15.1.2015   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 12/48

Εισηγητής:

ο κ. Adamczyk

1.1

Η ΕΟΚΕ θα πρέπει να προαγάγει ενεργά την πολιτική, κοινωνική και οικονομική ολοκλήρωση της Ουκρανίας, μεταξύ άλλων με την εξεύρεση ειρηνικής λύσης στη σημερινή σύγκρουση στις περιφέρειες Donetsk και Lugansk. Οι δραστηριότητες της ΕΟΚΕ στην Ουκρανία θα υποστηρίξουν τη διαδικασία εκδημοκρατισμού, εδαφικής ακεραιότητας και κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου όλων των νόμιμων και αντιπροσωπευτικών ενδιαφερόμενων φορέων.

1.2

Η ΕΟΚΕ έχει πρόθεση να καλέσει ευρύ φάσμα εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών της Ουκρανίας να συμμετάσχουν στη συνεργασία και να συμπεριλάβει ακόμα και εκείνους που εκφράζουν επιφυλάξεις ή είναι ανοιχτά εχθρικοί στην πρόσφατη πολιτική μετάβαση και την αποκατάσταση των σχέσεων με την ΕΕ.

1.3

Συνιστάται επίσης να αναπτυχθεί περαιτέρω η συνεργασία σε διμερή βάση μεταξύ των οργανώσεων-εταίρων στην ΕΕ και την Ουκρανία και να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην ανάπτυξη ικανοτήτων, τις βέλτιστες πρακτικές και την ενίσχυση του κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου.

1.4

Σύμφωνα με τις διατάξεις της Συμφωνίας Σύνδεσης, η ΕΟΚΕ θα πρέπει να συμβάλει στη δημιουργία μιας κοινής πλατφόρμας της κοινωνίας των πολιτών, η οποία θα αποτελείται από μέλη της ΕΟΚΕ και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών της Ουκρανίας. Ένας παρόμοιος φορέας θα συσταθεί με βάση τις διατάξεις της Συμφωνίας για μια σφαιρική και σε βάθος ζώνη ελευθέρων συναλλαγών (DCFTA), έτσι ώστε να εκπληρωθεί η απαίτηση να συσταθεί ένας εποπτικός μηχανισμός για λογαριασμό της κοινωνίας των πολιτών. Οι δύο φορείς θα πρέπει να συνεργάζονται όσο το δυνατόν στενότερα.

1.5

Η ΕΟΚΕ θα αναπτύξει ενημερωτικές δραστηριότητες σχετικά με τον αντίκτυπο της υλοποίησης της Συμφωνίας Σύνδεσης από την Ουκρανία, καθώς και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, τα θεσμικά όργανα και το κοινοτικό κεκτημένο.

1.6

Το καθεστώς θεωρήσεων για τους Ουκρανούς πολίτες θα πρέπει να αρθεί όσο το δυνατόν συντομότερα, για την ενίσχυση των επαφών μεταξύ των λαών και τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης.

1.7

Η ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας θα πρέπει να συμπεριληφθεί επίσημα στο θεματολόγιο της ΕΕ.

2.1

Τα δραματικά γεγονότα που συντάραξαν πρόσφατα την Ουκρανία ξεκίνησαν με την αντίδραση του κοινού στην απόφαση της κυβέρνησης να αναστείλει τις διευθετήσεις για την υπογραφή μιας Συμφωνίας Σύνδεσης στο πλαίσιο της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης.

2.2

Εκτός από τη σύναψη Συμφωνιών Συνδέσεων, οι οποίες θα αντικαταστήσουν τις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, η διμερής πτυχή της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης στοχεύει επίσης να διευκολύνει καθεστώτα απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης και να αναπτύξει την τομεακή συνεργασία, στο πλαίσιο της οποίας δίνεται η ευκαιρία στις χώρες-εταίρους να συμμετάσχουν στα κοινοτικά προγράμματα και οργανισμούς. Περιλαμβάνει επίσης ένα πρόγραμμα για τη «Συνολική Ενίσχυση των Θεσμών», το οποίο έχει ως στόχο τη βελτίωση της διοικητικής ικανότητας των χωρών-εταίρων να υλοποιούν μεταρρυθμίσεις και διατάξεις των Συμφωνιών Σύνδεσης. Η πολυμερής διάσταση της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης βασίζεται σε τέσσερις πολυμερείς πλατφόρμες («Δημοκρατία, χρηστή διακυβέρνηση και σταθερότητα», «Οικονομική ολοκλήρωση και σύγκλιση με τις πολιτικές της ΕΕ», «Ενεργειακή ασφάλεια» και «Επαφές μεταξύ των λαών») για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των χωρών-εταίρων και μεταξύ των ίδιων των χωρών-εταίρων.

2.3

Μια από τις προτεραιότητες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης είναι να εξασφαλίσει τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην υλοποίησή της, τόσο στις χώρες-εταίρους όσο και στην ΕΕ. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, τον Νοέμβριο του 2009 συστάθηκε το φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, με τη συμμετοχή της ΕΟΚΕ.

2.4

Ωστόσο, η πολιτική της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης βρίσκεται πλέον σε κομβικό σημείο, λόγω της απρόβλεπτης αλλαγής πλεύσης ορισμένων χωρών όσον αφορά τις δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει, καθώς και τα δραματικά γεγονότα στην Ουκρανία. Οι δυσκολίες με τις οποίες ήρθε αντιμέτωπη η Ανατολική Εταιρική Σχέση το περασμένο έτος σε χώρες οι οποίες μέχρι τότε είχαν επιτύχει τη μεγαλύτερη πρόοδο προς την υπογραφή Συμφωνιών Σύνδεσης οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις ενέργειες της Ρωσίας, η οποία προσπαθεί να αποτρέψει την εγκαθίδρυση στενότερων δεσμών μεταξύ των χωρών-εταίρων και της ΕΕ.

2.4.1

Παρά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με την Αρμενία για τη Συμφωνία Σύνδεσης, συμπεριλαμβανομένης της σφαιρικής και σε βάθος συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών, τα εν λόγω έγγραφα δεν μονογραφήθηκαν, καθώς η Αρμενία δήλωσε τον Σεπτέμβριο του 2013 ότι προτίθεται να προσχωρήσει στην Ευρασιατική Τελωνειακή Ένωση, την οποία δρομολόγησε η Ρωσία.

2.4.2

Παρά την άσκηση πίεσης από την πλευρά της Ρωσίας και την απώλεια δύο επαρχιών (της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσετίας), οι οποίες βρίσκονται επί του παρόντος υπό ρωσικό έλεγχο, η Γεωργία παραμένει προσηλωμένη στην πορεία της προς την Ευρώπη και εξασφάλισε τη μονογραφή της Συμφωνίας Σύνδεσης, συμπεριλαμβανομένης της σφαιρικής και σε βάθος συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών, στη σύνοδο κορυφής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης στο Βίλνιους τον Νοέμβριο του 2013, η οποία και υπεγράφη στη συνέχεια τον Ιούνιο του 2014.

2.4.3

Η Μολδαβία, η οποία και αυτή υπέγραψε τη Συμφωνία Σύνδεσης που μονογραφήθηκε στο Βίλνιους, υφίσταται και αυτή πιέσεις από τη Ρωσία, οι ένοπλες δυνάμεις της οποίας σταθμεύουν στην Υπερδνειστερία και έχουν τον έλεγχο της περιοχής. Ακόμη, με την υποστήριξη της Ρωσίας, πραγματοποιήθηκε στο αυτόνομο έδαφος της Γκαγκαουζίας παράνομο δημοψήφισμα (με θετικό αποτέλεσμα) για προσχώρηση στην Ευρασιατική Τελωνειακή Ένωση.

2.4.4

Η ιδιότητα του μέλους στον ΠΟΕ αποτελεί προϋπόθεση για την έναρξη διαπραγματεύσεων με στόχο τη σύναψη σφαιρικής και σε βάθος συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών. Δεδομένου ότι το Αζερμπαϊτζάν και η Λευκορωσία δεν είναι μέλη του ΠΟΕ, δεν μπορούν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις. Επιπλέον, λόγω του σοβαρού δημοκρατικού ελλείμματος στη Λευκορωσία, η διμερής πολιτική της ΕΕ αναφορικά με αυτή τη χώρα παραμένει στο επίπεδο του κριτικού διαλόγου.

2.4.5

Η Ουκρανία είναι το μεγαλύτερο και σημαντικότερο μετασοβιετικό κράτος μετά τη Ρωσία. Η επιλογή της να ακολουθήσει τη φιλοευρωπαϊκή οδό οδήγησε τόσο σε απώλεια του ελέγχου στην Κριμαία και τη Σεβαστούπολη, τις οποίες προσάρτησε η Ρωσία, όσο και σε περαιτέρω ενέργειες δολιοφθοράς και ανατροπής του καθεστώτος από τη Ρωσία. Οι ενέργειες της Ρωσίας αποτελούν ιδιαίτερα δραματικό παράδειγμα εξωτερικής παρέμβασης που απειλεί την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία της Ουκρανίας και έχει καταστρεπτικές επιπτώσεις για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Αυτές οι ενέργειες δεν συνιστούν μόνο σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου, αλλά αντίκεινται σε δύο αρχές που αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο των ειρηνικών σχέσεων μεταξύ ανεξάρτητων κρατών, ήτοι, ότι τα σύνορα δεν πρέπει να μεταβάλλονται με τη χρήση βίας και ότι τα έθνη πρέπει να μπορούν να λάβουν αποφάσεις σχετικά με το μέλλον τους δυνάμει των κυριαρχικών τους δικαιωμάτων και δίχως εξωτερική παρέμβαση.

3.1

Η Πορτοκαλί Επανάσταση του 2004 συνέβαλε στη διαδικασία εκδημοκρατισμού σε μεγάλη κλίμακα, στην καθιέρωση κράτους δικαίου στην Ουκρανία- έστω και για ορισμένη περίοδο -και στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, κεκτημένο που δεν έχει θιγεί μέχρι στιγμής. Αυτό συνοδεύτηκε από στενότερες σχέσεις με την ΕΕ.

3.1.1

Το 2005 υιοθετήθηκε το σχέδιο δράσης ΕΕ-Ουκρανίας με βάση τη Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας ΕΕ-Ουκρανίας του 1998. Το 2007 ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη Συμφωνίας Σύνδεσης. Η υιοθέτηση της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης τον Μάιο του 2009 έδωσε νέα ώθηση σε αυτή τη συνεργασία.

3.1.2

Η σύσφιξη των σχέσεων και η πραγματική συνεργασία σε πολλούς τομείς, καθώς και ο ενθουσιασμός μετά την Πορτοκαλί Επανάσταση είχαν ως αποτέλεσμα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού και πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να πιστεύουν ότι η προοπτική προσχώρησης της Ουκρανίας στην ΕΕ ήταν προδιαγεγραμμένη και ότι η προσχώρηση εξαρτάτο μόνο από το χρονοδιάγραμμα και τον ρυθμό αλλαγής και προσαρμογής στα ευρωπαϊκά πρότυπα.

3.1.3

Η Ανατολική Εταιρική Σχέση δεν οδήγησε όμως στην αναμενόμενη μακροπρόθεσμη προοπτική προσχώρησης στην ΕΕ, πράγμα που προκάλεσε απογοήτευση στους υποστηρικτές του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της χώρας. Η κατάσταση επιδεινώθηκε με τη σταδιακή εγκατάλειψη ορισμένων από τα οφέλη της δημοκρατίας που είχαν κατοχυρωθεί από την Πορτοκαλί Επανάσταση, τη χειροτέρευση της οικονομικής κατάστασης και την όξυνση των κοινωνικών προβλημάτων.

3.1.4

Η απογοήτευση του κοινού, η οποία εκφράστηκε με την αδιαφορία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, επιδεινώθηκε με τη διαμάχη μεταξύ των ηγετών της Πορτοκαλί Επανάστασης, του Προέδρου Viktor Yushchenko και της Πρωθυπουργού Yulia Tymoshenko. Η εν λόγω διαμάχη είχε ως αποτέλεσμα ορισμένες φορές να παραλύει η διαδικασία λήψης αποφάσεων, λόγω των αναποτελεσματικών διατάξεων του ουκρανικού Συντάγματος. Η παγκόσμια οικονομική κρίση και οι πολιτικές του Προέδρου Yanukovich (ο οποίος εξελέγη το 2010) επιδείνωσαν ακόμα περισσότερο την κατάσταση.

3.2

Η ΕΟΚΕ επιδιώκει εδώ και καιρό μια ενεργό πολιτική συνεργασίας με την Ουκρανία. Ωστόσο, η επιδείνωση του πολιτικού και κοινωνικού κλίματος και η απογοήτευση των οργανώσεων-εταίρων λόγω της έλλειψης προοπτικών προσχώρησης είχαν ως αποτέλεσμα να μείνουν στάσιμες οι σχέσεις το 2011-2012, να παγώσουν οι δραστηριότητες από Ουκρανικής πλευράς και να μειωθεί το ενδιαφέρον για τη σύσφιξη των σχέσεων.

3.3

Με τη μονογραφή της Συμφωνίας Σύνδεσης τον Δεκέμβριο του 2012, τις εντατικές προσπάθειες που καταβλήθηκαν και τις διαπραγματεύσεις που διεξήχθησαν με στόχο την υπογραφή της Συμφωνίας στη σύνοδο κορυφής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης τον Νοέμβριο του 2013, αναζωπυρώθηκε το ενδιαφέρον για συνεργασία με τους Ουκρανούς εταίρους μας και προωθήθηκε εκ νέου η σύσφιξη των σχέσεων με την ΕΟΚΕ.

3.4

Ωστόσο, αυτές οι ανανεωμένες επαφές έδειξαν ότι οι απόψεις των κοινωνικών εταίρων, τόσο από την πλευρά των εργοδοτών, όσο και των συνδικάτων, διίσταντο ως προς το ζήτημα της υπογραφής της Συμφωνίας Σύνδεσης. Πάντως, ευρύτατο φάσμα ΜΚΟ και εκπροσώπων άλλων κλάδων παρουσίασαν ένα σχετικά ενωμένο, φιλοευρωπαϊκό μέτωπο.

3.5

Ανεξάρτητα από τη θέση που υιοθέτησαν και το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων για την υπογραφή της Συμφωνίας Σύνδεσης που πρόβλεψαν, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κυβερνητικοί εκπρόσωποι εξεπλάγησαν από το γεγονός ότι η ουκρανική κυβέρνηση και οι διοικητικές υπηρεσίες της προεδρίας διέκοψαν τις διαπραγματεύσεις και ανέστειλαν τις προετοιμασίες για την υπογραφή της Συμφωνίας.

3.6

Το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις διακόπηκαν αιφνιδίως, χωρίς προφανή λόγο, μερικές ημέρες πριν από τη σύνοδο κορυφής στο Βίλνιους, καθώς και η απροσδόκητη πρόταση εκ μέρους της ουκρανικής κυβέρνησης κάθε περαιτέρω διαπραγμάτευση με την ΕΕ να διεξαχθεί με τη συμμετοχή της Ρωσίας, οδήγησε στην ταχεία κινητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών της Ουκρανίας, η οποία τάχθηκε απερίφραστα υπέρ του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της Ουκρανίας.

3.7

Το κίνημα «EuroMaidan» ήταν πιθανότητα η μεγαλύτερη διαδήλωση στην ιστορία υπέρ της προσχώρησης στην Ένωση, καθώς και η χρονικά εκτενέστερη που έχει διεξαχθεί ποτέ με τέτοια απόλυτη πεποίθηση. Σε μεταγενέστερο στάδιο, σε αυτούς τους διαδηλωτές προστέθηκαν άλλοι με πολιτικά αιτήματα για αλλαγή καθεστώτος. Το καθεστώς αντέδρασε καταστέλλοντας βίαια τις διαδηλώσεις, με αποτέλεσμα την απώλεια ανθρώπινων ζωών. Οι διαδηλώσεις οδήγησαν σε πολιτικές αλλαγές, οι οποίες χρησίμευσαν ως πρόφαση για περαιτέρω δραματικές και τραγικές εξελίξεις.

3.8

Σήμερα, μετά την επιτυχή διεξαγωγή προεδρικών εκλογών, είναι σαφές ότι η σύσφιξη των σχέσεων με την ΕΕ αποτελεί μια από τις προτεραιότητες του νέου καθεστώτος. Αυτή η αλλαγή προσανατολισμού πρέπει να θεωρηθεί ως τεράστια επιτυχία του «EuroMaidan» και της κοινωνίας των πολιτών της Ουκρανίας. Απομένει να διαπιστωθεί κατά πόσον η γενική κατάσταση θα σταθεροποιηθεί στο σύνολο της επικράτειας της Ουκρανίας και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών θα ωφεληθούν από αυτόν τον πολιτικό μετασχηματισμό.

3.9

Η στάση έναντι των πολιτικών αλλαγών και οι απόψεις της κοινωνίας των πολιτών της ανατολικής Ουκρανίας σχετικά με αυτές θα παραμένουν ασαφείς όσο διάστημα δρουν στην περιοχή ένοπλοι μισθοφόροι και ομάδες ανταρτών και απειλείται η ελευθερία της έκφρασης. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι και η ανατολική Ουκρανία εκπροσωπήθηκε στο «EuroMaidan».

4.1

Η Συμφωνία Σύνδεσης ΕΕ-Ουκρανίας εμπίπτει σε ένα νέο είδος συμφωνιών που συνάπτονται προκειμένου να ωφεληθούν οι χώρες που συνεργάζονται εντός του πλαισίου της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, και προβλέπει την ανάπτυξη της συνεργασίας με δεσμευτικές διατάξεις σε σχεδόν όλους τους τομείς. Η Συμφωνία Σύνδεσης καθορίζει ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για την Ουκρανία, με βάση την πλήρη εναρμόνιση της νομοθεσίας της στα ευρωπαϊκά πρότυπα.

4.2

Εκτός από τη σφαιρική και σε βάθος συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών — η οποία είναι εμπορική συμφωνία με σημαντικό αντίκτυπο στα πρότυπα και τις ρυθμίσεις — οι βασικοί τομείς συνεργασίας αφορούν τη δικαιοσύνη, το κράτος δικαίου, την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, την κοινωνική πολιτική, τα ίσα δικαιώματα και ευκαιρίες, την προστασία των καταναλωτών, τη βιομηχανική πολιτική και την επιχειρηματικότητα, την ενέργεια, τις μεταφορές και το περιβάλλον. Η υλοποίηση της Συμφωνίας Σύνδεσης με τη σφαιρική και σε βάθος συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών συνεπάγεται ότι η Ουκρανία θα πρέπει να εναρμονίσει την εθνική νομοθεσία της με το 85 % περίπου του εμπορικού και οικονομικού κοινοτικού κεκτημένου.

4.3

Η Συμφωνία Σύνδεσης υπεγράφη στις 27 Ιουνίου 2014 και επικυρώθηκε εν συνεχεία από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας στις 16 Σεπτεμβρίου, πράγμα που επιτρέπει την προσωρινή εφαρμογή τους πριν ακόμα να επικυρωθεί από το σύνολο των 28 κρατών μελών της ΕΕ. Ωστόσο, η εφαρμογή του μέρους της συμφωνίας που αφορά τη Σφαιρική και σε βάθος συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών αναβάλλεται για το τέλος της επόμενης χρονιάς. Η ΕΕ θα συνεχίσει παρ' όλα αυτά να εφαρμόζει χαλαρούς κανόνες εμπορίου για αγαθά που προέρχονται από την Ουκρανία.

4.3.1

Η υλοποίηση της Συμφωνίας προβλέπει τη δημιουργία μιας πλατφόρμας της κοινωνίας των πολιτών ως ενός κοινού φόρουμ ανταλλαγής απόψεων, η οποία θα αποτελείται από μέλη της ΕΟΚΕ και εκπροσώπους της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών της Ουκρανίας. Δεδομένου του ευρέος φάσματος ζητημάτων που καλύπτει η Συμφωνία Σύνδεσης, η Πλατφόρμα πρέπει να είναι όσο πιο αντιπροσωπευτική της κοινωνίας των πολιτών και ως εκ τούτου θα πρέπει να περιλαμβάνει εκπροσώπους τόσο των κοινωνικών εταίρων όσο και διαφόρων άλλων συμφερόντων.

4.3.2

Εκτός από φόρουμ ανταλλαγής πληροφοριών και διεξαγωγής συζητήσεων, η Πλατφόρμα έχει ως στόχο να παρακολουθεί την εφαρμογή της Συμφωνίας Σύνδεσης και να προβάλλει τις απόψεις και τις προτάσεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

4.3.3

Η πλατφόρμα της κοινωνίας των πολιτών θα καταρτίσει τον εσωτερικό κανονισμό της. Επί του παρόντος διεξάγονται συνομιλίες μεταξύ των εκπροσώπων της ΕΟΚΕ και της ουκρανικής πλευράς όσον αφορά τη διαδικασία σύστασης του εν λόγω φορέα και της σύνθεσής του. Εξετάζεται η υιοθέτηση των ακόλουθων βασικών αρχών:

4.3.4

Η σφαιρική και σε βάθος συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών προβλέπει επίσης τη δημιουργία ενός μηχανισμού παρακολούθησης της κοινωνίας των πολιτών, εντός του έτους μετά την έναρξη ισχύος της. Ο φορέας που θα συσταθεί για αυτόν τον σκοπό θα πρέπει να συνεργαστεί όσο το δυνατόν στενότερα με την Πλατφόρμα της κοινωνίας των πολιτών.

5.1

Η ΕΟΚΕ θα πρέπει να προαγάγει ενεργά την πολιτική, κοινωνική και οικονομική ολοκλήρωση της Ουκρανίας, μεταξύ άλλων με την εξεύρεση ειρηνικής λύσης στη σημερινή σύγκρουση στις περιφέρειες Donetsk και Lugansk. Αφού σταθεροποιηθεί η κατάσταση στην Ουκρανία και αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος εξωτερικής παρέμβασης και σύρραξης που προκαλείται από τις ένοπλες πολιτοφυλακές, θα μπορέσει να καταστεί σαφέστερη η κατάσταση της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών τόσο εντός των μεμονωμένων οργανώσεων, όσο και σε σχέση με τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Ουκρανίας.

5.1.1

Επί του παρόντος πραγματοποιείται στην Ουκρανία ριζικός πολιτικός μετασχηματισμός, συμπεριλαμβανομένης συνταγματικής μεταρρύθμισης, ο οποίος ενδέχεται να είναι πιο σημαντικός από τις αλλαγές που ακολούθησαν την Πορτοκαλί Επανάσταση. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε αναδιάρθρωση και σε αλλαγή του καθεστώτος των ουκρανικών θεσμών και των πρακτικών τόσο του κοινωνικού διαλόγου, όσο και του διαλόγου μεταξύ των αρχών και της κοινωνίας των πολιτών. Μια τέτοια διαδικασία θα πρέπει να διευκολυνθεί από αλλαγές στην ουκρανική νομοθεσία οι οποίες θα επέλθουν ως αποτέλεσμα πιο συμμετοχικών θεσμών κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου για πραγματικές και ανεξάρτητες οργανώσεις. Η ΕΟΚΕ θα ακολουθήσει τις εξελίξεις και τις θέσεις που θα τηρήσουν οι οργανώσεις-εταίροι μας ως προς αυτές τις αλλαγές.

5.1.2

Τόσο πριν το «Euromaidan» όσο και κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων αμφισβητήθηκε η αυθεντικότητα και η ανεξαρτησία ορισμένων οργανώσεων-εταίρων. Αυτό δρομολόγησε μια διαδικασία αλλαγών στον τρόπο λειτουργίας ορισμένων οργανώσεων η οποία, αν δεν υλοποιηθεί με επιφανειακό τρόπο, ενδέχεται να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη του κοινού σε αυτές τις οργανώσεις. Ειδικότερα, ορισμένες συνδικαλιστικές οργανώσεις και οργανώσεις εργοδοτών εθεωρούντο από το κοινό και τις ΜΚΟ ως τμήμα της καθεστηκυίας τάξης και τους στερήθηκε το δικαίωμα να αποτελέσουν τμήμα της κοινωνίας των πολιτών.

5.1.3

Η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να εντείνει τις διμερείς επαφές της με τις οργανώσεις-εταίρους τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Ρωσία, προκειμένου να συμβάλει στην καλύτερη σύνδεση των κοινωνιών των πολιτών τους, με απώτερο στόχο την εξομάλυνση των σχέσεων των δύο χωρών.

5.2

Οι δραστηριότητες της ΕΟΚΕ στην Ουκρανία θα βασιστούν στην αρχή υποστήριξης της διαδικασίας εκδημοκρατισμού της χώρας, της εδαφικής ακεραιότητας και του κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου μεταξύ όλων των νόμιμων και αντιπροσωπευτικών ενδιαφερόμενων φορέων. Η ΕΟΚΕ θα δώσει προτεραιότητα στις σχέσεις με τους «φυσικούς» εταίρους της, ήτοι τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών της Ουκρανίας.

5.3

Η ΕΟΚΕ έχει πρόθεση να καλέσει το ευρύτερο δυνατό φάσμα εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών της Ουκρανίας να συμμετάσχουν στη συνεργασία και να συμπεριλάβει ακόμα και εκείνους που εκφράζουν επιφυλάξεις ή είναι ανοιχτά εχθρικοί στην πρόσφατη πολιτική μετάβαση και προσέγγιση με την ΕΕ, εξασφαλίζοντας τη συμμετοχή όλων των σημαντικών και αντιπροσωπευτικών οργανώσεων. Η Εθνική Πλατφόρμα του φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης και η Εθνική Τριμερής Κοινωνική και Οικονομική Επιτροπή θα βοηθήσουν ορισμένες οργανώσεις-εταίρους.

5.4

Προτείνεται επίσης να αναπτυχθεί περαιτέρω η συνεργασία σε διμερή βάση μεταξύ των οργανώσεων-εταίρων στην ΕΕ και την Ουκρανία και να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην ανάπτυξη ικανοτήτων, τις βέλτιστες πρακτικές την ενίσχυση του κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου. Ένα από τα μέσα για την επίτευξη αυτού του σκοπού μπορεί να είναι η διασυνοριακή συνεργασία.

5.5

Εκτός από τις θεσμικές δραστηριότητες με βάση τη Συμφωνία Σύνδεσης και, μακροπρόθεσμα, τη σφαιρική και σε βάθος συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών, η ΕΟΚΕ θα συμμετάσχει σε ευρύτερες ενημερωτικές δραστηριότητες σχετικά με τον αντίκτυπο της υλοποίησης των συμφωνιών από την Ουκρανία, καθώς και σχετικά με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και το κοινοτικό κεκτημένο.

5.6

Δεδομένης της έλλειψης αξιόπιστων πληροφοριών ή απλά της παραπληροφόρησης από τα μέσα ενημέρωσης (λόγω της έλλειψης γνώσεων σχετικά με την ΕΕ ή της ρωσικής προπαγάνδας), υπάρχει ανάγκη συνεργασίας σε τακτική βάση με τους δημοσιογράφους και τις ενώσεις των μέσων ενημέρωσης.

5.7

Η συνεργασία με τις οργανώσεις-εταίρους στην Ουκρανία στο ζήτημα της διευκόλυνσης της πρόσβασης σε αξιόπιστες πληροφορίες και της διάδοσης των εν λόγω πληροφοριών σε όλες τις ομάδες της κοινωνίας των πολιτών ενδέχεται να φανεί κρίσιμη για τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Ουκρανίας. Η πείρα δείχνει ότι η υπογραφή, επικύρωση και υλοποίηση μιας Συμφωνίας Σύνδεσης μπορεί να αποδειχτεί προβληματική και ότι υπάρχουν πολλοί εσωτερικοί και εξωτερικοί παράγοντες που μπορούν να αντιστρέψουν τη φιλοευρωπαϊκή θέση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών αν δεν επιτευχθεί γενική συναίνεση με τη συμμετοχή όλων των κοινωνικών ομάδων.

5.8

Σημαντικό τμήμα του πληθυσμού της Ουκρανίας δεν έχει επισκεφθεί άλλες χώρες, ενώ όσοι το πράττουν επισκέπτονται κυρίως τη Ρωσία. Αυτό οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι εξακολουθεί να υφίσταται υποχρέωση θεώρησης για την επίσκεψη χωρών της ΕΕ. Η εν λόγω υποχρέωση αποτελεί σημαντικό κώλυμα για την κοινωνία της Ουκρανίας. Η καθιέρωση απλοποιημένων διαδικασιών για αίτηση θεώρησης είναι, βέβαια, σημαντική, αλλά η υποχρέωση θεώρησης πριν την είσοδο στην ΕΕ δεν βοηθά ούτε στην καθιέρωση κλίματος εμπιστοσύνης, ούτε στις επαφές μεταξύ των λαών.

5.9

Ο ευρωσκεπτικισμός και η έλλειψη ενθουσιασμού από ορισμένα τμήματα της ουκρανικής κοινωνίας για σύσφιξη των σχέσεων με την ΕΕ πηγάζει από την έλλειψη προοπτικών ένταξης. Αν και επί του παρόντος το ζήτημα δεν είναι να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με στόχο την προσχώρηση της χώρας, το γεγονός ότι το ζήτημα δεν εμφανίζεται στην ατζέντα της ΕΕ σημαίνει ότι οι μεταρρυθμίσεις που βασίζονται στη Συμφωνία Σύνδεσης θεωρούνται από τμήμα της κοινωνίας ως ακριβή ιδιοτροπία η οποία ενδέχεται να μην οδηγήσει πουθενά την Ουκρανία. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στην ανατολική Ουκρανία, όπου η ΕΕ θεωρείται ότι εγκυμονεί κινδύνους για τα κοινωνικά και οικονομικά συμφέροντα.