Περιεχόμενα

1........... ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ.. 3

2........... ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΟ.. 4

2.1....... Στόχος. 4

2.2....... Πλαίσιο.. 5

2.3....... Διαδικασία δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων.. 6

2.4....... Άλλες επιπτώσεις των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων.. 7

3........... Δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις το 2013.. 8

3.1....... Επισκόπηση.. 8

3.2....... Δημοσιονομικές διορθώσεις. 10

3.3....... Ανακτήσεις. 13

4........... Σωρευτικές δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις μέχρι το τέλος του 2013.. 14

4.1....... Επισκόπηση.. 14

4.2....... Δημοσιονομικές διορθώσεις. 15

4.3....... Ανακτήσεις. 26

5........... ΚΑΘΑΡΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ 2014-2020.. 27

5.1....... Πλαίσιο.. 27

5.2....... Καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις το 2013: επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ   28

5.3....... Επιπτώσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς. 29

5.4....... Γεωργία.. 29

5.5....... Συνοχή.. 32

6........... ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ.. 36

6.1....... Γεωργία.. 36

6.2....... Συνοχή.. 38

7........... ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΠΡΟΕΒΗΣΑΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΜΕ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ.. 40

7.1....... Γεωργία.. 40

7.2....... Συνοχή.. 41

8........... ΑΛΛΕΣ ΑΝΑΚΤΗΣΕΙΣ.. 42

8.1....... Ανάκτηση προχρηματοδοτήσεων.. 42

8.2....... Ανακτήσεις σχετικές με έσοδα από ιδίους πόρους. 43

1.           ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης για την προστασία του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) είναι η αναλυτική περιγραφή της λειτουργίας των προληπτικών και διορθωτικών μηχανισμών που χρησιμοποιούνται για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ από παράνομες ή παράτυπες δαπάνες, καθώς και η παροχή της καλύτερης δυνατής εκτίμησης των αριθμητικών στοιχείων που προκύπτουν από τη χρήση τους.

Οι προληπτικές ενέργειες και αρμοδιότητες εξαρτώνται από τη μέθοδο εκτέλεσης του προϋπολογισμού της ΕΕ – για παράδειγμα, οι διακοπές ή/και αναστολές πληρωμών χρησιμοποιούνται ευρέως στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής και έχουν πλέον εισαχθεί και στις γεωργικές δαπάνες.

Οι διορθωτικές ενέργειες, δηλαδή οι δημοσιονομικές διορθώσεις και οι ανακτήσεις, προκύπτουν από την εποπτεία και τους ελέγχους που διενεργούνται τόσο από την Επιτροπή όσο και, στην περίπτωση των δαπανών στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, από τα κράτη μέλη σχετικά με την επιλεξιμότητα των δαπανών που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Δεδομένου του πολυετούς χαρακτήρα των προγραμμάτων, του πλαισίου ελέγχου και της πολυπλοκότητας των διορθωτικών μηχανισμών και διαδικασιών, τα αποτελέσματα (δηλαδή οι διορθώσεις) εφαρμόζονται εν γένει μετά την παρέλευση αρκετών ετών από τη χρονική στιγμή κατά την οποία επισημαίνονται οι αδυναμίες ή οι παρατυπίες. Παρότι η παρούσα ανακοίνωση επικεντρώνεται κατά κύριο λόγο στα αποτελέσματα του εποπτικού ρόλου της Επιτροπής, στο τμήμα 7 παρατίθενται επίσης αριθμητικά στοιχεία σχετικά με τις δημοσιονομικές διορθώσεις και τις ανακτήσεις που προκύπτουν από τους ελέγχους των κρατών μελών.

Υπογραμμίζεται ότι ο πρωταρχικός στόχος των δημοσιονομικών διορθώσεων και των ανακτήσεων είναι να εξασφαλιστεί ότι τα κονδύλια της ΕΕ χρησιμοποιούνται σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο. Οι δημοσιονομικές διορθώσεις και οι ανακτήσεις που συνδέονται με την κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ), καθώς και με τις εσωτερικές και εξωτερικές πολιτικές, έχουν ως αποτέλεσμα την επιστροφή προηγουμένως καταβληθέντων παράτυπων ποσών στον προϋπολογισμό της ΕΕ (καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις). Τα παράτυπα ποσά που εντοπίζονται στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής διορθώνονται, έως σήμερα, κυρίως μέσω της αντικατάστασής τους με νέες δαπάνες, οι οποίες πρέπει να είναι κανονικές, και, ως εκ τούτου, στην περίπτωση αυτή τα χρήματα δεν επιστρέφονται στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Μετά την επιτυχή λειτουργία των καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων στον τομέα της γεωργίας επί σειρά ετών, ο νομοθέτης έκρινε σκόπιμη την εφαρμογή παρόμοιου μηχανισμού και στον τομέα της πολιτικής συνοχής για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020.

Όσον αφορά τις επιπτώσεις των διορθωτικών μέτρων που λαμβάνει η Επιτροπή, τα βασικά αριθμητικά στοιχεία για το οικονομικό έτος 2013 έχουν ως εξής:

οι δημοσιονομικές διορθώσεις και οι ανακτήσεις που επιβεβαιώθηκαν (αποφασίστηκαν ή έγιναν δεκτές) το 2013 ανήλθαν στο ποσό των 3,4 δισεκατ. ευρώ, ήτοι στο 2,3% των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν από τον προϋπολογισμό κατά το ίδιο έτος (βλέπε πίνακα 3.1)· σε παρόμοιο επίπεδο κινήθηκαν και τα εκτελεσθέντα ποσά κατά το έτος 2013, τα οποία ανήλθαν σε 3,3 δισεκατ. ευρώ, ήτοι στο 2,2% των πληρωμών από τον προϋπολογισμό (βλέπε πίνακα 3.1).

Ωστόσο, τα σωρευτικά αριθμητικά στοιχεία παρέχουν πιο χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τη σημασία των διορθωτικών μηχανισμών που χρησιμοποιούνται από την Επιτροπή, διότι λαμβάνουν υπόψη τον πολυετή χαρακτήρα της πλειονότητας των ενωσιακών δαπανών και εξουδετερώνουν τις επιπτώσεις μεμονωμένων περιστατικών:

κατά την περίοδο 2009-2013, τα ποσά των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων που επιβεβαιώθηκαν και αποφασίστηκαν παρουσιάζουν αυξητική τάση. Το μέσο επιβεβαιωθέν ποσό ανήλθε σε 2,9 δισεκατ. ευρώ, ήτοι στο 2,2% του μέσου ποσού πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ενώ το μέσο εκτελεσθέν ποσό κατά την ίδια περίοδο ανήλθε σε 2,7 δισεκατ. ευρώ, ήτοι στο 2,1% των πληρωμών (βλέπε διάγραμμα 4.1)· για το ΕΓΤΕ, το μέσο ποσοστό διόρθωσης ανά οικονομικό έτος κατά την περίοδο 1999-2013 αντιστοιχούσε στο 1,5% των δαπανών (βλέπε τμήμα 4.2.2)·

· όσον αφορά τα κονδύλια από το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ για την περίοδο 2000-2006 (στις περιπτώσεις όπου η περάτωση των προγραμμάτων έχει σχεδόν ολοκληρωθεί), στο τέλος του 2013 το συνδυασμένο ποσοστό δημοσιονομικής διόρθωσης, μόνο με βάση την εποπτεία της Επιτροπής, ισοδυναμούσε με το 4,5% των χορηγήσεων (το ποσοστό διόρθωσης αυξάνεται στο 5,1% των χορηγήσεων εάν ληφθούν υπόψη οι συμπληρωματικές δημοσιονομικές διορθώσεις που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη και συνδέονται με τις δικές τους δραστηριότητες ελέγχου) (βλέπε τμήμα 4.2.4).

Τα αριθμητικά στοιχεία που παρουσιάζονται στην παρούσα ανακοίνωση καταδεικνύουν τα θετικά αποτελέσματα των πολυετών προληπτικών και διορθωτικών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται τόσο από την Επιτροπή όσο και από τα κράτη μέλη, με τελικό αποτέλεσμα την επαρκή προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ από δαπάνες που πραγματοποιούνται κατά παράβαση της εφαρμοστέας νομοθεσίας (βλέπε επίσης τη «Συγκεφαλαιωτική έκθεση» της Επιτροπής για το 2013, και ιδίως το τμήμα 4.1[1]). Επιπλέον, η σημασία των ποσών που κοινοποιήθηκαν σχετικά με τις δημοσιονομικές διορθώσεις και τις ανακτήσεις πρέπει να θεωρηθεί στοιχείο που επιβεβαιώνει τη δέσμευση αμφότερων των μερών να διασφαλίσουν ότι τα χρήματα των ευρωπαίων φορολογουμένων χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

2.           ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΟ

2.1.        Στόχος

Η παρούσα ανακοίνωση για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ καταρτίζεται σε ετήσια βάση κατόπιν συγκεκριμένου αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο πλαίσιο της διαδικασίας απαλλαγής του 2011 και συνεπώς απευθύνεται στο θεσμικό αυτό όργανο, καθώς και στο Συμβούλιο. Διαβιβάζεται επίσης στο Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ). Η ανάγνωσή της θα πρέπει να γίνει σε συνδυασμό με τα αριθμητικά στοιχεία που αναφέρονται στη σημείωση 6 των ετήσιων λογαριασμών της ΕΕ για το 2013, τη συγκεφαλαιωτική έκθεση της Επιτροπής και τα αντίστοιχα τμήματα των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων των σχετικών Γενικών Διευθύνσεων.

Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να παράσχει:

(1) υψηλού επιπέδου επισκόπηση των μηχανισμών που προβλέπονται στη νομοθεσία και οι οποίοι καθορίζουν τη διαδικασία εντοπισμού και στη συνέχεια τη διαχείριση διοικητικών σφαλμάτων, παρατυπιών και περιπτώσεων εικαζόμενης απάτης[2] που εντοπίζονται από τις υπηρεσίες της ΕΕ και από τα κράτη μέλη· και

(2) την καλύτερη δυνατή εκτίμηση των συνολικών ποσών[3] των εν λόγω δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων για το 2013 και με σωρευτικό τρόπο, ώστε να καταδεικνύεται σε πραγματικούς όρους ο τρόπος με τον οποίο:

α.  ο προϋπολογισμός της ΕΕ προστατεύεται από δαπάνες που πραγματοποιούνται κατά παράβαση των διατάξεων της νομοθεσίας και

β.  τα κράτη μέλη συμμετέχουν και επωμίζονται τις συνέπειες.

Πέραν των ανωτέρω, παρέχονται επίσης πληροφορίες σχετικά με τις συμπληρωματικές διορθώσεις τις οποίες ανέφεραν ότι πραγματοποίησαν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής (μόνο για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013) και της γεωργίας ύστερα από λογιστικούς και άλλους ελέγχους που διενέργησαν τα ίδια. Παρέχονται επίσης πληροφορίες για την ανάκτηση ποσών σχετικά με προκαταβολές (προχρηματοδότηση) που καταβλήθηκαν και δεν χρησιμοποιήθηκαν από τον δικαιούχο, καθώς και για τις ανακτήσεις που συνδέονται με έσοδα από ιδίους πόρους του προϋπολογισμού της ΕΕ.

2.2.        Πλαίσιο

Το σημαντικό καθήκον τόσο της Επιτροπής όσο και των κρατών μελών να διαχειρίζονται τους κινδύνους που σχετίζονται με τη νομιμότητα και την κανονικότητα πράξεων που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, καθώς και τις συνεπαγόμενες επιπτώσεις, εκτελείται σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ[4]), του δημοσιονομικού κανονισμού[5], των κανόνων εφαρμογής του[6] και των διαφόρων ειδικών ανά τομέα νομοθετικών πράξεων. Η Επιτροπή προστατεύει τον προϋπολογισμό της ΕΕ, δηλαδή τις δαπάνες της ΕΕ, από παράτυπες ή αχρεωστήτως καταβληθείσες δαπάνες, με δύο κυρίως τρόπους:

(1) προληπτικές δράσεις· και

(2) διορθωτικούς μηχανισμούς (κυρίως δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβάλλονται σε κράτη μέλη και, σε μικρότερο βαθμό, ανακτήσεις από αποδέκτες πληρωμών της ΕΕ).

Επισημαίνεται ότι οι δημοσιονομικές διορθώσεις έχουν ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό από ενωσιακή χρηματοδότηση δαπανών για τις οποίες πραγματοποιήθηκαν εκταμιεύσεις κατά παράβαση της ισχύουσας νομοθεσίας, ούτως ώστε να διασφαλίζεται ότι τα κονδύλια της ΕΕ χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις εφαρμοστέες νομοθετικές διατάξεις.

Είναι αναγκαίο να γίνει διαχωρισμός μεταξύ των διαφορετικών τύπων δημοσιονομικών διορθώσεων:

- οι δημοσιονομικές διορθώσεις που εφαρμόζονται στα κονδύλια για τη συνοχή αποτελούν στις περισσότερες περιπτώσεις ποσά τα οποία τα κράτη μέλη δέχονται να αφαιρέσουν από τις δαπάνες που παρουσιάζουν στην Επιτροπή και τα οποία αντικαθίστανται από κανονικές δαπάνες. Δεν επιστρέφονται στον προϋπολογισμό της ΕΕ·

- οι δημοσιονομικές διορθώσεις που εφαρμόζονται στα κονδύλια για τη γεωργία αποτελούν ποσά τα οποία ανακτώνται οριστικά από την Επιτροπή και που δεν μπορούν να αντικατασταθούν από τα κράτη μέλη με άλλες δαπάνες. Τα ποσά αυτά θεωρούνται «έσοδα για ειδικό προορισμό» στον προϋπολογισμό της ΕΕ και χρησιμοποιούνται για τη μείωση των εθνικών συνεισφορών στον προϋπολογισμό για τη γεωργία. Αναφέρονται δε ως «καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις».

Είναι επίσης σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι για ένα μεγάλο μέρος των δαπανών της ΕΕ, π.χ. πολιτική συνοχής, πολιτική έρευνας και πολιτική αγροτικής ανάπτυξης, τα σχετικά προγράμματα είναι πολυετούς χαρακτήρα. Σύμφωνα με το άρθρο 32 παράγραφος 2 στοιχείο ε) του δημοσιονομικού κανονισμού, το γεγονός αυτό λαμβάνεται υπόψη κατά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή προληπτικών και διορθωτικών μέτρων, καθώς και κατά την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των δράσεων αυτών. Στην πραγματικότητα, δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις γίνονται σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής ενός προγράμματος, μόλις πραγματοποιηθούν δαπάνες ή/και πληρωμές. Στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, λόγω της εφαρμοστέας για την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006 νομοθεσίας, οι περισσότερες διορθώσεις πραγματοποιούνται κατά την περάτωση του έργου/προγράμματος, η οποία μπορεί να επέλθει αρκετά έτη ύστερα από την εκτέλεση της πρώτης δαπάνης ή/και της πρώτης πληρωμής. Για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, ωστόσο, το ποσοστό των δημοσιονομικών διορθώσεων που εφαρμόστηκαν κατά τη διάρκεια των ετών υλοποίησης των προγραμμάτων αυξήθηκε χάρη στα προληπτικά μέτρα που ελήφθησαν· επομένως, αναμένεται ευλόγως μείωση του ποσοστού των δημοσιονομικών διορθώσεων που θα εφαρμοστούν κατά την περάτωση. Για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, η τάση αυτή θα επιβεβαιωθεί από την εισαγωγή στους ειδικούς ανά τομέα κανονισμούς ορισμένων διατάξεων οι οποίες συνδέονται με τους ετήσιους λογαριασμούς και τις καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις. Όσον αφορά την πολιτική αγροτικής ανάπτυξης, καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις μπορούν να πραγματοποιούνται καθ' όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής ενός προγράμματος.

Η σημασία των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων τονίζεται ιδιαίτερα κατά την εξέταση των πολυετών εναπομενόντων ποσοστών σφάλματος. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι στα ποσοστά αυτά λαμβάνονται υπόψη τόσο το ποσοστό διαπιστωθέντων σφαλμάτων όσο και οι δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις καθ' όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής των προγραμμάτων και των έργων. Ως εκ τούτου, τα ποσοστά αυτά καταδεικνύουν τις πραγματικές επιπτώσεις παράτυπων δαπανών και αποτελούν βασικούς δείκτες για την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο τα συστήματα εποπτείας και ελέγχου διαχειρίζονται τους κινδύνους που συνδέονται με τη νομιμότητα και την κανονικότητα των πράξεων που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ κατά τη διάρκεια ζωής των προγραμμάτων (βλέπε τη συγκεφαλαιωτική έκθεση της Επιτροπής για το 2013 και ιδίως την ενότητα 4.1).

2.3.        Διαδικασία δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων

Για τις δημοσιονομικές διορθώσεις και τις ανακτήσεις ακολουθείται η εξής προκαθορισμένη και λογική διαδικασία[7]:

διενεργείται επιτόπιος λογιστικός έλεγχος (ή άλλος έλεγχος ή επιθεώρηση) ή πραγματοποιείται αξιολόγηση βάσει εγγράφων από την Επιτροπή ή άλλη υπηρεσία της ΕΕ (OLAF, Ελεγκτικό Συνέδριο) μιας ενωσιακής ή εθνικής έκθεσης λογιστικού ελέγχου· τα αποτελέσματα του λογιστικού ελέγχου ή της αξιολόγησης βάσει εγγράφων σχετικά με τον εντοπισμό πιθανών αδυναμιών του συστήματος ή/και η εκτίμηση μη επιλέξιμων δαπανών διαβιβάζονται από την Επιτροπή στο οικείο κράτος μέλος ή τον αντίστοιχο τελικό δικαιούχο στο πλαίσιο επίσημης διαδικασίας αντιπαράθεσης (δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις «υπό εκτέλεση»)· μετά την ολοκλήρωση των συζητήσεων αυτών και την παραλαβή ενδεχομένως συμπληρωματικών στοιχείων λογιστικού ελέγχου από τα κράτη μέλη ή τους τελικούς δικαιούχους η δημοσιονομική διόρθωση ή ανάκτηση επιβεβαιώνεται, δηλαδή γίνεται δεκτή από το κράτος μέλος ή αποφασίζεται (εγκρίνεται με την έκδοση απόφασης από την Επιτροπή)· στο τελευταίο στάδιο πραγματοποιείται η οριστική διόρθωση της διαπιστωθείσας κατάστασης αχρεωστήτως καταβληθέντων δαπανών («εκτελεσθείσες» δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις), μέσω διαφόρων μηχανισμών που προβλέπονται στα τομεακά κανονιστικά πλαίσια.

Οι δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις που κοινοποιεί η Επιτροπή συνιστούν το αποτέλεσμα του εποπτικού ρόλου που ασκεί και της ελεγκτικής δραστηριότητας που περιγράφεται ανωτέρω. Όσον αφορά τις πολιτικές υπό επιμερισμένη διαχείριση, σύμφωνα με την υποχρέωσή τους να «λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα... για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης», τα κράτη μέλη διενεργούν επίσης ελέγχους και προβαίνουν σε διορθώσεις με δική τους πρωτοβουλία (βλέπε τμήμα 7). Αυτό σημαίνει ότι τα κονδύλια της ΕΕ στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης υπόκεινται πάντα σε καθεστώς διπλής προστασίας και από τα δύο μέρη.

Ένα σημαντικό στοιχείο που πρέπει να επισημανθεί σχετικά με τα αριθμητικά στοιχεία που παρουσιάζονται στην παρούσα ανακοίνωση είναι ότι, όσον αφορά την επιμερισμένη διαχείριση, δεν αντιπροσωπεύουν μόνο διορθώσεις που προκύπτουν σε μεμονωμένες περιπτώσεις που αποκαλύπτει η Επιτροπή, αλλά και κατά παρέκταση ή κατ' αποκοπή διορθώσεις. Οι διορθώσεις αυτές αποτελούν διορθώσεις που επιβάλλει η Επιτροπή σε επίπεδο προγράμματος και προβλέπονται στο άρθρο 80 παράγραφος 4 του δημοσιονομικού κανονισμού: «Εάν αυτά τα [αχρεωστήτως καταβληθέντα] ποσά δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν με ακρίβεια, η Επιτροπή μπορεί να εφαρμόζει διορθώσεις κατά παρέκταση ή κατ' αποκοπή, σύμφωνα με τους τομεακούς κανόνες». Εφαρμόζονται δε όταν αποκαλύπτονται ελλείψεις ή αδυναμίες στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των εθνικών διοικητικών αρχών οι οποίες αφορούν ένα συγκεκριμένο μέτρο ή πρόγραμμα, και λαμβάνουν τη μορφή σταθερού συντελεστή ο οποίος εφαρμόζεται σε όλες τις απαιτήσεις που λαμβάνονται για τις σχετικές δαπάνες, έως ότου τεθούν σε εφαρμογή διορθωτικές ενέργειες από τα κράτη μέλη και διορθωθούν οι διαπιστωθείσες ελλείψεις. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω κατ' αποκοπή διορθώσεις δεν υπολογίζονται με βάση τις μεμονωμένες παρατυπίες που εντοπίζονται σε επίπεδο δικαιούχου, αλλά συνδέονται αναλογικά με τη σοβαρότητα των ελλείψεων που διαπιστώνονται.

2.4.        Άλλες επιπτώσεις των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων

Η ισχύουσα νομοθεσία παρέχει στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη ευρύ φάσμα εργαλείων και μηχανισμών ελέγχου. Επιπλέον των προαναφερομένων σημαντικών ποσών, τα κράτη μέλη κάνουν δεκτά και άλλα ποσά δημοσιονομικών διορθώσεων ως αποτέλεσμα του εποπτικού ρόλου της Επιτροπής. Τα σχέδια διορθωτικών μέτρων μπορεί να έχουν προληπτικές επιπτώσεις στις δαπάνες που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από τους δικαιούχους και έχουν καταχωριστεί σε εθνικό επίπεδο στους λογαριασμούς της αρχής πιστοποίησης, αλλά δεν έχουν δηλωθεί ακόμη στην Επιτροπή. Όσον αφορά τις δαπάνες αυτές, η αρχή πιστοποίησης (στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής) εφαρμόζει τη δημοσιονομική διόρθωση που ζήτησε η Επιτροπή πριν από τη δήλωση των δαπανών. Ιδιαίτερα στην περίπτωση των κατά παρέκταση ή κατ' αποκοπή διορθώσεων, εφόσον υπάρχουν αδυναμίες στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου που καλύπτουν μεγάλο αριθμό έργων, τα σχετικά ποσά μπορεί να είναι σημαντικά.

Αυτό το προληπτικό αποτέλεσμα του εποπτικού ρόλου της Επιτροπής δεν αντικατοπτρίζεται πάντα στις επίσημες κοινοποιήσεις, παρότι τα ποσά μπορεί να είναι σημαντικά και παρότι το αποτέλεσμα αυτό συνεπάγεται αύξηση της προστασίας του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ένα άλλο παράδειγμα αφορά τις επιστολές προειδοποίησης που αποστέλλονται από τις Γενικές Διευθύνσεις όταν εντοπίζονται ανεπάρκειες του συστήματος πριν από την υποβολή αίτησης πληρωμής στην Επιτροπή. Οι επιστολές προειδοποίησης αποστέλλονται από τους Γενικούς Διευθυντές με δική τους πρωτοβουλία, υπό την ιδιότητά τους ως αρμόδιων κύριων διατακτών της Επιτροπής, και όχι κατ' εφαρμογή κάποιας ρητής κανονιστικής απαίτησης. Οι εν λόγω επιστολές προειδοποίησης ενδέχεται να παράγουν το ίδιο προληπτικό αποτέλεσμα για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ, αλλά στην προκειμένη περίπτωση, δεν κοινοποιείται καμία δημοσιονομική διόρθωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ούτε από τα κράτη μέλη.

Ανακτήσεις από δικαιούχους μπορεί επίσης να προκύψουν ύστερα από λογιστικούς ελέγχους και δημοσιονομικές διορθώσεις που έχουν διενεργήσει οι υπηρεσίες της Επιτροπής στο πλαίσιο της γεωργικής πολιτικής και της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης. Όταν το κράτος μέλος ανακτά παράτυπα ποσά από γεωργούς πριν από την έκδοση απόφασης για δημοσιονομική διόρθωση από την Επιτροπή, τα ποσά αυτά επιστρέφονται στον προϋπολογισμό της ΕΕ και αφαιρούνται από τη δημοσιονομική διόρθωση. Τα ποσά που ανακτώνται από τελικούς δικαιούχους μετά την εκτέλεση της δημοσιονομικής διόρθωσης δεν επιστρέφονται στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Το σύστημα αυτό ενθαρρύνει τις προσπάθειες των κρατών μελών να προβαίνουν όντως σε ανάκτηση παράτυπων πληρωμών χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις. Ένας συμπληρωματικός έλεγχος που διενεργεί η Επιτροπή, σε περίπτωση που θεωρήσει ότι ο χρόνος που χρειάστηκε ένα κράτος μέλος για να ανακτήσει ποσά από τελικό δικαιούχο είναι πάρα πολύ μεγάλος, αφορά την κίνηση διαδικασίας επί παραβάσει κατά του εν λόγω κράτους μέλους. Αυτό ασφαλώς προστίθεται στο γεγονός ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ μπορεί να προστατεύεται ήδη μέσω της αρχικής δημοσιονομικής διόρθωσης.

Στο τομέα της ΚΓΠ υπάρχει επίσης ένας ειδικός μηχανισμός σύμφωνα με τον οποίο το 50% των αχρεωστήτως καταβληθεισών πληρωμών, τις οποίες τα κράτη μέλη δεν έχουν ανακτήσει από τους δικαιούχους εντός 4 ετών (ή 8 ετών σε περίπτωση δικαστικής διαδικασίας), χρεώνονται αυτομάτως στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Αυτό αποτελεί ισχυρό κίνητρο για τις εθνικές αρχές ώστε να ολοκληρώνουν εγκαίρως τις διαδικασίες ανάκτησης. Τα κράτη μέλη εξακολουθούν να υποχρεούνται να ανακτήσουν το υπόλοιπο 50%, το οποίο πρέπει να επιστραφεί στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Εξάλλου, η Επιτροπή μπορεί επίσης να χρεώσει ολόκληρο το προς ανάκτηση ποσό (και όχι μόνο το 50%) εάν θεωρήσει ότι οι αρχές των κρατών μελών δεν επέδειξαν επαρκή επιμέλεια όσον αφορά τη διαχείριση της διαδικασίας ανάκτησης για ορισμένες ειδικές περιπτώσεις.

3.           Δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις το 2013

3.1.        Επισκόπηση

Οι δημοσιονομικές διορθώσεις που αναφέρονται στο παρόν τμήμα (καθώς και στα τμήματα 4 και 5) συνιστούν το αποτέλεσμα του εποπτικού ρόλου της Επιτροπής, στο πλαίσιο του οποίου προσδιορίστηκε η ανάγκη εφαρμογής συμπληρωματικών διορθώσεων που δεν είχαν αποφασιστεί προηγουμένως από τα κράτη μέλη (κατά παράβαση της υποχρέωσής τους να «φέρουν κατ' αρχήν την ευθύνη (...) για την εφαρμογή της απαιτούμενης δημοσιονομικής διόρθωσης»).

Τα ποσά των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων εξαρτώνται κατά κύριο λόγο από το επίπεδο των παρατυπιών που διαπιστώθηκαν τα προηγούμενα έτη, δηλαδή οι έλεγχοι που διενεργούνται από την Επιτροπή ή τα κράτη μέλη επί σειρά ετών μπορεί να αποκαλύψουν υψηλότερο ποσοστό αδυναμιών ή παρατυπιών αυξάνοντας, ως εκ τούτου, το ποσοστό των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων που πρέπει να πραγματοποιηθούν. Δεδομένου του πολυετούς χαρακτήρα του πλαισίου ελέγχου και της πολυπλοκότητας των διορθωτικών μηχανισμών και διαδικασιών, τα αποτελέσματα (δηλαδή οι διορθώσεις) εφαρμόζονται εν γένει μετά την παρέλευση αρκετών ετών από τη χρονική στιγμή κατά την οποία επισημαίνονται οι αδυναμίες ή οι παρατυπίες.

Γενικώς, λόγω της φύσης των δημοσιονομικών διορθώσεων και του πολυετούς χαρακτήρα των δαπανών με τις οποίες συνδέονται, είναι χρησιμότερη η εξέταση σωρευτικών αριθμητικών στοιχείων (βλέπε τμήμα 4). Ωστόσο, εξετάζοντας αποκλειστικά το 2013, και προκειμένου να διαμορφωθεί μια εικόνα της έκτασης των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων που επιβεβαιώθηκαν και εκτελέστηκαν το 2013, επισημαίνεται ότι τα ποσά, μολονότι αφορούν ως επί το πλείστον αδυναμίες των συστημάτων και παρατυπίες προηγούμενων ετών, σε δημοσιονομικούς όρους αντιπροσωπεύουν αντίστοιχα το 2,3% και το 2,2% του συνόλου των πληρωμών από τον προϋπολογισμό (για περαιτέρω αναλυτικά στοιχεία, βλέπε τα τμήματα κατωτέρω).

Πίνακας 3.1: Επισκόπηση των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων για το 2013

|| || || || || || || || || ||  σε εκατ. ευρώ ||

Τομέας πολιτικής || Σύνολο πληρωμών από τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2013 || Σύνολο δημοσιονομικών διορθώσεων υπό εκτέλεση στο τέλος του 2013 || Σύνολο δημοσιονομικών διορθώσεων που επιβεβαιώθηκαν το 2013 || Σύνολο ανακτήσεων που επιβεβαιώθηκαν το 2013 || Συνολικά ποσά που επιβεβαιώθηκαν το 2013 || % πληρωμών από τον προϋπολογισμό της ΕΕ || Σύνολο δημοσιονομικών διορθώσεων που εκτελέστηκαν το 2013 || Σύνολο ανακτήσεων που εκτελέστηκαν το 2013 || Συνολικά ποσά που εκτελέστηκαν το 2013 || % πληρωμών από τον προϋπολογισμό της ΕΕ ||

Γεωργία || || || || || || || || || || ||

ΕΓΤΕ || 45 011 || 3 258 ||  843 ||  227 || 1 070 || 2,4% ||  481 ||  155 ||  636 || 1,4% ||

Αγροτική ανάπτυξη || 12 960 ||  660 ||  247 ||  139 ||  386 || 3,0% ||  230 ||  129 ||  359 || 2,8% ||

Πολιτική συνοχής** || || || || || || || || || || ||

ΕΤΠΑ || 31 133 || 1 459 ||  337 ||  1 ||  338 || 1,1% ||  622 || – ||  622 || 2,0% ||

Ταμείο Συνοχής || 11 906 || 148 ||  220 || – ||  220 || 1,8% ||  277 || – ||  277 || 2,3% ||

ΕΚΤ || 13 776 ||  583 ||  834 ||  40 ||  874 || 6,3% ||  842 ||  40 ||  882 || 6,4% ||

ΧΜΠΑ/ΕΤΑ ||  566 ||  18 ||  10 ||  24 ||  34 || 6,0% ||  4 ||  23 ||  27 || 4,8% ||

ΕΓΤΠΕ – Τμήμα Προσανατολισμού ||  192 || – ||  1 ||  2 ||  3 || 1,6% ||  14 ||  2 ||  16 || 8,3% ||

Άλλο ||  116 || – || – ||  16 ||  16 || 13,8% || – ||  16 ||  16 || 13,8% ||

Υποσύνολο επιμερισμένης διαχείρισης || 115 660 || 6 126 || 2 492 ||  449 || 2 941 || 2,5% || 2 469 ||  365 || 2 834 || 2,5% ||

Τομείς εσωτερικής πολιτικής || 16 986 || 1 || 3 || 393 || 396 || 2,3% || 3 || 398 || 401 || 2,4% ||

Τομείς εξωτερικής πολιτικής || 7 055 || Α/Α || Α/Α ||  93 ||  93 || 1,3% || Α/Α ||  93 ||  93 || 1,3% ||

Διοίκηση || 8 693 || Α/Α || Α/Α ||  6 ||  6 || 0,1% || Α/Α ||  6 ||  6 || 0,1% ||

ΣΥΝΟΛΟ || 148 394* || 6 127 || 2 495 ||  941 || 3 436 || 2,3% || 2 472 ||  862 || 3 334 || 2,2% ||

* Εξαιρείται το ποσό των 75 εκατ. ευρώ που καταβλήθηκε στην Κροατία στο πλαίσιο του τομέα «Αντισταθμίσεις».

** Από το συνολικό ποσό των επιβεβαιωμένων δημοσιονομικών διορθώσεων ύψους 1 402 εκατ. ευρώ, τα 514 εκατ. ευρώ αφορούσαν την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, τα 714 εκατ. ευρώ αφορούσαν την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006 και το υπόλοιπο ποσό των 174 εκατ. ευρώ αφορούσε την περίοδο προγραμματισμού 1994-1999· από το συνολικό ποσό των εκτελεσθεισών δημοσιονομικών διορθώσεων στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής ύψους 1 759 εκατ. ευρώ, τα 693 εκατ. ευρώ αφορούσαν την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, τα 889 εκατ. ευρώ αφορούσαν την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006, ενώ το υπόλοιπο ποσό των 177 εκατ. ευρώ αφορούσε την περίοδο προγραμματισμού 1994-1999.

Τα μεγαλύτερα και πλέον σύνθετα προγράμματα που αφορούσαν την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006 περατώθηκαν το 2013, με αποτέλεσμα τα αναφερόμενα ποσά να είναι υψηλά. Τα ποσά που αφορούν την περίοδο 2007-2013 είναι σχετικά χαμηλότερα λόγω των προληπτικών ενεργειών στις οποίες προέβη η Επιτροπή (βλέπε τμήμα 6), λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διορθώσεις εξακολουθούν να έχουν την τάση να συγκεντρώνονται στο στάδιο της περάτωσης.

Το συνολικό ποσό των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων που επιβεβαιώθηκαν το 2013 αυξήθηκε κατά 20% σε σύγκριση με το 2012 (οι δημοσιονομικές διορθώσεις αυξήθηκαν κατά 15% και οι ανακτήσεις αυξήθηκαν κατά 35%).

Οι δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις που εκτελέστηκαν μειώθηκαν από το ποσό των 4,4 δισεκατ. ευρώ το 2012 στο ποσό των 3,3 δισεκατ. ευρώ το 2013. Η μείωση αυτή οφείλεται σε μια σημαντική περίπτωση η οποία σχετίζεται με την εφαρμογή δημοσιονομικής διόρθωσης ύψους 1,8 δισεκατ. ευρώ το 2012 που αφορούσε προγράμματα συνοχής στην Ισπανία για την περίοδο 2000-2006. Η συνακόλουθη μείωση κατά 34% των δημοσιονομικών διορθώσεων που εκτελέστηκαν το 2013 (από 3,7 δισεκατ. ευρώ σε 2,5 δισεκατ. ευρώ) αντισταθμίστηκε εν μέρει με αύξηση της τάξης του 27% των ανακτήσεων που εκτελέστηκαν το 2013 (από 0,7 δισεκατ. ευρώ σε 0,9 δισεκατ. ευρώ).

3.2.        Δημοσιονομικές διορθώσεις 

3.2.1   Δημοσιονομικές διορθώσεις υπό εκτέλεση στις 31.12.2013

Στο πλαίσιο της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης, το ποσό των καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων υπό εκτέλεση βασίζεται σε εκτίμηση του ποσού των δαπανών που αναμένεται να επιστραφούν στον προϋπολογισμό της ΕΕ από τα κράτη μέλη συνεπεία της διαδικασίας εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση.

Στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, το ποσό που εμφανίζεται στις δημοσιονομικές διορθώσεις υπό εκτέλεση βασίζεται στα πορίσματα του λογιστικού ελέγχου της Επιτροπής, καθώς και του Ελεγκτικού Συνεδρίου ή της OLAF, τα οποία παρακολουθούνται όλα από τις αρμόδιες Γενικές Διευθύνσεις μέσω διαδικασιών αντιπαράθεσης που βρίσκονται σε εξέλιξη με τα αντίστοιχα κράτη μέλη.

Διάγραμμα 3.2.1.1: Υπό εκτέλεση δημοσιονομικές διορθώσεις στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης στις 31.12.2013: κατανομή ανά Ταμείο

Δεδομένου ότι τα προγράμματα της περιόδου 2007-2013 είναι πολυταμειακά, στο ποσό από το ΕΤΠΑ συμπεριλαμβάνονται τα ποσά από το Ταμείο Συνοχής (ΤΣ) που αφορούν την εν λόγω περίοδο.

Διάγραμμα 3.2.1.2: Υπό εκτέλεση δημοσιονομικές διορθώσεις στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης στις 31.12.2013: κατανομή ανά κράτος μέλος

Όσον αφορά το ΕΓΤΕ, τα ποσά των σχετικών υποθέσεων ανέρχονται σε 2 387 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 1 697 εκατ. ευρώ αφορούν τη Γαλλία. Επισημαίνεται ότι τα εν λόγω ποσά αντιστοιχούν σε προσωρινές εκτιμήσεις της Επιτροπής όσον αφορά τον κίνδυνο για τον προϋπολογισμό της ΕΕ πριν από τη λήξη της διαδικασίας εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση και ότι, όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία, η Επιτροπή κατά τη διενέργεια της τελικής της αξιολόγησης λαμβάνει δεόντως υπόψη όλα τα αντίθετα αποδεικτικά στοιχεία που διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, το τελικό ποσό της καθαρής δημοσιονομικής διόρθωσης μπορεί να είναι μικρότερο, για παράδειγμα σε περιπτώσεις στις οποίες η πρώτη εκτίμηση που πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή προέκυψε από την εφαρμογή κατ' αποκοπή προσέγγισης, ενώ το αντίστοιχο κράτος μέλος διαβίβασε σε μεταγενέστερο στάδιο περαιτέρω στοιχεία τα οποία επέτρεψαν να πραγματοποιηθεί ακριβέστερη εκτίμηση. Για τον λόγο αυτό, τα ποσά που εκτιμάται ότι βρίσκονται στο στάδιο της εκτέλεσης μπορεί να είναι υψηλότερα από την τελική καθαρή δημοσιονομική διόρθωση που αποφασίζεται από την Επιτροπή. Επισημαίνεται περαιτέρω ότι η κατανομή ανά κράτος μέλος επηρεάζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις υπό εξέλιξη διαδικασίες εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση, οι οποίες τείνουν να συγκεντρώνονται σε λίγα μόνο κράτη μέλη σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή, δεδομένου ότι οι λογιστικοί έλεγχοι αποφασίζονται μετά τη διενέργεια ανάλυσης βάσει κινδύνου, με αποτέλεσμα να δίδεται έμφαση στα πλέον επισφαλή κράτη μέλη. Όσον αφορά το ΕΓΤΕ, στον πίνακα 4.2.2 παρουσιάζεται η μακροπρόθεσμη κατανομή ανά κράτος μέλος.

Όσον αφορά το ΕΤΠΑ, τα ποσά αφορούν κατά μείζονα λόγο την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006 και την περάτωση των εκκρεμών ζητημάτων για προγράμματα στην Ιταλία (966 εκατ. ευρώ),την Ιρλανδία (142 εκατ. ευρώ), την Ισπανία (119 εκατ. ευρώ) και την Ελλάδα (65 εκατ. ευρώ).

Όσον αφορά το ΕΚΤ, οι περισσότερες υπό εκτέλεση δημοσιονομικές διορθώσεις στο τέλος του 2013 αφορούν την περάτωση των προγραμμάτων της περιόδου 2000-2006 και αντικατοπτρίζουν δημοσιονομικές διορθώσεις που έχουν προταθεί από την Επιτροπή σε επιστολές περάτωσης αλλά δεν έχουν γίνει ακόμη δεκτές από τα κράτη μέλη. Τα κυριότερα ποσά αφορούν την Ιταλία (388 εκατ. ευρώ) και την Ισπανία (141 εκατ. ευρώ).

3.2.2   Δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβεβαιώθηκαν το 2013

Εφιστάται η προσοχή στο γεγονός ότι τα στοιχεία και οι χάρτες που παρουσιάζονται κατωτέρω αφορούν μόνο ένα έτος, το 2013. Το επίπεδο τόσο του ποσού των συνολικών διορθώσεων όσο και της κατανομής ανά κράτος μέλος μπορεί να αλλάξει σημαντικά ανάλογα με το έτος. Ως εκ τούτου, η έγκυρη εκτίμηση της διορθωτικής ικανότητας των συστημάτων εποπτείας και ελέγχου πρέπει να βασίζεται, ανάλογα με τον χαρακτήρα των εν λόγω δαπανών, σε πολυετή προοπτική (βλέπε τμήμα 4).

Χάρτης και πίνακας 3.2.2: Δημοσιονομικές διορθώσεις στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης που επιβεβαιώθηκαν το 2013 σε σύγκριση με τις πληρωμές της ΕΕ που εισπράχθηκαν: κατανομή ανά κράτος μέλος

Κράτος μέλος || Πληρωμές που εισπράχθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2013 (σε εκατ. ευρώ) || Δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβεβαιώθηκαν το 2013 (σε εκατ. ευρώ) || Δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβεβαιώθηκαν το 2013 σε % σε σύγκριση με τις πληρωμές που εισπράχθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2013

Βέλγιο || 1 144 ||  18 || 1,6%

Βουλγαρία || 1 829 ||  5 || 0,3%

Τσεχική Δημ. || 4 771 ||  146 || 3,1%

Δανία || 1 066 ||  12 || 1,1%

Γερμανία || 11 179 ||  37 || 0,3%

Εσθονία ||  914 ||  0 || 0,0%

Ιρλανδία || 1 607 ||  26 || 1,6%

Ελλάδα || 6 866 ||  138 || 2,0%

Ισπανία || 12 408 ||  458 || 3,7%

Γαλλία || 12 170 ||  222 || 1,8%

Κροατία ||  2 ||  1 || 43,4%

Ιταλία || 11 091 ||  370 || 3,3%

Κύπρος ||  178 ||  0 || 0,0%

Λετονία || 1 003 ||  23 || 2,3%

Λιθουανία || 1 718 ||  14 || 0,8%

Λουξεμβούργο ||  67 ||  0 || 0,4%

Ουγγαρία || 5 676 ||  158 || 2,8%

Μάλτα ||  125 ||  0 || 0,1%

Κάτω Χώρες || 1 321 ||  82 || 6,2%

Αυστρία || 1 546 ||  4 || 0,2%

Πολωνία || 15 782 ||  175 || 1,1%

Πορτογαλία || 5 948 ||  17 || 0,3%

Ρουμανία || 5 409 ||  278 || 5,2%

Σλοβενία ||  726 ||  23 || 3,2%

Σλοβακία || 1 943 ||  63 || 3,3%

Φινλανδία || 1 243 ||  7 || 0,5%

Σουηδία || 1 174 ||  1 || 0,2%

Ην. Βασίλειο || 4 554 ||  214 || 4,7%

INTERREG || 2 199 ||  1 || 0,0%

ΣΥΝΟΛΟ || 115 660 || 2 492 || 2,2%

 

Στον χάρτη ανωτέρω λαμβάνεται υπόψη το σχετικό βάρος που αποτελούν οι δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβεβαιώθηκαν για κάθε κράτος μέλος σε σύγκριση με τα ποσά που έλαβε από τον προϋπολογισμό της ΕΕ κατά το έτος 2013.

 Με ανοιχτό γκρι χρώμα επισημαίνονται τα κράτη μέλη τα οποία δεν υπερβαίνουν το μέσο ποσοστό της τάξης του 2,2%.

 Με κόκκινο χρώμα επισημαίνονται τα κράτη μέλη τα οποία υπερβαίνουν το μέσο ποσοστό της τάξης του 2,2%.

3.2.3   Δημοσιονομικές διορθώσεις που εκτελέστηκαν το 2013

Χάρτης και πίνακας 3.2.3: Δημοσιονομικές διορθώσεις στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης που εκτελέστηκαν το 2013 σε σύγκριση με τις πληρωμές της ΕΕ που εισπράχθηκαν: κατανομή ανά κράτος μέλος

Κράτος μέλος || Πληρωμές που εισπράχθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2013 (σε εκατ. ευρώ) || Δημοσιονομικές διορθώσεις που εκτελέστηκαν το 2013 (σε εκατ. ευρώ) || Δημοσιονομικές διορθώσεις που εκτελέστηκαν το 2013 σε % σε σύγκριση με τις πληρωμές που εισπράχθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2013

Βέλγιο || 1 144 ||  24 || 2,1%

Βουλγαρία || 1 829 ||  19 || 1,0%

Τσεχική Δημ. || 4 771 ||  76 || 1,6%

Δανία || 1 066 ||  12 || 1,1%

Γερμανία || 11 179 ||  39 || 0,3%

Εσθονία ||  914 ||  10 || 1,1%

Ιρλανδία || 1 607 ||  9 || 0,6%

Ελλάδα * || 6 866 || – 18 || – 0,3%

Ισπανία || 12 408 ||  717 || 5,8%

Γαλλία || 12 170 ||  96 || 0,8%

Κροατία ||  2 ||  1 || 43,4%

Ιταλία || 11 091 ||  381 || 3,4%

Κύπρος ||  178 ||  0 || 0,0%

Λετονία || 1 003 ||  24 || 2,3%

Λιθουανία || 1 718 ||  8 || 0,5%

Λουξεμβούργο ||  67 ||  0 || 0,1%

Ουγγαρία || 5 676 ||  160 || 2,8%

Μάλτα ||  125 ||  0 || 0,1%

Κάτω Χώρες || 1 321 ||  47 || 3,5%

Αυστρία || 1 546 ||  1 || 0,1%

Πολωνία || 15 782 ||  195 || 1,2%

Πορτογαλία || 5 948 ||  31 || 0,5%

Ρουμανία || 5 409 ||  284 || 5,3%

Σλοβενία ||  726 ||  23 || 3,2%

Σλοβακία || 1 943 ||  73 || 3,8%

Φινλανδία || 1 243 ||  6 || 0,4%

Σουηδία || 1 174 ||  22 || 1,9%

Ην. Βασίλειο || 4 554 ||  228 || 5,0%

INTERREG || 2 199 ||  1 || 0,0%

ΣΥΝΟΛΟ || 115 660 || 2 469 || 2,1%

 

Στον χάρτη ανωτέρω λαμβάνεται υπόψη το σχετικό βάρος που αποτελούν οι δημοσιονομικές διορθώσεις που εκτελέστηκαν για κάθε κράτος μέλος σε σύγκριση με τα ποσά που έλαβε από τον προϋπολογισμό της ΕΕ κατά το έτος 2013.

 Με ανοιχτό γκρι χρώμα επισημαίνονται τα κράτη μέλη τα οποία δεν υπερβαίνουν το μέσο ποσοστό της τάξης του 2,1%.

 Με κόκκινο χρώμα επισημαίνονται τα κράτη μέλη τα οποία υπερβαίνουν το μέσο ποσοστό της τάξης του 2,1%.

* Το αρνητικό ποσοστό για την Ελλάδα προκύπτει από διόρθωση που εφαρμόστηκε το 2013 σε ποσά που είχαν κοινοποιηθεί σε προγενέστερο χρόνο. Χωρίς την εν λόγω διόρθωση, το ποσοστό θα ήταν 2,1% για την Ελλάδα, ενώ το συνολικό ποσοστό θα ανερχόταν στο 2,3%.

3.3.        Ανακτήσεις 

Τα αριθμητικά στοιχεία για τις ανακτήσεις που επιβεβαιώθηκαν και εκτελέστηκαν το 2013 παρουσιάζονται στον πίνακα 3.1 ανωτέρω, από όπου προκύπτει ότι οι ανακτήσεις που επιβεβαιώθηκαν το 2013 ανέρχονται σε 941 εκατ. ευρώ και οι ανακτήσεις που εκτελέστηκαν ανέρχονται σε 862 εκατ. ευρώ. Όπως παρατηρείται στους πίνακες 4.3.1 και 4.3.2 κατωτέρω, τα ποσά αυτά καταδεικνύουν σημαντική αύξηση από το 2012, η οποία οφείλεται κατά κύριο λόγο στην αύξηση των ανακτήσεων στους τομείς της εσωτερικής πολιτικής.

4.           Σωρευτικές δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις μέχρι το τέλος του 2013

4.1.        Επισκόπηση

Τα σωρευτικά αριθμητικά στοιχεία παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τη σημασία των διορθωτικών μηχανισμών που χρησιμοποιούνται από την Επιτροπή, κυρίως διότι λαμβάνουν υπόψη τον πολυετή χαρακτήρα των προγραμμάτων και των έργων και εξουδετερώνουν τις επιπτώσεις μεμονωμένων περιστατικών. Στο διάγραμμα που ακολουθεί παρουσιάζεται η εξέλιξη των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων που επιβεβαιώθηκαν και εκτελέστηκαν κατά τα τελευταία 5 έτη:

Διαγράμματα 4.1: Δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις κατά την περίοδο 2009-2013

                

Δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις που επιβεβαιώθηκαν                 Δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις που εκτελέστηκαν

κατά την περίοδο 2009-2013                                                                                                     κατά την περίοδο 2009-2013

Το μέσο ποσό των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων που επιβεβαιώθηκαν κάθε έτος από την Επιτροπή κατά την περίοδο 2009-2013 ανήλθε σε 2,9 δισεκατ. ευρώ ή στο 2,2% του μέσου ποσού πληρωμών από τον προϋπολογισμό της ΕΕ ύψους 131 δισεκατ. ευρώ (επιμερισμένη διαχείριση: 2,6 δισεκατ. ευρώ ή 2,5% του μέσου ποσού πληρωμών ύψους 101 δισεκατ. ευρώ· όλα τα άλλα είδη διαχείρισης: 353 εκατ. ευρώ ή 1,2% του μέσου ποσού πληρωμών ύψους 30 δισεκατ. ευρώ). Η τάση όσον αφορά τα ποσά που επιβεβαιώθηκαν είναι ελαφρώς αυξητική, στοιχείο που καταδεικνύει ότι το πολυετές πλαίσιο ελέγχου προστατεύει αποτελεσματικά τον προϋπολογισμό της ΕΕ συν τω χρόνω.

Το μέσο ποσό των δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων που εκτελέστηκαν κατά την περίοδο 2009-2013 ανήλθε σε 2,7 δισεκατ. ευρώ, ποσό που αντιπροσωπεύει το 2,1% του μέσου ποσού πληρωμών από τον προϋπολογισμό της ΕΕ κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου. Η αυξητική τάση που παρουσιάζεται ανωτέρω μπορεί να αιτιολογηθεί από την περάτωση της περιόδου προγραμματισμού 2000-2006, δεδομένου ότι σημαντικός αριθμός δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων εκτελείται αποκλειστικά στο στάδιο αυτό της περάτωσης (βλέπε κατωτέρω).

4.2.        Δημοσιονομικές διορθώσεις

4.2.1   Επισκόπηση

Πίνακας 4.2.1: Σωρευτικές δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβεβαιώθηκαν & ποσοστό εκτέλεσης μέχρι το τέλος του 2013

          σε εκατ. ευρώ ||

Δαπάνες || Περίοδος προγραμματισμού || Σωρευτικές αποφάσεις για το ΕΓΤΕ || Σύνολο δημοσιονομικών διορθώσεων που επιβεβαιώθηκαν στο τέλος του 2013 || Δημοσιονομικές διορθώσεις που δεν είχαν ακόμη εκτελεστεί στο τέλος του 2013 || Δημοσιονομικές διορθώσεις που εκτελέστηκαν/ επιβεβαιώθηκαν στο τέλος του 2013 || Δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβεβαιώθηκαν στο τέλος του 2012 ||

Περίοδος 1994-1999 || Περίοδος 2000-2006 || Περίοδος 2007-2013 ||

Γεωργία ||  0 ||  112 ||  374 || 9 148 || 9 634 || 1 001 || 89,6% || 8 525 ||

ΕΓΤΕ || – || – || – || 9 148 || 9 148 ||  920 || 90,0% || 8 286 ||

Αγροτική ανάπτυξη ||  0 ||  112 ||  374 || Α/Α ||  486 ||  82 || 83,2% ||  239 ||

Πολιτική συνοχής || 2 719 || 7 729 || 1 741 || Α/Α || 12 189 ||  756 || 93,8% || 10 786 ||

ΕΤΠΑ || 1 788 || 5 188 ||  667 || Α/Α || 7 643 ||  477 || 93,8% || 7 305 ||

Ταμείο Συνοχής ||  271 ||  688 ||  245 || Α/Α || 1 204 ||  113 || 90,7% ||  984 ||

ΕΚΤ ||  560 || 1 678 ||  820 || Α/Α || 3 057 ||  65 || 97,9% || 2 224 ||

ΧΜΠΑ/ΕΤΑ ||  100 ||  102 ||  9 || Α/Α ||  211 ||  102 || 51,8% ||  201 ||

ΕΓΤΠΕ – Τμήμα Προσανατολισμού ||  0 ||  73 ||  0 || Α/Α ||  73 ||  0 || 100,0% ||  72 ||

Άλλο || – || – || – || Α/Α ||  4 ||  0 || 100,0% ||  2 ||

Σύνολο || 2 719 || 7 840 || 2 116 || 9 148 || 21 827 || 1 757 || 91,9% || 19 313 ||

Οι διάφορες περίοδοι προγραμματισμού στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής αναδεικνύουν σαφώς τον πολυετή χαρακτήρα του κύκλου του προϋπολογισμού της ΕΕ. Δεδομένου ότι η περίοδος 2000-2006 πλησιάζει στο τέλος της διαδικασίας περάτωσης, το ποσό των δημοσιονομικών διορθώσεων είναι σημαντικά υψηλό, ιδίως σε σύγκριση με την περίοδο 2007-2013. Η αύξηση των δημοσιονομικών διορθώσεων για αυτή την πιο πρόσφατη περίοδο αναμένεται να συνεχιστεί κατά τα προσεχή έτη, δεδομένου ότι τα προγράμματά της αρχίζουν να περατώνονται (ορισμένα αγγίζουν το 95% του κατώτατου ορίου πληρωμών), αλλά αναμένεται να είναι μικρότερης σημασίας σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού, λόγω της επιτυχούς εφαρμογής προληπτικών μέτρων. Ειδικότερα, αποδεικνύεται ότι η χρήση των μηχανισμών διακοπής και αναστολής αποτελεί ισχυρό κίνητρο για τα κράτη μέλη ώστε να επιφέρουν βελτιώσεις στα οικεία συστήματα διαχείρισης και ελέγχου σε συνεργασία με τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

4.2.2   Γεωργία: δημοσιονομικές διορθώσεις στο πλαίσιο εκκαθάρισης λογαριασμών του ΕΓΤΕ

Όσον αφορά το ΕΓΤΕ, το ποσό των δημοσιονομικών διορθώσεων που επέβαλε η Επιτροπή από το 1999 ανέρχεται σε 9 148 εκατ. ευρώ (από 43 αποφάσεις που εκδόθηκαν). Το μέσο ποσοστό διόρθωσης ανά οικονομικό έτος για την περίοδο 1999-2013 ισοδυναμεί με το 1,5% των δαπανών. Μετά την απόφαση της Επιτροπής, τα ποσά αυτά εκτελούνται κατά κανόνα αυτομάτως, εκτός εάν έχει χορηγηθεί σε κράτος μέλος η δυνατότητα καταβολής σε δόσεις.

Πίνακας 4.2.2: Σωρευτικές δημοσιονομικές διορθώσεις που αποφασίστηκαν στο πλαίσιο της εκκαθάρισης λογαριασμών του ΕΓΤΕ από το 1999 μέχρι το τέλος του 2013: κατανομή ανά κράτος μέλος

|| σε εκατ. ευρώ

Κράτος μέλος || Πληρωμές ΕΓΤΕ που εισπράχθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ || % πληρωμών που εισπράχθηκαν σε σύγκριση με το σύνολο των πληρωμών || Σωρευτικές δημοσιονομικές διορθώσεις ΕΓΤΕ στο τέλος του 2013 || % σε σύγκριση με τις πληρωμές που εισπράχθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ || % σε σύγκριση με το συνολικό ποσό των δημοσιονομικών διορθώσεων

Βέλγιο || 11 638 || 1,9% ||  42 || 0,4% || 0,5%

Βουλγαρία || 1 980 || 0,3% ||  37 || 1,9% || 0,4%

Τσεχική Δημοκρατία || 4 742 || 0,8% ||  6 || 0,1% || 0,1%

Δανία || 16 345 || 2,7% ||  183 || 1,1% || 2,0%

Γερμανία || 82 340 || 13,5% ||  186 || 0,2% || 2,0%

Εσθονία ||  523 || 0,1% ||  0 || 0,0% || 0,0%

Ιρλανδία || 19 474 || 3,2% ||  48 || 0,2% || 0,5%

Ελλάδα || 38 139 || 6,3% || 2 328 || 6,1% || 25,4%

Ισπανία || 85 336 || 14,0% || 1 457 || 1,7% || 15,9%

Γαλλία || 133 217 || 21,9% || 1 272 || 1,0% || 13,9%

Κροατία ||  0 || 0,0% || – || Α/Α || Α/Α

Ιταλία || 68 953 || 11,3% || 1 757 || 2,5% || 19,2%

Κύπρος ||  338 || 0,1% ||  10 || 2,9% || 0,1%

Λετονία ||  749 || 0,1% ||  0 || 0,0% || 0,0%

Λιθουανία || 2 089 || 0,3% ||  8 || 0,4% || 0,1%

Λουξεμβούργο ||  435 || 0,1% ||  5 || 1,2% || 0,1%

Ουγγαρία || 7 279 || 1,2% ||  45 || 0,6% || 0,5%

Μάλτα ||  27 || 0,0% ||  0 || 1,1% || 0,0%

Κάτω Χώρες || 16 371 || 2,7% ||  212 || 1,3% || 2,3%

Αυστρία || 10 459 || 1,7% ||  11 || 0,1% || 0,1%

Πολωνία || 16 755 || 2,8% ||  92 || 0,6% || 1,0%

Πορτογαλία || 10 278 || 1,7% ||  193 || 1,9% || 2,1%

Ρουμανία || 4 782 || 0,8% ||  97 || 2,0% || 1,1%

Σλοβενία ||  629 || 0,1% ||  10 || 1,5% || 0,1%

Σλοβακία || 2 077 || 0,3% ||  2 || 0,1% || 0,0%

Φινλανδία || 7 916 || 1,3% ||  26 || 0,3% || 0,3%

Σουηδία || 10 542 || 1,7% ||  116 || 1,1% || 1,3%

Ηνωμένο Βασίλειο || 55 077 || 9,1% || 1 007 || 1,8% || 11,0%

Σύνολο || 608 491 || 100,0% || 9 148 || 1,5% || 100,0%

Στον ανωτέρω πίνακα παρουσιάζεται η κατανομή των δημοσιονομικών διορθώσεων που επιστράφηκαν από το αντίστοιχο κράτος μέλος στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Κάθε χρόνο τα συνολικά ποσά των δημοσιονομικών διορθώσεων παραμένουν σχετικά σταθερά παρουσιάζοντας θετική τάση κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου, τόσο σε απόλυτα ποσά όσο και ως ποσοστό των δαπανών.

Στο διάγραμμα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι συνολικές δημοσιονομικές διορθώσεις ανά κράτος μέλος, καθώς και το ποσοστό των εν λόγω δημοσιονομικών διορθώσεων σε σύγκριση με τις πληρωμές που εισπράχθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Επισημαίνεται ότι εννέα κράτη μέλη παρουσιάζουν ποσοστό διόρθωσης άνω του μέσου ποσοστού της τάξης του 1,5% και αντιπροσωπεύουν το 75% του συνολικού ποσού των διορθώσεων, ωστόσο πρέπει να γίνει κατανοητό ότι αυτά τα εννέα κράτη μέλη έλαβαν το 44% των πληρωμών που εισπράχθηκαν συνολικά από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Διάγραμμα 4.2.2: Σωρευτικές δημοσιονομικές διορθώσεις των κρατών μελών στο πλαίσιο εκκαθάρισης λογαριασμών του ΕΓΤΕ από το 1999 μέχρι το τέλος του 2013 σε σύγκριση με τις πληρωμές που εισπράχθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ

4.2.3   Γεωργία: Ελλείψεις στα συστήματα ελέγχου των κρατών μελών

Οι ουσιαστικές ελλείψεις που επισημαίνονται στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των κρατών μελών, όπως διαπιστώνονται από τα ίδια τα κράτη μέλη, τη ΓΔ AGRI, το Ελεγκτικό Συνέδριο ή/και την OLAF (έρευνες σε περιπτώσεις απάτης), παρακολουθούνται στενά από τη ΓΔ AGRI έως ότου συγκεντρωθούν αξιόπιστα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι αδυναμίες αποκαταστάθηκαν μέσω της εφαρμογής κατάλληλων μέτρων από τα κράτη μέλη, ότι οι παράτυπες δαπάνες που δηλώθηκαν κατά το παρελθόν διορθώθηκαν και ότι το νέο σύστημα έχει αποδείξει στην πράξη την αξιοπιστία του.

Όσον αφορά, για παράδειγμα, τα καθεστώτα ενισχύσεων στην Πολωνία, η ΓΔ AGRI διαπίστωσε το 2013 σοβαρές διαρθρωτικές ελλείψεις στο πλαίσιο της προαναγνώρισης ομάδων παραγωγών στον τομέα των οπωροκηπευτικών. Όσον αφορά τα ποσά που καταβλήθηκαν σε προγενέστερο χρόνο, ο δημοσιονομικός κίνδυνος που διατρέχει το Ταμείο καλύπτεται μέσω της διαδικασίας εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση, με την οποία ανακτώνται τα ποσά των αχρεωστήτως καταβληθέντων χρηματικών δαπανών της ΕΕ. Για τα μελλοντικά έτη, η Πολωνία κλήθηκε να προβεί στις κατάλληλες διορθωτικές ενέργειες, οι οποίες θα παρακολουθούνται από τη ΓΔ AGRI. Όσον αφορά τις ελλείψεις στον αμπελοοινικό τομέα, εκδόθηκαν, τον Φεβρουάριο και τον Απρίλιο του 2013 αντίστοιχα, δύο δέσμες κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή του εθνικού προγράμματος στήριξης.

Στο πλαίσιο των άμεσων ενισχύσεων, διαπιστώθηκαν εμμένουσες ελλείψεις ως προς τον εσφαλμένο χαρακτηρισμό ορισμένων τύπων βοσκοτόπων ως επιλέξιμων σε 15 ισπανικούς οργανισμούς πληρωμών και στην Ελλάδα. Στην Ισπανία, οι διορθωτικές ενέργειες υποβλήθηκαν σε λογιστικό έλεγχο στα μέσα του 2013 και διαπιστώθηκε ότι δεν αντιμετώπισαν πλήρως την κατάσταση. Κατά συνέπεια, το ισπανικό σχέδιο υλοποίησης θα τεθεί υπό ενισχυμένη εποπτεία και παρακολούθηση και θα συνεχιστούν οι δημοσιονομικές διορθώσεις. Στην Ελλάδα, το σύστημα αναγνώρισης αγροτεμαχίων (Land Parcel Identification System, LPIS), το οποίο θεσπίστηκε το 2008, περιλαμβάνει περιοχές που, λόγω της εγγενούς τους κατάστασης, δεν πρέπει να είναι επιλέξιμες για στήριξη στο πλαίσιο της ΚΓΠ. Στην απόφαση για την αναβολή των δημοσιονομικών διορθώσεων τέθηκε ως όρος η υποχρέωση της Ελλάδας να επιληφθεί της κατάστασης μέσω της εφαρμογής σχεδίου δράσης. Όσον αφορά τις αιτήσεις πληρωμής για την περίοδο 2009-2012 και τα επακόλουθα έτη, βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαδικασίες εκκαθάρισης που ενεργοποιούν καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις. Επιπλέον, η μη υλοποίηση των διορθωτικών δράσεων σύμφωνα με το σχετικό χρονοδιάγραμμα είχε ως συνέπεια την ανάκληση της αναβολής των καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων για τις ελλείψεις όσον αφορά τους βοσκότοπους, καθώς και την αποστολή στις ελληνικές αρχές επιστολής προ της αναστολής, στις 24 Ιουνίου 2014, στην οποία οριζόταν σαφής προθεσμία για την επίτευξη των εναπομενόντων ορόσημων.

Επιπροσθέτως, η Πορτογαλία περάτωσε το 2013 ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης για την κάλυψη σοβαρών ελλείψεων στην ποιότητα των συστημάτων LPIS-GIS (σύστημα αναγνώρισης αγροτεμαχίων και γεωγραφικό πληροφοριακό σύστημα), ενώ στη Γαλλία δρομολογήθηκε ένα σχέδιο δράσης ευρέος φάσματος για την επικαιροποίηση και ολοκλήρωση του LPIS, το οποίο αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί πλήρως για το έτος υποβολής αιτήσεων 2016. Όσον αφορά την Πορτογαλία, η διαδικασία εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση εξασφάλισε την ανάκτηση ποσού άνω των 100 εκατ. ευρώ σε καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις για τα οικονομικά έτη 2007 έως 2009, ενώ οι διαδικασίες εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση για τα επακόλουθα έτη βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Στη Γαλλία βρίσκονται υπό εξέλιξη διάφορες σημαντικές δημοσιονομικές διορθώσεις όσον αφορά τα οικονομικά έτη 2008-2010, για τα οποία η διαδικασία εκκαθάρισης λογαριασμών προχωρά με ικανοποιητικό ρυθμό. Στο πλαίσιο μιας αποστολής που πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2014 καταδείχθηκε ότι, παρά την ικανοποιητική εν γένει πορεία του σχεδίου δράσης, ορισμένες ενδιάμεσες δεσμεύσεις δεν έχουν υλοποιηθεί. Ως εκ τούτου, η Γαλλία κλήθηκε να επιληφθεί των εν λόγω ζητημάτων, ενώ ζητήθηκε παράλληλα η υποβολή αναλυτικότερων εκθέσεων, ούτως ώστε να καταστεί δυνατή η πιο πρακτική παρακολούθηση από τη ΓΔ AGRI. Είναι σκόπιμο να επισημανθεί ότι στη Γαλλία η υλοποίηση του σχεδίου δράσης που καλύπτει τη διαχείριση των δικαιωμάτων ενίσχυσης και το σύστημα πολλαπλής συμμόρφωσης στέφθηκε με επιτυχία. Η παρακολούθηση της ποιότητας του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου (ΟΣΔΕ) και του συστήματος αναγνώρισης αγροτεμαχίων (LPIS), συμπεριλαμβανομένης της αναγκαίας καθοδήγησης και στήριξης, εμπίπτει πλέον στο πεδίο αρμοδιοτήτων μιας νέας μονάδας της ΓΔ AGRI, η οποία τέθηκε σε επιχειρησιακή λειτουργία το 2014.

Τα σχέδια δράσης που προκύπτουν λόγω αναπροσαρμογών στα ποσοστά σφάλματος άνω του 5% ενεργοποιήθηκαν ύστερα από τον χαρακτηρισμό, βάσει σχετικών αξιολογήσεων, ορισμένων συστημάτων ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο ως «αναποτελεσματικών» ή «μερικώς αποτελεσματικών» (π.χ. Ρουμανία, Βουλγαρία, Πορτογαλία) ή ύστερα από τους λογιστικούς ελέγχους της ΓΔ AGRI, καθώς και λόγω της έλλειψης αξιοπιστίας των κοινοποιηθέντων στατιστικών στοιχείων ελέγχου (π.χ. Ελλάδα, Κάτω Χώρες). Για παράδειγμα, στη Ρουμανία εντοπίστηκαν σημαντικές συστημικές αδυναμίες, τόσο από τους ελέγχους συμμόρφωσης της ΓΔ AGRI όσο και από τους λογιστικούς ελέγχους του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όσον αφορά το μέτρο 312 «Στήριξη για τη δημιουργία και την ανάπτυξη πολύ μικρών επιχειρήσεων». Κατόπιν αιτήματος της ΓΔ AGRI, οι ρουμανικές αρχές έθεσαν σε εφαρμογή σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της κατάστασης. Επιπλέον, οι επιστροφές από την Επιτροπή προς τη Ρουμανία που συνδέονταν με το εν λόγω μέτρο διακόπηκαν κατά τη διάρκεια του 2013. Χάρη στην αδιάλειπτη συνεργασία της ΓΔ AGRI με τις ρουμανικές αρχές, θεωρήθηκε τον Μάιο του 2014 ότι, παρά την ανάγκη συνέχισης των προσπαθειών για την υλοποίηση του ειδικού σχεδίου δράσης για το μέτρο 312, είναι δυνατόν να ξεκινήσουν εκ νέου οι πληρωμές, υπό τον όρο ότι οι ρουμανικές αρχές θα αποδεχθούν τη στενή παρακολούθηση από τη ΓΔ AGRI, μετριάζοντας με αυτό τον τρόπο τον κίνδυνο. Εντούτοις, αδιαμφισβήτητη επιβεβαίωση της επιτυχούς αντιμετώπισης των συστημικών αδυναμιών που σχετίζονται με την εφαρμογή του μέτρου 312 μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο αφού διενεργηθεί μελλοντικός λογιστικός έλεγχος. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ θα προστατευτεί μέσω διαδικασιών ελέγχου της συμμόρφωσης οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις και ανάκτηση από το κράτος μέλος. Ταυτόχρονα, τα ρουμανικά προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης τελούν υπό καθεστώς στενότατης παρακολούθησης.

Στη Βουλγαρία, οι λογιστικοί έλεγχοι της ΓΔ AGRI όσον αφορά την αγροτική ανάπτυξη αποκάλυψαν σοβαρές ελλείψεις στους διοικητικούς ελέγχους, καθώς και ανεπάρκειες στους επιτόπιους ελέγχους. Οι κυριότερες αδυναμίες αφορούσαν τους ελέγχους της διαδικασίας σύναψης δημοσίων συμβάσεων, την ύπαρξη μη επιλέξιμων ή/και αδικαιολόγητων δαπανών, την εμβέλεια των επιτόπιων ελέγχων και την καταβολή πρώιμων και μεγάλων προκαταβολών. Όσον αφορά το υψηλό ποσό των προκαταβολών, οι προκαταβολές πρέπει να εξεταστούν με γνώμονα τον κανόνα αποδέσμευσης ν+2. Οι βουλγαρικές αρχές κλήθηκαν να παράσχουν διευκρινίσεις σχετικά με την αναγκαιότητα καταβολής των εν λόγω πρώιμων και υψηλών προκαταβολών. Οι διευκρινίσεις αυτές θα ληφθούν δεόντως υπόψη κατά την εξαγωγή συμπερασμάτων όσον αφορά την ύπαρξη πιθανής παράβασης του κανόνα ν+2, καθώς και κατά τη λήψη απόφασης σχετικά με την ανάγκη επιβολής δημοσιονομικής διόρθωσης. Μετά την πρώτη επιστολή που απέστειλε η ΓΔ AGRI σε όλα τα κράτη μέλη στις αρχές του 2013, τέθηκε σε εφαρμογή διαδικασία για την κατάρτιση και παρακολούθηση εθνικών σχεδίων δράσης με σκοπό τη μείωση των ποσοστών σφάλματος. Κατά τη διάρκεια του 2013 και του 2014, τα κράτη μέλη υπέβαλαν τα οικεία σχέδια δράσης, σε στενή συνεργασία με τις υπηρεσίες της ΓΔ AGRI, ενώ διοργανώθηκαν επίσης τρία σεμινάρια για την παρουσίαση της υφιστάμενης κατάστασης και την παροχή καθοδήγησης.

4.2.4   Πολιτική συνοχής: ΕΤΠΑ & ΕΚΤ 2000-2006

Δεδομένου ότι η περάτωση της περιόδου 2000-2006 βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης, μπορεί να γίνει εποικοδομητική σύγκριση των συνολικών αποτελεσμάτων των διορθωτικών μέτρων και των συνολικών ποσών που δαπανήθηκαν και μπορεί να παρασχεθεί, συνεπώς, πληρέστερη εικόνα των επιπτώσεων των διορθωτικών μηχανισμών. Όσον αφορά τα κεφάλαια από το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ στο τέλος του 2013, το συνδυασμένο ποσό δημοσιονομικών διορθώσεων, μόνο με βάση το εποπτικό έργο της Επιτροπής, ανήλθε σε 8,8 δισεκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό ισοδυναμεί με το 4,5% περίπου των χορηγήσεων (196,9 δισεκατ. ευρώ) στο τέλος του 2013. Το ποσοστό διόρθωσης αυξάνεται στο 5,1% των χορηγήσεων, εάν ληφθούν υπόψη οι συμπληρωματικές δημοσιονομικές διορθώσεις που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη και σχετίζονταν με τις δικές τους ελεγκτικές δραστηριότητες.

Οι δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβάλλονται στο στάδιο περάτωσης από την Επιτροπή αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο των συνολικών δημοσιονομικών διορθώσεων που επιβάλλονται από την ίδια για την εν λόγω περίοδο προγραμματισμού. Στο πλαίσιο αυτό συνυπολογίζονται ποσά διορθώσεων που βρίσκονταν στο στάδιο εκτέλεσης στο τέλος του 2013 και αντιστοιχούν στο 0,8% των χορηγήσεων (1,502 δισεκατ. ευρώ), οι οποίες περιλαμβάνονται σε επιστολές περάτωσης που κοινοποιήθηκαν επίσημα στις αρχές των κρατών μελών, αλλά δεν έγιναν ακόμη δεκτές από τα κράτη μέλη. Τα δεδομένα αυτά επικαιροποιούν τα αριθμητικά στοιχεία που διαβίβασαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οι αρμόδιες Γενικές Διευθύνσεις στο πλαίσιο της έκθεσής τους[8], της 12ης Απριλίου 2013, με τίτλο «Δημοσιονομικές διορθώσεις που πραγματοποιήθηκαν από το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ για τα προγράμματα της περιόδου 2000-2006».

Πίνακας 4.2.4: Περίοδος προγραμματισμού 2000-2006 – Δημοσιονομικές διορθώσεις ΕΤΠΑ & ΕΚΤ που επιβεβαιώθηκαν και βρίσκονταν στο στάδιο εκτέλεσης στις 31.12.2013: κατανομή ανά κράτος μέλος

|| σε εκατ. ευρώ

Κράτος μέλος || Ποσό συνεισφοράς ΕΤΠΑ+ΕΚΤ || % του ποσού συνεισφοράς στις συνολικές συνεισφορές || Δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβεβαιώθηκαν || Υπό εκτέλεση δημοσιονομικές διορθώσεις (επιστολές περάτωσης που έχουν αποσταλεί) || Σύνολο δημοσιονομικών διορθώσεων που επιβλήθηκαν για την περίοδο 2000-2006 || Ποσοστό δημοσιονομικών διορθώσεων σε σχέση με τις συνεισφορές των ΕΤΠΑ+ΕΚΤ || Μερίδιο των δημοσιονομικών διορθώσεων που επιβλήθηκαν σε σύγκριση με το σύνολο των δημοσιονομικών διορθώσεων

Βέλγιο ||   1 945 || 1,0% ||  15 ||  0 ||  16 || 0,8% || 0,2%

Τσεχική Δημοκρατία ||   1 456 || 0,7% ||  5 ||  6 ||  11 || 0,8% || 0,1%

Δανία || 570 || 0,3% ||  1 || – ||  1 || 0,1% || 0,0%

Γερμανία ||   26 960 || 13,7% ||  50 ||  0 ||  50 || 0,2% || 0,6%

Εσθονία || 305 || 0,2% ||  2 || – ||  2 || 0,5% || 0,0%

Ιρλανδία ||   3 067 || 1,6% ||  21 ||  142 ||  163 || 5,3% || 1,9%

Ελλάδα ||   20 211 || 10,3% || 1 154 ||  66 || 1 221 || 6,0% || 13,9%

Ισπανία ||   40 686 || 20,7% || 3 246 ||  260 || 3 506 || 8,6% || 40,0%

Γαλλία ||   14 825 || 7,5% ||  332 ||  23 ||  355 || 2,4% || 4,1%

Ιταλία ||   27 501 || 14,0% || 1 229 ||  1 354 || 2 582 || 9,4% || 29,5%

Κύπρος || 53 || 0,0% || – || – || – || 0,0% || 0,0%

Λετονία || 518 || 0,3% ||  4 || – ||  4 || 0,8% || 0,1%

Λιθουανία || 773 || 0,4% ||  3 || – ||  3 || 0,3% || 0,0%

Λουξεμβούργο || 71 || 0,0% ||  2 || – ||  2 || 2,6% || 0,0%

Ουγγαρία ||   1 695 || 0,9% ||  12 || – ||  12 || 0,7% || 0,1%

Μάλτα || 57 || 0,0% || – || – || – || 0,0% || 0,0%

Κάτω Χώρες ||   2 702 || 1,4% ||  44 || – ||  44 || 1,6% || 0,5%

Αυστρία ||   1 647 || 0,8% ||  0 ||  0 ||  0 || 0,0% || 0,0%

Πολωνία ||   7 032 || 3,6% ||  180 || – ||  180 || 2,6% || 2,1%

Πορτογαλία ||   18 178 || 9,2% ||  190 || – ||  190 || 1,0% || 2,2%

Σλοβενία || 215 || 0,1% ||  2 || – ||  2 || 0,9% || 0,0%

Σλοβακία ||   1 245 || 0,6% ||  44 ||  1 ||  45 || 3,6% || 0,5%

Φινλανδία ||   1 789 || 0,9% ||  0 || – ||  0 || 0,0% || 0,0%

Σουηδία ||   1 634 || 0,8% ||  12 || – ||  12 || 0,7% || 0,1%

Ηνωμένο Βασίλειο ||   16 129 || 8,2% ||  293 ||  1 ||  294 || 1,8% || 3,4%

Interreg ||   5 645 || 2,9% ||  26 ||  41 ||  67 || 1,2% || 0,8%

Σύνολο ||   196 911 || 100,0% || 6 866 || 1 895 || 8 761 || 4,5% || 100,0%

Τέσσερα κράτη μέλη παρουσιάζουν ποσοστό διόρθωσης υψηλότερο από τον μέσο όρο του 4,5% και αντιπροσωπεύουν το 85% του συνολικού ποσού των διορθώσεων και το 47% των συνολικών συνεισφορών που εισπράχθηκαν. Αξίζει να επισημανθεί ότι τα περισσότερα προβλήματα τα οποία οδήγησαν στις δημοσιονομικές διορθώσεις που κοινοποιήθηκαν από την Επιτροπή για τα εν λόγω κράτη μέλη εκείνη την περίοδο έχουν πλέον επιλυθεί. Αυτό ισχύει ειδικότερα, παραδείγματος χάριν, για τις διορθώσεις του ΕΤΠΑ ύψους 2,6 δισεκατ. ευρώ που κοινοποιήθηκαν για την Ισπανία (για ελλείψεις που διαπιστώθηκαν από την Επιτροπή κατά την περίοδο 2000-2006 στα ισπανικά συστήματα διαχείρισης και ελέγχου, οι οποίες αντιμετωπίστηκαν και δεν διαπιστώνονται πλέον στα επιχειρησιακά προγράμματα της περιόδου 2007-2013), καθώς και για τις διορθώσεις του ΕΤΠΑ για την Ελλάδα ύψους 1,1 δισεκατ. ευρώ (αποτέλεσμα των μέτρων που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση των ελλείψεων στις προκηρύξεις διαγωνισμών δημοσίων έργων και στην εκτέλεση συμβάσεων πριν από το 2005). Όσον αφορά την Ιταλία και την Ιρλανδία, η πλειονότητα των διορθώσεων που κοινοποιήθηκαν αποτελούν διορθώσεις «υπό εκτέλεση», οι οποίες προτάθηκαν από την Επιτροπή στο στάδιο της περάτωσης και αμφισβητήθηκαν από το κράτος μέλος με την προσκόμιση συμπληρωματικών στοιχείων προς εξέταση. Σημαντικό ποσοστό των εν λόγω διορθώσεων για την Ιταλία αφορά ημιτελή έργα.

Όσον αφορά το ΕΚΤ, ο στόχος της ΓΔ EMPL για το μέλλον είναι να μειωθεί η ανάγκη διόρθωσης σφαλμάτων μέσω της διαμόρφωσης μιας κατάστασης στην οποία τα σφάλματα θα αποφεύγονται. Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερης σημασίας για τα κράτη μέλη με τις υψηλότερες δημοσιονομικές διορθώσεις κατά τα τελευταία έτη, όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Ρουμανία (βλέπε τον πίνακα 4.2.4 ανωτέρω και τον πίνακα 4.2.5 κατωτέρω).

Λαμβανομένου υπόψη του υψηλού και επαναλαμβανόμενου αριθμού των επιφυλάξεων που σχετίζονται με τα ισπανικά προγράμματα, η ΓΔ EMPL αποφάσισε το 2011 να δρομολογήσει ειδικό σχέδιο δράσης για τις αρμόδιες ισπανικές αρχές υλοποίησης του ΕΚΤ, ιδίως με σκοπό την προώθηση της πλήρους αξιοποίησης όλων των δυνατοτήτων απλούστευσης που παρέχονται από τις κανονιστικές διατάξεις της ΕΕ και την άρση αδικαιολόγητα αυστηρότερων εθνικών κανόνων επιλεξιμότητας (π.χ. για τα προγράμματα ενίσχυσης της απασχόλησης). Συγκροτήθηκε ομάδα εργασίας απαρτιζόμενη από μέλη του ελεγκτικού προσωπικού και από υπευθύνους για κάθε γεωγραφική περιοχή, με σκοπό την παρακολούθηση της αποτελεσματικής εφαρμογής των μέτρων που συμφωνήθηκαν. Παρόμοιες δραστηριότητες αναλήφθηκαν και στην Ιταλία. Άλλα παραδείγματα στενής συνεργασίας με τα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση των βασικών αιτιών των επαναλαμβανόμενων προβλημάτων που διαπιστώθηκαν περιλαμβάνουν τη Ρουμανία, όπου η Επιτροπή συνεργάστηκε με τις εθνικές αρχές προκειμένου να ενισχυθούν τα οικεία συστήματα διαχείρισης και ελέγχου για τις προηγούμενες και τις νέες περιόδους προγραμματισμού.

Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, το ενισχυμένο κανονιστικό πλαίσιο για την περίοδο 2014-2020, περιλαμβανομένης ιδιαιτέρως της ετήσιας δέσμης μέτρων για την αξιοπιστία και της δυνατότητας χρήσης καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων σε περίπτωση σοβαρών ελλείψεων, σε συνδυασμό με τη συνέχιση της υφιστάμενης αυστηρής πολιτικής αναφορικά με τις διακοπές και τις αναστολές, καθώς και με την ισχυρή παρότρυνση για αξιοποίηση όλων των ευκαιριών απλούστευσης, αναμένεται να επιφέρει περαιτέρω βελτιώσεις στην υλοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (ΕΔΕΤ) κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού. Επίσης, η ΓΔ EMPL θα αξιοποιήσει τις προσπάθειες που ξεκίνησαν τα τελευταία έτη με σκοπό την παροχή συνδρομής στα εν λόγω κράτη μέλη για τη βελτίωση των συστημάτων τους με τη χρήση των βέλτιστων διαθέσιμων πρακτικών.

Διάγραμμα 4.2.4: Σωρευτικές δημοσιονομικές διορθώσεις των κρατών μελών που επιβεβαιώθηκαν και βρίσκονταν στο στάδιο εκτέλεσης στις 31.12.2013 για την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006 των ΕΤΠΑ & ΕΚΤ σε σύγκριση με τις συνεισφορές που εισπράχθηκαν

4.2.5   Πολιτική συνοχής: ΕΤΠΑ/ΤΣ & ΕΚΤ 2007-2013

Δεδομένου ότι η περίοδος προγραμματισμού 2007-2013 δεν έχει φθάσει ακόμη στο στάδιο περάτωσης, είναι εύλογο τα σωρευτικά ποσά που έχουν διορθωθεί μέχρι στιγμής να είναι πολύ χαμηλότερα από αυτά της περιόδου 2000-2006. Το στοιχείο αυτό αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι οι σημαντικότερες δημοσιονομικές διορθώσεις πραγματοποιούνται κατά την περάτωση. Κατά τα προσεχή έτη αναμένεται αύξηση των ποσών που παρατίθενται κατωτέρω. Γίνεται επίσης μνεία των διορθώσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά την ίδια περίοδο από τα κράτη μέλη (βλέπε τμήμα 7).

Πίνακας 4.2.5: Περίοδος προγραμματισμού 2007-2013 – Δημοσιονομικές διορθώσεις ΕΤΠΑ/ΤΣ & ΕΚΤ που επιβεβαιώθηκαν και βρίσκονταν στο στάδιο εκτέλεσης στις 31.12.2013: κατανομή ανά κράτος μέλος

|| σε εκατ. ευρώ

Κράτος μέλος || Ποσό συνεισφοράς ΕΤΠΑ/ΤΣ+ΕΚΤ για την περίοδο 2007-2013 || % του ποσού συνεισφοράς στις συνολικές συνεισφορές || Δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβεβαιώθηκαν || Υπό εκτέλεση δημοσιονομικές διορθώσεις (επιστολές περάτωσης που έχουν αποσταλεί) || Σύνολο δημοσιονομικών διορθώσεων που επιβλήθηκαν για την περίοδο 2007-2013 || Ποσοστό δημοσιονομικών διορθώσεων σε σχέση με τις συνεισφορές των ΕΤΠΑ/ΤΣ+ΕΚΤ || Μερίδιο των δημοσιονομικών διορθώσεων που επιβλήθηκαν σε σύγκριση με το σύνολο των δημοσιονομικών διορθώσεων

Βέλγιο || 2 063 || 0,6% ||  10 ||  0 ||  10 || 0,5% || 0,5%

Βουλγαρία || 6 674 || 1,9% ||  8 ||  8 ||  16 || 0,2% || 0,8%

Τσεχική Δημοκρατία || 26 540 || 7,6% ||  285 ||  2 ||  287 || 1,1% || 15,0%

Δανία ||  510 || 0,1% ||  0 || – ||  0 || 0,0% || 0,0%

Γερμανία || 25 488 || 7,3% ||  19 ||  0 ||  19 || 0,1% || 1,0%

Εσθονία || 3 403 || 1,0% ||  10 || – ||  10 || 0,3% || 0,5%

Ιρλανδία ||  751 || 0,2% ||  21 ||  0 ||  21 || 2,8% || 1,1%

Ελλάδα || 20 210 || 5,8% ||  144 || – ||  144 || 0,7% || 7,5%

Ισπανία || 34 649 || 10,0% ||  276 ||  39 ||  316 || 0,9% || 16,5%

Γαλλία || 13 449 || 3,9% ||  26 ||  0 ||  27 || 0,2% || 1,4%

Κροατία ||  858 || 0,2% || – || – || – || 0,0% || 0,0%

Ιταλία || 27 923 || 8,0% ||  72 ||  0 ||  72 || 0,3% || 3,7%

Κύπρος ||  612 || 0,2% || – || – || – || 0,0% || 0,0%

Λετονία || 4 530 || 1,3% ||  23 || – ||  23 || 0,5% || 1,2%

Λιθουανία || 6 775 || 2,0% ||  0 || – ||  0 || 0,0% || 0,0%

Λουξεμβούργο ||  50 || 0,0% ||  0 || – ||  0 || 0,0% || 0,0%

Ουγγαρία || 24 908 || 7,2% ||  174 || – ||  174 || 0,7% || 9,1%

Μάλτα ||  840 || 0,2% || – || – || – || 0,0% || 0,0%

Κάτω Χώρες || 1 660 || 0,5% || – || – || – || 0,0% || 0,0%

Αυστρία || 1 204 || 0,3% ||  2 ||  7 ||  9 || 0,7% || 0,5%

Πολωνία || 67 186 || 19,3% ||  205 ||  3 ||  208 || 0,3% || 10,9%

Πορτογαλία || 21 412 || 6,2% ||  1 ||  26 ||  28 || 0,1% || 1,4%

Ρουμανία || 19 058 || 5,5% ||  358 ||  5 ||  362 || 1,9% || 18,9%

Σλοβενία || 4 101 || 1,2% ||  14 ||  1 ||  15 || 0,4% || 0,8%

Σλοβακία || 11 496 || 3,3% ||  102 ||  30 ||  132 || 1,1% || 6,9%

Φινλανδία || 1 596 || 0,5% ||  0 || – ||  0 || 0,0% || 0,0%

Σουηδία || 1 626 || 0,5% ||  1 || – ||  1 || 0,1% || 0,1%

Ηνωμένο Βασίλειο || 9 891 || 2,8% ||  36 ||  7 ||  43 || 0,4% || 2,2%

Διασυνοριακές περιπτώσεις || 7 987 || 2,3% ||  0 || – ||  0 || 0,0% || 0,0%

Σύνολο || 347 450 || 100,0% || 1 790 ||  128 || 1 918 || 0,6% || 100,0%

Δεδομένου ότι τα προγράμματα της περιόδου 2007-2013 είναι πολυταμειακά, στον ανωτέρω πίνακα δεν παρέχεται κατανομή μεταξύ του ΕΤΠΑ και του ΤΣ.

Οκτώ κράτη μέλη παρουσιάζουν ποσοστό διόρθωσης υψηλότερο από τον μέσο όρο του 0,6% και αντιπροσωπεύουν το 75% του συνολικού ποσού των δημοσιονομικών διορθώσεων και το 40% των συνεισφορών που εισπράχθηκαν.

Διάγραμμα 4.2.5: Σωρευτικές δημοσιονομικές διορθώσεις των κρατών μελών που επιβεβαιώθηκαν και βρίσκονταν στο στάδιο εκτέλεσης στις 31.12.2013 για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013 των ΕΤΠΑ/ΤΣ & ΕΚΤ σε σύγκριση με τις συνεισφορές που εισπράχθηκαν

Όσον αφορά το ΕΤΠΑ/ΤΣ και το Ταμείο Συνοχής, το 2013 η Επιτροπή συνέχισε να ασκεί αυστηρά τα εποπτικά της καθήκοντα, διασφαλίζοντας ότι τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν τις διαπιστωθείσες αδυναμίες στα οικεία συστήματα διαχείρισης και ελέγχου. Στόχος ήταν ο εντοπισμός και η αντιμετώπιση τυχόν μείζονος ουσιαστικού κινδύνου που εκκρεμούσε, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η δέουσα προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ, καθώς και να επιτευχθεί αποδεκτό επίπεδο εναπομένοντος κινδύνου έως την περάτωση των προγραμμάτων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να σημειωθούν συνολικές βελτιώσεις για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013 σε σύγκριση με την περίοδο 2000-2006 και να διαμορφωθεί μια θετική τάση όσον αφορά τη συχνότητα των σφαλμάτων στις δαπάνες συνοχής με την πάροδο των ετών, χάρη σε μια σειρά μέτρων που ελήφθησαν από την Επιτροπή σε συνεργασία με τα κράτη μέλη.

Καταρχάς, ενισχύθηκε η ικανότητα των εθνικών συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου ως προς την πρόληψη, τον εντοπισμό και τη διόρθωση σφαλμάτων πριν από τη δήλωση των δαπανών στην Επιτροπή. Αφενός, οι υπηρεσίες της Επιτροπής κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες στο πλαίσιο της διαχείρισης και του λογιστικού ελέγχου, ούτως ώστε να βελτιωθεί η λειτουργία των διαχειριστικών ελέγχων πρώτου επιπέδου που διενεργούν τα κράτη μέλη. Αφετέρου, στο πλαίσιο των κανονιστικών διατάξεων για την περίοδο 2007-2013 θεσπίστηκε η υποχρέωση των ελεγκτικών αρχών να χρησιμοποιούν στατιστικά δείγματα για τους λογιστικούς ελέγχους των πράξεων. Η υποχρέωση αυτή, σε συνδυασμό με τη διεξοδική εποπτεία του ελέγχου και την καθοδήγηση της Επιτροπής που συνεπάγεται την καταβολή σημαντικών προσπαθειών για την ανάπτυξη ικανοτήτων, συνέβαλε σε πολύ μεγάλο βαθμό στη βελτίωση της αξιοπιστίας των ποσοστών σφάλματος που κοινοποιούνται σε ετήσια βάση στην Επιτροπή στο πλαίσιο των ετήσιων εκθέσεων ελέγχου των κρατών μελών και χρησιμοποιούνται ως δείκτες της αποτελεσματικότητας των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου κατά τη διαδικασία αξιοπιστίας της Επιτροπής. Ως εκ τούτου, το ελεγκτικό έργο της Επιτροπής μπόρεσε να στραφεί προς τη διασφάλιση της αξιοπιστίας των εργασιών των ελεγκτικών αρχών, εστιάζοντας σε εκείνες που παρουσιάζουν τις περισσότερες αδυναμίες ή σε εκείνες που εξασφαλίζουν το υψηλότερο ποσοστό κάλυψης από τα Ταμεία της ΕΕ. Επιπλέον, η Επιτροπή παρακολουθεί σε σταθερή βάση τις διαπιστωθείσες αδυναμίες και μεριμνά ώστε η ποιότητα των εργασιών της ελεγκτικής αρχής να διατηρείται σε ικανοποιητικό επίπεδο σε περίπτωση που κάποιο πρόγραμμα έχει υπαχθεί σε καθεστώς ενιαίου ελέγχου. Η στενή συνεργασία με τις ελεγκτικές αρχές διασφαλίζει τον έγκαιρο εντοπισμό και την έγκαιρη επίλυση προβλημάτων ήδη σε εθνικό επίπεδο. Συμβάλλει επίσης στη βελτίωση της διαδικασίας αξιοπιστίας σε επίπεδο Επιτροπής.

Επιπλέον, η Επιτροπή διενεργεί δικούς της επιτόπιους λογιστικούς ελέγχους βάσει κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων των λογιστικών ελέγχων σε επίπεδο δικαιούχων, εάν θεωρεί ότι είναι πιθανό ορισμένες ελλείψεις (ιδίως όσον αφορά σύνθετα ζητήματα, όπως οι δημόσιες συμβάσεις, ή ζητήματα κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο του ΕΤΠΑ/ΤΣ) είτε να μην εντοπιστούν και να συνεχίσουν να υφίστανται είτε να μην εντοπιστούν εγκαίρως. Στο πλαίσιο των ελέγχων αυτών εντάσσεται η επαλήθευση της υλοποίησης των σχεδίων διορθωτικών μέτρων σε περίπτωση διακοπών και δημοσιονομικών διορθώσεων. Οι εν λόγω έλεγχοι συμβάλλουν στη βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου για τα προγράμματα που τίθενται υπό επιφύλαξη, διότι διασφαλίζουν τη νομιμότητα και την κανονικότητα των παρελθοντικών και των μελλοντικών δαπανών που δηλώνονται στην Επιτροπή. Επιπροσθέτως, χρησιμεύουν στην Επιτροπή ως συμπληρωματική, πιο άμεση πηγή αξιοπιστίας.

Κατά δεύτερον, η ενίσχυση της ικανότητας εντοπισμού προβλημάτων αξιοποιήθηκε προορατικά για τη βελτίωση της λειτουργίας των συστημάτων διαχείρισης των κρατών μελών, με την εφαρμογή παράλληλα των αναγκαίων δημοσιονομικών διορθώσεων. Η συστηματική και συνεπής χρήση από την Επιτροπή της νομικής δυνατότητας διακοπής ή/και αναστολής των πληρωμών σε προγράμματα που παρουσιάζουν σημαντικές αδυναμίες διαχείρισης από το 2008, ή της απόφασης των Γενικών Διευθυντών να αποστέλλουν επιστολές προειδοποίησης όταν δεν εκκρεμούν πληρωμές, έχει αποτρέψει επιστροφές δαπανών από την ΕΕ με υψηλό κίνδυνο σφάλματος, παρέχοντας παράλληλα ισχυρά κίνητρα στα κράτη μέλη για την ταχεία βελτίωση των οικείων συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου. Πράγματι, οι διακοπές και οι αναστολές τερματίζονται μόνο εφόσον ληφθούν εύλογες διαβεβαιώσεις ως προς την πρόοδο που σημειώνεται στην εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής δημοσιονομικών διορθώσεων (βλέπε τμήμα 6). Ταυτόχρονα, οι από κοινού εργασίες των ελεγκτικών αρχών της ΕΕ και των κρατών μελών διευκόλυναν την επίτευξη συμφωνίας όσον αφορά τις αναγκαίες δημοσιονομικές διορθώσεις, καθώς και την επακόλουθη εφαρμογή τους, για τη δέουσα προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ από παράτυπες δαπάνες, μεταξύ άλλων μέσω κατ' αποκοπή διορθώσεων. Τα κράτη μέλη ήταν, με τη σειρά τους, σε θέση να χρησιμοποιήσουν εκ νέου τους ενωσιακούς πόρους τους οποίους αφορούσαν οι εν λόγω διορθώσεις για τη χρηματοδότηση άλλων έργων. Ωστόσο, οι διορθώσεις αυτές εξακολουθούν να έχουν μείζονες δημοσιονομικές και πολιτικές επιπτώσεις στα οικεία κράτη μέλη, δεδομένου ότι οι παράτυπες δαπάνες πρέπει να χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους, στην περίπτωση που δεν ανακτηθούν από τους δικαιούχους.

Προκειμένου να μετριαστούν οι εναπομένοντες κίνδυνοι και οι αδυναμίες που διαπιστώνονται στα κράτη μέλη και στα προγράμματα σε επίπεδο διαχειριστικών αρχών, η ΓΔ REGIO έχει αναλάβει επίσης πρωτοβουλίες με σκοπό την εφαρμογή συμπληρωματικών μέτρων ανάπτυξης ικανοτήτων για τα προγράμματα της περιόδου 2007-2013. Στις αρχές του 2013 δημιουργήθηκε ένα νέο κέντρο ικανοτήτων για την ανάπτυξη διοικητικών ικανοτήτων, με στόχο την παροχή στήριξης στις δημόσιες διοικήσεις που διαχειρίζονται τα κονδύλια του ΕΤΠΑ και του Ταμείου Συνοχής. Όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, το κέντρο ικανοτήτων κατάρτισε σχέδιο δράσης για τις δημόσιες συμβάσεις σε συντονισμό με τη ΓΔ Εσωτερικής Αγοράς και Υπηρεσιών και τα άλλα ΕΔΕΤ. Μέτρα λαμβάνονται επίσης για τη βελτίωση της ορθής εφαρμογής των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, ενώ μια πλατφόρμα ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των διοικητικών αρχών που διαχειρίζονται τα κονδύλια βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας, ούτως ώστε να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά οι εφαρμοζόμενες ορθές πρακτικές.

Όσον αφορά το ΕΚΤ, οι εξελίξεις του 2013 επιβεβαιώνουν την τάση μείωσης σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα της έκθεσης των δαπανών της ΓΔ EMPL σε σφάλμα, ενώ έχει αυξηθεί παράλληλα σε μεγάλο βαθμό ο όγκος των πληρωμών. Πέραν των προαναφερόμενων κοινών παραγόντων για το ΕΤΠΑ και το Ταμείο Συνοχής, η πιθανότητα εμφάνισης σφαλμάτων μειώθηκε σημαντικά μετά την καθιέρωση της δυνατότητας δήλωσης δαπανών σχετικών με το ΕΚΤ με βάση τις απλουστευμένες επιλογές κόστους. Η αποδοχή της μεθόδου αυτής έχει αυξηθεί τα τελευταία έτη, χάρη στις σημαντικές προσπάθειες που καταβάλλει η Επιτροπή ώστε να πείσει τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν πλήρως τις ευκαιρίες απλούστευσης που προσφέρουν οι κανονισμοί των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2007-2013, οι οποίες έχουν ενισχυθεί περαιτέρω για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020. Παράλληλα, η Επιτροπή έχει εντείνει τη στενή συνεργασία της με διάφορα κράτη μέλη για την άρση αδικαιολόγητα σύνθετων εθνικών κανόνων επιλεξιμότητας και την εισαγωγή των αναγκαίων τροποποιήσεων στην εθνική νομοθεσία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν εν προκειμένω η Ισπανία και η Ιταλία.

Αφού αναγνωρίστηκε ότι υπήρχε περιθώριο περαιτέρω ενίσχυσης των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου και εναρμόνισης μεταξύ των τομέων πολιτικής, θεσπίστηκε ενισχυμένο κανονιστικό πλαίσιο για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020. Οι αυξημένες δυνατότητες εφαρμογής καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων από την Επιτροπή στον τομέα της πολιτικής συνοχής, καθώς και η ενισχυμένη λογοδοσία σε επίπεδο κρατών μελών, θα χρησιμεύσουν ως μείζονες κινητήριες δυνάμεις για περαιτέρω αλλαγές (βλέπε τμήμα 5).

4.3.        Ανακτήσεις

Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζονται τα ποσά των ανακτήσεων που επιβεβαιώθηκαν και εκτελέστηκαν για την περίοδο 2009-2013. Και οι δύο κατηγορίες χαρακτηρίζονται από αυξητική τάση.

Πίνακας 4.3.1: Ανακτήσεις που επιβεβαιώθηκαν κατά την περίοδο 2009-2013

σε εκατ. ευρώ

|| Έτη || Σύνολο 2009-2013 || Σύνολο 2008-2012

Ανακτήσεις

|| 2009 || 2010 || 2011 || 2012 || 2013

Γεωργία || || || || || || ||

  ΕΓΤΕ ||  163 ||  178 ||  174 ||  162 ||  227 ||  905 || 1 038

  Αγροτική ανάπτυξη ||  25 ||  114 ||  161 ||  145 ||  139 ||  585 ||  446

Συνοχή ||  102 ||  24 ||  50 ||  22 ||  83 ||  280 ||  228

Τομείς εσωτερικής πολιτικής ||  100 ||  188 ||  270 ||  252 ||  393 || 1 202 ||  849

Τομείς εξωτερικής πολιτικής ||  81 ||  137 ||  107 ||  107 ||  93 ||  524 ||  463

Διοίκηση ||  9 ||  5 ||  8 ||  7 ||  6 ||  35 ||  30

Σύνολο ||  480 ||  646 ||  770 ||  695 ||  941 || 3 530 || 3 053

Πίνακας 4.3.2: Ανακτήσεις που εκτελέστηκαν κατά την περίοδο 2009-2013

σε εκατ. ευρώ

|| Έτη || Σύνολο 2009-2013 || Σύνολο 2008-2012

Ανακτήσεις

|| 2009 || 2010 || 2011 || 2012 || 2013

Γεωργία || || || || || || ||

  ΕΓΤΕ ||  148 ||  172 || 178 || 161 || 155 ||  814 || 1 015

  Αγροτική ανάπτυξη ||  25 ||  114 ||  161 || 166 || 129 || 595 ||  466

Συνοχή ||  102 || 25 || 48 || 14 || 81 || 270 ||  219

Τομείς εσωτερικής πολιτικής ||  100 || 162 || 268 || 229 || 398 || 1 157 ||  799

Τομείς εξωτερικής πολιτικής ||  81 || 136 || 77 || 99 ||  93 || 486 ||  425

Διοίκηση ||  9 ||  5 || 2 || 9 ||  6 || 31 ||  25

Σύνολο ||  464 || 614 || 734 || 678 || 862 || 3 353 || 2 949

5.           ΚΑΘΑΡΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ 2014-2020

5.1.        Πλαίσιο

Το είδος εκτέλεσης του προϋπολογισμού και ο τομέας πολιτικής επιδρούν στον τρόπο με τον οποίο ο προϋπολογισμός της ΕΕ επηρεάζεται από τους διάφορους διορθωτικούς μηχανισμούς. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, οι διορθωτικοί μηχανισμοί έχουν το ίδιο αποτέλεσμα, ήτοι την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ από δαπάνες που πραγματοποιούνται κατά παράβαση των νομοθετικών διατάξεων. Ως καθαρή δημοσιονομική διόρθωση νοείται η διόρθωση βάσει της οποίας το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει εκ νέου τα διορθωμένα και ανακτηθέντα ποσά και, κατά συνέπεια, χάνει τους χρηματοδοτικούς πόρους. Ως εκ τούτου, η ενωσιακή χρηματοδότηση για τις συγκεκριμένες δαπάνες μειώνεται.

Κυρίως στο πλαίσιο της ΚΓΠ, η διορθωτική ενέργεια οδηγεί στην επιστροφή προηγουμένως καταβληθέντων ποσών υπό τη μορφή εσόδων για ειδικό προορισμό στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Για την πολιτική συνοχής, το νομοθετικό πλαίσιο κατά την περίοδο 2007-2013 προβλέπει ότι τα διορθωμένα ποσά μπορούν να χρησιμοποιηθούν εκ νέου, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, για τη χρηματοδότηση άλλων επιλέξιμων έργων, καθιστώντας με τον τρόπο αυτό δυνατή την επίτευξη των στόχων του προγράμματος. Οι καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις που οδηγούν στην επιστροφή προηγουμένως καταβληθέντων ποσών στον προϋπολογισμό της ΕΕ αποτελούσαν εν γένει την εξαίρεση από τον κανόνα.

Μετά την επιτυχή λειτουργία των καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων στον τομέα της γεωργίας επί σειρά ετών, ο νομοθέτης έκρινε σκόπιμη την ευρύτερη εφαρμογή των καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων στον τομέα της πολιτικής συνοχής για τη νέα περίοδο προγραμματισμού 2014-2020. Πρέπει να επισημανθεί ότι η Επιτροπή δεν θα κοινοποιήσει καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις (για άλλα κονδύλια πέραν του γεωργικού τομέα) τουλάχιστον έως το 2016, λόγω του ρυθμού υλοποίησης των προγραμμάτων (οι πρώτοι λογαριασμοί των προγραμμάτων αναμένεται να υποβληθούν έως τις 15 Φεβρουαρίου 2016).

5.2.        Καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις το 2013: επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ

Πίνακας 5.2: Επιπτώσεις των δημοσιονομικών διορθώσεων & ανακτήσεων στον προϋπολογισμό της ΕΕ

Τομέας πολιτικής || Συνολικό ποσό που εκτελέστηκε το 2013 (σε εκατ. ευρώ) || Εξαίρεση των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν κατά παράβαση της νομοθεσίας (Ναι/Όχι) || Επιστροφή στον προϋπολογισμό της ΕΕ (Ναι/Όχι) || Επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ || Κυριότερα σχετικά κεφάλαια δαπανών του προϋπολογισμού

Γεωργία: || 995 || || || ||

Δημοσιονομικές διορθώσεις ΕΓΤΕ || 481 || Ναι || Ναι || Έσοδα για ειδικό προορισμό || 05 02 05 03

Ανακτήσεις ΕΓΤΕ || 155 || Ναι || Ναι || Έσοδα για ειδικό προορισμό || 05 02 05 03

Δημοσιονομικές διορθώσεις στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης || 230 || Ναι || Ναι || Έσοδα για ειδικό προορισμό || 05 04

Ανακτήσεις στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης || 129 || Ναι || Ναι* || – || –

Πολιτική συνοχής: || 1 839 || || || ||

Δημοσιονομικές διορθώσεις που εκτελέστηκαν με ανακλήσεις || 775 || Ναι || Όχι || – || –

Δημοσιονομικές διορθώσεις που εκτελέστηκαν με ανακτήσεις || 489 || Ναι || Ναι || Έσοδα για ειδικό προορισμό || 13 03 13 04 04 02 11 06

Δημοσιονομικές διορθώσεις που εκτελέστηκαν με αποδέσμευση/ αφαίρεση κατά την περάτωση || 494 || Ναι || Ναι** || – || –

Ανακτήσεις || 81 || Ναι || Ναι || Έσοδα για ειδικό προορισμό || 13 03 13 04 04 02 11 06

Άλλοι τομείς πολιτικής: || 500 || || || ||

Δημοσιονομικές διορθώσεις που εκτελέστηκαν με αποδέσμευση/ αφαίρεση κατά την περάτωση || 1 || Ναι || Όχι** || – || –

Δημοσιονομικές διορθώσεις που εκτελέστηκαν με ανακτήσεις || 2 || Ναι || Ναι || Έσοδα για ειδικό προορισμό || 18 03

Ανακτήσεις || 497 || Ναι || Ναι || Έσοδα για ειδικό προορισμό || Διάφορα

ΣΥΝΟΛΟ || 3 334 || || || ||

* Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ, οι ανακτήσεις αντισταθμίζονται με πληρωμές, με τις οποίες αποδεσμεύονται ποσά που μπορούν να δαπανηθούν εκ νέου για τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη· κατά την περάτωση (μετά το 2015), δεν θα είναι δυνατή η εκ νέου χρησιμοποίηση και θα πρέπει να εκδοθεί ένταλμα είσπραξης. Όσον αφορά το πρόγραμμα SAPARD και το Προσωρινό Μέσο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΜΑΑ), οι ανακτήσεις πραγματοποιούνται μέσω της έκδοσης ενταλμάτων είσπραξης, δεδομένου ότι τα κονδύλια βρίσκονται πλέον στο στάδιο της περάτωσης.

** Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο της πολιτικής συνοχής ειδικότερα, αλλά και για άλλους τομείς πολιτικής επίσης, οι δημοσιονομικές διορθώσεις μπορούν να οδηγήσουν σε μείωση των δαπανών/κονδυλίων (αλλά όχι σε πραγματική επιστροφή ταμειακών διαθεσίμων στον προϋπολογισμό της ΕΕ) μόνο:

- εάν τα κράτη μέλη δεν είναι σε θέση να υποβάλουν επαρκείς επιλέξιμες δαπάνες·

- μετά την περάτωση των προγραμμάτων, όταν η αντικατάσταση δαπανών δεν είναι πλέον δυνατή·

- σε περίπτωση ασυμφωνίας με την Επιτροπή.

Οι καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις οδηγούν σε «έσοδα που προέρχονται από επιστροφές αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών,...» και λαμβάνονται υπόψη ως έσοδα για ειδικό προορισμό[9]. Εκτός από δύο εξαιρέσεις, ο δημοσιονομικός κανονισμός[10] δεν περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις για τον τρόπο χρησιμοποίησης των εσόδων για ειδικό προορισμό που προκύπτουν από καθαρή δημοσιονομική διόρθωση. Εντούτοις, το άρθρο 7 των κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού προβλέπει ότι στις ερμηνευτικές παρατηρήσεις του προϋπολογισμού υποδεικνύονται οι γραμμές του προϋπολογισμού στις οποίες μπορούν να εγγραφούν οι πιστώσεις που αντιστοιχούν στα έσοδα για ειδικό προορισμό. Συνοπτικά, τα έσοδα για ειδικό προορισμό επιστρέφονται στη γραμμή του προϋπολογισμού ή στο Ταμείο από το οποίο πληρώθηκαν αρχικά οι δαπάνες και μπορούν να δαπανηθούν εκ νέου (βλέπε τον πίνακα κατωτέρω), αλλά δεν προορίζονται για συγκεκριμένα κράτη μέλη.

5.3.        Επιπτώσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς

Σε περίπτωση επιμερισμένης διαχείρισης, όλες οι δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις έχουν επιπτώσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς, ανεξάρτητα από τη μέθοδο εκτέλεσής τους. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, ακόμη και αν δεν γίνει καμία επιστροφή στον προϋπολογισμό της ΕΕ, οι επιπτώσεις των δημοσιονομικών διορθώσεων είναι πάντα αρνητικές σε επίπεδο κράτους μέλους. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το κράτος μέλος, προκειμένου να μην χάσει τη χρηματοδότηση της ΕΕ, πρέπει να αντικαταστήσει τις μη επιλέξιμες δαπάνες με επιλέξιμες πράξεις. Τούτο σημαίνει ότι το κράτος μέλος αντιμετωπίζει με ιδίους πόρους (από τον εθνικό προϋπολογισμό) τις δημοσιονομικές συνέπειες της απώλειας ενωσιακής συγχρηματοδότησης των δαπανών που κρίνονται μη επιλέξιμες βάσει των κανόνων εφαρμογής των προγραμμάτων της ΕΕ (υπό τη μορφή κόστους ευκαιρίας), εκτός εάν ανακτήσει τα ποσά από μεμονωμένους δικαιούχους. Αυτό δεν είναι πάντα εφικτό, για παράδειγμα, στην περίπτωση κατ' αποκοπή διορθώσεων σε επίπεδο προγράμματος (λόγω ελλείψεων στον τρόπο διαχείρισης του προγράμματος από τις εθνικές διοικητικές αρχές) που δεν συνδέονται άμεσα με τις μεμονωμένες παρατυπίες στο επίπεδο του έργου.

5.4.        Γεωργία

5.4.1   Η κατάσταση έως και το 2013

Σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο της ΚΓΠ, οι δημοσιονομικές διορθώσεις που επιβάλλει η Επιτροπή στα κράτη μέλη μετά την ολοκλήρωση διαδικασίας εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση συνιστούσαν ανέκαθεν και θα συνεχίσουν να συνιστούν καθαρές διορθώσεις μετά την πρώτη απόφαση εκκαθάρισης των λογαριασμών τόσο για το ΕΓΤΕ όσο και για το ΕΓΤΑΑ.

Όσον αφορά το ΕΓΤΕ, η Επιτροπή εκδίδει ετησίως δύο έως τέσσερις αποφάσεις εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση σχετικά με μια δέσμη μεμονωμένων δημοσιονομικών διορθώσεων. Το 2013, η Επιτροπή εξέδωσε τέσσερις αποφάσεις αυτού του είδους, οι οποίες περιελάμβαναν 147 μεμονωμένες καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις συνολικού ποσού 1,1 δισεκατ. ευρώ (ήτοι το 2,4% των εγγεγραμμένων στον προϋπολογισμό δαπανών στο πλαίσιο της ΚΓΠ για το 2013) (βλέπε τον πίνακα 3.1, ποσά που επιβεβαιώθηκαν). Το 70% των δημοσιονομικών διορθώσεων που εγκρίθηκαν επικεντρώνονται στα ακόλουθα τέσσερα κράτη μέλη: Ελλάδα, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Πολωνία. Ωστόσο, η κατάσταση αυτή μπορεί να μεταβάλλεται από το ένα έτος στο άλλο, ανάλογα με την εξέλιξη της ποιότητας των εθνικών και περιφερειακών συστημάτων ελέγχου. Το 2013 εκτελέστηκε συνολικό ποσό ύψους 636 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά το ΕΓΤΕ, οι δημοσιονομικές διορθώσεις εκτελούνται με την αφαίρεση των αντίστοιχων ποσών από τις μηνιαίες πληρωμές που καταβάλλονται από την Επιτροπή στο οικείο κράτος μέλος τον δεύτερο μήνα μετά την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης από την Επιτροπή. Όσον αφορά το ΕΓΤΑΑ, οι δημοσιονομικές διορθώσεις επιστρέφονται από τα κράτη στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Το 2013, τα έσοδα για ειδικό προορισμό από τις δημοσιονομικές διορθώσεις στο πλαίσιο του ΕΤΓΑΑ ανήλθαν στο ποσό των 212 εκατ. ευρώ, ενώ άλλα 18 εκατ. ευρώ προέκυψαν στο πλαίσιο του Προσωρινού Μέσου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΜΑΑ).

Προκειμένου να μετριαστούν οι πιέσεις που ασκούνται στους προϋπολογισμούς των κρατών μελών, θεσπίστηκε εναλλακτική επιλογή βάσει της οποίας διορθώσεις σημαντικού ποσού μπορούν να εκτελούνται σε τρεις ετήσιες δόσεις, κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Η τμηματική εκτέλεση γίνεται μέχρι σήμερα δεκτή για τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία, την Ισπανία και τη Λιθουανία.

Επιπλέον, σε περίπτωση που τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά εντοπίζονται ή μπορούν να εντοπιστούν κατόπιν διαδικασιών εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να εξασφαλίζουν την παρακολούθησή τους με ενέργειες ανάκτησης εις βάρος των τελικών δικαιούχων. Το 2013, τα παράτυπα ποσά που ανακτήθηκαν από δικαιούχους ανήλθαν σε 94 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του ΕΓΤΕ και σε 103 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης (βλέπε επίσης το τμήμα 7.1).

5.4.2   Προβλεπόμενες βελτιώσεις για την περίοδο 2014-2020

Έμφαση σε δαπάνες υψηλότερου κινδύνου

Λόγω του υψηλότερου ποσοστού σφάλματος που ανέφερε το Ελεγκτικό Συνέδριο στις δηλώσεις αξιοπιστίας του 2011 και του 2012, ο αριθμός των λογιστικών ελέγχων του ΕΓΤΑΑ αυξήθηκε σημαντικά το 2013 (35), ενώ το ίδιο συμβαίνει και το 2014 (45), με αποτέλεσμα οι έλεγχοι να διπλασιάζονται σε σύγκριση με το 2012 (23). Μια άλλη συνέπεια συνίσταται στο ότι ορισμένα κράτη μέλη ελέγχονται κάθε χρόνο, έως ότου διορθωθούν όλες οι σοβαρές ελλείψεις.

Η στρατηγική λογιστικού ελέγχου για την περίοδο 2014-2020 βασίζεται σε ενισχυμένη ανάλυση κινδύνου και σε ένα κυλιόμενο πρόγραμμα τριετούς διάρκειας, χάρη στα οποία θα διασφαλιστεί η καλύτερη κάλυψη των συνολικών δαπανών, ιδίως όσον αφορά την καλύτερη κάλυψη των λογιστικών ελέγχων, καθώς και η στοχευμένη αντιμετώπιση των σοβαρών κυρίως ή/και συστημικών ελλείψεων στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των κρατών μελών. Στους τομείς υψηλότερου κινδύνου, οι δραστηριότητες ελέγχου θα συνεχιστούν με εντατικότερο ρυθμό βάσει συστημικής προσέγγισης.

Καμία διακριτική ευχέρεια και ελάχιστες κατ' αποκοπή διορθώσεις

Κάθε κίνδυνος που διαπιστώνεται για τον προϋπολογισμό της ΕΕ θα ενεργοποιεί συστηματικά καθαρή δημοσιονομική διόρθωση, διότι η Επιτροπή δεσμεύεται νομικά να αποκλείει από τη χρηματοδότηση της ΕΕ οποιαδήποτε διαπιστωθείσα παράνομη δαπάνη. Τόσο για το ΕΓΤΕ όσο και για το ΕΓΤΑΑ, οι καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις διέπονται από τον νέο οριζόντιο κανονισμό για την ΚΓΠ, ο οποίος καθιστά τη διαδικασία ακόμη πιο αυστηρή, σε βαθμό που η μέθοδος και τα κριτήρια που εφαρμόζονται για τον προσδιορισμό του ποσού αυτών των δημοσιονομικών διορθώσεων καθορίζονται πλέον με κατ' εξουσιοδότηση πράξη.

Τόσο ο δημοσιονομικός κανονισμός όσο και ο νέος οριζόντιος κανονισμός για την ΚΓΠ προβλέπουν την κατάταξη των τύπων των καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων, βάσει της οποίας οι κατ' αποκοπή διορθώσεις μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνο εφόσον δεν είναι δυνατόν να καθοριστούν, με αναλογικές προσπάθειες, υπολογισθείσες ή κατά παρέκταση διορθώσεις.

Συντομότερη διαδικασία συμμόρφωσης

Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις δράσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της συνολικής διαδικασίας. Πρώτον, ο νέος οριζόντιος κανονισμός για την ΚΓΠ περιγράφει με ακρίβεια τη φύση, το πεδίο εφαρμογής και τη σειρά των διαδοχικών σταδίων, καθώς και τους διαφορετικούς τύπους δημοσιονομικών διορθώσεων. Δεύτερον, οι διατάξεις της κατ' εξουσιοδότηση πράξης (μέθοδος και κριτήρια υπολογισμού της δημοσιονομικής διόρθωσης) και των εκτελεστικών πράξεων (λεπτομέρειες της διαδικασίας συμμόρφωσης, με υποχρεωτικές προθεσμίες) θα βελτιώσουν περαιτέρω το νομικό πλαίσιο και θα περιορίσουν τον κίνδυνο αδικαιολόγητων καθυστερήσεων. Τρίτον, σε αυτή την ισχυρότερη βάση, η ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης θα εντείνει την παρακολούθηση της προόδου των διαδικασιών συμμόρφωσης, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η αυστηρή τήρηση των προθεσμιών.

Ενίσχυση του εποπτικού ρόλου της Επιτροπής

Για τη δημοσιονομική περίοδο 2014-2020 έχουν ενισχυθεί τα κανονιστικά εργαλεία της ΚΓΠ, μεταξύ των οποίων η λειτουργία ενιαίου συστήματος παρακολούθησης και αξιολόγησης και για τους δύο πυλώνες, η βελτίωση/επιτάχυνση της διαδικασίας εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση, ο καλύτερος καθορισμός των κριτηρίων και της μεθοδολογίας για την εφαρμογή καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων, καθώς και η καθιέρωση νέου μοντέλου αξιοπιστίας από τον οργανισμό πιστοποίησης (ΟΠ) όσον αφορά τη νομιμότητα και την κανονικότητα των δαπανών που δηλώνονται βάσει αντιπροσωπευτικών δειγμάτων.

Απλουστευμένα συστήματα πληρωμών

Η ΓΔ AGRI θα συνεχίσει τις προσπάθειές για τον προσδιορισμό των βασικών αιτιών των σφαλμάτων (έχει συγκροτηθεί προς τον σκοπό αυτό ειδική επιχειρησιακή ομάδα), καθώς και για την προώθηση και την ενθάρρυνση της ευρύτερης δυνατής χρήσης των απλουστευμένων συστημάτων πληρωμών, τα οποία είναι λιγότερο ευάλωτα σε σφάλματα.

5.4.3   Εναρμόνιση των διακοπών και των αναστολών για την ΚΓΠ με τους πόρους της πολιτικής συνοχής

Δυνάμει του νέου οριζόντιου κανονισμού για την ΚΓΠ, το 2014 τέθηκε σε ισχύ ένα νέο νομικό πλαίσιο για τις διακοπές και τις αναστολές των πόρων της ΚΓΠ, το οποίο θα ενισχύσει την αρμοδιότητα της Επιτροπής να αναστέλλει τη χρηματοδότηση της ΕΕ όταν διαπιστώνονται κίνδυνοι παράτυπων πληρωμών. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή μπορεί να μειώνει ή να αναστέλλει τις μηνιαίες (ΕΓΤΕ) ή ενδιάμεσες (ΕΓΤΑΑ) πληρωμές εάν «ένα ή περισσότερα βασικά στοιχεία του εκάστοτε εθνικού συστήματος ελέγχου είτε δεν υφίστανται είτε δεν εφαρμόζονται ουσιαστικά λόγω της σοβαρότητας ή της επανάληψης των διαπιστούμενων ελλείψεων» (ή εάν υφίστανται ανάλογες σοβαρές ελλείψεις στο σύστημα για την ανάκτηση των παράτυπων πληρωμών) και:

- είτε οι ελλείψεις είναι συνεχείς και αποτελούν ήδη την αιτία δύο τουλάχιστον αποφάσεων δημοσιονομικής διόρθωσης

είτε

- η Επιτροπή συμπεραίνει ότι το σχετικό κράτος μέλος δεν είναι σε θέση να εφαρμόσει τα αναγκαία διορθωτικά μέτρα στο άμεσο μέλλον, σύμφωνα με ένα σχέδιο δράσης με σαφείς δείκτες προόδου εκπονούμενο σε συνεργασία με την Επιτροπή.

Για το ΕΓΤΕ, σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι μηνιαίες πληρωμές προς τα κράτη μέλη μπορούν να συνεχιστούν έως ότου εκπληρωθούν οι προϋποθέσεις για την έκδοση απόφασης αναστολής, δεδομένου ότι ο ρυθμός των μηνιαίων πληρωμών δεν θα επέτρεπε τη χρήση διαδικασίας διακοπής. Για το ΕΓΤΑΑ, ωστόσο, ο νέος κανονισμός περί κοινών διατάξεων προβλέπει επιπλέον τη διακοπή των ενδιάμεσων πληρωμών από τον κύριο διατάκτη (δηλαδή τον Γενικό Διευθυντή) ως ένα επιπλέον, ταχύ και αναδραστικό μέσο σε περίπτωση ανησυχίας ως προς τη νομιμότητα και την κανονικότητα των πληρωμών.

Ο συνδυασμός προληπτικών μέτρων (διακοπή για το ΕΓΤΑΑ, αναστολή και για τα δύο Ταμεία) και καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων θα επιτρέψει στην Επιτροπή να ενεργήσει άμεσα και αποτελεσματικά και να προστατεύσει τον προϋπολογισμό της ΕΕ: δεν θα γίνει καμία νέα πληρωμή ή οι πληρωμές θα μειωθούν στο επίπεδο του εκτιμώμενου κινδύνου κατά την αναστολή· οι παράτυπες πληρωμές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί θα καλυφθούν πλήρως μέσω των καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων.

5.5.        Συνοχή

5.5.1   Η κατάσταση έως και το 2013

Λόγω του νομικού πλαισίου, όσον αφορά την πολιτική συνοχής, οι καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις που είχαν ως αποτέλεσμα την επιστροφή στον προϋπολογισμό της ΕΕ προηγουμένως καταβληθέντων ποσών αποτελούσαν εν γένει την εξαίρεση από τον κανόνα. Εντούτοις, όπως παρατηρείται στον πίνακα 5.2, το 2013 πραγματοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη δημοσιονομικές διορθώσεις και ανακτήσεις ύψους 570 εκατ. ευρώ, οι οποίες ελήφθησαν υπόψη ως έσοδα για ειδικό προορισμό στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής. Πρόκειται για μείζονα αύξηση σε σύγκριση με το 2012 (63 εκατ. ευρώ) και οφείλεται σε διάφορους παράγοντες.

Όσον αφορά το ΕΚΤ κατά το 2013, το ποσό των δημοσιονομικών διορθώσεων που εκτελέστηκαν μέσω εντάλματος είσπραξης ανήλθε συνολικά σε 282 εκατ. ευρώ. Το 2013 πραγματοποιήθηκαν περισσότερες ανακτήσεις, κυρίως λόγω της περάτωσης των προγραμμάτων της περιόδου 1994-1999 (153 εκατ. ευρώ) και των πλέον σύνθετων προγραμμάτων της περιόδου 2000-2006 (82 εκατ. ευρώ) που αφορούσαν την Ισπανία.

Όσον αφορά το ΕΤΠΑ κατά την περίοδο 1994-1999, τα ποσά που επιστράφηκαν από τα κράτη μέλη αυξήθηκαν από περίπου 0,5 εκατ. ευρώ το 2012 σε 22 εκατ. ευρώ το 2013, κυρίως λόγω της περάτωσης ορισμένων παλαιών προγραμμάτων που εκκρεμούσαν στην Ιταλία (14,6 εκατ. ευρώ) και στο Βέλγιο (7,5 εκατ. ευρώ). Όσον αφορά το ΕΤΠΑ κατά την περίοδο 2000-2006, τα ποσά που κοινοποιήθηκαν αυξήθηκαν από 34 εκατ. ευρώ το 2012 σε 170 εκατ. ευρώ το 2013, κυρίως λόγω της περάτωσης προγραμμάτων στο πλαίσιο του ΕΤΠΑ στην Ιταλία (82 εκατ. ευρώ) και στην Ισπανία (80 εκατ. ευρώ).

Τα υπόλοιπα ποσά αφορούν τους πόρους του ΕΓΤΠΕ - Τμήμα Προσανατολισμού και των ΧΜΠΑ/ΕΤΑ.

5.5.2   Προβλεπόμενες βελτιώσεις για την περίοδο 2014-2020

Για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 εισάγεται η εξής σημαντική αλλαγή: υπό ορισμένες προϋποθέσεις που ορίζονται στο άρθρο 145 παράγραφος 6 του κανονισμού περί κοινών διατάξεων, η Επιτροπή πρέπει να εκδώσει απόφαση για την εφαρμογή καθαρής δημοσιονομικής διόρθωσης. Στις περιπτώσεις αυτές καταργείται η τρέχουσα δυνατότητα του κράτους μέλους να αποδεχθεί τη διόρθωση και να χρησιμοποιήσει εκ νέου το εν λόγω ποσό των κονδυλίων της ΕΕ, ενώ στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής πριν από την περίοδο 2014-2020, καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις εφαρμόζονταν μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Πρώτον, η υποχρέωση επιβολής καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων κατά την περίοδο 2014-2020 θα αποτελέσει ένα επιπλέον κίνητρο για τα κράτη μέλη ώστε να επιφέρουν περαιτέρω βελτιώσεις στα οικεία συστήματα διαχείρισης και ελέγχου, δεδομένου ότι οι εν λόγω διορθώσεις θα μειώνουν τα κονδύλια που διατίθενται για συγκεκριμένο κράτος μέλος, όταν αποκαλύπτονται, στο πλαίσιο λογιστικών ελέγχων της ΕΕ, σοβαρές ελλείψεις που δεν είχαν προηγουμένως εντοπιστεί, κοινοποιηθεί ή διορθωθεί στο εθνικό επίπεδο.

Δεύτερον, με τις νέες διαδικασίες δημοσιονομικού ελέγχου κατά την περίοδο 2014-2020 παρέχονται στα κράτη μέλη ισχυρά κίνητρα για τη διενέργεια έγκαιρων, αποτελεσματικών και αυστηρών ελέγχων, συμπεριλαμβανομένων των διαχειριστικών ελέγχων και των λογιστικών ελέγχων, πριν από την πιστοποίηση των ετήσιων λογαριασμών των προγραμμάτων. Κατά την κατάρτιση των λογαριασμών, της διαχειριστικής δήλωσης και της ελεγκτικής γνωμοδότησης, οι αρμόδιες για τα προγράμματα αρχές πρέπει να λαμβάνουν μέσω των εν λόγω ελεγκτικών διαδικασιών εύλογη βεβαιότητα ότι έχουν διορθωθεί όλες οι σημαντικές παρατυπίες και ότι έχουν αντιμετωπιστεί, ή αντιμετωπίζονται, πιθανές σοβαρές ελλείψεις, σε οποιοδήποτε επίπεδο του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου. Ο ρόλος των ελεγκτικών αρχών θα είναι ενισχυμένος όσον αφορά την υποβολή ετήσιων ελεγκτικών γνωμοδοτήσεων για κάθε πρόγραμμα: οι ελεγκτικές γνωμοδοτήσεις που θα εκδίδουν θα βασίζονται στους ετήσιους εναπομένοντες κινδύνους σφάλματος ως προς τις δαπάνες που περιλαμβάνονται στους λογαριασμούς, κατόπιν της εφαρμογής διορθώσεων στις δαπάνες οι οποίες θα πιστοποιούνται στους λογαριασμούς από τις αρχές πιστοποίησης, ως αποτέλεσμα όλων των λογιστικών και λοιπών ελέγχων που διενεργούνται πριν από το κλείσιμο των λογαριασμών. Τα εναπομένοντα ποσοστά σφάλματος που θα υποβάλλουν τα κράτη μέλη θα αξιολογούνται και θα επαληθεύονται από τις Γενικές Διευθύνσεις της Επιτροπής κατά την κατάρτιση των οικείων ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων.

Στο πλαίσιο του νέου κύκλου δημοσιονομικής διαχείρισης, η 15η Φεβρουαρίου που έπεται κάθε λογιστικού έτους[11] είναι η προθεσμία για την εφαρμογή της νέας διάταξης όσον αφορά τις καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις σε σχέση με δαπάνες από την προηγούμενη λογιστική χρήση. Μέχρι την ημερομηνία αυτή, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν στην Επιτροπή τους λογαριασμούς του προγράμματος, διαχειριστική δήλωση, ελεγκτική γνωμοδότηση και τις αντίστοιχες εκθέσεις. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι εργασίες εθνικού ελέγχου και επαλήθευσης πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί ώστε το κράτος μέλος να μπορεί να πιστοποιήσει τη νομιμότητα και κανονικότητα των δαπανών που περιλαμβάνονται στους ετήσιους λογαριασμούς τους.

Δημοσιονομικές διορθώσεις για παρατυπίες/ελλείψεις που διαπιστώνονται πριν από τη 15η Φεβρουαρίου κάθε έτους

Οι κανόνες της περιόδου προγραμματισμού 2014-2020 που αφορούν τις δημοσιονομικές διορθώσεις για παρατυπίες που διαπιστώνονται πριν από τις 15 Φεβρουαρίου κάθε έτους είναι παρόμοιοι με εκείνους της περιόδου προγραμματισμού 2007-2013. Στόχος είναι να συνεχιστεί η παροχή κινήτρων ώστε τα κράτη μέλη, αφενός, να εντοπίζουν και να διορθώνουν παρατυπίες τα ίδια και, αφετέρου, να μην περιλαμβάνουν παράτυπα ποσά στις δαπάνες που δηλώνουν στην Επιτροπή και κατ' αυτό τον τρόπο να αποφεύγεται η απώλεια κονδυλίων της ΕΕ. Παράτυπες δαπάνες που εντοπίζονται μέσω εθνικών επαληθεύσεων ή ελέγχων πρέπει να αφαιρούνται από τους λογαριασμούς που πρέπει να υποβάλλονται στην Επιτροπή έως τη 15η Φεβρουαρίου κάθε έτους. Εφόσον έχει ενεργήσει κατ’ αυτό τον τρόπο, το κράτος μέλος θα μπορεί να χρησιμοποιήσει εκ νέου τα διορθωμένα ποσά για νέες επιλέξιμες πράξεις στο πλαίσιο του προγράμματος, όπως συνέβαινε και στην περίοδο προγραμματισμού 2007-2013.

Σε περίπτωση που στο πλαίσιο των ελέγχων της ΕΕ, οι οποίοι διενεργούνται σε δαπάνες πριν από την υποβολή πιστοποιημένων λογαριασμών στην Επιτροπή, εντοπίζονται παρατυπίες που απαιτούν δημοσιονομικές διορθώσεις, δύο είναι τα πιθανά σενάρια, όπως και στην τρέχουσα περίοδο:

1) εάν το κράτος μέλος συμφωνεί να προβεί στη δημοσιονομική διόρθωση και λαμβάνει μέτρα, θα μπορεί να χρησιμοποιήσει εκ νέου τα διορθωμένα ποσά για νέες επιλέξιμες πράξεις (άρθρο 145 παράγραφος 4 του κανονισμού περί κοινών διατάξεων (ΚΚΔ))·

2) εάν το κράτος μέλος δεν συμφωνεί, η Επιτροπή θα εκδώσει απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης, ακολουθώντας τη διαδικασία αντιπαράθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 145 του ΚΚΔ. Η εν λόγω δημοσιονομική διόρθωση θα είναι πάντοτε καθαρή και το ποσό που χορηγείται στο πρόγραμμα και στο κράτος μέλος θα μειώνεται αναλογικά. Το κράτος μέλος δεν θα μπορεί να χρησιμοποιήσει εκ νέου το ποσό αυτό.

Αξιολόγηση της Επιτροπής σχετικά με τη νομιμότητα και την κανονικότητα με βάση τους λογαριασμούς, την ελεγκτική γνωμοδότηση και τα συνοδευτικά έγγραφα που υποβάλλονται έως τη 15η Φεβρουαρίου κάθε έτους

Η θέσπιση της νέας διάταξης σχετικά με την υποβολή ετήσιων εκθέσεων από τα κράτη μέλη και τις καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις συνεπάγεται αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή θα εκπληρώνει τα καθήκοντά της. Η Επιτροπή θα αξιολογεί και θα επανεξετάζει τις ελεγκτικές γνωμοδοτήσεις (στοιχεία που αφορούν τη λειτουργία, καθώς και τη νομιμότητα και την κανονικότητα των συστημάτων), τις ετήσιες εκθέσεις ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων των αναφερομένων ποσοστών σφάλματος, καθώς και τις διαχειριστικές δηλώσεις και τις ετήσιες συνόψεις, εντός τριών μηνών από την παραλαβή των εν λόγω εγγράφων, τα οποία πρέπει να κατατίθενται έως τη 15η Φεβρουαρίου. Στη βάση αυτή, η Επιτροπή θα αξιολογεί τον κίνδυνο και θα καταρτίζει το σχέδιο ελέγχου της προσδιορίζοντας, βάσει του κίνδυνου, τους απαιτούμενους ελέγχους οι οποίοι θα επικεντρώνονται στα επιλεγμένα προγράμματα υψηλού κινδύνου.

Η Επιτροπή θα διενεργεί τους οικείους ελέγχους βάσει του κίνδυνου έως το τέλος του ημερολογιακού έτους κατά το οποίο το κράτος μέλος υπέβαλε τις ελεγκτικές γνωμοδοτήσεις, τις διαχειριστικές δηλώσεις και τα σχετικά έγγραφα. Η Επιτροπή θα εξετάζει, μέσω εγγράφων και επιτόπιων ελεγκτικών εργασιών, καθώς και επαναλαμβάνοντας δειγματοληπτικά εθνικούς λογιστικούς ελέγχους, μεταξύ άλλων και σε επίπεδο πράξεων, κατά πόσον οι πληροφορίες που κοινοποιούνται είναι αξιόπιστες και, συνιστούν, επομένως, επαρκή βάση για τη διασφάλιση της νομιμότητας και της κανονικότητας. Θα δοθεί προτεραιότητα σε προγράμματα έλεγχου που έχουν σημαντικές επιπτώσεις στις πληρωμές της Επιτροπής για το αντίστοιχο Ταμείο κατά τη διάρκεια της λογιστικής χρήσης. Κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων του λογιστικού ελέγχου με βάση τον κίνδυνο θα λαμβάνονται επίσης υπόψη οι προηγούμενες επιδόσεις των αρχών των κρατών μελών.

Εντοπισμός στο πλαίσιο των ελέγχων της ΕΕ παρατυπιών που υποδηλώνουν σοβαρή έλλειψη μετά τη 15η Φεβρουαρίου κάθε έτους

Εάν στο πλαίσιο των λογιστικών ελέγχων της ΕΕ (της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων της OLAF ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου) που πραγματοποιούνται μετά τη 15 Φεβρουαρίου κάθε έτους εντοπίζονται παρατυπίες οι οποίες καταδεικνύουν σοβαρή έλλειψη που επηρεάζει την αντίστοιχη λογιστική χρήση, η Επιτροπή έχει την υποχρέωση να λαμβάνει επίσημη απόφαση για την εφαρμογή δημοσιονομικής διόρθωσης, εφόσον πληρούνται οι όροι που καθορίζονται στις διατάξεις του κανονισμού. Η Επιτροπή δεν διαθέτει διακριτική ευχέρεια επί του θέματος αυτού. Η προκύπτουσα δημοσιονομική διόρθωση θα είναι πάντα καθαρή. Αυτό σημαίνει ότι η χορήγηση για το πρόγραμμα και η συνολική χορήγηση του αντίστοιχου κράτους μέλους θα μειώνονται αυτόματα κατά το ποσό της διόρθωσης, ακόμη και αν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αντιπαράθεσης το κράτος μέλος αποδέχεται τα αποτελέσματα του λογιστικού ελέγχου και συμφωνεί με τη δημοσιονομική διόρθωση. Κατά συνέπεια, το οικείο κράτος μέλος δεν έχει καμία δυνατότητα να χρησιμοποιήσει εκ νέου σε άλλο πρόγραμμα το ποσό το οποίο αποτέλεσε αντικείμενο καθαρής δημοσιονομικής διόρθωσης.

Οι όροι που προβλέπονται στον κανονισμό και υποχρεώνουν την Επιτροπή να εφαρμόζει καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις είναι οι ακόλουθοι:

- Οι παρατυπίες που εντοπίστηκαν από ελέγχους της ΕΕ καταδεικνύουν σοβαρή έλλειψη που επηρεάζει λογιστική περίοδο κατά την οποία το κράτος μέλος υπέβαλε διαχειριστική δήλωση και ελεγκτική γνωμοδότηση στις οποίες δεν επισημάνθηκε το πρόβλημα.

- Μετά τη 15η Φεβρουαρίου και πριν από τον εντοπισμό από τους ελέγχους της ΕΕ, το κράτος μέλος δεν έχει επισημάνει το πρόβλημα σε άλλες εκθέσεις ελέγχου που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή (με τη λήψη κατάλληλων μέτρων) ούτε έχει λάβει κατάλληλα διορθωτικά μέτρα. 

Όταν πληρούνται οι όροι για την εφαρμογή καθαρής δημοσιονομικής διόρθωσης, το κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός δύο μηνών[12], καθώς και τυχόν συμπληρωματικά αποδεικτικά στοιχεία στο πλαίσιο ακρόασης, πριν από την έκδοση της απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης από την Επιτροπή. Τέλος, ανεξάρτητα από το εάν το κράτος μέλος αποδεχθεί ή απορρίψει εντέλει τη θέση της Επιτροπής όσον αφορά την απαιτούμενη δημοσιονομική διόρθωση, η Επιτροπή πρέπει να εκδώσει επίσημη απόφαση εντός μέγιστης προθεσμίας έξι μηνών από την ακρόαση με το κράτος μέλος.

Βάσει του ΚΚΔ, ανατίθεται στην Επιτροπή η αρμοδιότητα να θεσπίσει με κατ' εξουσιοδότηση πράξη τους λεπτομερείς κανόνες σχετικά με τα κριτήρια για την αξιολόγηση της λειτουργίας των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων των κύριων τύπων σοβαρών ελλείψεων, τα κριτήρια που εφαρμόζονται για τον καθορισμό του επιπέδου της δημοσιονομικής διόρθωσης που πρέπει να εφαρμοστεί και τα κριτήρια για την εφαρμογή κατ' αποκοπή ή κατά παρέκταση δημοσιονομικών διορθώσεων. Η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η οποία εκδόθηκε στις 3 Μαρτίου 2014 (κατ' εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 480/2014 της Επιτροπής), βασίζεται στο πλαίσιο τόσο για την αξιολόγηση των βασικών απαιτήσεων των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου όσο και για τον καθορισμό του επιπέδου των κατ' αποκοπή διορθώσεων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή διαθέτει ισχυρότερη νομική βάση σε σύγκριση με την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού, η οποία περιλαμβάνει παρεμφερή στοιχεία στο πλαίσιο νομικώς μη δεσμευτικού καθοδηγητικού σημειώματος. Επιπλέον, όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη των προγραμμάτων θα έχουν εκ των προτέρων σαφή γνώση των κριτηρίων για την αξιολόγηση και για τα επίπεδα των κατ' αποκοπή διορθώσεων.

Η προσέγγιση που προβλέπεται στην κατ' εξουσιοδότηση πράξη είναι η ακόλουθη: η Επιτροπή θα συναγάγει την ύπαρξη σοβαρής έλλειψης με βάση τη δική της αξιολόγηση των βασικών απαιτήσεων του συστήματος, όταν κρίνει ότι τουλάχιστον μία από τις κυριότερες βασικές απαιτήσεις ή δύο από τις άλλες βασικές απαιτήσεις λειτουργούν εν μέρει ή καθόλου. Στις περιπτώσεις αυτές, η Επιτροπή θα εφαρμόζει κατ' αποκοπή δημοσιονομική διόρθωση, εκτός εάν το κράτος μέλος μπορεί να παράσχει, εντός τεσσάρων μηνών, ακριβέστερη εκτίμηση του κινδύνου μέσω του λογιστικού ελέγχου κατάλληλου και αντιπροσωπευτικού δείγματος της σχετικής δαπάνης που θα λαμβάνεται ως βάση για την εφαρμογή κατά παρέκταση διόρθωσης.

Διατηρούνται, εντούτοις, τα ποσοστά των κατ' αποκοπή διορθώσεων που εφαρμόζονταν ήδη κατά τις προηγούμενες περιόδους προγραμματισμού, ήτοι 5%, 10%, 25% και 100%. Αυτή η προσέγγιση για την εφαρμογή των κατ’ αποκοπή διορθώσεων έχει επιβεβαιωθεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου. Ωστόσο, στην απόφαση για την εφαρμογή οποιουδήποτε επιπέδου δημοσιονομικής διόρθωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η αναλογικότητα και ο εναπομένων κίνδυνος για τον προϋπολογισμό της Ένωσης, όπως απαιτείται δυνάμει των διατάξεων του ΚΚΔ. Ως εκ τούτου, σε περίπτωση που η εφαρμογή κατ' αποκοπή συντελεστή βάσει της κατ' εξουσιοδότηση πράξης είναι δυσανάλογη, η Επιτροπή εφαρμόζει μειωμένο επίπεδο κατ' αποκοπή διόρθωσης.

Αύξηση του επιπέδου διόρθωσης για επανειλημμένες ελλείψεις

Για την περίπτωση που από ελέγχους της ΕΕ εντοπίζονται οι ίδιες ελλείψεις, παρά την προηγούμενη εφαρμογή δημοσιονομικής διόρθωσης, η Επιτροπή έχει συμπεριλάβει στην κατ' εξουσιοδότηση πράξη διάταξη η οποία επιτρέπει την εφαρμογή υψηλότερου συντελεστή διόρθωσης από ό,τι στην πρώτη διόρθωση. Αυτό καθιστά σαφές στα κράτη μέλη ότι, από τη στιγμή που θα εντοπιστεί σοβαρή έλλειψη, οφείλουν να διασφαλίσουν την ταχεία και μόνιμη προσαρμογή των οικείων συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου.

Συνέχιση της εφαρμογής άλλων ήδη ισχυόντων μέτρων

Οι δύο νέες δυνατότητες που παρέχονται στο ενισχυμένο κανονιστικό πλαίσιο για την περίοδο 2014-2020, όπως περιγράφονται ανωτέρω δηλαδή η δυνατότητα επιβολής καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων και η θέσπιση της δέσμης μέτρων για την εξασφάλιση αξιοπιστίας σε ετήσια βάση, θα συνδυαστούν με τη συνέχιση της ισχύουσας αυστηρής πολιτικής για τις διακοπές και τις αναστολές, καθώς και με τη δυναμική προτροπή για την αξιοποίηση όλων των προσφερόμενων ευκαιριών απλούστευσης. Τα στοιχεία αυτά αναμένεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω βελτιώσεις στο πλαίσιο της εφαρμογής της πολιτικής συνοχής κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού.

6.           ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

6.1.        Γεωργία

Στον τομέα της γεωργίας, εκτός από τα διορθωτικά μέτρα της Επιτροπής μέσω καθαρών δημοσιονομικών διορθώσεων, τα κράτη μέλη έχουν θέσει σε εφαρμογή δομές και διαδικασίες για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Όπως διευκρινίζεται στο τμήμα 5.4.3 ανωτέρω, δυνάμει του νέου οριζόντιου κανονισμού για την ΚΓΠ, το 2014 τίθεται σε ισχύ ένα νέο νομικό πλαίσιο για τις διακοπές και τις αναστολές των κονδυλίων της ΚΓΠ.

Επιπλέον, έχει συγκροτηθεί σε επίπεδο κρατών μελών μια υποχρεωτική διοικητική δομή, βάσει της οποίας

· η διαχείριση και ο έλεγχος των δαπανών ανατίθενται σε ειδικούς προς τον σκοπό αυτό οργανισμούς πληρωμών, οι οποίοι πρέπει να έχουν διαπιστευτεί από τα οικεία κράτη μέλη πριν από την έναρξη της δραστηριότητάς τους, με βάση μια πλήρη σειρά κριτηρίων διαπίστευσης τα οποία καθορίζονται στο ενωσιακό δίκαιο. Η συμμόρφωση των οργανισμών πληρωμής προς τα εν λόγω κριτήρια υπόκειται σε ενδελεχή έλεγχο από φορέα εξωτερικού ελέγχου, καθώς και σε διαρκή εποπτεία από την αρμόδια εθνική αρχή, ενώ υπάρχουν σαφείς διαδικασίες σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης και επίλυσης τυχόν προβλημάτων.

· Επιπροσθέτως, οι επικεφαλής των οργανισμών πληρωμών οφείλουν να υποβάλλουν κάθε έτος δήλωση αξιοπιστίας, η οποία καλύπτει την πληρότητα, την ακρίβεια και την αξιοπιστία των λογαριασμών τους, καθώς και δήλωση αξιοπιστίας για τη νομιμότητα και την κανονικότητα των σχετικών πράξεων. Οι εν λόγω δηλώσεις αξιοπιστίας επαληθεύονται από ανεξάρτητους οργανισμούς πιστοποίησης, οι οποίοι καλούνται να γνωμοδοτήσουν με βάση τα στοιχεία αυτά. Στην περίπτωση των κρατών μελών που διαθέτουν μόνο έναν οργανισμό πληρωμών, η ανωτέρω δήλωση αξιοπιστίας που υποβάλλεται από τον επικεφαλής του οργανισμού πληρωμών, καθώς και το πιστοποιητικό και η γνωμοδότηση που εκδίδει ο οργανισμός πιστοποίησης, συνιστούν εξ ορισμού την «ετήσια σύνοψη» που αναφέρεται στο άρθρο 53 στοιχείο β) του δημοσιονομικού κανονισμού.

Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να θέσουν σε εφαρμογή συστήματα για τη διενέργεια εκ των προτέρων ελέγχων και την επιβολή αποτρεπτικών κυρώσεων:

· Για κάθε καθεστώς ενισχύσεων που χρηματοδοτείται από το ΕΓΤΕ ή από το ΕΓΤΑΑ, διενεργούνται εκ των προτέρων διοικητικοί και επιτόπιοι έλεγχοι, ενώ εφαρμόζονται επίσης αποτρεπτικές κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του δικαιούχου. Τα εν λόγω συστήματα ελέγχου πρέπει να τίθενται σε εφαρμογή από τους οργανισμούς πληρωμών και περιλαμβάνουν κοινά χαρακτηριστικά και ειδικούς κανόνες προσαρμοσμένους στις ιδιαιτερότητες κάθε καθεστώτος ενισχύσεων. Έχουν σχεδιαστεί δε κατά τέτοιο τρόπο ώστε να διασφαλίζονται εκτεταμένοι εκ των προτέρων διοικητικοί έλεγχοι όλων των αιτήσεων ενίσχυσης, διασταυρούμενοι έλεγχοι με άλλες βάσεις δεδομένων, κατά περίπτωση, καθώς και επιτόπιοι έλεγχοι των προκαταβολών σε δείγμα πράξεων το οποίο κυμαίνεται μεταξύ του 1% και του 100% του πληθυσμού, ανάλογα με τον κίνδυνο που συνδέεται με το συγκεκριμένο καθεστώς. Σε περίπτωση που οι εν λόγω επιτόπιοι έλεγχοι αποκαλύπτουν μεγάλο αριθμό παρατυπιών, πρέπει να διενεργούνται συμπληρωματικοί έλεγχοι.

· Σε αυτό το πλαίσιο, το σημαντικότερο σύστημα είναι το ΟΣΔΕ, το οποίο κάλυψε το 92% των δαπανών στο πλαίσιο του ΕΓΤΕ κατά το οικονομικό έτος 2013 (έναντι 91,4% το 2012). Στο μέτρο του δυνατού, το ΟΣΔΕ χρησιμοποιείται επίσης για τη διαχείριση και τον έλεγχο των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης που αφορούν αγροτεμάχια ή ζωικό κεφάλαιο, τα οποία ισοδυναμούσαν το 2013 με το 44,7% των πληρωμών από το ΕΓΤΑΑ. Όσον αφορά και τα δύο Ταμεία, το ΟΣΔΕ κάλυψε το 2013 το 81,4% των συνολικών δαπανών.

· Βάσει των νομοθετικών διατάξεων προβλέπεται η υποβολή στην Επιτροπή εκ μέρους των κρατών μελών αναλυτικών εκθέσεων σχετικά με τους ελέγχους που διενεργούν και τις κυρώσεις που επιβάλλουν. Το σύστημα υποβολής εκθέσεων παρέχει τη δυνατότητα υπολογισμού, για τα κυριότερα καθεστώτα ενισχύσεων, του ποσοστού σφάλματος που διαπιστώνουν τα κράτη μέλη στο επίπεδο των τελικών δικαιούχων. Η ακρίβεια των στατιστικών στοιχείων που κοινοποιούνται και η ποιότητα των σχετικών επιτόπιων ελέγχων επαληθεύονται επίσης και εγκρίνονται από τους οργανισμούς πιστοποίησης για τις άμεσες ενισχύσεις και τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης.

Οι εκθέσεις σχετικά με τα εν λόγω μέτρα που υποβάλλουν τα κράτη μέλη αποκαλύπτουν το προληπτικό αποτέλεσμα των εκ των προτέρων διοικητικών και επιτόπιων ελέγχων που διενεργούνται:

Πίνακας 6.1: Διορθώσεις που εφαρμόζουν τα ίδια τα κράτη μέλη πριν από την εκτέλεση των πληρωμών στους δικαιούχους

σε εκατ. ευρώ

Κράτος μέλος || Μέτρα στήριξης της αγοράς στο πλαίσιο του ΕΓΤΕ || Άμεσες ενισχύσεις στο πλαίσιο του ΕΓΤΕ || ΕΓΤΑΑ || Σύνολο 2013

Βέλγιο || 0,33 || 1,00 || 0,81 || 2,14

Βουλγαρία || 2,14 || 9,31 || 5,60 || 17,05

Τσεχική Δημοκρατία || 0,70 || 0,23 || 1,34 || 2,27

Δανία || 0,12 || 1,35 || 0,78 || 2,25

Γερμανία || 4,26 || 5,52 || 7,57 || 17,35

Εσθονία || 0,03 || 0,40 || 1,94 || 2,37

Ιρλανδία || 0,00 || 1,73 || 0,79 || 2,52

Ελλάδα || 0,24 || 6,03 || 3,53 || 9,80

Ισπανία || 23,75 || 4,03 || 19,37 || 47,15

Γαλλία || 19,13 || 2,90 || 3,79 || 25,82

Κροατία || 0,00 || 0,00 || 0,00 || 0,00

Ιταλία || 1,93 || 18,38 || 7,58 || 27,89

Κύπρος || 0,00 || 0,64 || 0,22 || 0,86

Λετονία || 0,00 || 1,78 || 1,92 || 3,70

Λιθουανία || 0,07 || 0,78 || 3,00 || 3,85

Λουξεμβούργο || 0,00 || 0,04 || 0,09 || 0,13

Ουγγαρία || 4,02 || 6,43 || 5,08 || 15,52

Μάλτα || 0,02 || 0,01 || 0,08 || 0,11

Κάτω Χώρες || 21,76 || 0,56 || 2,26 || 24,57

Αυστρία || 0,78 || 0,80 || 3,49 || 5,07

Πολωνία || 10,23 || 8,40 || 12,67 || 31,30

Πορτογαλία || 0,44 || 0,92 || 5,46 || 6,82

Ρουμανία || 2,67 || 6,70 || 9,81 || 19,17

Σλοβενία || 0,66 || 0,15 || 1,12 || 1,93

Σλοβακία || 0,18 || 1,94 || 1,15 || 3,27

Φινλανδία || 0,01 || 0,44 || 0,86 || 1,31

Σουηδία || 0,68 || 1,28 || 1,80 || 3,77

Ηνωμένο Βασίλειο || 0,00 || 2,52 || 3,39 || 5,90

Σύνολο || 94,14 || 84,28 || 105,48 || 283,90

6.2.        Συνοχή

Επιπλέον των προαναφερόμενων διορθωτικών μηχανισμών, η Επιτροπή χρησιμοποιεί διάφορους προληπτικούς μηχανισμούς για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ πριν πραγματοποιήσει πληρωμές προς τα κράτη μέλη, όταν λαμβάνει γνώση δυνητικών ελλείψεων. Οι μηχανισμοί αυτοί είναι ιδιαιτέρως χρήσιμοι για τη βελτίωση των συστημάτων ελέγχου στα κράτη μέλη και, κατά συνέπεια, για τον περιορισμό της ανάγκης επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων στο μέλλον από την Επιτροπή.

Σύμφωνα με τα άρθρα 91 και 92 αντιστοίχως του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, και επιπλέον της επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων και ανακτήσεων, η Επιτροπή δύναται:

- να διακόψει την προθεσμία πληρωμής όσον αφορά τα προγράμματα της περιόδου 2007-2013 για 6 το πολύ μήνες, εάν:

α) υπάρχουν ενδείξεις σημαντικών ελλείψεων στη λειτουργία των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου του εν λόγω κράτους μέλους· ή

β) οι υπηρεσίες της Επιτροπής πρέπει να πραγματοποιήσουν πρόσθετες επαληθεύσεις ύστερα από πληροφορίες ότι οι δαπάνες που περιέχονται σε μια πιστοποιημένη δήλωση δαπανών συνδέονται με σοβαρή παρατυπία η οποία δεν έχει επανορθωθεί·

- να αναστείλει το σύνολο ή μέρος των ενδιάμεσων πληρωμών σε κράτος μέλος όσον αφορά τα προγράμματα της περιόδου 2007-2013 στις ακόλουθες τρεις περιπτώσεις:

α) υπάρχουν ενδείξεις σοβαρών ελλείψεων στο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου του προγράμματος και το κράτος μέλος δεν έχει λάβει τα αναγκαία διορθωτικά μέτρα· ή

β) δαπάνη που περιλαμβάνεται σε πιστοποιημένη δήλωση δαπανών έχει σχέση με σοβαρή παρατυπία ή οποία δεν έχει διορθωθεί· ή

γ) ένα κράτος μέλος έχει προβεί σε σοβαρή παράβαση των υποχρεώσεων διαχείρισης και ελέγχου που υπέχει.

Εάν το κράτος μέλος δεν λάβει τα απαιτούμενα μέτρα, η Επιτροπή δύναται να επιβάλει δημοσιονομική διόρθωση.

Πίνακας 6.2: Διακοπές

σε εκατ. ευρώ

Ταμείο || Πολιτική συνοχής: Περίοδος προγραμματισμού 2007-2013

Σύνολο ανοικτών υποθέσεων στις 31.12.2012 || Νέες υποθέσεις το 2013 || Υποθέσεις που περατώθηκαν το 2013 || Σύνολο ανοικτών υποθέσεων στις 31.12.2013

Αριθμός υποθέσεων || Ποσό || Αριθμός υποθέσεων || Ποσό || Αριθμός υποθέσεων || Ποσό || Αριθμός υποθέσεων || Ποσό

ΕΤΠΑ & Ταμείο Συνοχής ||  38 || 1 638 ||  220 || 4 242 ||  157 || 4 272 ||  101 || 1 608

ΕΚΤ ||  15 ||  181 ||  25 ||  349 ||  20 ||  258 ||  20 ||  272

ΕΤΑ ||  30 ||  108 ||  20 ||  339 ||  40 ||  350 ||  10 ||  97

Σύνολο ||  83 || 1 927 ||  265 || 4 930 ||  217 || 4 880 ||  131 || 1 977

Στον ανωτέρω πίνακα παρέχεται μια εικόνα της εξέλιξης των υποθέσεων διακοπής πληρωμών όσον αφορά τόσο τον αριθμό των υποθέσεων όσο και τα ποσά για το ΕΤΠΑ, το Ταμείο Συνοχής, το ΕΚΤ και το ΕΤΑ. Στο αρχικό υπόλοιπο σ περιλαμβάνονται όλες οι υποθέσεις που παρέμεναν ανοικτές στο τέλος του 2012, ανεξάρτητα από το έτος κατά το οποίο κοινοποιήθηκε η διακοπή πληρωμών στο κράτος μέλος. Οι νέες υποθέσεις αφορούν μόνο τις διακοπές πληρωμών που κοινοποιήθηκαν το 2013. Στις περατωθείσες υποθέσεις περιλαμβάνονται οι υποθέσεις για τις οποίες η πληρωμή δηλώσεων δαπανών συνεχίστηκε το 2013, ανεξάρτητα από το έτος κατά το οποίο ξεκίνησε η διακοπή. Οι υποθέσεις που ήταν ακόμη ανοικτές στο τέλος του 2013 αφορούν τις διακοπές πληρωμών που συνεχίζονταν στις 31 Δεκεμβρίου 2013, δηλαδή περιπτώσεις στις οποίες εξακολουθεί να υφίσταται διακοπή της προθεσμίας πληρωμής των δηλώσεων δαπανών ενώ εκκρεμεί η ανάληψη διορθωτικών μέτρων από το οικείο κράτος μέλος.

Αναστολές

Όσον αφορά το ΕΤΠΑ και το Ταμείο Συνοχής, καθώς και τις δύο αποφάσεις αναστολής πληρωμών που εξακολουθούσαν να ισχύουν στο τέλος του 2012, το 2013 ελήφθη η απόφαση για την άρση της αναστολής στη Γερμανία. Ωστόσο, η απόφαση αναστολής σχετικά με την Ιταλία παρέμενε σε ισχύ στο τέλος του 2013. Το 2013 εκδόθηκαν τέσσερις νέες αποφάσεις αναστολής: τρεις αποφάσεις που αφορούσαν την Ισπανία παρέμεναν σε ισχύ κατά τη λήξη του έτους, ενώ μία απόφαση που αφορούσε την Εσθονία άρθηκε πριν από τη λήξη του έτους. Είναι σκόπιμο να επισημανθεί ότι τον Ιανουάριο του 2014 εκδόθηκαν δύο νέες αποφάσεις αναστολής, οι οποίες αφορούσαν και οι δύο προγράμματα που υλοποιούνταν στην Ισπανία. Όσον αφορά το ΕΚΤ, το 2012 εκδόθηκαν δύο αποφάσεις αναστολής, οι οποίες παρέμεναν σε ισχύ στο τέλος του 2012. Το 2013, η αναστολή άρθηκε για την Τσεχική Δημοκρατία, αλλά παρέμεινε σε ισχύ για τη Σλοβακία. Το 2013 εκδόθηκαν έντεκα αποφάσεις αναστολής, εκ των οποίων όλες, εκτός από μία (Γερμανία), παρέμεναν σε ισχύ κατά τη λήξη του έτους (Βέλγιο, Τσεχική Δημοκρατία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Σλοβακία και Ηνωμένο Βασίλειο). Μία απόφαση αναστολής που εκδόθηκε το 2011 εξακολουθούσε να υφίσταται κατά τη λήξη του έτους (Γαλλία). Όσον αφορά το ΕΤΑ, δεν ελήφθησαν αποφάσεις αναστολής πληρωμών το 2013.

Μέτρα πρόληψης της απάτης

Οι περιπτώσεις απάτης, όταν διαπιστώνονται, αποτελούν αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής και πλήττουν τη φήμη της ΕΕ. Για τον λόγο αυτό, οι αρμόδιες ΓΔ στον τομέα της συνοχής ανέλαβαν το 2013/2014 μια σημαντική πρωτοβουλία για τη διοργάνωση, τον Δεκέμβριο του 2013, ενός συνεδρίου με θέμα τη λήψη μέτρων για την καταπολέμηση της απάτης σε όλα τα κράτη μέλη. Ακολούθησε έκτοτε σειρά συνεδρίων που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Σλοβακία, την Ιταλία και την Κροατία, ενώ προγραμματίζεται η διεξαγωγή και άλλων συνεδρίων (Σλοβενία, Ισπανία, Πολωνία, Λιθουανία, Λετονία και Εσθονία). Επιπλέον, η Επιτροπή εξέδωσε ειδικά έγγραφα καθοδήγησης για την παροχή στήριξης στα κράτη μέλη κατά την αξιολόγηση του κινδύνου απάτης και ανέπτυξε ειδικά προσαρμοσμένα εργαλεία ΤΠ προκειμένου να συνδράμει τα κράτη μέλη ώστε να εστιάσουν τις οικείες προσπάθειες καταπολέμησης της απάτης σε έργα υψηλού κινδύνου. Οι ενέργειες αυτές συνάδουν με τις ενισχυμένες αρμοδιότητες σε επίπεδο κρατών μελών που απορρέουν από τον νέο κανονισμό για την πολιτική συνοχής (άρθρο 125 παράγραφος 4 στοιχείο γ)), βάσει του οποίου κάθε κράτος μέλος υποχρεούται να «θέσει σε εφαρμογή αποτελεσματικά και αναλογικά μέτρα καταπολέμησης της απάτης, λαμβάνοντας υπόψη τους εντοπισθέντες κινδύνους».

7.           ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΠΡΟΕΒΗΣΑΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΜΕ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ

7.1.        Γεωργία

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 για τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής (ο οποίος αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1306/2013) ορίζει ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να ανακτούν ποσά που χάνονται λόγω παράτυπων πληρωμών που εντοπίζονται και να τα επιστρέφουν στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Οι διαδικασίες ανάκτησης, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, εμπίπτουν εξ ολοκλήρου στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, υπόκεινται στις αντίστοιχες εθνικές δικαστικές διαδικασίες. 

Πίνακας 7.1: Ποσά που ανακτήθηκαν από τελικούς δικαιούχους και επιστράφηκαν στον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2013 ύστερα από ελέγχους και επαληθεύσεις των κρατών μελών

σε εκατ. ευρώ

Κράτος μέλος || ΕΓΤΕ || ΕΓΤΑΑ || Σύνολο 2013

Βέλγιο || 1,57 || 1,30 || 2,88

Βουλγαρία || 0,01 || 1,61 || 1,62

Τσεχική Δημοκρατία || 0,06 || 2,02 || 2,08

Δανία || 0,77 || 0,59 || 1,36

Γερμανία || 6,52 || 7,97 || 14,49

Εσθονία || 0,05 || 1,67 || 1,71

Ιρλανδία || 2,71 || 1,54 || 4,25

Ελλάδα || 1,98 || 0,67 || 2,65

Ισπανία || 11,74 || 2,75 || 14,49

Γαλλία || 13,72 || 2,08 || 15,80

Κροατία || – || – || –

Ιταλία || 9,16 || 3,55 || 12,71

Κύπρος || 0,41 || 0,59 || 1,00

Λετονία || 0,27 || 0,56 || 0,83

Λιθουανία || 0,45 || 0,62 || 1,07

Λουξεμβούργο || 0,04 || 0,03 || 0,07

Ουγγαρία || 2,14 || 9,25 || 11,39

Μάλτα || 0,00 || 0,11 || 0,11

Κάτω Χώρες || 5,89 || 0,85 || 6,74

Αυστρία || 3,76 || 11,95 || 15,70

Πολωνία || 10,26 || 11,30 || 21,56

Πορτογαλία || 5,07 || 4,90 || 9,96

Ρουμανία || 3,79 || 28,69 || 32,48

Σλοβενία || 0,61 || 0,51 || 1,12

Σλοβακία || 0,09 || 0,83 || 0,92

Φινλανδία || 2,64 || 1,07 || 3,71

Σουηδία || 5,15 || 1,13 || 6,28

Ηνωμένο Βασίλειο || 5,42 || 4,60 || 10,02

Σύνολο || 94,31 || 102,71 || 197,02

7.2.        Συνοχή

Στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, τα κράτη μέλη έχουν πρωταρχική υποχρέωση να προλαμβάνουν και να εντοπίζουν παρατυπίες, και για τον λόγο αυτό καταβάλλουν μείζονες προσπάθειες και δεσμεύουν πόρους ώστε να προβαίνουν σε δημοσιονομικές διορθώσεις και να ανακτούν αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά από δικαιούχους. Επιπλέον, σε έναν πρώτο βαθμό εκτελούν διαχειριστικούς ελέγχους, απλούς και λογιστικούς ελέγχους εκτός από τους προαναφερθέντες ελέγχους της Επιτροπής. Βάσει των κανονισμών για την τρέχουσα προγραμματική περίοδο, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να κοινοποιούν κάθε έτος στην Επιτροπή τις διορθώσεις που απορρέουν από το σύνολο των διενεργούμενων ελέγχων. Η απαίτηση αυτή θεσπίστηκε μόνο για την περίοδο 2007-2013 και η Επιτροπή διενεργεί ελέγχους βάσει ανάλυσης κινδύνου για να εξετάσει την αξιοπιστία των εν λόγω αριθμητικών στοιχείων στο πλαίσιο της διαδικασίας αξιοπιστίας που εφαρμόζει η ίδια.

Οι σωρευτικές διορθώσεις που εκτελέστηκαν στο τέλος του 2013, μετά τους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη για την προγραμματική περίοδο 2007-2013 της πολιτικής συνοχής, παρέχονται κατωτέρω. Τα ποσά αυτά συμπληρώνουν τις διορθώσεις που κοινοποιήθηκαν σωρευτικά από την Επιτροπή, ανωτέρω, μετά την αφαίρεση.

Πίνακας 7.2: Σωρευτικές διορθώσεις στο τέλος του 2013 που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη για την πολιτική συνοχής κατά την περίοδο 2007-2013

σε εκατ. ευρώ ||

Κράτος μέλος || ΕΤΠΑ/ΤΣ || ΕΚΤ || ΕΤΑ || Σύνολο 2013 ||

Βέλγιο || 3 || 9 || 0 || 12 ||

Βουλγαρία || 13 || 3 || 0 || 16 ||

Τσεχική Δημοκρατία || 201 || 0 || 0 || 201 ||

Δανία || 1 || 0 || 1 || 1 ||

Γερμανία || 458 || 100 || 0 || 558 ||

Εσθονία || – || 0 || 0 || 1 ||

Ιρλανδία || 0 || 5 || 0 || 5 ||

Ελλάδα || 115 || 14 || 0 || 130 ||

Ισπανία || 256 || 91 || 20 || 367 ||

Γαλλία || 84 || 57 || 1 || 142 ||

Κροατία || 0 || – || – || 0 ||

Ιταλία || 208 || 36 || 3 || 247 ||

Κύπρος || 1 || 1 || 0 || 1 ||

Λετονία || 33 || 2 || 1 || 37 ||

Λιθουανία || 11 || 0 || 0 || 11 ||

Λουξεμβούργο || – || 1 || || 1 ||

Ουγγαρία || 55 || 0 || 0 || 55 ||

Μάλτα || 1 || 0 || 0 || 1 ||

Κάτω Χώρες || 6 || 3 || 0 || 9 ||

Αυστρία || 6 || 2 || 0 || 8 ||

Πολωνία || 392 || 0 || 1 || 392 ||

Πορτογαλία || 85 || 38 || 1 || 124 ||

Ρουμανία || 111 || 0 || 4 || 115 ||

Σλοβενία || 2 || 6 || 0 || 7 ||

Σλοβακία || 54 || 4 || 0 || 59 ||

Φινλανδία || 1 || 0 || 1 || 2 ||

Σουηδία || 3 || 1 || 1 || 5 ||

Ηνωμένο Βασίλειο || 76 || 21 || 2 || 99 ||

Διασυνοριακές περιπτώσεις || 16 || || || 16 ||

ΕΚΤΕΛΕΣΘΕΝ ΣΥΝΟΛΟ || 2 191 ||  396 ||  35 || 2 622 ||

Επισημαίνεται ότι, λόγω ορισμένων αδυναμιών στα αριθμητικά στοιχεία των κρατών μελών, η Επιτροπή υιοθέτησε συνετή προσέγγιση, ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι τα προαναφερόμενα ποσά δεν έχουν υπερεκτιμηθεί· κατά συνέπεια, κάποια από τα ποσά αυτά ενδέχεται στην πραγματικότητα να είναι υψηλότερα. Αυτό, ωστόσο, δεν έχει καμία επίπτωση στην αξιοπιστία των αριθμητικών στοιχείων της Επιτροπής. Τα εν λόγω ποσά είναι πολύ σημαντικά και όταν προστίθενται στα αποτελέσματα των εργασιών της Επιτροπής, παρέχουν σαφέστατες ενδείξεις της επιτυχούς λειτουργίας των ελέγχων που έχουν θέσει σε εφαρμογή και τα δύο μέρη.

8.           ΑΛΛΕΣ ΑΝΑΚΤΗΣΕΙΣ

8.1.        Ανάκτηση προχρηματοδοτήσεων

Ένας άλλος σημαντικός έλεγχος της Επιτροπής, ο οποίος δεν καλύπτεται από κανέναν από τους προαναφερόμενους μηχανισμούς, είναι η ανάκτηση προχρηματοδοτήσεων που δεν χρησιμοποιήθηκαν (δηλαδή δεν δαπανήθηκαν). Όταν ο δικαιούχος δεν έχει χρησιμοποιήσει (δαπανήσει) τις προκαταβολές που έλαβε από την ΕΕ για επιλέξιμες δαπάνες, η Επιτροπή εκδίδει ένταλμα είσπραξης για την επιστροφή των χρημάτων στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Η διαδικασία αυτή αποτελεί σημαντικό βήμα στο σύστημα ελέγχου της ΕΕ, το οποίο διασφαλίζει ότι ο δικαιούχος δεν θα παρακρατεί υπερβάλλον χρηματικό ποσό χωρίς κατάλληλη αιτιολόγηση δαπανών, και συμβάλλει, συνεπώς, στην προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ. Τα ποσά προκύπτουν από την έκδοση εντάλματος είσπραξης από την Επιτροπή και καταχωρίζονται έτσι στο λογιστικό σύστημα. Η κατωτέρω ανάκτηση μη χρησιμοποιηθέντων ποσών προχρηματοδότησης δεν πρέπει να συγχέεται με τις ανακτήσεις παράτυπων δαπανών. Όταν οι υπηρεσίες της Επιτροπής εντοπίζουν και ανακτούν τέτοιες δαπάνες σχετικά με ποσά προχρηματοδοτήσεων που έχουν καταβληθεί, τα ποσά αυτά περιλαμβάνονται στη συνήθη δημοσιονομική διόρθωση ή στη διαδικασία ανάκτησης που περιγράφεται ανωτέρω.

Πίνακας 8.1: Ανάκτηση προχρηματοδοτήσεων

σε εκατ. ευρώ

|| || || 2013

Γεωργία: || || ||

ΕΓΤΕ || || || 0

Αγροτική ανάπτυξη || || || 0

Πολιτική συνοχής: || || ||

ΕΤΠΑ || || || 68

Ταμείο Συνοχής || || || 4

ΕΚΤ || || || 53

ΧΜΠΑ/ΕΤΑ || || || 7

ΕΓΤΠΕ – Τμήμα Προσανατολισμού || || || 3

Τομείς εσωτερικής πολιτικής || || || 208

Τομείς εξωτερικής πολιτικής || || || 91

Διοίκηση || || 1

Σύνολο ανακτηθεισών προχρηματοδοτήσεων || || || 435

8.2.        Ανακτήσεις σχετικές με έσοδα από ιδίους πόρους

Για να σχηματιστεί πλήρης εικόνα όλων των εργαλείων που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ, είναι επίσης αναγκαίο να λαμβάνονται υπόψη οι ανακτήσεις που πραγματοποιούνται στον τομέα των εσόδων από ιδίους πόρους. Τα έσοδα από ιδίους πόρους αποτελούν το πρωταρχικό στοιχείο των λειτουργικών εσόδων της ΕΕ και, ως εκ τούτου, το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών χρηματοδοτείται από αυτά. Η Επιτροπή διενεργεί επιτόπιους ελέγχους, ούτως ώστε να εξακριβώνει ότι χορηγούνται στον προϋπολογισμό της ΕΕ τα ορθά ποσά. Επίσης, είναι δυνατόν να ελεγχθούν ποσά στο πλαίσιο της ετήσιας ελεγκτικής διαδικασίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Το 2013 τα ανακτηθέντα ποσά είχαν ως εξής:

Πίνακας 8.2: Ανακτήσεις σχετικές με έσοδα από ιδίους πόρους ||

|| σε εκατ. ευρώ

|| || || 2013

Ανακτηθέντα ποσά: - Κεφάλαιο - Τόκος || || ||

22

21

Ανακτηθέν σύνολο || || || 43

[1] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και το Ελεγκτικό Συνέδριο με τίτλο: Συγκεφαλαιωτική έκθεση των επιτευγμάτων της Επιτροπής όσον αφορά τη διαχείριση το 2013 (COM(2014) 342 final της 11ης Ιουνίου 2014).

[2] Βλέπε επίσης την ετήσια έκθεση για το 2013 σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – καταπολέμηση της απάτης, η οποία εκδόθηκε στις 17 Ιουλίου 2014 (COM(2014) 474 final) (με βάση τα αριθμητικά στοιχεία των προσωρινών ετήσιων λογαριασμών για το 2013).

[3] Λόγω της στρογγυλοποίησης των αριθμητικών στοιχείων σε εκατομμύρια ευρώ, τα ποσά σε ορισμένους πίνακες μπορεί να μην ανταποκρίνονται στο σωστό άθροισμα.

[4]  Βλέπε ΕΕ C 115 της 9ης Μαΐου 2008.

[5] Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2012 (ΕΕ L 298 της 26ης Οκτωβρίου 2012).

[6] Κατ' εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1268/2012 της 29ης Οκτωβρίου 2012 (ΕΕ L 362 της 31ης Δεκεμβρίου 2012).

[7] Αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τη νομοθεσία που διέπει την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ και τις μεθόδους εκτέλεσης και ελέγχου του προϋπολογισμού της ΕΕ παρέχονται στην ανακοίνωση για την «Προστασία του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέχρι το τέλος του 2012» (COM(2013) 682 final/2, σ. 4 έως 8).

[8] Ares(2013) 689652.

[9] Άρθρο 21 παράγραφος 3 στοιχείο γ) του δημοσιονομικού κανονισμού.

[10] Όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ), οι πιστώσεις διατίθενται «με βάση την προέλευσή τους» (άρθρο 174 παράγραφος 1 του δημοσιονομικού κανονισμού) και όσον αφορά τα χρηματοδοτικά μέσα «για το ίδιο χρηματοδοτικό μέσο» (άρθρο 140 παράγραφος 6 του δημοσιονομικού κανονισμού).

 [11] Αυτή η ημερομηνία μπορεί, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, να παραταθεί έως την 1η Μαρτίου, μετά από αίτηση του κράτους μέλους (βλέπε άρθρο 59 παράγραφος 5 του δημοσιονομικού κανονισμού).

[12]  Σε περίπτωση που προτείνεται διόρθωση κατά παρέκταση ή κατ' αποκοπή, η προθεσμία αυτή επιτρέπεται να παραταθεί κατά δύο μήνες, ούτως ώστε το κράτος μέλος να αποδείξει ότι η πραγματική έκταση της παρατυπίας είναι μικρότερη από την εκτίμηση της Επιτροπής.