16.7.2014   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 226/54

1.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία S2R η οποία αποτελεί σημαντική συμβολή στην ευρωπαϊκή σιδηροδρομική βιομηχανία.

1.2

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της S2R για την απασχόληση, δεδομένου ότι το σύνολο του σιδηροδρομικού κλάδου απασχολεί περίπου τρία εκατομμύρια εργαζόμενους.

1.3

Προκειμένου να ανταποκριθεί στους μακροπρόθεσμους στόχους της ΕΕ, η σιδηροδρομική βιομηχανία πρέπει να αλλάξει, όχι μόνο από άποψη τεχνολογίας αλλά και νοοτροπίας.

1.4

Ο συνολικός προϋπολογισμός για την S2R ανέρχεται σε 920 εκατ. ευρώ και είναι μικρότερος από την απαιτούμενη επένδυση η οποία υπολογίζεται σε 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ. Το γεγονός αυτό καθιστά απαραίτητο να δοθεί προτεραιότητα στους τομείς της έρευνας.

1.5

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της S2R για να μπορέσει η ευρωπαϊκή σιδηροδρομική βιομηχανία να ανταγωνιστεί σε μια παγκόσμια αγορά που αποτιμάται σε 146 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

1.6

Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις χάνουν έδαφος σε σχέση με τους ασιάτες ανταγωνιστές τους οι οποίοι επενδύουν μαζικά σε Ε+Α. Η παγκόσμια αγορά περιέχει ολοένα και περισσότερες προκλήσεις εξαιτίας της συνεχούς αύξησης του αριθμού κατασκευαστών προϊόντων και ανταλλακτικών.

1.7

Το σύστημα σηματοδότησης ERTMS δείχνει ότι η προθυμία για συνεργασία πρέπει να ξεπερνά τα εθνικά συμφέροντα.

1.8

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η έρευνα πρέπει να επικεντρωθεί σε δραστηριότητες που συνδέονται με την ασφάλεια των προσώπων, την οικονομική αποτελεσματικότητα και την ενημέρωση των χρηστών των σιδηροδρόμων.

1.9

Πέντε προγράμματα καινοτομίας (ΠΚ) της S2R καλύπτουν τους κύριους τομείς και τους στόχους υψηλού επιπέδου.

1.10

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να προσδιοριστεί η ιδιοκτησία των αποτελεσμάτων της έρευνας. Η πνευματική ιδιοκτησία και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας αποτελούν καίριο ζήτημα το οποίο, όμως, δεν εξετάζεται στην πρόταση της Επιτροπής.

1.11

Η βιομηχανική εκμετάλλευση των προϊόντων της έρευνας που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να υλοποιείται στην ευρωπαϊκή επικράτεια.

1.12

Σε αντίθεση με την προσέγγιση που υιοθετεί η πρόταση της Επιτροπής, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων θα πρέπει να έχει την αποκλειστική ευθύνη για τον καθορισμό των τεχνικών προδιαγραφών διαλειτουργικότητας.

2.1

Η Λευκή βίβλος με θέμα την πολιτική μεταφορών (1) και η Τέταρτη δέσμη για τους σιδηροδρόμους (2) αποτελούν το πλαίσιο μιας μεγάλης εσωτερικής αγοράς σιδηροδρόμων (3).

2.2

Ένας από τους κύριους στόχους του «Ορίζοντα 2020», είναι να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία με δράσεις στήριξης της έρευνας και της καινοτομίας σε βασικούς βιομηχανικούς κλάδους.

2.3

Η κοινή επιχείρηση Shift2Rail (S2R) ιδρύεται με καθεστώς οργανισμού της ΕΕ (άρθρο 187 της ΣλΕΕ και άρθρο 209 του Δημοσιονομικού Κανονισμού).

2.4

Επίσης, η ίδρυση της S2R κρίνεται απαραίτητη για την επίλυση σοβαρών προβλημάτων, όπως ο κατακερματισμός των προσπαθειών εξαιτίας της πολυμορφίας των εθνικών κανόνων και προτύπων που εμποδίζει τόσο τη χρήση κοινών βιομηχανικών προϊόντων στους σιδηροδρόμους όσο και τις διασταυρούμενες αδειοδοτήσεις για σιδηροδρομικά προϊόντα, ο αναγκαστικός περιορισμός των ερευνητικών δράσεων σε ηγετικές σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, η έλλειψη δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων και η αύξηση των χρηματοοικονομικών κινδύνων.

2.5

Οι στόχοι της S2R είναι οι εξής:

2.5.1

Πρέπει να θεσπιστεί διαδικασία επικύρωσης έτσι ώστε να υπάρχει ποσοτικός έλεγχος της συγκεκριμένης συμβολής των μελλοντικών αποτελεσμάτων S2R στην επίτευξη των στόχων υψηλού επιπέδου. Η ποιοτική μηχανολογία και η διαχείριση των απαιτήσεων αποτελούν πρωτοπόρες προσεγγίσεις προκειμένου να καταστεί δυνατή η ελάχιστη εποπτεία της προόδου όσον αφορά τους στόχους. Συνεπώς, οι προσεγγίσεις αυτές πρέπει να περιλαμβάνονται στην S2R σε επαγγελματική βάση.

2.6

Η δραστηριότητα της S2R θα επικεντρωθεί στις εξής τέσσερις πτυχές του σιδηροδρομικού δικτύου:

2.7

Τη χρηματοδότηση θα αναλάβει αφενός η ΕΕ η οποία θα συνεισφέρει κατά μέγιστο 450 εκατ. ευρώ, αφετέρου τα υπόλοιπα συμβαλλόμενα μέρη με ελάχιστη υποχρεωτική συμβολή της τάξης των 470 εκατ. ευρώ.

2.8

Η κοινή επιχείρηση S2R συστήνεται για την περίοδο έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2024.

3.8.1

Για να υπάρξει καινοτομία στην σιδηροδρομική αγορά απαιτείται εκβιομηχάνιση των σχετικών προϊόντων, εξ ου και η ύπαρξη παγκοσμίως πρωτοπόρων ή γιγαντιαίων βιομηχανιών που θα αξιοποιούν εμπορικά τις καινοτόμες λύσεις που θα αναπτύσσονται στους κόλπους της S2R.

3.8.2

Εντούτοις, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι και η παρουσία των ΜΜΕ θα είναι επίσης καταλυτική για την S2R με τρεις δυνατούς τρόπους:

4.1.1

Ακολουθώντας τη δομή της οδηγίας με θέμα τη διαλειτουργικότητα (5), το προτεινόμενο πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης περιλαμβάνει τα εξής: το τροχαίο υλικό για εμπορικά και επιβατικά τρένα, τις υποδομές, τα συστήματα ελέγχου-διαχείρισης της κυκλοφορίας και τα συστήματα σηματοδότησης.

4.1.2

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στα προγράμματα δίνεται προτεραιότητα στη βελτίωση της ασφάλειας των επιβατών και στην οικονομική αποτελεσματικότητα των σιδηροδρομικών μεταφορών. Οι νέες τεχνολογίες πρέπει επίσης να συμβάλλουν στη βελτίωση της ενημέρωσης των χρηστών των σιδηροδρόμων.

4.2.1.1

Προτείνεται η δημιουργία μιας μελλοντικής γενιάς ελαφρύτερων τρένων και πιο οικονομικών στην κατανάλωση ενέργειας, τα οποία θα προκαλούν μικρότερη φθορά στις σιδηροτροχιές και θα επιβαρύνουν λιγότερο το περιβάλλον. Οι νέες τεχνολογίες θα περιλαμβάνουν τα εξής: συστήματα έλξης, συστήματα ελέγχου και διαχείρισης αμαξοστοιχίας (TCMS), αμάξωμα με ελαφρά υλικά, τροχαίο υλικό, συστήματα πέδησης και θυρών.

4.2.1.2

Οι στόχοι υψηλού επιπέδου του IP1 είναι οι εξής:

4.2.2.1

Παραδοσιακά, η αγορά των σιδηροδρόμων περιελάμβανε διάφορα εθνικά συστήματα σηματοδότησης των κύριων σιδηροδρομικών γραμμών. Στην αγορά των συστημάτων σηματοδότησης υπάρχουν διάφοροι τρόποι κάλυψης των σχετικών αστικών αναγκών (εφαρμογές CBTC/τηλεπικοινωνιακού ελέγχου τρένων) και η S2R θα εξετάσει τη δυνατότητα επέκτασης της διαλειτουργικότητας/τυποποίησης/ενσωμάτωσης με το ΕΣΔΣΚ για την κάλυψη αυτών των αναγκών.

4.2.2.2

Οι στόχοι υψηλού επιπέδου του IP2 είναι οι εξής:

4.2.3.1

Το 3ο ΠΚ περιλαμβάνει τα ακόλουθα τέσσερα πεδία έρευνας:

4.2.4.1

Πρόθεση δεν είναι η δημιουργία κοινής βάσης αλλά ενός διαλειτουργικού πλαισίου στο οποίο, όσοι το επιθυμούν, θα μπορούν να εντάσσουν τις καινοτομίες τους, μέσω ανοιχτών εφαρμογών αποφεύγοντας έτσι την εξάρτηση από συστήματα GDS (παγκόσμιο σύστημα διανομής). Με αυτό τον τρόπο, η προσπάθεια μετατρέπεται σε προϊόν. Οι τρέχουσες δραστηριότητες της σιδηροδρομικής έρευνας και ανάπτυξης πρέπει να ενσωματωθούν στο έργο.

4.2.5.1

Τα βασικά ζητούμενα για το 5ο ΠΚ είναι ο καθορισμός όλων των τεχνολογικών και διαδικαστικών καινοτομιών που απαιτούνται για την εκπλήρωση ενός από τους κυριότερους στόχους της Λευκής βίβλου, δηλαδή της αντικατάστασης του 30 % των οδικών μετακινήσεων από το σιδηροδρομικό ή το εσωτερικό πλωτό δίκτυο μέχρι το έτος 2030 και του 50 % μέχρι το 2050. Η ΕΟΚΕ συνιστά, ιδίως για τη μεγαλύτερη αποδοχή από το κοινό των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, να ενσωματωθεί στο ΠΚ5 η έρευνα για την μείωση του θορύβου.

4.3.1

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η S2R δεν αποσκοπεί στην παραγωγή πρωτοτύπων, αλλά πλήρως λειτουργικών προϊόντων έτοιμων προς χρήση στα σιδηροδρομικά δίκτυα. Οι νέες τεχνολογίες και οι καινοτομίες που προέκυψαν από το πρόγραμμα καινοτομίας της S2R θα παρουσιαστούν σε πραγματικές συνθήκες λειτουργίας ή σε συνθήκες προσομοίωσης με τη βοήθεια των προγραμμάτων επίδειξης ολοκληρωμένης τεχνολογίας (ΠΕΟΤ). Με τις Πλατφόρμες επίδειξης συστήματος της S2R επιδιώκεται η ανάπτυξη και η παρουσίαση στην πράξη αυτών των τεχνολογιών, οι οποίες θα ωριμάζουν έτσι αρκετά ώστε να ανάγονται στη νέα γενιά σιδηροδρομικών συστημάτων.

4.3.2

Ακόμα δεν έχει οριστικοποιηθεί ο τόπος εγκατάστασης των ΠΕΟΤ, καθότι αυτό θα συμβεί προς τα τέλη του κύκλου δραστηριοτήτων της S2R. Εξάλλου, πρόκειται για μια απόφαση που πρέπει να ληφθεί από τα μελλοντικά συμβαλλόμενα μέρη της κοινής επιχείρησης (ιδρυτικά και συνδεδεμένα μέλη) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η εικονική ή στην πράξη αξιολόγηση των SPD θα εξαρτηθεί ως επί το πλείστον από την επιλογή και τα αποτελέσματα των ΠΕΟΤ.

4.4.1

Λόγω των πολλαπλών και σύνθετων συστημάτων χρηματοδότησης που έχουν διαμορφωθεί και του σημαντικού όγκου των διατιθέμενων κοινοτικών πόρων, η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να ορισθεί επακριβώς η χρήση και η κατανομή των τελικών προϊόντων της έρευνας που θα πραγματοποιηθεί από την Shift2Rail. Προς τούτο, καίριο είναι το ζήτημα της πνευματικής ιδιοκτησίας και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Το περιεχόμενο και ο τρόπος λειτουργίας πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο άρθρου του σχετικού κανονισμού. Η ΕΟΚΕ έχει επισημάνει την απουσία αυτή, καθώς και τους συνεπόμενους κινδύνους στις γνωμοδοτήσεις της σχετικά με τις κοινές επιχειρήσεις για τα «Καινοτόμα φάρμακα», «Clean Sky», «ENIAC» και «Κυψέλες καυσίμου». Σε αυτήν την ΚΤΠ, υφίσταται ο κίνδυνος να αποδειχθεί το κενό αυτό ακόμη πιο σοβαρό, δεδομένου ότι το τελικό προϊόν της έρευνας θα ενδιαφέρει άμεσα ανταγωνιστικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά (βλέπε σημείο 3.10 της παρούσας γνωμοδότησης).

4.4.2

Σε κάθε περίπτωση, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι εφευρέσεις που χρηματοδοτούνται από δημόσιους πόρους πρέπει να εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον. Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να εξεταστεί η θέσπιση μηχανισμών που συμβάλλουν στην αποδοτικότητα μιας επένδυσης με κοινοτικούς πόρους, και να διασφαλιστεί ότι τα αποτελέσματα της έρευνας της κοινής επιχείρησης θα χρησιμοποιηθούν εντός της ευρωπαϊκής επικράτειας.

4.5.1

Στο καταστατικό της κοινής επιχείρησης Shift2Rail (παράρτημα 1, άρθρο 2 εδάφιο η) προβλέπονται τα εξής: «να συγκεντρώσει τις απαιτήσεις των χρηστών και να καθορίσει πρότυπα διαλειτουργικότητας, ώστε να καθοδηγηθούν οι επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη προς επιχειρησιακές και εμπορικά αξιοποιήσιμες λύσεις». Η αιτιολογική έκθεση της πρότασης κανονισμού το επιβεβαιώνει (βλ. αιτιολογική έκθεση, σημείο 3.3).

4.5.2

Τούτο πρέπει να απορριφθεί για τους ακόλουθους λόγους:

4.5.3

Κατά συνέπεια, η θέσπιση τεχνικών προδιαγραφών για τη διαλειτουργικότητα μπορεί να αποτελέσει αρμοδιότητα μόνο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων.