ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1.           ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ) και η διεθνής του σύμβαση για την πρόληψη της ρύπανσης από τα πλοία (MARPOL, παράρτημα VI) παρέχουν τη δυνατότητα χαρακτηρισμού περιοχών ελέγχου των εκπομπών, με στόχο να μειωθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση από τη ναυσιπλοΐα, κατόπιν αιτήματος των παράκτιων κρατών της σχετικής περιοχής.

Έχει ήδη συμφωνηθεί περιοχή ελέγχου των εκπομπών οξειδίων του αζώτου στη Βόρεια Αμερική και στην ΕΕ, είναι έτοιμη για υποβολή στον ΔΝΟ μια αίτηση για ΠΕΕΑ στη Βαλτική ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι εργασίες για την προετοιμασία ΠΕΕΑ στη Βόρεια Θάλασσα. Οι διατάξεις που αφορούν τις ΠΕΕΑ θα τεθούν σε ισχύ το 2016, και θα ισχύουν μόνο για πλοία που έχουν ναυπηγηθεί μετά την ημερομηνία αυτή και εισέρχονται σε ΠΕΕΑ.

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της υποβολής αίτησης για ΠΕΕΑ, η HELCOM πραγματοποίησε συνολική ανάλυση για την εκτίμηση των εκπομπών οξειδίων του αζώτου (NOx) από τα πλοία που δραστηριοποιούνται στη Βαλτική και των επιπτώσεών τους.

Ο χαρακτηρισμός της Βαλτικής Θάλασσας ως ΠΕΕΑ αναμένεται να οδηγήσει σε μείωση των εκπομπών NOx που προέρχονται από τη ναυσιπλοΐα κατά 16 % το 2020 και 46 % το 2030. Αναμένεται ότι όλα τα πλοία θα τηρούν τις απαιτήσεις της ΠΕΕΑ στη Βαλτική μόνο γύρω στο 2040-50, ενώ το ένα τρίτο θα έχει εξοπλιστεί έως το 2030. Το κόστος και τα οφέλη της ΠΕΕΑ στη Βαλτική, επομένως, θα αυξηθούν σταδιακά, λόγω του σχετικά αργού ρυθμού αντικατάστασης των πλοίων, ο οποίος ποικίλλει ανά τύπο πλοίου.

Η ΠΕΕΑ στη Βαλτική θα συμβάλλει σημαντικά στη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ιδίως επειδή πολλά κράτη μέλη της περιοχής της Βαλτικής δεν πληρούν τα πρότυπα εκπομπών που καθορίζει η οδηγία για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα. Επιπλέον, η εν λόγω ΠΕΕΑ θα έχει ως αποτέλεσμα οφέλη για την υγεία και μείωση του ευτροφισμού, μια από τις σημαντικότερες περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Βαλτική Θάλασσα, καθώς και μείωση της οξίνισης και του σχηματισμού όζοντος.

Το κόστος των επενδύσεων μετριάζεται λόγω του ότι ορισμένοι πλοιοκτήτες έχουν ήδη επιλέξει να εφοδιάζουν τα νέα πλοία τους με κινητήρες που πληρούν τις απαιτήσεις των ΠΕΕΑ, ώστε να είναι σε θέση τα πλοία τους να εισέρχονται στην ΠΕΕΑ στη Βόρεια Αμερική. Στις περιπτώσεις αυτές, προκύπτει μόνο πρόσθετο λειτουργικό κόστος, το οποίο θα οδηγήσει σε σταδιακή αύξηση του κόστους των θαλάσσιων μεταφορών στη Βαλτική, έως το 2040-50.

Περαιτέρω στοιχεία σχετικά με το κόστος και τα οφέλη της ΠΕΕΑ στη Βαλτική για την ΕΕ, πηγάζουν από την εκτίμηση των επιπτώσεων που συνοδεύει την πρόταση της Επιτροπής, του 2010, για την αναθεώρηση της οδηγίας 1999/32 όσον αφορά την περιεκτικότητα των καυσίμων πλοίων σε θείο[1]. Σύμφωνα με το έγγραφο αυτό, τα οφέλη που συνδέονται με την πλήρη συμμόρφωση προς τους κανόνες του ΔΝΟ κυμαίνονται τουλάχιστον μεταξύ 3 και 13 ευρώ για κάθε ευρώ που δαπανάται[2]. Η αναλογία κόστους/οφέλους που συνδέεται με τον χαρακτηρισμό της Βαλτικής ως περιοχής ελέγχου των εκπομπών θεωρείται ιδιαίτερα ευνοϊκή.

Διαθέσιμες τεχνολογίες για τη μείωση των εκπομπών NOx από τη ναυσιπλοΐα είναι η ανακύκλωση καυσαερίων, το υγροποιημένο φυσικό αέριο και η εκλεκτική καταλυτική αναγωγή (SCR).

2. Οι έως σήμερα εξελίξεις

Το 2010, στην υπουργική σύνοδο της σύμβασης του Ελσίνκι για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος στην περιοχή της Βαλτικής (HELCOM) αποφασίστηκε η «ανάληψη ενεργειών για την υποβολή, κατά προτίμηση έως το 2011, κοινής πρότασης από τις χώρες της Βαλτικής στον ΔΝΟ για περιοχή ελέγχου των εκπομπών NOx (ΠΕΕΑ) στη Βαλτική».

Στη συνεδρίασή της στις 9-10 Μαρτίου 2011, η Επιτροπή Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος της Βαλτικής συμφώνησε ότι η Βαλτική θα πρέπει να χαρακτηριστεί ως ΠΕΕΑ. Ωστόσο, επεσήμανε ότι ορισμένα μέρη δεν ήταν ακόμη έτοιμα να λάβουν άμεση απόφαση.

Στη συνεδρίασή της στις 6-7 Μαρτίου 2012, η Επιτροπή Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος της Βαλτικής συμφώνησε ότι η αίτηση για ΠΕΕΑ που καταρτίστηκε στο πλαίσιο της HELCOM πληροί τα κριτήρια του ΔΝΟ.

Στη συνεδρίασή τους στις 14-15 Ιουνίου 2012, οι επικεφαλής των αντιπροσωπειών στη HELCOM τόνισαν ότι η μόνη απόφαση που έμενε να ληφθεί αφορούσε τον χρόνο υποβολής της αίτησης στον ΔΝΟ.

Στη συνεδρίασή τους στις 3-4 Δεκεμβρίου 2012, οι επικεφαλής των αντιπροσωπειών στην HELCOM αποφάσισαν να διοργανώσουν συνεδρίαση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, στις 4 Μαρτίου 2013, με αντικείμενο την αίτηση για τον χαρακτηρισμό της Βαλτικής ως ΠΕΕΑ. Συμφώνησαν ότι η τελική ημερομηνία για την υποβολή στον ΔΝΟ έπρεπε να αποφασιστεί πριν από την υπουργική σύνοδο του Οκτωβρίου 2013. Συμφώνησαν να υποβάλουν έκθεση στους υπουργούς αναλόγως. Στις 4 Μαρτίου 2013 πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση με τα ενδιαφερόμενα μέρη της Βαλτικής, απευθυνόμενη ειδικά στον ναυτιλιακό κλάδο.

Όταν συμφωνηθεί στο πλαίσιο της HELCOM η ημερομηνία υποβολής, η αίτηση για ΠΕΕΑ  θα διαβιβαστεί προς έγκριση στην Επιτροπή Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος του ΔΝΟ από τα παράκτια κράτη της Βαλτικής. Ο ΔΝΟ θα εξετάσει στη συνέχεια κατά πόσον πληρούνται οι απαιτήσεις του παραρτήματος VI της σύμβασης MARPOL όσον αφορά τις περιοχές ελέγχου των NOx. Εάν ναι, η ΠΕΕΑ στη Βαλτική θα εγκριθεί. Ωστόσο, δεν θα διεξαχθεί ουσιαστική συζήτηση στην Επιτροπή Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος.

3. Η Θέση της ΕΕ

Η ΕΕ υποστήριξε κατ’ αρχήν τον χαρακτηρισμό της Βαλτικής ως ΠΕΕΑ, όπως συμφωνήθηκε στην ομάδα εργασίας «Θαλάσσιες Μεταφορές» του Συμβουλίου, στις 7 Νοεμβρίου 2011. Η ομάδα εργασίας θεώρησε επίσης ότι ο χαρακτηρισμός της Βαλτικής ως ΠΕΕΑ ήταν το πιο αποδοτικό ως προς το κόστος μέτρο για τη μείωση των εκπομπών NOx, ώστε να τηρούνται τα πρότυπα ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα και να επιτευχθεί καλή περιβαλλοντική κατάσταση όσον αφορά τον ευτροφισμό, όπως απαιτείται από την οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική. Έλαβε υπόψη το αίτημα της ομάδας εργασίας «Θαλάσσιες Μεταφορές», της 8ης Νοεμβρίου 2010, για αναλυτική εκτίμηση των επιπτώσεων και αναγνώρισε ότι το περαιτέρω αναπτυγμένο σχέδιο αίτησης προς το ΔΝΟ για τον χαρακτηρισμό της Βαλτικής ως ΠΕΕΑ περιελάμβανε ορισμένα στοιχεία σχετικά με τον κίνδυνο μεταστροφής του τρόπου μεταφοράς, αλλά ότι, κατ’ αρχήν, δεν απαιτείται από τον ΔΝΟ ανάλυση κόστους/οφέλους κατά την υποβολή αίτησης για περιοχή ελέγχου των εκπομπών και ότι η οικονομική ανάλυση που περιλαμβάνεται στην αίτηση αρκούσε για την ικανοποίηση των απαιτήσεων του ΔΝΟ. Στις 17 Οκτωβρίου 2012, η ομάδα εργασίας «Θαλάσσιες Μεταφορές» έλαβε επίσης υπόψη την πρόοδο του θέματος της ΠΕΕΑ στη Βαλτική και τόνισε ότι σε περίπτωση χαρακτηρισμού της Βαλτικής ως ΠΕΕΑ από τον ΔΝΟ, η Επιτροπή θα αξιολογήσει την ανάγκη μεταφοράς της σχετικής διάταξης στη νομοθεσία της ΕΕ και ότι αυτή η διαδικασία λήψης απόφασης ενδέχεται να απαιτήσει περαιτέρω ανάλυση των επιπτώσεων.

Είναι πλέον αναγκαίο να καθορίσει το Συμβούλιο τη θέση που θα λάβει η ΕΕ σχετικά με την ημερομηνία κατά την οποία η αίτηση για ΠΕΕΑ στη Βαλτική θα διαβιβαστεί στην Επιτροπή Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος, σύμφωνα με το άρθρο 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ, πριν από την επόμενη συνεδρίαση των επικεφαλής των αντιπροσωπειών στη HELCOM, στις 17 Ιουνίου 2013.

Οι εφαρμοστέοι κανόνες του ΔΝΟ[3] προβλέπουν ότι οι κανόνες για τις ΠΕΕΑ θα ισχύουν από το 2016, ανεξάρτητα από την ημερομηνία υποβολής πρότασης για τον χαρακτηρισμό περιοχής ως ΠΕΕΑ. Η ταχεία υποβολή είναι, επομένως, προς το συμφέρον της ναυτιλίας και των κατασκευαστών κινητήρων, κλάδοι οι οποίοι χρειάζονται επαρκή χρόνο προπορείας για να προσαρμοστούν και να αποφύγουν πιθανό υψηλότερο κόστος μετασκευής. .

Βάσει των ανωτέρω, η Ένωση θα πρέπει να υποστηρίξει την υποβολή στον ΔΝΟ από τα παράκτια κράτη της Βαλτικής της πρότασης της HELCOM για τον χαρακτηρισμό της Βαλτικής ως περιοχής ελέγχου των εκπομπών οξειδίων του αζώτου, το αργότερο μέχρι την 66η συνεδρίαση της Επιτροπής Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος του ΔΝΟ, τον Μάρτιο του 2014. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να καθορίσει επίσης το Συμβούλιο τη θέση της Ένωσης που θα υποστηριχθεί από τα κράτη μέλη της στο πλαίσιο του ΔΝΟ, σύμφωνα με το άρθρο 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ.

2013/0153 (NLE)

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τη θέση που πρέπει να ληφθεί στο πλαίσιο της HELCOM και του ΔΝΟ σχετικά με τον χαρακτηρισμό της Βαλτικής ως περιοχής ελέγχου των εκπομπών οξειδίων του αζώτου (ΠΕΕΑ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 191, σε συνδυασμό με το άρθρο 218 παράγραφος 9,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)       Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ) και η διεθνής του σύμβαση για την πρόληψη της ρύπανσης από τα πλοία (MARPOL, παράρτημα VI) παρέχουν τη δυνατότητα χαρακτηρισμού περιοχών ελέγχου των εκπομπών (ΠΕΕΑ), μετά από αίτημα των ενδιαφερόμενων παράκτιων κρατών, για την πρόληψη, τη μείωση και τον έλεγχο των εκπομπών οξειδίων του αζώτου (NOx) από τα πλοία.

(2)       Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος στην περιοχή της Βαλτικής (HELCOM) που λειτουργεί ως φόρουμ στο οποίο θα συζητείται η υποβολή πρότασης στον ΔΝΟ για τον χαρακτηρισμό της Βαλτικής ως περιοχής ελέγχου των εκπομπών οξειδίων του αζώτου.

(3)       Έχουν ήδη γίνει προπαρασκευαστικές εργασίες υπό την αιγίδα της HELCOM, όσον αφορά σχέδιο αίτησης προς τον ΔΝΟ που προτείνει τον χαρακτηρισμό ΠΕΕΑ στη Βαλτική. Όταν συμφωνηθεί στο πλαίσιο της HELCOM η ημερομηνία υποβολής, η πρόταση για την ΠΕΕΑ θα διαβιβαστεί από τα παράκτια κράτη της Βαλτικής προς έγκριση στην Επιτροπή Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος του ΔΝΟ. Ο ΔΝΟ θα εξετάσει στη συνέχεια κατά πόσον πληρούνται οι απαιτήσεις του παραρτήματος VI της σύμβασης MARPOL για τις περιοχές ελέγχου των NOx. Εάν ναι, η ΠΕΕΑ στη Βαλτική θα εγκριθεί. Ωστόσο, δεν θα διεξαχθεί ουσιαστική συζήτηση στην Επιτροπή Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος.

(4)       Η οδηγία 2008/50/ΕΚ της ΕΕ για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και η οδηγία της ΕΕ για τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών  (2001/81/ΕΚ) καθορίζουν πρότυπα εκπομπών για τους ατμοσφαιρικούς ρύπους. Ειδικότερα, η οδηγία 2001/81/ΕΚ προβλέπει ότι με την επιφύλαξη του άρθρου 218 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη, ανάλογα με την περίπτωση, πρέπει να επιδιώκουν διμερή και πολυμερή συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς, όπως ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΔΝΟ), με σκοπό τη βελτίωση της βάσης για τη διευκόλυνση της μείωσης των εκπομπών.

(5)       Με την υπουργική δήλωση της HELCOM, του 2010, σχετικά με τη Βαλτική, συμφωνήθηκε ο χαρακτηρισμός ΠΕΕΑ στη Βαλτική, κατά προτίμηση έως το 2011.

(6)       Η ομάδα εργασίας «Θαλάσσιες μεταφορές» ζήτησε στις 8 Νοεμβρίου 2010 λεπτομερή εκτίμηση των επιπτώσεων, δεδομένου ότι αναγνώρισε ότι το σχέδιο αίτησης προς τον ΔΝΟ για τον χαρακτηρισμό της Βαλτικής ως ΠΕΕΑ περιλάμβανε ορισμένα στοιχεία σχετικά με τον κίνδυνο μεταστροφής του τρόπου μεταφοράς. Ωστόσο, η ομάδα δέχθηκε ότι δεν απαιτείται από τον ΔΝΟ ανάλυση κόστους-οφέλους παρόμοια με τις προπαρασκευαστικές εργασίες για μελλοντική νομοθεσία της ΕΕ κατά την υποβολή πρότασης για περιοχή ελέγχου των εκπομπών και ότι η οικονομική ανάλυση που περιλαμβάνεται στην αίτηση ήταν επαρκής για να τηρηθούν οι απαιτήσεις του ΔΝΟ. Στη συνεδρίασή της στις 9-10 Μαρτίου 2011, η Επιτροπή Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος της Βαλτικής συμφώνησε ότι η Βαλτική θα πρέπει να χαρακτηριστεί ως ΠΕΕΑ. Ωστόσο, επισήμανε ότι ορισμένα μέρη δεν ήταν ακόμη έτοιμα να λάβουν άμεση απόφαση.

(7)       Κατά τη συνεδρίασή της στις 6-7 Μαρτίου 2012, η Επιτροπή Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος της Βαλτικής συμφώνησε ότι η αίτηση για ΠΕΕΑ που καταρτίστηκε στο πλαίσιο της HELCOM πληροί τα κριτήρια του ΔΝΟ.

(8)       Κατά τη συνεδρίασή τους στις 14-15 Ιουνίου 2012, οι επικεφαλής των αντιπροσωπειών στην HELCOM τόνισαν ότι η μόνη απόφαση που έμενε να ληφθεί ήταν ο χρόνος υποβολής της πρότασης στον ΔΝΟ.

(9)       Κατά τη συνεδρίασή τους στις 3-4 Δεκεμβρίου 2012, οι επικεφαλής των αντιπροσωπειών στην HELCOM συμφώνησαν ότι η τελική ημερομηνία υποβολής της πρότασης στον ΔΝΟ πρέπει να αποφασιστεί πριν από τη συνεδρίαση σε υπουργικό επίπεδο του Οκτωβρίου 2013.

(10)     Εάν αποφασιστεί στο πλαίσιο της HELCOM η υποβολή πρότασης στον ΔΝΟ για τον χαρακτηρισμό της Βαλτικής ως περιοχής ελέγχου των εκπομπών οξειδίων του αζώτου, τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να υποστηρίξουν τον προτεινόμενο χαρακτηρισμό της Βαλτικής ως περιοχής ελέγχου των εκπομπών οξειδίων του αζώτου.

(11)     Καθώς οι υποχρεώσεις της βαθμίδας III του ΔΝΟ για τις ΠΕΕΑ θα τεθούν σε ισχύ από το 2016, είναι σημαντικό να δοθεί επαρκής χρόνος στους οικονομικούς φορείς για να προσαρμοστούν,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η θέση που πρέπει να λάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της HELCOM είναι να υποστηρίξει την υποβολή, από τα παράκτια κράτη της Βαλτικής στον ΔΝΟ, της πρότασης της HELCOM για τον χαρακτηρισμό της Βαλτικής ως περιοχής ελέγχου των εκπομπών οξειδίων του αζώτου, το αργότερο έως την 66η συνεδρίαση της Επιτροπής Προστασίας του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος του ΔΝΟ.

Άρθρο 2

Μετά την έκδοση της αναφερόμενης στο άρθρο 1 απόφασης στο πλαίσιο της HELCOM, αυτή παρουσιάζεται και υποστηρίζεται στον ΔΝΟ από τα κράτη μέλη, τα οποία ενεργούν από κοινού προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Βρυξέλλες,

                                                                       Για το Συμβούλιο

                                                                       Ο Πρόεδρος

[1]               SEC (2011) 919

[2]               Σε μελέτη της ΓΔ Περιβάλλοντος που βρίσκεται σε εξέλιξη, η αναλογία κόστους/οφέλους για την ΠΕΕΑ στη Βαλτική εκτιμάται ότι κυμαίνεται από 2,3 έως 8,6 ευρώ για κάθε ευρώ που δαπανάται.

[3]               Αναθεωρημένο παράρτημα VI της MARPOL του ΔΝΟ, κανονισμός 13.