1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Σήμερα οι ευκαιρίες μάθησης είναι απεριόριστες, δεν γνωρίζουν σύνορα και αξιοποιούνται αμέσως. Οι άνθρωποι μαθαίνουν και αποκτούν νέες δεξιότητες και ικανότητες όχι μόνο στο παραδοσιακό πλαίσιο της σχολικής αίθουσας αλλά όλο και συχνότερα εκτός αυτής, ο καθένας δε με τον δικό του ρυθμό. Στη σημερινή συγκυρία των άμεσων οικονομικών και τεχνολογικών αλλαγών, οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν πολλές μεταβατικές καταστάσεις στην προσωπική και ακαδημαϊκή τους ζωή, να αλλάξουν χώρα, να εναλλάξουν ή να συνδυάσουν δουλειά, μόρφωση, επιμόρφωση και εθελοντισμό. Καθώς το θέμα της απασχολησιμότητας και των καλύτερων δεξιοτήτων γίνεται ολοένα πιεστικότερο, χρειάζονται πιο ανοιχτά και πιο ευέλικτα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, καλύτερα προσαρμοσμένα στις ανάγκες και στις καταστάσεις των εκπαιδευομένων και των εργαζομένων. Όλα τους τα προσόντα, οι δεξιότητες και οι ικανότητες θα πρέπει να αναγνωρίζονται και να κατανοούνται από εργοδότες και ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης εύκολα και γρήγορα, παντού στην Ευρώπη.

Τα τελευταία χρόνια, στο πλαίσιο διάφορων πρωτοβουλιών της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και ιδίως δεδομένης της σταθερά υψηλής ανεργίας,[1] η Επιτροπή τόνισε πόσο σημαντικό είναι να μπορούν οι εκπαιδευόμενοι και οι εργαζόμενοι να παρουσιάζουν με σαφήνεια τις δεξιότητες και τα προσόντα τους, τα οποία απέκτησαν είτε σε τυπικό είτε σε μη τυπικό είτε σε άτυπο περιβάλλον μάθησης. Αυτό διευκολύνει την κινητικότητα και βελτιώνει τις επαγγελματικές προοπτικές και τις προοπτικές διά βίου μάθησης. Ο στόχος αυτός υπογραμμίζεται στο έγγραφο «Ανασχεδιασμός της εκπαίδευσης»,[2] στο οποίο η Επιτροπή εξαγγέλλει την έναρξη διερευνητικών εργασιών για έναν ευρωπαϊκό χώρο δεξιοτήτων και προσόντων, ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι δεξιότητες και τα προσόντα μπορούν εύκολα να αναγνωριστούν εκτός εθνικών συνόρων.

Το Europass, το οποίο θεσπίστηκε το 2005,[3] εξυπηρετεί αυτούς τους σκοπούς, δεδομένου ότι βοηθά στην καλύτερη κατανόηση, σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, των ικανοτήτων και των γνώσεων των εκπαιδευομένων και των εργαζομένων, με τη χρήση εργαλείων καταγραφής των δεξιοτήτων και των προσόντων τους, για σκοπούς διαφάνειας (βλ. τμήμα 2 για μια συνολική περιγραφή). Ενώ ο σκοπός της δημιουργίας του είναι ακόμη πιο επίκαιρος, ορισμένα από τα σημερινά του εργαλεία θα πρέπει να προσαρμοστούν, ώστε να ανταποκρίνονται στις προκλήσεις που θέτουν οι προσδοκίες και οι ανάγκες των σημερινών εκπαιδευομένων και των εξελισσόμενων αγορών εργασίας.  

Η παρούσα έκθεση αναλύει τα επιτεύγματα του πλαισίου Europass με βάση την εξωτερική αξιολόγηση του Europass που διενεργήθηκε το 2012.[4] Υπογραμμίζει ότι οι αρχικοί στόχοι παραμένουν επίκαιροι, ιδίως σε σχέση με το στρατηγικό πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στην εκπαίδευση και την κατάρτιση (ΕΤ 2020).[5] Το Europass υποστηρίζει την κυκλοφορία των εκπαιδευομένων και των εργαζομένων για διά βίου μάθηση ή για εργασία, αφού δίνει τη δυνατότητα σύγκρισης των δεξιοτήτων, των προσόντων και των μαθησιακών αποτελεσμάτων. Το Europass, και ιδίως το βιογραφικό σημείωμα (CV) Europass, έχει καθιερωθεί ως αναγνωρισμένο και αξιόπιστο σήμα διαφάνειας και αναγνώρισης στην Ευρώπη και εκτός αυτής. Τα αριθμητικά στοιχεία του Μαρτίου 2013 δηλώνουν ότι από την έναρξη λειτουργίας του, το 2005, έχουν συμπληρωθεί διαδικτυακά περισσότερα από 27 εκατομμύρια CV Europass. Επιπλέον, τα εργαλεία Europass είναι οικονομικώς αποδοτικά και η χρήση και η διάδοσή τους εξελίχθηκαν σε σημαντικό βαθμό από την εποχή που πρωτοαξιολογήθηκε το Europass, το 2008.

Η παρούσα έκθεση επισημαίνει ακόμη τη σημερινή αδυναμία του Europass να ανταποκριθεί στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της αγοράς εργασίας. Ορισμένα από τα εργαλεία του δεν προωθούν ευέλικτες διαδρομές μάθησης ούτε επιτρέπουν την ολοκληρωμένη καταγραφή των δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν σε πλαίσιο μη τυπικής ή άτυπης μάθησης, μεταξύ άλλων, με ηλεκτρονική μάθηση, όπως αναφέρεται στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Άνοιγμα της εκπαίδευσης».[6] Τα δεδομένα της αξιολόγησης καταδεικνύουν επίσης ότι τα περισσότερα εργαλεία Europass εξακολουθούν να μην κερδίζουν απολύτως μεγάλες ομάδες δυνητικών χρηστών. Προς το παρόν οι χρήστες του Europass τείνουν να είναι νέες γυναίκες με υψηλή μόρφωση. Ο καλύτερος συντονισμός με τις υπηρεσίες που παρέχουν επαγγελματικό προσανατολισμό και η ένταξή τους στο πλαίσιο του Europass θα δώσει τη δυνατότητα στο Europass να απευθυνθεί σε μεγάλες ομάδες, όπως οι άνεργοι με χαμηλή ειδίκευση, που πολλές φορές δεν έχουν τις απαραίτητες δεξιότητες για να συμπληρώσουν τα έγγραφα Europass ή τα βρίσκουν πολύπλοκα ή παθαίνουν σύγχυση. Άλλες απαραίτητες βελτιώσεις περιλαμβάνουν τη μεγαλύτερη σύγκλιση με άλλα ευρωπαϊκά εργαλεία αναφοράς και την καλύτερη διαλειτουργικότητα των πληροφορικών εργαλείων Europass με εργαλεία της ΕΕ που χρησιμοποιούνται για την αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης εργασίας.

Για την αντιμετώπιση αυτών των ανεπαρκειών, θα πρέπει να ανανεωθεί η σημερινή δομή του Europass προς την κατεύθυνση μιας πιο απλής υπηρεσίας, πιο στοχοθετημένης και επίκαιρης, διατηρώντας ταυτόχρονα τον αρχικό σκοπό, που είναι η συγκρισιμότητα και η διαφάνεια των δεξιοτήτων και των προσόντων για τη βελτίωση της γεωγραφικής και επαγγελματικής κινητικότητας εκπαιδευομένων και εργαζομένων. Η αναθεώρηση του Europass γίνεται ακόμη πιο επείγουσα, δεδομένου ότι αναπτύσσονται διάφορες ιδιωτικές, τοπικές και/ή εθνικές πρωτοβουλίες με παρόμοιους στόχους, ιδίως σε ηλεκτρονική μορφή, όπως τα ηλεκτρονικά χαρτοφυλάκια.

Αυτές οι σκέψεις θα έχουν καθοριστική σημασία για την αναβάθμιση του ρόλου του Europass κατά την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού χώρου δεξιοτήτων και προσόντων, στον οποίο η Επιτροπή θα ενισχύσει τις συνέργειες μεταξύ των διάφορων ευρωπαϊκών εργαλείων διαφάνειας και αναγνώρισης όσον αφορά τις δεξιότητες και τα προσόντα. Για τον σκοπό αυτό, οι διαπιστώσεις της παρούσας έκθεσης θα συνδυαστούν με τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων του ευρωπαϊκού πλαισίου προσόντων και της ευρωπαϊκής διασφάλισης της ποιότητας στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και της έκθεσης προόδου για τη διασφάλιση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όλα αυτά θα χρησιμεύσουν για τον δημόσιο διάλογο που θα διεξαχθεί σχετικά με τον ευρωπαϊκό χώρο δεξιοτήτων και προσόντων τον χειμώνα του 2013/2014.

2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ

Το Europass, το οποίο καθιερώθηκε το 2005, είναι ένα χαρτοφυλάκιο πέντε διαφορετικών εγγράφων που περιέχουν περιγραφές όλων των μαθησιακών αποτελεσμάτων του κατόχου του χαρτοφυλακίου, δηλαδή επίσημους τίτλους, εργασιακή εμπειρία, δεξιότητες και ικανότητες, που αποκτήθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Δύο έγγραφα Europass είναι εργαλεία υπεύθυνης δήλωσης του ενδιαφερομένου: το ευρωπαϊκό βιογραφικό σημείωμα (CV)[7] και το διαβατήριο γλωσσών Europass,[8] και τρία εκδίδονται από φορείς εκπαίδευσης και κατάρτισης: το παράρτημα διπλώματος Europass,[9] το συμπλήρωμα πιστοποιητικού Europass[10] και το έγγραφο κινητικότητας Europass. [11] Όλα τα έγγραφα φέρουν το ίδιο σήμα (Europass) και λογότυπο. Το Europass διατίθεται δωρεάν και στις 27 γλώσσες, σε προσβάσιμη ηλεκτρονική μορφή, στην πύλη Europass.[12] Από το 2012 μπορεί ο καθένας να συγκεντρώσει όλα τα έγγραφα Europass στο ευρωπαϊκό διαβατήριο δεξιοτήτων, το οποίο είναι ένας φιλικός προς τον χρήστη ηλεκτρονικός φάκελος που βοηθά τον κάτοχο να δημιουργήσει έναν κατάλογο με σπονδυλωτή μορφή στον οποίο να καταγράψει τις προσωπικές δεξιότητες και τα προσόντα που απέκτησε στη διάρκεια της ζωής του.

2.1 Προσέγγιση νέου κοινού

Όλα τα έγγραφα Europass θεωρείται ότι καταφέρνουν, σε διαφορετικό βαθμό, να καταστήσουν περισσότερο συγκρίσιμες, μεταξύ χωρών και τομέων, τις δεξιότητες, τις ικανότητες και τα προσόντα, καθώς επίσης να διευκολύνουν τις διαδικασίες επιλογής για τους εργοδότες και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Η διεθνής αναγνώριση των εγγράφων είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο διαλέγουν το Europass οι τελικοί χρήστες. Το Europass θεωρείται ισχυρό σήμα με σημαντική ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία, που αγγίζει ευρύ και στοχευμένο κοινό. Για παράδειγμα, ενδιαφερόμενοι παράγοντες και εθνικοί αντιπρόσωποι του EURES[13] δηλώνουν ότι το CV, το παράρτημα διπλώματος και το συμπλήρωμα πιστοποιητικού είναι τα πιο χρήσιμα έγγραφα Europass για τους χρήστες του EURES σήμερα.

Το CV θεωρείται το πιο χρήσιμο, αναγνωρισμένο και διάσημο εργαλείο από όλα τα ευρωπαϊκά εργαλεία. Η χρήση του σημείωσε σταθερή αύξηση — μόνο το 2012 δημιουργήθηκαν διαδικτυακά περίπου δώδεκα φορές περισσότερα CV σε σύγκριση με το 2006. Όπως αναφέρεται, έως τον Μάρτιο του 2013 είχαν παραχθεί περισσότερα από 27 εκατομμύρια CV από τότε που ξεκίνησε το Europass. Επιπλέον, το παράρτημα διπλώματος και το συμπλήρωμα πιστοποιητικού θεωρούνται σημαντικά εργαλεία που βοηθούν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα να δώσουν κατεύθυνση και δομή στα εκπαιδευτικά τους προγράμματα με αποτελεσματικότερο τρόπο, κάνοντας χρήση διεθνών προτύπων. Παρόλα αυτά, τα περισσότερα εργαλεία Europass δεν κερδίζουν ολοκληρωτικά μεγάλες ομάδες δυνητικών χρηστών. Το 2012 δημιουργήθηκαν διαδικτυακά μόνο 115000 ευρωπαϊκά διαβατήρια γλωσσών και διανεμήθηκαν μόλις 80000 έγγραφα κινητικότητας Europass.

Οι ενδιαφερόμενοι παράγοντες — εργοδότες και συνδικαλιστικές οργανώσεις — οι τελικοί χρήστες και οι δυνητικοί χρήστες συμφωνούν ότι τα εργαλεία Europass συμβάλλουν θετικά στην κινητικότητα για τη διά βίου μάθηση ή στην αγορά εργασίας. Το 58 % των συμμετασχόντων σε έρευνα που διενεργήθηκε στο πλαίσιο της εξωτερικής αξιολόγησης[14] πίστευε ότι το CV τους είχε βοηθήσει να προσκληθούν σε συνέντευξη για θέση εργασίας, κατάρτιση ή εθελοντισμό / να προεπιλεγούν για θέση εργασίας, κατάρτιση ή εθελοντισμό· το 46 % πίστευε ότι τους είχε βοηθήσει να γίνουν δεκτοί σε προγράμματα διά βίου μάθησης (π.χ. Erasmus), σε κύκλους μαθημάτων ξένων γλωσσών κ.λπ. Ειδικότερα, η συμβολή του Europass είναι πολύτιμη για την αλλαγή θέσης ή τόπου εργασίας: το 60,4 % των ερωτηθέντων αναγνώριζε τη συμβολή του Εuropass σ’ αυτή την εξέλιξη. Τα έγγραφα Europass ανταποκρίνονται στις ανάγκες της μεγάλης πλειονότητας (περίπου 80%) των χρηστών του, ανεξαρτήτως ηλικίας και μορφωτικού επιπέδου.

Ωστόσο, το Europass χρησιμοποιείται περισσότερο από μεταπτυχιακούς φοιτητές. Το 40 % των τελικών χρηστών του Europass έχουν θέση εργασίας και το 37 % βρίσκονται σε εκπαίδευση και κατάρτιση. Το Europass παίζει επίσης σημαντικό ρόλο τόσο στη διακρατική όσο και στην εθνική κινητικότητα: περισσότεροι από το 40 % των κινητικών -στο εσωτερικό μιας χώρας- ατόμων χρησιμοποιούν πλέον τα έγγραφα Europass. Οι χρήστες του Europass τείνουν να είναι νέες γυναίκες, με υψηλή μόρφωση: σχεδόν το 60 % διαθέτουν πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 59,4 % των χρηστών Europass.

Τα άτομα με χαμηλή ειδίκευση ή εκείνα που βρίσκονται σε ανεργία, είναι η πιο δυσπρόσιτη ομάδα ατόμων, το ίδιο και οι εθελοντές, αντιπροσωπεύοντας το 12,8 % και το 1,1 % των χρηστών Europass αντιστοίχως. Τα στοιχεία (σχήμα 1) δείχνουν ότι μεγάλος αριθμός ατόμων με χαμηλή ειδίκευση και/ή ανέργων που δεν χρησιμοποιούν το Europass δεν διαθέτουν, πολλές φορές, τις δεξιότητες που χρειάζονται για τη συμπλήρωση των εγγράφων ή τα βρίσκουν πολύ περίπλοκα ή τους προκαλούν σύγχυση. Με την κατάλληλη καθοδήγηση θα μπορούσαν οι ομάδες αυτές να βελτιώσουν την πρόσβασή τους στα έγγραφα Europass.  

Σχήμα 1: Χρήστες Europass κατά μορφωτικό επίπεδο / επαγγελματική κατάσταση[15]

Μορφωτικό επίπεδο/ επαγγελματική κατάσταση || Όλα τα έγγραφα Europass || CV Europass || LP Europass || CS Europass || DS Europass || MD Europass

Εκπαίδευση ή κατάρτιση || 37,3 % || 30,2 % || 26,3 % || 20,1 % || 19,5 % || 30,5 %

Διευθέτηση για εθελοντισμό || 1,1 % || 1,5 % || 1,5 % || 1,1 % || 1,1 % || 1,0 %

Απασχόληση (κάτω των πέντε ετών) || 19,5 % || 20,2 % || 21,1 % || 31,4 % || 25,8 % || 32,4 %

Απασχόληση (άνω των πέντε ετών) || 20,8 % || 26,4 % || 32,0 % || 29,1 % || 35,2 % || 12,3 %

Ανεργία/ αναζήτηση εργασίας || 12,8 % || 15,9 % || 12,5 % || 9,9 % || 14,4 % || 12,6 %

Άλλα || 8,5 % || 5,8 % || 6,6 % || 8,4 % || 4,0 % || 11,2 %

Σύνολο || 100 % || 100 % || 100 % || 100 % || 100 % || 100 %

Πηγή: Αξιολόγηση Europass 2012 από το PPMI.

Όπως φαίνεται στο σχήμα 2, οι νεαροί ερωτηθέντες (κάτω των 20-35 ετών) είναι οι μεγαλύτεροι χρήστες εγγράφων Europass, πιθανώς επειδή είναι ίσως πιο ανοιχτοί στην κινητικότητα (μεταξύ τόπων, θέσεων εργασίας και επαγγελματικών τομέων).

Σχήμα 2: Χρήστες Europass κατά ηλικία [16]

Ηλικία || Όλα τα έγγραφα Europass || CV Europass || LP Europass || DS Europass || CS Europass || Europass MD

<20 || 9 % || 9 % || 10 % || 2 % || 11 % || 10 %

21-25 || 41 % || 40 % || 35 % || 35 % || 42 % || 49 %

26-35 || 30 % || 32 % || 31 % || 40 % || 27 % || 31 %

36-49 || 14 % || 15 % || 18 % || 18 % || 17 % || 7 %

50+ || 5 % || 5 % || 6 % || 4 % || 5 % || 3 %

Πηγή: Αξιολόγηση Europass 2012 από το PPMI. Τα ποσοστά στρογγυλοποιήθηκαν.

Το Europass έχει επίσης έναν «παιδαγωγικό αντίκτυπο» στον κάτοχο των εν λόγω εγγράφων. Τα άτομα ενθαρρύνονται να επανεξετάσουν τις δεξιότητες και τις ικανότητές τους και να τις γνωστοποιήσουν με περισσότερη σαφήνεια. Αυτό βοηθά όσους αναζητούν εργασία να επικεντρωθούν σε εκείνες τις δεξιότητες και ικανότητες με τη μεγαλύτερη ζήτηση για την κάλυψη κενών θέσεων εργασίας.

2.2 Διευκολύνονται ευέλικτες διαδρομές μάθησης

Η έρευνα κατέδειξε ότι υπάρχουν ολοένα μεγαλύτερες προσδοκίες από τους ενδιαφερόμενους παράγοντες για την προσαρμογή του Europass στις μεταβαλλόμενες ανάγκες των χρηστών του. Το Europass θα πρέπει να δίνει τη δυνατότητα να τεκμηριώνονται απόλυτα και εύκολα όλες οι δεξιότητες και τα προσόντα ενός ατόμου, σε όλους τους τομείς εκπαίδευσης και κατάρτισης, και όλα τα είδη μαθησιακής εμπειρίας. Μια απλούστευση και επικαιροποίηση ολόκληρου του πλαισίου, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της εσωτερικής συνοχής, αποτελεί σαφώς ευπρόσδεκτη κίνηση, ώστε να αντιμετωπιστούν οι σύγχρονες, ευέλικτες και μαθησιοκεντρικές διαδρομές στην εκπαίδευση και κατάρτιση. Θέματα όπως η αυξανόμενη σημασία της μη τυπικής ή άτυπης μάθησης για την απόκτηση νέων δεξιοτήτων και προσόντων ή εργαλεία όπως τα «ανοικτά σήματα» (open badges), που χορηγούνται από διαδικτυακούς παρόχους εκπαίδευσης, δεν καλύπτονται σήμερα από το Europass.

Όσον αφορά την τυπική εκπαίδευση και κατάρτιση, το Europass έχει τώρα δύο χωριστά παραρτήματα/ συμπληρώματα εγγράφων, καθένα από τα οποία καλύπτει έναν ειδικό εκπαιδευτικό τομέα και ένα διαφορετικό σύστημα πιστωτικών μονάδων. Αυτό το σχήμα ίσως εμποδίζει τη διαπερατότητα που συνιστάται να έχουν οι μαθησιακές διαδρομές. Η δημιουργία μια κοινής δομής για τα παραρτήματα/ συμπληρώματα αυτά που να καλύπτει όλα τα επίπεδα και τα είδη εκπαίδευσης και κατάρτισης (σχολεία, επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, τριτοβάθμια εκπαίδευση και εκπαίδευση ενηλίκων) αναμένεται να διευκολύνει τον κοινό τρόπο κατανόησης των προσόντων, ανεξαρτήτως του τομέα στον οποίο αποκτήθηκαν. Οι εκπαιδευόμενοι και οι εργαζόμενοι θα μπορούν τότε να παρουσιάσουν τις δεξιότητές τους ευκολότερα, όταν υποβάλουν αίτηση για περαιτέρω μάθηση (σπουδές) σε άλλο τομέα. Επίσης, ένα κοινό υπόδειγμα, χάρη στο οποίο θα αποφεύγονταν οι αποκλίσεις, θα διευκόλυνε την ανάγνωση των παραρτημάτων/ συμπληρωμάτων από τους εργοδότες.

Το Europass δεν διαθέτει σήμερα ένα εργαλείο που να δίνει τη δυνατότητα συνολικής καταγραφής των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων που αποκτήθηκαν στη διάρκεια τυχόν μη τυπικής ή άτυπης μαθησιακής εμπειρίας (και διαδικτυακά). Το ισχύον έγγραφο κινητικότητας Europass είχε περιορισμένη χρήση μέχρι σήμερα και μπορεί να εφαρμοστεί μόνο αυστηρά στο πλαίσιο της διεθνούς κινητικότητας.

Τέλος, το μοναδικό έγγραφο υπεύθυνης δήλωσης Europass που συμπληρώνει το CV — το διαβατήριο γλωσσών — έχει χρησιμοποιηθεί από πολύ περιορισμένο αριθμό ατόμων. Οι χρήστες και οι εργοδότες πιστεύουν ότι το CV θα πρέπει από μόνο του να προσφέρει μια συνολική εποπτεία των προσωπικών δεξιοτήτων, όπως οι γνώσεις γλωσσών και οι ικανότητες πληροφορικής, χωρίς να υπάρχει ανάγκη συμπληρωματικών εγγράφων υπεύθυνης δήλωσης από τον κάτοχο του CV.

Οι βελτιώσεις αυτές αναμένεται να καταστήσουν ευκολότερο και απλούστερο στη χρήση του ολόκληρο το πλαίσιο. Η αναμόρφωση του Europass μπορεί να απαιτήσει αναθεώρηση της ισχύουσας νομικής του βάσης, επειδή η σημερινή απόφαση δεν αφήνει περιθώρια για αντικατάσταση, αλλαγή ή κατάργηση οποιουδήποτε από τα πέντε συστατικά έγγραφα του Europass.

2.3 Δημιουργούνται περισσότερες συνέργειες με άλλες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες

Άλλα ευρωπαϊκά μέσα όπως το ευρωπαϊκό πλαίσιο προσόντων (EQF),[17] το ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ECVET)[18] και το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς διδακτικών μονάδων (ECTS)[19] εφαρμόστηκαν παράλληλα με το Europass την τελευταία δεκαετία, για να υποστηρίξουν την κυκλοφορία εκπαιδευομένων και εργαζομένων. Συμβάλλουν στην πραγματική ευρωπαϊκή κινητικότητα, δεδομένου ότι οι γνώσεις, οι δεξιότητες και οι ικανότητες κάθε ατόμου μπορούν να κατανοούνται και να αναγνωρίζονται γρήγορα.

Αυτά τα μέσα δεν αναπτύχθηκαν το καθένα μόνο του, είναι δε συμπληρωματικά προς το Europass. Η σταδιακή ολοκλήρωση των EQF, ECVET και ECTS με το Europass και η αντιστοίχισή τους είναι κάτι που αναμένεται στο βαθμό που θα προχωρεί η εφαρμογή αυτών των μέσων. Η ευρωπαϊκή σύσταση για το EQF όρισε ότι από το 2012 και μετά όλα τα νέα πιστοποιητικά προσόντων, πτυχία και έγγραφα Europass που εκδίδονται από τις αρμόδιες αρχές θα πρέπει να περιέχουν σαφή παραπομπή στο κατάλληλο επίπεδο του EQF (αντιστοίχιση). Μερικές χώρες (CZ, DK, EE, FR και IE) έχουν ήδη ξεκινήσει να καταγράφουν αυτά τα επίπεδα στα σχετικά έγγραφα Europass (παράρτημα διπλώματος και συμπλήρωμα πιστοποιητικού), ωστόσο απαιτούνται επιπλέον προσπάθειες από τις υπόλοιπες χώρες.

Παρά τη συμπληρωματικότητα αυτών των πρωτοβουλιών, υπάρχουν και άλλα περιθώρια βελτίωσης της συνοχής, ώστε τα διαφορετικά εργαλεία και υπηρεσίες να προσφέρονται συντονισμένα. Προς το παρόν δεν προσφέρεται στους χρήστες εύκολα κατανοητή και συνεκτική πρόσβαση σ’ αυτά τα μέσα. Ενώ σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά εργαλεία για τη διαφάνεια και την κινητικότητα έχουν τη δική τους πύλη και ορισμένα έχουν σημεία σύγκλισης (όπως το διαδικτυακό εργαλείο CV, που βοηθά τους χρήστες του EURES να δημιουργήσουν το δικό τους CV Europass στον δικτυακό τόπο του EURES), δεν συνδέονται ακόμη αρκετά καλά μεταξύ τους. Αυτό καθιστά πιο δύσκολη την πρόσβαση των δυνητικών χρηστών στις σχετικές πληροφορίες, έγγραφα και υπηρεσίες.

Χρειάζεται αυξημένη διαλειτουργικότητα του Europass με άλλα εργαλεία της ΕΕ που χρησιμοποιούνται για την αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης εργασίας, συμπεριλαμβανομένου του EURES. Παρομοίως, θα πρέπει να βελτιωθούν οι συνέργειες μεταξύ του Europass και του Youthpass, ενός εργαλείου για τη βελτίωση της αναγνώρισης των μαθησιακών αποτελεσμάτων των νέων που συμμετέχουν σε έργα τα οποία χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα «νεολαία σε δράση», ώστε να αποφευχθούν τυχόν αλληλεπικαλύψεις. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η απόφαση αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων σε ένα κράτος μέλος με την οποία επιτρέπεται η πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένο επάγγελμα[20]. Οι κάτοχοι των προσόντων θα πρέπει να μπορούν να προσαρτήσουν στο Europass την απόφαση αναγνώρισης, σε χαρτί ή ηλεκτρονικά, ακόμη και όταν έχει ληφθεί με τη νέα διαδικασία της ευρωπαϊκής επαγγελματικής ταυτότητας.

2.4 Επιδίωξη αποτελεσματικής και βιώσιμης διαχείρισης

Η χρήση των διάφορων εργαλείων Europass και η ενημέρωση γι’ αυτά αυξήθηκαν σταθερά από το ξεκίνημα της πρωτοβουλίας το 2005. Σε μεγάλο βαθμό η αυξανόμενη χρήση αυτών των εργαλείων διαφάνειας και η ενημέρωση γι’ αυτά οφείλεται στην πύλη Europass. Στάθηκε μεγάλη επιτυχία τόσο όσον αφορά τις επισκέψεις και τη χρήση όσο και όσον αφορά την ικανοποίηση των χρηστών. Ο αριθμός των επισκέψεων αυξάνεται κάθε χρόνο, φτάνοντας, από τα 3 εκατομμύρια περίπου το 2006, στα σχεδόν 15 εκατομμύρια το 2012. Περίπου το 88 % των χρηστών που ερωτήθηκαν συμφώνησαν ότι η πύλη Europass είναι φιλική προς τον χρήστη και σαφής. Το 60 % ήταν της άποψης ότι οι μελλοντικές εξελίξεις της πύλης θα πρέπει να περιλαμβάνουν, ιδίως, πληροφορίες και συμβουλές για τη διακρατική κινητικότητα, την αναγνώριση των προσόντων και την αναζήτηση θέσης εργασίας.

Πλάι στη διαδικτυακή πύλη Europass, τα εθνικά κέντρα Europass (ΕΚΕ) αποτελούν το βασικό όχημα εφαρμογής του Europass. Τα ΕΚΕ λειτουργούσαν σε όλες τις χώρες της ΕΕ, καθώς και στην Ισλανδία και στη Νορβηγία, από τα μέσα του 2005 (2007 για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία και 2011 για την Κροατία), στο Λιχτενστάιν από το 2006, στην Τουρκία από το 2008 και στην Ελβετία από το 2011. Η αποστολή τους όσον αφορά την ευαισθητοποίηση του κοινού για το Europass και την παροχή των απαραίτητων πληροφοριών σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θεωρείται ότι πέτυχε.

Η πλειονότητα των ΕΚΕ συνεργάζονται τακτικά με άλλους φορείς όπως τα εθνικά κέντρα για τον επαγγελματικό προσανατολισμό (Euroguidance), τα εθνικά κέντρα ενημέρωσης περί ακαδημαϊκής αναγνώρισης (NARIC), οι υπηρεσίες EURES, οι εθνικές υπηρεσίες του προγράμματος διά βίου μάθησης (LLP), οι υπηρεσίες Eurodesk και Europe Direct, αν και η συνεργασία αυτή θα μπορούσε να ενισχυθεί και να αξιοποιηθούν περισσότερο οι συνέργειες. Η ενισχυμένη σύγκλιση αυτών των φορέων θα μπορούσε να οδηγήσει σε απλούστερες δομές και καλύτερες υπηρεσίες, πιο κοντά στους εκπαιδευόμενους και στους εργαζόμενους, να διευκολύνει την πρόσβαση στο Europass, ιδίως για τις ομάδες εκείνες που επωφελούνται ελάχιστα σήμερα. Ωστόσο, οι προσπάθειες των ΕΚΕ να προωθήσουν τα εργαλεία Europass στους ιδιωτικούς παρόχους υπηρεσιών απασχόλησης στάθηκαν λιγότερο επιτυχείς. Οι περισσότεροι από αυτούς τους παρόχους θα ήταν πρόθυμοι να προωθήσουν τη χρήση των εγγράφων Europass μόνο έναντι αμοιβής.

Ο ρόλος του Cedefop στην επιτυχία του Europass είναι σαφής. Πέρα από την αποτελεσματική διαχείριση της πύλης Europass και της παροχής υποστήριξης στα ΕΚΕ, συμβάλλει, με την εμπειρογνωσία του, στην ανάπτυξη του σχεδιασμού του πλαισίου Europass.

Το 2012 η Επιτροπή χορήγησε χρηματοδοτική υποστήριξη συνολικού ύψους 2 250 000 ευρώ στα ΕΚΕ μέσω του προγράμματος για τη διά βίου μάθηση. Συνολικά, η εξωτερική αξιολόγηση διαπίστωσε αύξηση του βαθμού αποτελεσματικότητας σε όλα τα στοιχεία Europass που αναλύθηκαν σε σύγκριση με την αξιολόγηση του 2008. Ενώ η χρηματοδότηση που παρέχεται από την ΕΕ[21] και από εθνικές πηγές δεν σημείωσε σημαντική αύξηση την περίοδο 2008-2011, ο αριθμός των εγγράφων Europass που δημιουργήθηκαν διαδικτυακά και εκδόθηκαν και ο αριθμός των επισκέψεων στην πύλη αυξήθηκαν σταθερά χωρίς σημάδια μείωσης της δημοτικότητας των εργαλείων Europass. Αύξηση της αποτελεσματικότητας παρατηρήθηκε τόσο σε όρους διαφημιστικών δραστηριοτήτων από τα ΕΚΕ όσο και στη χρήση των διάφορων εργαλείων Europass.

Το συνολικό κόστος του Europass (από όλους τους προϋπολογισμούς, εθνικούς, της Επιτροπής και του Cedefop) από το ξεκίνημά του είναι περίπου 31,5 εκατομμύρια ευρώ. Με βάση τα 54 εκατομμύρια CV Europass που έχουν εκδοθεί από το 2005 (28 εκατομμύρια δημιουργήθηκαν διαδικτυακά και 27 εκατομμύρια μεταφορτώθηκαν), το μέσο κόστος για την παραγωγή ενός CV είναι περίπου 0,58ευρώ, δηλαδή τέσσερις φορές μικρότερο από την εκτίμηση που είχε γίνει το 2008 (2,1ευρώ). Δεδομένου του χαμηλού κόστους ανά έγγραφο και του υψηλού επιπέδου ικανοποίησης του χρήστη, η αξιολόγηση καταλήγει ότι η εφαρμογή του Europass είναι συμφέρουσα από οικονομική άποψη. Το Europass ωστόσο δεν είναι πιθανό να επιβιώσει χωρίς διαρκή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Τα περισσότερα ΕΚΕ δεν θα ήταν σε θέση να συνεχίσουν τη λειτουργία τους χωρίς χρηματοδότηση της ΕΕ, επειδή δεν έχουν βρεθεί βιώσιμες εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης για το Europass, ενώ η πρόσθετη δημόσια χρηματοδότηση είναι απίθανη. Δεν υπάρχει ειδικό κίνητρο για τους ιδιωτικούς φορείς ώστε να συμμετάσχουν, επειδή το Europass δεν παρέχει άμεσο οικονομικό όφελος.

3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Στη σημερινή συγκυρία του συρρικνούμενου εργατικού δυναμικού και της υποτονικής οικονομικής ανάπτυξης μια από τις πιο επείγουσες προκλήσεις για τα κράτη μέλη είναι ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και η αναβάθμιση της προσφοράς δεξιοτήτων με σκοπό την καλύτερη αντιστοίχιση της προσφοράς με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Το Europass θα πρέπει να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις και θα πρέπει να ενισχυθεί αναλόγως τα επόμενα χρόνια.

Οι διαπιστώσεις και οι συστάσεις της εξωτερικής αξιολόγησης επιβεβαιώνουν ότι το Europass πρέπει να διατηρήσει τον ισχυρό ρόλο του στην προώθηση της κινητικότητας και στη συγκρισιμότητα των δεξιοτήτων και των προσόντων. Οι βελτιώσεις που προτείνονται περιλαμβάνουν επίσης τον εξορθολογισμό και την ενσωμάτωση των εγγράφων Europass για τη βελτίωση της σύγκλισης με άλλα ευρωπαϊκά εργαλεία αναφοράς και υπηρεσίες στοχευμένης καθοδήγησης που συνδέονται με τα εργαλεία Europass, υποστηρίζοντας έτσι τη διακρατική κινητικότητα, την αναγνώριση των προσόντων και την αναζήτηση θέσης εργασίας. Πάνω απ’ όλα, το Europass θα πρέπει να γίνει πιο ευέλικτο και φιλικό προς τον χρήστη εργαλείο, το οποίο να αξιοποιεί το δυναμικό των σύγχρονων τεχνολογιών, ώστε να εξελίσσεται σταθερά ανάλογα με τις ανάγκες των χρηστών. Θα πρέπει να διατηρήσει τους σημερινούς χρήστες του και να προσελκύσει νέους, ιδίως άτομα με χαμηλή ειδίκευση. Για να το επιτύχει αυτό, θα χρειαστεί ίσως μια νέα νομική βάση Europass, που να επιτρέπει τακτικές επικαιροποιήσεις και προσαρμογές αυτών των εργαλείων.

Με σκοπό την αύξηση της υποστήριξης του Europass προς εκπαιδευόμενους και εργαζόμενους που επιζητούν να παρουσιάσουν τις δεξιότητες και τις ικανότητές τους, θα πρέπει να εξεταστούν ιδίως οι ακόλουθες προοπτικές εξέλιξης:

Βελτίωση των συνεργειών μεταξύ Europass και άλλων ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών — Παρά την επιτυχία, συνολικά, του Europass, οι οδηγίες χρήσης των εργαλείων Europass θα μπορούσαν να βελτιωθούν και να ενισχυθούν, εάν βελτιωνόταν ο συντονισμός με τις υπηρεσίες που προσφέρουν επαγγελματικό προσανατολισμό και διαφάνεια και αναγνώριση προσόντων, ώστε να διευρυνθεί το κοινό και να παραχθεί μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις ομάδες που δυσκολεύονται περισσότερο να χρησιμοποιήσουν το Europass, όπως τα άτομα με χαμηλή ειδίκευση και οι άνεργοι. Στον μελλοντικό ευρωπαϊκό χώρο δεξιοτήτων και προσόντων, το Europass θα μπορούσε να επικεντρωθεί στην παροχή υπηρεσιών πληροφοριών και διαδραστικών εργαλείων για τη διαφάνεια των δεξιοτήτων και των προσόντων, συγκεντρώνοντας σε μια υπηρεσία ενιαίας εξυπηρέτησης τα διάφορα ευρωπαϊκά δίκτυα, υπηρεσίες πληροφοριών και άλλα εργαλεία που αφορούν τις δεξιότητες και τα προσόντα. Αυτό θα έδινε τη δυνατότητα στους εκπαιδευόμενους και στους εργαζόμενους να κάνουν καλύτερη χρήση των εργαλείων διαφάνειας και αναγνώρισης της ΕΕ, γεγονός που θα τα καθιστούσε γνωστότερα στα ιδρύματα και στις επιχειρήσεις και, συνεπώς, αποτελεσματικότερα. Η συγκέντρωση αυτών των πόρων αναμένεται να επιτύχει κέρδη αποδοτικότητας και να συμβάλει στην αλληλοσυμπλήρωση αυτών των πόρων και των πόρων σε εθνικό επίπεδο. Επιπλέον, αυτό θα συνέβαλε πιθανώς σε μια πολύ μεγαλύτερη προώθηση και εφαρμογή των εργαλείων Europass μεταξύ των διάφορων ενδιαφερόμενων μερών σε όλο το ενιαίο δίκτυο που θα προκύψει από τη συγχώνευση των υπηρεσιών.

· Το Europass ως μέσο διευκόλυνσης των ευέλικτων διαδρομών μάθησης — Υπάρχει σαφής ανάγκη προσαρμογής των σημερινών εργαλείων Europass σε πιο ευέλικτες και μαθησιοκεντρικές διαδρομές, που καλύπτουν τις ανάγκες των ατόμων. Το ανανεωμένο πλαίσιο θα πρέπει να είναι αρκετά ελαστικό ώστε να ενσωματώνει κατάλληλα τις νέες εξελίξεις και τεχνικές στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων των ΤΠΕ. Σήμερα, υπάρχουν δύο τομείς στους οποίους οι ανάγκες εμφανίζονται πιο επείγουσες:

α) Το Europass έχει δύο διαφορετικά εργαλεία που παρέχουν συμπληρωματικές πληροφορίες για τα μαθησιακά αποτελέσματα: το παράρτημα διπλώματος για τα προσόντα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και το συμπλήρωμα πιστοποιητικού για την επαγγελματική κατάρτιση. Αξίζει να διερευνηθεί εάν θα μπορούσε ένα ενιαίο έγγραφο να διευκολύνει την κοινή κατανόηση προσόντων που έχουν αποκτηθεί σε οποιονδήποτε τομέα εκπαίδευσης και κατάρτισης και να τονώσει τη διαλειτουργικότητα των ευρωπαϊκών συστημάτων μεταφοράς διδακτικών μονάδων, όπως το ECTS και το ECVET, μεταξύ βαθμίδων εκπαίδευσης και κατάρτισης και μεταξύ χωρών.

β) Η καταγραφή των δεξιοτήτων που αποκτώνται στο πλαίσιο μη τυπικής ή άτυπης μαθησιακής εμπειρίας, συμπεριλαμβανομένης της διαδικτυακής εκπαίδευσης: σήμερα μόνο το έγγραφο κινητικότητας Europass προβλέπει την καταγραφή των δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν σε μη τυπικό περιβάλλον στο εξωτερικό. Σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου για την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης, το Europass θα πρέπει να αναθεωρηθεί ώστε να επιτρέπει την ταυτοποίηση και την τεκμηρίωση των δεξιοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των αξιολογητικών καταλόγων δεξιοτήτων, που έχουν αποκτηθεί στο πλαίσιο μη τυπικής ή άτυπης μάθησης, με ή χωρίς κινητικότητα. Με βάση την προπαρασκευαστική εργασία που έχει ήδη αναληφθεί από την Επιτροπή για ένα πιθανό νέο έγγραφο που θα ονομάζεται «Europass-εμπειρία» το νέο έγγραφο αναμένεται να υποστηρίξει τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές για την επικύρωση της μη τυπικής και άτυπης μάθησης. Τα νέα αυτά χαρακτηριστικά θα αφορούν επίσης την πρωτοβουλία «εγγυήσεις για τη νεολαία» και την πρωτοβουλία για την πρακτική άσκηση.[22]

Ο τρόπος με τον οποίο τα πιστοποιητικά που παράγονται από τον μηχανισμό Youthpass θα καταγράφονται στο Europass θα πρέπει επίσης να διερευνηθεί, ώστε να αποφευχθούν αλληλεπικαλύψεις. Χρειάζεται επίσης περαιτέρω εργασία ανάλυσης του τρόπου με τον οποίο τα νέα εργαλεία διαφάνειας όπως τα «ανοικτά σήματα» (open badges) που δημιουργούνται από νέες διαδικασίες πιστοποίησης για την ψηφιακή μάθηση θα πρέπει να ενταχθούν στο Europass ή να το συμπληρώσουν. Τέλος, οι λειτουργικές και προηγμένες δεξιότητες ΤΠΕ θα πρέπει να είναι πιο ορατές στο CV Europass.

· Βελτίωση της διαλειτουργικότητας του Europass με τα εργαλεία της ΕΕ που χρησιμεύουν για την αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης εργασίας –Τα διαφορετικά τεχνικά πρότυπα εμποδίζουν σήμερα τη βελτιωμένη σύγκλιση μεταξύ ορισμένων εργαλείων της ΕΕ που χρησιμοποιούνται από όσους αναζητούν εργασία. Χρειάζονται περισσότερες προσπάθειες για να συνδεθεί το εργαλείο CV Europass και το νέο ευρωπαϊκό διαβατήριο δεξιοτήτων με τη βάση EURES CV και με τα εργαλεία ιδιωτικών υπηρεσιών απασχόλησης, κέντρων προσανατολισμού και επικύρωσης, καθώς και με τα εργαλεία αξιολόγησης δεξιοτήτων. Θα πρέπει επίσης να διερευνηθεί ως δυνατότητα η προσάρτηση της απόφασης αναγνώρισης ενός επαγγελματικού προσόντος σε ένα κράτος μέλος, και στην περίπτωση που έχει ληφθεί με τη νέα διαδικασία της ευρωπαϊκής επαγγελματικής ταυτότητας.

Όπως αναφέρθηκε, στο έγγραφο «Ανασχεδιασμός της εκπαίδευσης» υπογραμμίζεται ο ρόλος της εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων ως βασικών στρατηγικών στοιχείων για την οικονομική ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Μια από τις προτάσεις του εγγράφου «Ανασχεδιασμός της εκπαίδευσης» είναι η διερεύνηση περαιτέρω συνεργειών και η σύγκλιση των υφιστάμενων εργαλείων της ΕΕ για διαφάνεια και αναγνώριση των δεξιοτήτων και των προσόντων με σκοπό τη διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού χώρου δεξιοτήτων και προσόντων, που θα δίνει τη δυνατότητα στον καθένα να κυκλοφορεί ελεύθερα και να εξασφαλίζει την ταχεία αναγνώριση των ικανοτήτων και των προσόντων του για περαιτέρω μάθηση (σπουδές) και για την επαρκή κατανόηση και αξιολόγησή τους από τους εργοδότες.

Η Επιτροπή θα συζητήσει τα συμπεράσματα που παρουσιάζονται στην παρούσα έκθεση με τους ενδιαφερόμενους παράγοντες κατά τη δημόσια συζήτηση για τον ευρωπαϊκό χώρο δεξιοτήτων και προσόντων τον χειμώνα του 2013/2014. Με βάση τα συμπεράσματα αυτής της συζήτησης για το πλαίσιο του Europass και για την εκτίμηση του αντικτύπου, η Επιτροπή μπορεί να εξετάσει ως ενδεχόμενο την πρόταση αναθεώρησης της ισχύουσας νομικής βάσης του Europass, που είναι η απόφαση 2241/2004/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 2004.

[1] COM(2010) 478 τελικό, COM(2010) 682 τελικό, COM(2010) 245 τελικό/2, COM(2012) 173 final, COM(2012) 485 final.

[2] COM(2012)669 τελικό.

[3] Απόφαση 2241/2004/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 2004, που αναφέρεται στην παρούσα έκθεση ως «η απόφαση».

[4] Βλ. άρθρο 15 της απόφασης. Η παρούσα έκθεση επικεντρώνεται στις διαπιστώσεις της δεύτερης αξιολόγησης του Europass, που διενεργήθηκε το 2012 από το Ινστιτούτο Δημόσιας Πολιτικής και Διοίκησης (PPMI). Βλ.http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/evalreports/index_en.htm#trainingHeader.

[5]  ΕΕ 2009/C 119/02.

[6]  COM(2013) 654 τελικό.

[7]  Υπόδειγμα για την περιγραφή του βιογραφικού σημειώματος του κατόχου.

[8]  Εργαλείο αυτοαξιολόγησης των γλωσσικών δεξιοτήτων, με χρήση των βαθμίδων αναφοράς για τις γλωσσικές γνώσεις του κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου αναφοράς για τις γλώσσες.

[9]  Απαριθμεί τα αποτελέσματα των κατόχων πτυχίων ή διπλωμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με αναφορά των μαθημάτων και της βαθμολογίας.

[10]  Περιγραφή του περιεχομένου των επαγγελματικών προσόντων για τη συμπλήρωση πιστοποιητικού επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης που έχει ήδη εκδοθεί.

[11]  Έγγραφο που εκδίδεται από εθνικές αρχές εκπαίδευσης και κατάρτισης, στο οποίο καταγράφονται οι εργασιακές και εκπαιδευτικές εμπειρίες σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

[12] Πύλη την οποία ανέπτυξε, φιλοξενεί και διαχειρίζεται το Cedefop για λογαριασμό της Επιτροπής. Βλ.http://europass.cedefop.europa.eu/en/home?loc=en_GB.

[13] https://ec.europa.eu/eures/home.jsp?lang=en.

[14] http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/evalreports/training/2013/europass_en.pdf  Τα στοιχεία αυτής της έκθεσης προέρχονται από την εξωτερική αξιολόγηση.

[15] Τα ακρωνύμια σημαίνουν: CV: βιογραφικό σημείωμα· LP: διαβατήριο γλωσσών· MD: έγγραφο κινητικότητας· DS: παράρτημα διπλώματος· CS: συμπλήρωμα πιστοποιητικού.

[16]  ό.π.

[17] http://ec.europa.eu/education/lifelong-learning-policy/eqf_en.htm.

[18] http://ec.europa.eu/education/lifelong-learning-policy/ecvet_en.htm.

[19] http://ec.europa.eu/education/lifelong-learning-policy/ects_en.htm.

[20]  Οδηγία 2005/36/ΕΚ 

[21] Η συνδρομή της ΕΕ αντιπροσωπεύει έως 50 % του κόστους λειτουργίας των εθνικών κέντρων Europass.

[22]  Βλ. επίσης http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=1006.