιονομικών μέσων των διαφόρων εθνικών επιπέδων διακυβέρνησης και των χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕτΠ θεωρεί προτεραιότητα την εμβάθυνση του προβληματισμού σχετικά με τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤΕ) προκειμένου να επιτευχθεί η επέκταση της εντολής τους και η ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων τους. Η ΕτΠ επισημαίνει ότι η έναρξη της περιόδου προγραμματισμού θα μπορούσε να αποτελέσει κατάλληλη ευκαιρία για τον καθορισμό χρηματοδοτήσεων της ΕΤΕπ ειδικά αφιερωμένων στην περιφερειακή ανάπτυξη, με διάρκεια και προϋποθέσεις σχεδιασμένες σύμφωνα με τις ανάγκες των αρμοδίων για τις δαπάνες διοικήσεων. Επιπλέον, κρίνεται σκόπιμο να διερευνηθεί η δυνατότητα ανάθεσης εποπτικού ρόλου στην ΕΤΕπ για συγκεκριμένες επενδύσεις που προωθούνται από τις αυτοδιοικητικές αρχές. Το χρηματοδοτικό όργανο της Ένωσης θα μπορούσε, ειδικότερα, να αξιολογεί την ποιότητα και τη συνεκτικότητα των εν λόγω επενδύσεων σε σχέση με τις μείζονες ευρωπαϊκές στρατηγικές επιλογές με στόχο, μεταξύ άλλων, την προνομιακή μεταχείριση των δανείων που απαιτούνται για την υλοποίησή τους στο πλαίσιο του συμφώνου Σταθερότητας.

22.

επαναλαμβάνει την ανησυχία της σχετικά με τον κίνδυνο υπονόμευσης, εξαιτίας των μακροοικονομικών προϋποθέσεων, της αποτελεσματικότητας και της χρησιμότητας των διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων από την εφαρμογή των μακροοικονομικών πολιτικών των κρατών μελών·

23.

καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει σε ποιο βαθμό οι απαιτήσεις που απορρέουν από τις εκ των προτέρων προϋποθέσεις συνέβαλαν στις σημαντικές καθυστερήσεις που σημειώθηκαν τόσο κατά τη σύναψη των συμφωνιών εταιρικής σχέσης όσο και στο πλαίσιο των επιχειρησιακών προγραμμάτων·

24.

επισημαίνει ότι οι δείκτες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών –οι οποίοι εισήχθησαν από την επονομαζόμενη νομοθετική «δέσμη των έξι μέτρων»– είναι αποκλειστικά οικονομικής φύσεως. Η ΕτΠ ζητεί να λαμβάνονται επίσης υπόψη εδαφικοί, περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί δείκτες, κατά την έννοια των πρωταρχικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», στον πίνακα επιδόσεων που χρησιμοποιεί η Επιτροπή προκειμένου να αποφασίσει σχετικά με τη διαβίβαση έγκαιρης προειδοποίησης προς ένα κράτος μέλος ή, στις σοβαρότερες περιπτώσεις, σχετικά με την έναρξη της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών. Η ΕτΠ είναι της γνώμης ότι η στενή συσχέτιση των οικονομικών και δημοσιονομικών στόχων με την πολιτική συνοχής θα μπορούσε να αποδυναμώσει την εφαρμογή των μέτρων προς όφελος της εδαφικής συνοχής·

25.

ζητά να τηρούνται με μεγαλύτερη συνέπεια οι διατάξεις του άρθρου 174 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) ως προς την εδαφική συνοχή και δη στις «αγροτικές περιοχές, τις περιοχές που συντελείται βιομηχανική μετάβαση και τις περιοχές που πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά προβλήματα, όπως οι υπερβόρειες περιοχές που είναι ιδιαίτερα αραιοκατοικημένες και οι νησιωτικές, διασυνοριακές και ορεινές περιοχές». Κρίνεται επίσης σκόπιμη η συνεκτίμηση και άλλων δημογραφικών προκλήσεων που έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις περιφέρειες, όπως η συρρίκνωση, η γήρανση και η εκτεταμένη διασπορά του πληθυσμού. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει, κατά την εφαρμογή της πολιτικής συνοχής, ιδιαίτερη σημασία στις πλέον μειονεκτούσες περιοχές από γεωγραφική και δημογραφική άποψη.

26.

υπογραμμίζει την ουσιαστική στήριξη που παρέχει η πολιτική συνοχής ως κινητήρια δύναμη ανάπτυξης και αλλαγής στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες για τις οποίες απαιτούνται μακροπρόθεσμες συνεχείς προσπάθειες·

27.

ζητεί επίσης να επιδειχθεί μεγαλύτερης προσοχή στις ιδιαιτερότητες και τους περιορισμούς των εξόχως απόκεντρων περιφερειών (ΕΑΠ), δυνάμει του άρθρου 349 της ΣΛΕΕ, κατά τη χάραξη και την υλοποίηση της πολιτικής για τη συνοχή·

28.

θεωρεί ότι, υπό το πρίσμα των διαφορών που προκύπτουν όσον αφορά τον βαθμό καινοτομίας, η εδαφική διάσταση απαιτείται να συνεκτιμηθεί πλήρως στη διαδικασία χάραξης και υλοποίησης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Προς τον σκοπό αυτό, εκτιμά ότι η ανάθεση σημαντικότερου ρόλου στις τοπικές και περιφερειακές αρχές θα συνέβαλε στη διεύρυνση του πεδίου των αρμοδιοτήτων τους, διευκολύνοντας έτσι την αποτελεσματικότερη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις επενδύσεις προτεραιότητας, και συνιστά τον καθορισμό περιφερειακών δεικτών για την παρακολούθηση της συντελούμενης προόδου·

29.

εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η έκτη έκθεση σχετικά με την πολιτική συνοχής δεν περιέχει σαφή αξιολόγηση του εδαφικού αντίκτυπου των τομεακών πολιτικών της ΕΕ στην πολιτική συνοχής. Λαμβανομένης υπόψη της αλληλεξάρτησης μεταξύ της πολιτικής συνοχής και των άλλων τομεακών πολιτικών, η ΕτΠ προτείνει στην Επιτροπή να συμπεριλάβει ένα ειδικό κεφάλαιο για το συγκεκριμένο θέμα στην εν λόγω έκθεση, ακριβώς όπως συνέβαινε κατά το παρελθόν και σύμφωνα με τις διατάξεις της ΣΛΕΕ που επιβάλλουν στις πολιτικές της ΕΕ την υποχρέωση να προάγουν τη συνοχή στην Ευρώπη·

30.

υπενθυμίζει τη σημασία που έχει η υιοθέτηση εργαλείων αξιολόγησης του εδαφικού αντικτύπου των διαφόρων πολιτικών, με πρωταρχικό σκοπό την εξέταση των εδαφικών επιπτώσεων που επισύρουν οι ευρωπαϊκές πολιτικές για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές και την περαιτέρω προβολή των εν λόγω επιπτώσεων κατά τη νομοθετική διαδικασία·

31.

προσβλέπει, ως εκ τούτου, στη διαμόρφωση ενός άξονα εδαφικών προτεραιοτήτων στο πλαίσιο των επιχειρησιακών προγραμμάτων, με ταυτόχρονη συμπερίληψη των θεματικών πεδίων που σχετίζονται με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», προκειμένου να είναι η εδαφική συνοχή σε θέση να διασφαλίσει μια εδαφική διάρθρωση ισορροπημένη και ικανή να επιτύχει την αλληλεξάρτηση μεταξύ των διαφόρων περιφερειών·

32.

υπενθυμίζει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τις προηγούμενες εργασίες της με θέμα «Πέραν του ΑΕΠ» και την ανάγκη οξυδερκέστερης εξέτασης των περιφερειακών προκλήσεων (όσον αφορά π.χ. τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να υποστηριχθούν έργα ΤΠΕ και ευρυζωνικών συνδέσεων υψηλής ταχύτητας μέσω του ΕΤΠΑ). Θεωρεί ότι η εξάρτηση από το ΑΕΠ μιας περιφέρειας παρουσιάζει σειρά αδυναμιών που υπονομεύουν την αξιοπιστία της πολιτικής συνοχής, ιδιαίτερα όσον αφορά την ταξινόμηση των περιοχών και την κατανομή των πόρων των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων (ΕΔΕΤ)·

33.

ενθαρρύνει, ενόψει της ταχείας εφαρμογής των προγραμμάτων, την υιοθέτηση δράσεων για την απλοποίηση και τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών πρόσβασης στη χρηματοδότηση της ΕΕ, διαχείρισης των έργων και των εποπτικών μηχανισμών, με μέλημα τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας·

34.

καλεί τις αρμόδιες αρχές να καταβάλουν ιδιαίτερες προσπάθειες για την εναρμόνιση και την ορθή μεταφορά στην εθνική νομοθεσία των βασικών οριζόντιων κανόνων που αποτελούν το υπόβαθρο της διαχείρισης των πόρων της πολιτικής για τη συνοχή και ιδιαίτερα των κανόνων που διέπουν τις δημόσιες συμβάσεις (3)·

35.

είναι της γνώμης ότι η Επιτροπή θα πρέπει να αποτρέψει τη μετατροπή του υπερβολικού γραφειοκρατικού φόρτου σε τροχοπέδη για την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων. Η Επιτροπή καλείται να επανεξετάσει την πρακτική σύμφωνα με την οποία επιβάλλονται στα αποτελεσματικότερα επιχειρησιακά προγράμματα οι ίδιες γραφειοκρατικές επιβαρύνσεις με τα προγράμματα που εμφανίζουν υψηλά ποσοστά σφαλμάτων ή περιπτώσεων απάτης. Επιπλέον, η Επιτροπή των Περιφερειών προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την ταχεία έγκριση των επιχειρησιακών προγραμμάτων, με στόχο να δρομολογηθεί η νέα περίοδος προγραμματισμού το συντομότερο δυνατό·

36.

συμμερίζεται, όπως επισημαίνεται άλλωστε στην έκθεση, την ανάγκη επικέντρωσης των διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων σε περιορισμένο αριθμό στόχων με μέλημα τη μεγιστοποίηση του εδαφικού τους αντικτύπου. Η ΕτΠ εκφράζει, πάντως, την ανησυχία της για την απουσία ευελιξίας κατά την επιλογή των θεματικών στόχων, οι οποίοι οφείλουν ωστόσο να καθορίζονται βάσει των ιδιαιτεροτήτων και των αναγκών των διαφόρων εδαφικών περιοχών·

37.

ανησυχεί για την αποδυνάμωση της αρχής της προσθετικότητας κατά την περίοδο 2014-2020, κατά την οποία η επαλήθευση απαιτείται μόνο σε 14 κράτη μέλη, και θα ήθελε να ζητήσει από την Επιτροπή να αξιολογήσει την εφαρμογή της αρχής αυτής σε ολόκληρη την ΕΕ, προκειμένου να αποφευχθεί η χρησιμοποίηση των ΕΔΕΤ ως υποκατάστατου για τις επενδύσεις των κρατών μελών·

38.

διαφωνεί με τη δημιουργία κοινοτικού αποθεματικού επίδοσης σε εθνικό επίπεδο διότι ο εν λόγω μηχανισμός θα μπορούσε να οδηγήσει στον καθορισμό στόχων με πενιχρά αποτελέσματα που επιτυγχάνονται εύκολα. Η ΕτΠ θεωρεί ότι μία από τις μείζονες προκλήσεις που τίθενται όσον αφορά το πλαίσιο επιδόσεων συνίσταται στη διαμόρφωση φιλόδοξων ποσοτικών στόχων και δεικτών, οι οποίοι να είναι συγχρόνως και εφικτοί·

39.

υπενθυμίζει ότι οι δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις μειώθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, φθάνοντας ακόμη και σε αρνητικά σημεία σε ορισμένα κράτη. Οι δημοσιονομικοί περιορισμοί και οι περικοπές δαπανών έχουν υπονομεύσει σοβαρά τις επενδύσεις σε τομείς που μπορούν να τονώσουν την οικονομική ανάπτυξη. Κατόπιν τούτου, η ΕτΠ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει προσεκτικά, με παράλληλη συνεκτίμηση των δυνητικών συνεπειών για την απασχόληση και την ανάπτυξη, τις περιπτώσεις στις οποίες θα γίνονται δημοσιονομικές διορθώσεις ή αναστολές πληρωμών·

40.

προτρέπει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να επισπεύσουν τις διαπραγματεύσεις και τις διαδικασίες για την έγκριση των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και των επιχειρησιακών προγραμμάτων, τονίζει τη σημασία των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων για τις επενδυτικές δραστηριότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών και, ως εκ τούτου, καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να συνεργαστούν στενά προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα των εν λόγω διαδικασιών και να περιοριστεί ο αρνητικός αντίκτυπος περαιτέρω καθυστερήσεων στο διάστημα που μεσολαβεί μέχρι την έναρξη της νέας περιόδου χρηματοδότησης·

41.

καλεί την Επιτροπή να καθορίσει μορφές διοικητικής συνδρομής εστιασμένες σε βασικά ζητήματα, όπως ο προσδιορισμός των στόχων των παρεμβάσεων, η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους με τη χρήση ενδεδειγμένων δεικτών και ο καθορισμός των ενεργειών παρακολούθησής τους. Το ζητούμενο είναι να εξασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή των εν λόγω δράσεων μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων διοικήσεων και να προαχθεί η διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής διοικητικής νοοτροπίας βασιζόμενης στην παρακολούθηση των υλοποιούμενων δράσεων και στην αξιολόγησή τους. Με το ίδιο σκεπτικό, η ΕτΠ θεωρεί σημαντική την εξασφάλιση αρωγής προς τις αυτοδιοικητικές αρχές για την ανάληψη πρωτοβουλιών «χρηματοοικονομικής τεχνικής» που είναι ζωτικής σημασίας για τον πολλαπλασιασμό των πόρων και των επενδύσεων, καθώς και για τις δημόσιες συμβάσεις που θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο από τη δημόσια διοίκηση ως μέσο περαιτέρω προώθησης της καινοτομίας και της δημιουργικότητας·

42.

είναι πεπεισμένη ότι ο κώδικας δεοντολογίας για την εταιρική σχέση ενισχύει, επί της μορφής και επί της ουσίας, τη συμμετοχή στις δραστηριότητες προγραμματισμού σχετικά με τις εδαφικές περιοχές και έχει ζωτική σημασία τόσο για την ενδυνάμωση της επίδρασης που ασκεί η πολιτική συνοχής όσο και για την παγίωση του αντικτύπου της. Η ΕτΠ παροτρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ελέγξει τον τρόπο εφαρμογής του κώδικα δεοντολογίας στις εκάστοτε ισχύουσες νομικές διατάξεις προκειμένου να διασφαλίσει την ευρεία και διαφανή συμμετοχή των τοπικών ενδιαφερομένων φορέων διότι, χωρίς την πλήρη συμμετοχή των εν λόγω φορέων στην προετοιμασία των εγγράφων προγραμματισμού, η συμμετοχή τους στο στάδιο της εφαρμογής θα είναι λιγότερο αποτελεσματική, ιδίως όσον αφορά την εργαλεία που προϋποθέτουν συμμετοχικό προγραμματισμό από τα διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης·

43.

σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία η πλήρης νομιμοποίηση της ακολουθούμενης πολιτικής και η εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης απαιτούν την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση των πολιτών σχετικά τόσο με τα αποτελέσματα των έργων που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία όσο και με τις επιπτώσεις των ενωσιακών πολιτικών στην επικράτειά τους, η ΕτΠ επισημαίνει ότι –στην έκτη έκθεση– δεν επιδεικνύεται συγκεκριμένη προσοχή στις παραμέτρους της επικοινωνίας και της ενημέρωσης. Εν προκειμένω, η ΕτΠ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν για τη μεγαλύτερη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στις ενημερωτικές εκστρατείες, με στόχο την ευρύτερη διάδοση των πληροφοριών σχετικά με την πολιτική συνοχής μεταξύ των πολιτών. Παράλληλα και μεταξύ άλλων με την πλήρη χρήση των εργαλείων της πληροφορικής– η ΕτΠ συμμερίζεται την ανάγκη να τεθούν σε εφαρμογή οι διατάξεις που προκρίνουν τη διαφάνεια των παρεχόμενων κονδυλίων και των αναμενόμενων αποτελεσμάτων και, συγχρόνως, να ενισχυθεί περαιτέρω η χρήση των συλλεγόμενων πληροφοριών («ανοικτών δεδομένων») για την εκπλήρωση των στόχων που θεωρούνται περισσότερο χρήσιμοι και επωφελείς για τους πολίτες·

44.

λαμβανομένου υπόψη ότι, από την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013 και εντεύθεν, η ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία συνιστά ξεχωριστό στόχο της πολιτικής περί συνοχής, η ΕτΠ εκτιμά ότι η έκθεση για τη συνοχή δεν της αποδίδει τη δέουσα προσοχή. Η πτυχή της διασυνοριακής συνεργασίας είναι εκείνη που επηρεάζει κατά πρώτο λόγο τη συνοχή των διασυνοριακών περιφερειών. Προτείνει, λοιπόν, στο μέλλον, η έκθεση για τη συνοχή να περιλαμβάνει αξιολόγηση της συνοχής μεταξύ διασυνοριακών περιφερειών της Ευρώπης, με ανάλυση των κυριότερων προβλημάτων τους, καθώς και αξιολόγηση του αντικτύπου των επιχειρησιακών προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας. Θα ήταν σκόπιμο να αποδίδεται μεγαλύτερη προσοχή στον μηχανισμό αυτό, κυρίως επειδή προωθεί τις εταιρικές σχέσεις και τις ανταλλαγές εμπειριών μεταξύ των διοικήσεων των διαφόρων κρατών μελών, και αποβλέπει στη μετάβαση σε ένα διοικητικό σύστημα εδραζόμενο ολοένα και περισσότερο σε κοινές αξίες και πρακτικές·

45.

διαπιστώνει με λύπη ότι ο ζωτικός ρόλος που διαδραματίζει η πολιτική συνοχής για την υποστήριξη των μακροπεριφερειακών στρατηγικών δεν αναπτύσσεται περαιτέρω στην 6η έκθεση για τη συνοχή·

46.

απευθύνει έκκληση για τον στενότερο συντονισμό της πολιτικής συνοχής με την πολιτική γειτονίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και για την καλύτερη αξιολόγηση και διάδοση των αποτελεσμάτων των αναλαμβανόμενων έργων·

47.

συνιστά τη δημιουργία «Συμβουλίου πολιτικής συνοχής», απαρτιζόμενου από τους υπουργούς που είναι αρμόδιοι για την πολιτική συνοχής στο εκάστοτε αρμόδιο επίπεδο διακυβέρνησης των κρατών μελών. Η ΕτΠ θεωρεί ότι το εν λόγω Συμβούλιο θα μπορούσε να προβάλει περισσότερο και να εξασφαλίσει έναν αδιάλειπτο πολιτικό διάλογο σχετικά με τη συνοχή. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕτΠ δηλώνει πρόθυμη να συμμετάσχει ενεργά στις διάφορες πολιτικές συζητήσεις με θέμα τη δημιουργία της προαναφερθείσας δομής, προκειμένου να διασφαλίσει την πλήρη συνεκτίμηση των απόψεων των τοπικών και περιφερειακών αρχών (4).