ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Δεύτερη ενδιάμεση αξιολόγηση των κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών ARTEMIS και ENIAC

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1.           Εισαγωγή

Η παρούσα έκθεση επισημαίνει τα πορίσματα και τις συστάσεις της ομάδας ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων οι οποίοι διενήργησαν τη δεύτερη ενδιάμεση αξιολόγηση των κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών (ΚΤΠ) ARTEMIS και ENIAC. Επιπλέον, περιλαμβάνει τις παρατηρήσεις της Επιτροπής και καθορίζει τα επακόλουθα μέτρα. Οι ARTEMIS και ENIAC είναι κοινές επιχειρήσεις (ΚΕ) για την εφαρμογή των ΚΤΠ στους τομείς, αντιστοίχως, των ενσωματωμένων συστημάτων υπολογιστών και της νανοηλεκτρονικής. Με τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις αξιολόγησης, που καθορίζονται στο άρθρο 11 παράγραφος 2 των ιδρυτικών πράξεων των ΚΕ[1].

2.           Ιστορικό

Οι ΚΤΠ, που συστάθηκαν με τη μορφή ΚΕ βάσει του άρθρου 187 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πρώην άρθρο 171 της Συνθήκης), καθιερώθηκαν με το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (7ο ΠΠ) για τη στήριξη βασικών τομέων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης που είναι σημαντικοί για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Οι κοινές επιχειρήσεις ARTEMIS και ENIAC ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του 2008.

Οι ΚΕ ARTEMIS και ENIAC είναι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα από τη βιομηχανία, αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ και συνδεδεμένες χώρες (κράτη μέλη ΚΤΠ )[2], και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με συγκεκριμένο στόχο να οριστεί και να εφαρμοστεί κοινό θεματολόγιο έρευνας από τις ευρωπαϊκές ερευνητικές κοινότητες (βιομηχανία και πανεπιστημιακοί/ερευνητικοί οργανισμοί), να επιτευχθεί συνέργεια και συντονισμός της ευρωπαϊκής Ε&Α, να προωθηθεί η συμμετοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και να αποκομιστούν σημαντικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Το κύριο μέσο είναι η κινητοποίηση πόρων από την ΕΕ, τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στις ΚΤΠ και τη βιομηχανία.

Αφότου συστάθηκαν οι κοινές επιχειρήσεις ARTEMIS και ENIAC προκηρύχθηκαν και αξιολογήθηκαν, αντίστοιχα, έξι (μία ανά έτος) και εννέα προσκλήσεις υποβολής προτάσεων (από μία τα έτη 2008, 2009 και 2010 και από δύο τα έτη 2011, 2012 και 2013). Έως το τέλος του 2012 είχαν χρηματοδοτηθεί από τις ΚΕ ARTEMIS και ENIAC 102 έργα. Έως τώρα, η ΕΕ και τα συμμετέχοντα σε ΚΤΠ κράτη μέλη έχουν από κοινού δεσμεύσει 1,115 δισ. ευρώ για τις δύο αυτές ΚΤΠ (2008-2012), ποσό στο οποίο προστίθεται η συμμετοχή στην Ε&Α από τον ιδιωτικό τομέα, αξίας άνω του 1,670 δισ. ευρώ .

Τα 52 έργα ARTEMIS αντιπροσωπεύουν συνολική επένδυση στην Ε&Α ύψους 990 εκατ. ευρώ, στην οποία περιλαμβάνονται 288 εκατ. ευρώ εθνικών συνεισφορών, 163 εκατ. συνεισφορά της ΕΕ και 539 εκατ. ευρώ από τη βιομηχανία. Τα έργα αυτά αφορούν το σύνολο των οκτώ επιμέρους προγραμμάτων του στρατηγικού θεματολογίου έρευνας ARTEMIS στα πεδία: ασφάλεια, υγειονομική περίθαλψη, έξυπνα περιβάλλοντα, βιομηχανική παραγωγή, χρήση υπολογιστών, προστασία από έκνομες ενέργειες, αειφορία και ενσωματωμένα συστήματα σχεδιασμού. Κατά τα πρώτα τέσσερα έτη ήταν σχετικά χαμηλή η ανάληψη δέσμευσης από τα συμμετέχοντα στην ΚΕ ARTEMIS κράτη μέλη, αλλά η καθιέρωση των πιλοτικών έργων καινοτομίας ARTEMIS, το 2012, έδωσε ώθηση στις δραστηριότητες ΚΕ, με αποτέλεσμα μεγαλύτερες αναλήψεις δεσμεύσεων από τα κράτη μέλη.

Στην περίπτωση της ENIAC, οι μέχρι τώρα επενδύσεις σε 50 έργα Ε&Α αντιπροσωπεύουν συνολική επένδυση ύψους 1,795 δισ. ευρώ, στην οποία περιλαμβάνονται 382 εκατ. ευρώ εθνικών συνεισφορών, 283 εκατ. ευρώ συνεισφορά της ΕΕ και 539 εκατ. ευρώ από τη βιομηχανία. Τα έργα καλύπτουν το σύνολο των οκτώ πεδίων εργασίας του στρατηγικού θεματολογίου έρευνας ENIAC: αυτοκίνηση/μεταφορές, επικοινωνίες/τρόπος ζωής, ενέργεια, η υγεία, ασφάλεια/προστασία, σχεδιασμός ημιαγωγών, παραγωγή ημιαγωγών και η υποκείμενος εξοπλισμός/υλικά. Από το 2011, η ΚΕ ENIAC έχει καταστεί σημαντικό μέσο για την εφαρμογή των πιλοτικών γραμμών βιομηχανικής παραγωγής, σύμφωνα με τις συστάσεις της ομάδας υψηλού επιπέδου για τις βασικές τεχνολογίες γενικής εφαρμογής. Αυτό απέφερε απότομη αύξηση των από κοινού επενδύσεων των ενδιαφερομένων, με αποτέλεσμα η εκτέλεση του προγράμματος να καλύψει σχεδόν τον προϋπολογισμό που είχε προβλεφθεί.

Όπως προβλέπεται στις αποφάσεις του Συμβουλίου για τη σύσταση των ΚΕ ARTEMIS και ENIAC, η Επιτροπή, επικουρούμενη από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, πρέπει να διενεργήσει, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2010 και έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013, ενδιάμεση αξιολόγηση. Οι αξιολογήσεις καλύπτουν την ποιότητα, την απόδοση και την πρόοδο επίτευξης των στόχων που έχουν καθοριστεί για τις ΚΕ ARTEMIS και ENIAC. Κατά την πρώτη ενδιάμεση αξιολόγηση[3] των ΚΤΠ ARTEMIS και ENIAC, που πραγματοποιήθηκε δύο έτη μετά την εκκίνηση των πρωτοβουλιών, αξιολογήθηκε κυρίως η απόδοση, η διαχείριση και η λειτουργία των ΚΕ. Ο κύριος στόχος της δεύτερης ενδιάμεσης αξιολόγησης είναι να αξιολογηθούν τα επιτεύγματα των ΚΕ ARTEMIS και ENIAC αφού έχουν παρέλθει περισσότερα από 5 έτη λειτουργίας.

3.           Η διαδικασία αξιολόγησης

Κατά τη δεύτερη ενδιάμεση αξιολόγηση εξετάστηκε η συνάφεια, η αποτελεσματικότητα, η απόδοση και η ποιότητα της έρευνας των ΚΕ. Επιπλέον, αξιολογήθηκε η συνέχεια που δόθηκε στη εφαρμογή των συστάσεων της πρώτης ενδιάμεσης αξιολόγησης, του 2010, και της έκθεσης της Επιτροπής[4] σχετικά με την εν λόγω ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης.

Η Επιτροπή διόρισε ομάδα εξωτερικών και ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, υπό την προεδρία του Δρ. Götzeler[5]. Για τη σύνθεση της ομάδας δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην εξασφάλιση επαρκούς κάλυψης διαφορετικών τεχνικών πεδίων, καθώς και στη συνέχεια με την ομάδα που επιφορτίστηκε με την πρώτη ενδιάμεση αξιολόγηση. Η ομάδα αποφάσιζε με συναίνεση και με βάση τα πορίσματα και τις συστάσεις εκτεταμένης δευτερογενούς έρευνας, στοιχεία αξιολόγησης από ομοτίμους και συνεντεύξεις με τους ενδιαφερόμενους[6].

Η εκ των υστέρων αξιολόγηση από τους εμπειρογνώμονες διενεργήθηκε το διάστημα μεταξύ Σεπτεμβρίου 2012 και Φεβρουαρίου 2013. Η τελική έκθεση δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2013 και είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο του ψηφιακού θεματολογίου[7]. Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε παράλληλα με την κατάρτιση της πρότασης της Επιτροπής σχετικά με τη δημιουργία της νέας ΚΕ που θα αντικαταστήσει και θα διαδεχθεί τις ΚΕ ARTEMIS και ENIAC. Τα συμπεράσματα και οι συστάσεις της αξιολόγησης των ΚΕ ARTEMIS και ENIAC αναλύθηκαν, μεταξύ άλλων, και αξιοποιήθηκαν για την εκτίμηση των επιπτώσεων του νέου κανονισμού για τις ΚΤΠ.

4.           Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης και συστάσεις

Η δεύτερη ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης επιβεβαιώνει την υψηλή αξία και τα σημαντικά επιτεύγματα των ΚΕ ARTEMIS και ENIAC. Συγκεκριμένα, η ομάδα κατέληξε στα εξής συμπεράσματα: (i) η σπουδαιότητα των ΚΕ παραμένει σε υψηλά επίπεδα και έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην επίτευξη των στόχων τους· (ii) η αποτελεσματικότητα είναι υψηλή· (iii) η απόδοση κρίθηκε καλή, παρά την μάλλον επαχθή κανονιστική, διοικητική και οικονομική επιβάρυνση· και (iv) η ποιότητα επανεξέτασης, υποβολής εκθέσεων και παρακολούθησης έργων εκ μέρους των ΚΕ είναι υψηλού επιπέδου. Εν γένει, η ομάδα υποστηρίζει το τριμερές μέσο ΚΤΠ, που συστρατεύει πόρους από τη βιομηχανία, την ΕΕ και τα κράτη μέλη. . Η ομάδα συστήνει περαιτέρω απλούστευση, βελτίωση των διοικητικών διαδικασιών και ενίσχυση των δομών διακυβέρνησης. Η Επιτροπή επικροτεί και υποστηρίζει το ότι η ομάδα τάσσεται σθεναρά υπέρ της ανάγκης ενιαίας ευρωπαϊκής στρατηγικής έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας στον τομέα των ηλεκτρονικών συστατικών στοιχείων και συστημάτων (Electronic Components and Systems – ECS). Αυτή η στρατηγική πρέπει να χαραχθεί παράλληλα με πίνακα βασικών ευρωπαϊκών κλάδων (Key European Industries – KEI) για τη συμπλήρωση των βασικών τεχνολογιών γενικής εφαρμογής (Key Enabling Technologies – KET)[8], ως μέσο για τον προσδιορισμό, τη στήριξη και την ανάπτυξη των βιομηχανικών οικοσυστημάτων που απαιτούνται για βιώσιμη ευρωπαϊκή δραστηριότητα στον τομέα των ECS κατά τρόπο συμβατό με τον ανοιχτό χαρακτήρα της ΚΕ.

Ο λεπτομερής κατάλογος των συστάσεων της ειδικής ομάδας περιλαμβάνεται στο παράρτημα. Στο χρονοδιάγραμμα για τις συστάσεις αναφέρεται κατά πόσον πρέπει να εφαρμοστούν στο πλαίσιο των υφιστάμενων ΚΕ ή θα πρέπει να προβλεφθούν για τη μελλοντική ΚΕ, ήτοι την ΚΕ «Ηλεκτρονικά συστατικά στοιχεία και συστήματα για την ευρωπαϊκή πρωτοπορία» (Electronic Components and Systems for European Leadership (ECSEL)), που έχει προτείνει η Επιτροπή[9].

Όσον αφορά την υλοποίηση των συστάσεων της πρώτης ενδιάμεσης αξιολόγησης, η ομάδα είναι εν γένει ικανοποιημένη και αναφέρει ότι οι περισσότερες συστάσεις είχαν συμπεριληφθεί στην έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την έκθεση ενδιάμεσης αξιολόγησης και εν γένει εφαρμόστηκαν ικανοποιητικά. Ωστόσο, η ομάδα χαρακτήρισε λιγότερο ικανοποιητική την εφαρμογή ορισμένων συστάσεων που έγιναν προς τα κράτη μέλη. Οι συστάσεις αυτές αφορούν την εναρμόνιση των πρακτικών των κρατών μελών όσον αφορά τη χρηματοδότηση, τις διαδικασίες και τις πολυετείς δημοσιονομικές δεσμεύσεις, που είναι δυνατόν να προκαλέσουν διαδικαστικές καθυστερήσεις και διοικητική επιβάρυνση.

5.           Προγραμματισμένα επακόλουθα μέτρα

Η Επιτροπή επικροτεί τη δεύτερη ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης. Οι συστάσεις βασίζονται σε ενδελεχή και κριτική ανάλυση. Η Επιτροπή θα υλοποιήσει, όπως καθορίζεται κατωτέρω, τις συστάσεις που της απευθύνθηκαν και θα συνεργαστεί με τη βιομηχανία, τα κράτη μέλη που συμμετέχουν σε ΚΤΠ και τις κοινές επιχειρήσεις, προκειμένου να τα βοηθήσει αναλάβουν το μερίδιο που τους αναλογεί.

Η Επιτροπή δεσμεύεται κυρίως να λάβει:

· βραχυπρόθεσμα μέτρα για τις υφιστάμενες ΚΕ (δηλαδή για τις δραστηριότητές τους μέχρι την έναρξη της νέας ΚΤΠ) μέσω των δομών διακυβέρνησης και

· μέτρα στο πλαίσιο του νομικού πλαισίου της μελλοντικής ΚΤΠ ECSEL.

Κατωτέρω περιγράφεται σε γενικές γραμμές η απάντηση της Επιτροπής στις συστάσεις της ομάδας. Στο παρόν τμήμα παρουσιάζονται επίσης τα επακόλουθα μέτρα από την Επιτροπή μετά την έκθεσή της σχετικά με την πρώτη ενδιάμεση αξιολόγηση.

5.1.        Παρατηρήσεις γενικού χαρακτήρα

Η Επιτροπή αναγνωρίζει την αξία του τριμερούς μοντέλου και είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένη για τις θετικές διαπιστώσεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των υφιστάμενων ΚΕ. Η εκκίνηση και η συγκρότηση των ΚΕ ήταν δύσκολη, αλλά τα κύρια εμπόδια έχουν υπερνικηθεί.

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η ΚΕ ENIAC βρίσκεται στη σωστή πορεία για να προσεγγίσει το αρχικό φιλόδοξο στόχο της πρωτοβουλίας, δηλαδή μόχλευση προγράμματος επενδύσεων από τη βιομηχανία στη Ε&Α της νανοηλεκτρονικής της τάξεως των 2,7 δισ. ευρώ. Η ΚΕ ARTEMIS θα απέχει περισσότερο από τον αρχικό στόχο των 2,5 δισ. ευρώ στην Ε&Α των ενσωματωμένων συστημάτων υπολογιστών. Ωστόσο, οι εξελίξεις της τελευταίας διετίας δείχνουν σημαντική αύξηση του όγκου δραστηριοτήτων και στην ΚΕ ARTEMIS. Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι οι δύο αυτές πρωτοβουλίες θα έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα μέχρι το τέλος της εντολής τους, το 2017.

5.2.        Συστάσεις προς τις βιομηχανικές συμπράξεις

Η Επιτροπή αναγνωρίζει τον σημαντικό ρόλο των βιομηχανικών συμπράξεων που είναι μέλη των ΚΕ, ιδίως όσον αφορά τις συμμετοχές της βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ, την επικαιροποίηση του θεματολογίου έρευνας και την προώθηση των ΚΕ. Η Επιτροπή τονίζει τη σημασία της συμμετοχής της βιομηχανίας στο ανώτατο επίπεδο, ώστε να προβληθεί η ηγετική της θέση και η προσήλωσή της. Εν προκειμένω, στο έγγραφο θέσεων[10] που καταρτίστηκε από τις AENEAS[11] και CATRENE[12] προβλέπονται σημαντικές προοπτικές και στόχοι για την ευρωπαϊκή βιομηχανία νανοηλεκτρονικής έως το 2020.

Σε συμφωνία με τις παρατηρήσεις που διατυπώνει στη δεύτερη ενδιάμεση έκθεση η ομάδα αξιολόγησης, η Επιτροπή κρίνει ότι είναι έγκαιρη και αναγκαία η εξέλιξη των ΚΕ προς τη στήριξη έργων με μεγαλύτερο βαθμό τεχνολογικής ωριμότητας (TRL), ώστε να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην καινοτομία και την αξιοποίηση, και η Ε&Α να προσεγγίσει την αγορά. Συγκεκριμένα, άκρως επιτυχής ήταν η πρόσκληση από την ΚΕ ENIAC, το 2012, για πιλοτικές γραμμές παραγωγής. Η πρόσκληση αυτή αποτελεί την πρώτη μεγάλης κλίμακας εφαρμογή των συστάσεων που διατύπωσε η ομάδα υψηλού επιπέδου για τις βασικές τεχνολογίες γενικής εφαρμογής (KET). Ομοίως, τα καινοτομικά πιλοτικά έργα της ΚΕ ARTEMIS αποτελούν αξιέπαινη προσπάθεια στήριξης της καινοτομίας από το στάδιο της απόδειξης της βασικής ιδέας, στο στάδιο του πρωτοτύπου έως την απτή βιομηχανική πλατφόρμα.

Επιπλέον, αναγνωρίζεται το θετικό έργο που έχει επιτελεστεί στο πλαίσιο της ARTEMIS-IA[13] στα θέματα της ανάλυσης χαρτοφυλακίου και των βασικών δεικτών απόδοσης. Σύμφωνα με τη σύσταση αριθ. 15, θα ενθαρρυνθούν οι βιομηχανικές συμπράξεις και θα ενθαρρυνθούν οι ΚΕ να συνεχίσουν να εργάζονται προς αυτή την κατεύθυνση.

Ωστόσο, η Επιτροπή συμφωνεί με την ομάδα αξιολόγησης ότι είναι δυνατόν να επιτευχθούν περισσότερα, όπως αναφέρεται στις συστάσεις 1 και 2. Με τη νέα ΚΕ ECSEL, οι βιομηχανικοί εταίροι πρέπει να αξιοποιήσουν την ευκαιρία περισσότερο συντονισμένης και προορατικής προσέγγισης για να ενισχύσουν τη στρατηγική διάσταση της συνεργασίας τους. Θα κληθούν να παρουσιάσουν τους βασικούς άξονες που θα καταστήσουν την ευρωπαϊκή βιομηχανία ηλεκτρονικών συστατικών στοιχείων και συστημάτων κινητήρια δύναμη για το ελπιδοφόρο πεδίο των «πανταχού αξιοποιήσιμων έξυπνων» προϊόντων και υπηρεσιών. Προς τον σκοπό αυτό, η πρόταση κανονισμού ECSEL του Συμβουλίου περιλαμβάνει την απαίτηση για ευρύτερη συμμετοχή των ενδιαφερομένων φορέων.

Στην έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την πρώτη ενδιάμεση αξιολόγηση σχολιάστηκε διεξοδικά η θέση των ΚΕ ως προς το EUREKA. Η Επιτροπή αναγνωρίζει πλέον ότι έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος. Στον τομέα της νανοηλεκτρονικής, τα συνεργατικά σχήματα CATRENE και ENIAC έχουν εκπονήσει από κοινού έγγραφο σχετικά με την προοπτική, την αποστολή και τη στρατηγική για Ε&Α στη μικροηλεκτρονική και τη νανοηλεκτρονική στην Ευρώπη. Παρομοίως, στον τομέα των ενσωματωμένων συστημάτων, οι πρωτοβουλίες ITEA2[14] και ARTEMIS διοργανώνουν κοινές συνεδριάσεις σε υψηλό επίπεδο και έχουν συστήσει μηχανισμό συντονισμού[15]. Οι δράσεις αυτές θα συμβάλουν στη χάραξη σφαιρικής ενωσιακής στρατηγικής για την έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία που θα καλύπτει τη νανοηλεκτρονική, τα ενσωματωμένα συστήματα υπολογιστών και τα κυβερνοφυσικά συστήματα, σύμφωνα με τη σύσταση αριθ. 16, και πρέπει να ενισχυθούν.

5.3.        Συστάσεις προς τις κοινές επιχειρήσεις

Η Επιτροπή συμφωνεί με τις διαπιστώσεις της ομάδας εμπειρογνωμόνων ότι οι διαδικασίες αξιολόγησης, επιλογής και τεχνικής επανεξέτασης έχουν εναρμονιστεί, είναι ικανοποιητικές και χαρακτηρίζονται πολύ χρήσιμες από τους συμμετέχοντες. Έργα που ξεκίνησαν στην αρχή των ΚΕ βρίσκονται πλέον στο στάδιο περάτωσης και η τελική έκθεση πρέπει να δώσει έμφαση στην αξιοποίηση των αποτελεσμάτων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή επικροτεί τις συστάσεις αριθ. 3 και 15 και θα ζητήσει από τους εκτελεστικούς διευθυντές να εξετάσουν τη δυνατότητα εφαρμογής τους και να εξασφαλίσουν την κατάλληλη υποβολή εκθέσεων όσον αφορά τις δραστηριότητες αξιοποίησης, αλλά με περιορισμό της επιβάρυνσης των δικαιούχων. Εξίσου σημαντική είναι η ανάπτυξη κατάλληλων μεθόδων μέτρησης του αντίκτυπου και της επιτυχίας των έργων των ΚΕ.

Όπως αναφέρεται ανωτέρω, αποδείχθηκε ότι οι δύο κοινές επιχειρήσεις είναι σε θέση να αποκρίνονται ταχέως και με κατάλληλο τρόπο στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις και να κατευθύνουν τις πρωτοβουλίες εγγύτερα στην αγορά. Εν προκειμένω πρέπει να επαινεθούν οι διάφορες οντότητες που συμμετέχουν στις ΚΕ. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι οι συστάσεις αριθ. 4, 6 και 14 θα τύχουν θετικής υποδοχής από τις οντότητες που συμμετέχουν στις ΚΕ, καθώς πραγματεύονται ζητήματα περισσότερο επιχειρησιακού χαρακτήρα.

Η εφαρμογή από τις ΚΕ στρατηγικής εκ των υστέρων ελέγχου υπήρξε εξαιρετικά δυσχερής και απετέλεσε αντικείμενο παρατηρήσεων από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να εγείρει το θέμα αυτό στα διοικητικά συμβούλια, προκειμένου να επιτύχει εύλογη βεβαιότητα ότι οι χρηματοοικονομικές συναλλαγές των ΚΕ είναι ορθές. Οι συστάσεις αριθ. 10, 12 και 13 λαμβάνονται υπόψη στον προτεινόμενο κανονισμό ECSEL του Συμβουλίου, στο βαθμό που οι εν λόγω συστάσεις είναι δυνατόν να εφαρμοστούν εντός του ισχύοντος νομικού πλαισίου.

5.4.        Συστάσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Οι συστάσεις σχετικά με επόμενης γενιάς ΚΤΠ έχουν ληφθεί υπόψη στην πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Συμβουλίου σχετικά με την κοινή επιχείρηση ECSEL. Πρόκειται συγκεκριμένα για τη σύσταση να υπάρξει μία μόνο ΚΤΠ (σύσταση αριθ. 5) με ενοποιημένο θεματολόγιο για την έρευνα και την καινοτομία (σύσταση αριθ. 1) με βάση απλουστευμένο οικονομικό κανονισμό (σύσταση αριθ. 7) και ενισχυμένο στρατηγικό ρόλο του διοικητικού συμβουλίου της ΚΤΠ (σύσταση αριθ. 8). Στην πρόταση ECSEL προβλέπεται περαιτέρω εναρμόνιση των κανόνων (σύσταση αριθ. 9), σύμφωνα με τους κανόνες για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα πλαίσιο «Ορίζοντας 2020».

Επιπλέον, στις 23 Μαΐου 2013 η Επιτροπή υιοθέτησε ευρωπαϊκή στρατηγική για τα μικρο/νανοηλεκτρονικά συστατικά στοιχεία και συστήματα[16], σύμφωνα με τη σύσταση αριθ. 16. Ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της στρατηγικής είναι η συγκρότηση της νέας ΚΕ ECSEL, με έμφαση στην καινοτομία και σε μεγαλύτερο βαθμό τεχνολογικής ωριμότητας (TRL).

5.5.        Συστάσεις προς τα κράτη μέλη

Η Επιτροπή αναγνωρίζει τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν τα συμμετέχοντα σε ΚΕ κράτη μέλη κατά την υλοποίηση των συστάσεων που τα αφορούσαν, ιδίως ως προς τη συμμετοχή σε πολυετείς αναλήψεις υποχρεώσεων, την εναρμόνιση των κανόνων και των ποσοστών χρηματοδότησης, και τον συγχρονισμό των διαδικασιών. Η πείρα και η αμοιβαία κατανόηση που προέκυψαν από τη συμμετοχή τους στις ΚΕ ARTEMIS και ENIAC πρέπει να διευκολύνουν την εγκαινίαση της ΚΕ ECSEL, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζοντας 2020». Αυτό είναι ήδη εμφανές στην πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό ECSEL του Συμβουλίου, η οποία πραγματεύεται αυτά τα θέματα. Ειδικότερα, με τον κανονισμό παρέχεται η δυνατότητα ενιαίας προσέγγισης όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των δημοσίων συνεισφορών για τα έργα. Η Επιτροπή ζητεί από τα κράτη μέλη να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για να στηρίξουν την προτεινόμενη εναρμόνιση και απλούστευση των διαδικασιών για τους δικαιούχους των μελλοντικών μέτρων που θα επιλέγονται για χρηματοδότηση.

Επίσης, η Επιτροπή επισημαίνει ότι πρόσφατα έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος στο πλαίσιο των ΚΕ ARTEMIS και ENIAC για την εξεύρεση ισοζυγίου μεταξύ της στήριξης των εθνικών προτεραιοτήτων και της επίτευξης κοινών ευρωπαϊκών στόχων.

6.           Συμπέρασμα

Η πρώτη ενδιάμεση αξιολόγηση των ΚΕ συνέβαλε στη βελτίωση της λειτουργίας τους και στην επικέντρωση στους επιχειρησιακούς στόχους τους, ενώ τα πορίσματα της δεύτερης ενδιάμεσης αξιολόγησης απετέλεσαν έγκαιρη και σημαντική συμβολή στην εκπόνηση της πρότασης της Επιτροπής για τον μελλοντικό κανονισμό ECSEL του Συμβουλίου. Μολονότι υπάρχουν ακόμα διοικητικά εμπόδια που είναι δυνατόν να υπερνικηθούν στη μελλοντική ΚΕ ECSEL, οι κοινές επιχειρήσεις ARTEMIS και ENIAC αποδείχθηκαν αποτελεσματικό και αποδοτικό εργαλείο για την πραγμάτωση προγράμματος Ε&Α, ωθούμενου από τη βιομηχανία και συγχρηματοδοτούμενου από τα κράτη μέλη και την ΕΕ.

Η τελική αξιολόγηση των ΚΕ ARTEMIS και ENIAC είναι προγραμματισμένη για το 2017, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αξιολόγησης που προβλέπεται για την ΚΕ ECSEL. Κατά την τελική αξιολόγηση πρέπει να εξετασθεί ο συνολικός αντίκτυπος των έργων που στηρίζονται από τις ΚΕ και να διατυπωθούν παρατηρήσεις σχετικά με τη συμβολή τους στο γενικό πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη μικροηλεκτρονική, τη νανοηλεκτρονική και τα ενσωματωμένα συστήματα.

 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ – Κατάλογος συστάσεων από την ομάδα αξιολόγησης

Αριθ.[17] || Σύνοψη των συστάσεων || Χρονοδιάγραμμα

Συστάσεις προς τις βιομηχανικές συμπράξεις

1 || Στο στρατηγικό θεματολόγιο έρευνας και στα προγράμματα εργασίας των ΚΤΠ πρέπει να αποτυπώνεται εντονότερα μια συνεκτική ευρωπαϊκή προοπτική, η οποία να συνδέεται με μια σφαιρική στρατηγική για την ευρωπαϊκή έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία των ηλεκτρονικών συστατικών στοιχείων και συστημάτων, όπως προτάθηκε με τη σύσταση αριθ. 16. || ΚΤΠ επόμενης γενιάς

2 || Οι βιομηχανικές συμπράξεις πρέπει να διαδραματίζουν ενεργητικότερο ρόλο στον καθορισμό των γενικών στόχων και της στρατηγικής των ΚΤΠ και πρέπει να συνεργάζονται στενότερα με τους ενδιαφερομένους, ώστε να προωθούν και να διευκολύνουν τη συμμετοχή, ιδιαίτερα των ΜΜΕ, σε προτάσεις έργων και να αναπτύσσουν και να επικαιροποιούν το στρατηγικό θεματολόγιο έρευνας. || Τώρα/ΚΤΠ επόμενης γενιάς

Συστάσεις προς τις κοινές επιχειρήσεις[18]

3 || Κατά τις επανεξετάσεις έργων ΚΤΠ ― συμπεριλαμβανομένης της τελικής επανεξέτασης μετά την ολοκλήρωση κάθε έργου, που κατά την άποψη της ομάδας πρέπει να πραγματοποιούνται από 6 έως 12 μήνες μετά το τέλος του έργου ― πρέπει να παρακολουθείται στενότερα και αυστηρότερα η πραγματική και η προγραμματισμένη αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των έργων, καθώς και τα μέτρα που τέθηκαν σε εφαρμογή από τους εταίρους των έργων ώστε να επιτευχθεί η εν λόγω προγραμματισμένη αξιοποίηση. || Τώρα

4 || Τα έργα ARTEMIS πρέπει να αξιοποιούν, όταν ενδείκνυται, προγενέστερη τεχνολογία ARTEMIS, με παραπομπή σε προγενέστερα χρηματοδοτηθέντα έργα και καταδεικνύοντας, επιπλέον του νεωτερισμού, την κατάλληλη επαναχρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων προγενέστερων έργων, σε συνδυασμό με κατάλληλη κλιμάκωση του βαθμού τεχνολογικής ωριμότητας. Πρέπει να αυξηθεί το ποσοστό χρηματοδότησης έργων που αφορούν γενικές εφαρμογές και υπηρεσίες (έργα εφαρμογών). || Τώρα/ΚΤΠ επόμενης γενιάς

6 || Οι προσκλήσεις ENIAC και CATRENE για την υποβολή και την επιλογή προτάσεων πρέπει να εναρμονιστούν περισσότερο (π.χ. με τη χρήση κοινών ή/και συμπληρωματικών προσκλήσεων), ενώ οι σχετικοί φορείς χορήγησης της χρηματοδότησης πρέπει να διατηρήσουν κάποιο βαθμό ευελιξίας για την κατανομή της πλέον ενδεδειγμένης ροής χρηματοδότησης. || Τώρα/ΚΤΠ επόμενης γενιάς

8 || Έμφαση από τα διοικητικά συμβούλια ΚΕ σε θέματα στρατηγικής και μείωσης της διοικητικής επιβάρυνσης, με στόχο την προσέλκυση υψηλού επιπέδου εκπροσώπων της βιομηχανίας. || Τώρα/ΚΤΠ επόμενης γενιάς

10 || Οι κοινές επιχειρήσεις πρέπει να διερευνήσουν και να συγκροτήσουν κατάλληλους μηχανισμούς για τη συγκρότηση «συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης», το οποίο να προσδιορίζει ενδεχόμενες καθυστερήσεις ή περιορισμούς της διαθέσιμης χρηματοδότησης από τα κράτη μέλη. Προκειμένου να καλύπτονται τυχόν οικονομικά κενά που έχουν προσδιοριστεί κατ’ αυτόν τον τρόπο, πρέπει να επιτρέπεται να προκαταβάλλεται χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (εξ ονόματος κράτους μέλους) για έργα που είναι καίριας σημασίας. || Τώρα

12 || Κατά τη διαδικασία αξιολόγησης και επιλογής των προτάσεων να λαμβάνονται μέτρα (π.χ. τροποποίηση των κριτηρίων αξιολόγησης) τα οποία να βελτιώνουν την αντιστοίχιση του χαρτοφυλακίου έργων με τους στρατηγικούς ευρωπαϊκούς στόχους και να εξασφαλίζουν τη βέλτιστη κάλυψη των βασικών πεδίων που ορίζονται στη σφαιρική στρατηγική της ΕΕ για τα ηλεκτρονικά συστατικά στοιχεία και συστήματα (η οποία προτείνεται στη σύσταση αριθ. 16) και των προγραμμάτων εργασίας που απορρέουν από αυτήν τη στρατηγική. || ΚΤΠ επόμενης γενιάς

13 || Πρέπει να αναπτυχθούν και να εφαρμόζονται ειδικοί μηχανισμοί στήριξης για τη βελτίωση των μεθόδων διοίκησης έργων ΚΤΠ. Οι δαπάνες διοίκησης όλων των έργων ΚΤΠ πρέπει να χρηματοδοτούνται κατά 100 % από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. || Τώρα/ΚΤΠ επόμενης γενιάς

14 || Για τα έργα ΚΤΠ πρέπει να προβλέπεται μία μόνο επανεξέταση (π.χ. της ΚΕ) και υποβολή έκθεσης. || Τώρα

15 || Πρέπει να αναπτυχθούν και να χρησιμοποιούνται κατάλληλες μέθοδοι μέτρησης του αντίκτυπου και της επιτυχίας των έργων ΚΤΠ || Τώρα

Συστάσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

5 || Οι ΚΤΠ ENIAC και ARTEMIS και η Ευρωπαϊκή Τεχνολογική Πλατφόρμα για την ενσωμάτωση έξυπνων συστημάτων (EPOSS) πρέπει να ενοποιηθούν σε ενιαίο οργανωτικό σχήμα (ΚΤΠ ). || ΚΤΠ επόμενης γενιάς

7 || Να συγκροτηθεί η προτεινόμενη νέα, ενοποιημένη ΚΤΠ (σύσταση 5), ή οποιαδήποτε μελλοντική ΚΤΠ, ως οντότητα ΣΔΙΤ, όπως ορίζεται στο άρθρο 209 του δημοσιονομικού κανονισμού. || ΚΤΠ επόμενης γενιάς

13 || Πρέπει να αναπτυχθούν και να εφαρμόζονται ειδικοί μηχανισμοί στήριξης για τη βελτίωση των μεθόδων διοίκησης έργων ΚΤΠ. Οι δαπάνες διοίκησης όλων των έργων ΚΤΠ πρέπει να χρηματοδοτούνται κατά 100 % από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. || Τώρα/ΚΤΠ επόμενης γενιάς

16 || Πρέπει να οριστεί σαφώς και να χρησιμοποιείται ως γνώμονας για τις αποφάσεις χρηματοδότησης μια μεσοπρόθεσμη έως μακροπρόθεσμη σφαιρική ενωσιακή στρατηγική για την έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία που θα καλύπτει τα ηλεκτρονικά συστατικά στοιχεία και συστήματα υπολογιστών (ECS). || Τώρα

Συστάσεις προς τα κράτη μέλη

9 || Πρέπει να εναρμονιστούν και να συγχρονιστούν, όπου είναι εφικτό, οι κανόνες συμμετοχής των κρατών μελών, τα ποσοστά και οι διαδικασίες χρηματοδότησης από αυτά, με γνώμονα την υιοθέτηση των βέλτιστων πρακτικών. || Τώρα/ΚΤΠ επόμενης γενιάς

11 || Τα κράτη μέλη πρέπει να δεσμευθούν για πολυετές σύστημα χρηματοδότησης. || Τώρα/ΚΤΠ επόμενης γενιάς

14 || Για τα έργα ΚΤΠ πρέπει να προβλέπεται μία μόνο επανεξέταση (π.χ. της ΚΕ) και υποβολή έκθεσης. || Τώρα

[1]               Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 74/2008 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2007, σχετικά με τη σύσταση της «κοινής επιχείρησης ARTEMIS» για την υλοποίηση κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών στα ενσωματωμένα συστήματα υπολογιστών. Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 72/2008 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2007 , για τη σύσταση της κοινής επιχείρησης ENIAC

[2]               Τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην ARTEMIS: Αυστρία, Βέλγιο, Κύπρος (αποσύρθηκε πρόσφατα), Τσεχική Δημοκρατία, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λετονία, Κάτω Χώρες, Νορβηγία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σουηδία, Ισπανία, Σλοβενία, , Ηνωμένο Βασίλειο. Τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην ENIAC: Αυστρία, Βέλγιο, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λετονία, Μάλτα, Κάτω Χώρες, Νορβηγία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακική Δημοκρατία, Ισπανία, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο.

[3]               http://ec.europa.eu/dgs/information_society/evaluation/rtd/jti/index_en.htm

[4]               COM(2010) 752 final και http://ec.europa.eu/dgs/information_society/evaluation/rtd/jti/

[5]               Τα μέλη της ομάδας εμπειρογνωμόνων ήταν τα ακόλουθα: M. Götzeler (Διευθύνων Σύμβουλος Aixtron SE); W. Arden (πρώην Infineon Technologies); Ch. de Prost (ATMEL); J.-L. Dormoy (EDF); M. Jansz (Technology Foundation STW); T. Luukkonen (Research Institute of the Finnish Economy); A. Sangiovanni-Vincentelli (Πανεπιστήμιο California στο Berkeley); D. Wright (Πανεπιστήμιο Exeter).

[6]               Την βάση τεκμηρίωσης για την αξιολόγηση απετέλεσε εκτεταμένη δευτερογενής έρευνα των συναφών εγγράφων σχετικά με νομικά και οικονομικά θέματα, ερευνητικά προγράμματα, προγράμματα εργασίας, στατιστικά στοιχεία συμμετοχής και πληροφορίες για τα έργα. Πραγματοποιήθηκαν 104 συνεντεύξεις με ενδιαφερόμενους που κάλυπταν ευρύ φάσμα από: τη βιομηχανία, τα πανεπιστήμια, την Επιτροπή, τις εθνικές δημόσιες αρχές, τους συνεργατικούς σχηματισμούς EUREKA και τις ΚΕ.

[7]               https://ec.europa.eu/digital-agenda/en/news/second-interim-evaluation-artemis-and-eniac-joint-technology-initiatives

[8]               http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/ict/files/kets/hlg_report_final_en.pdf

[9]               COM(2013) 501 final και http://ec.europa.eu/research/press/2013/pdf/jti/ecsel_factsheet.pdf

[10]             Καινοτομία για το μέλλον της ευρωπαϊκής Νανοηλεκτρονικής μετά το 2020         http://www.aeneas-office.eu/web/downloads/strategic-docs/position_paper_final.pdf

[11]             Ένωση για τις δραστηριότητες νανοηλεκτρονικής στην Ευρώπη (Association for European NanoElectronics ActivitieS/AENEAS)                http://www.aeneas-office.eu/web/index.php

[12]             The Eureka Cluster for Application and Technology Research in Europe on NanoElectronics (Συνεργατικός σχηματισμός Eureka για την εφαρμογή και την τεχνολογική έρευνα της νανοηλεκτρονικής στην Ευρώπη) http://www.catrene.org/

[13]             Βιομηχανική σύμπραξη για την ΚΤΠ ARTEMIS (Advanced Research & Technology for EMbedded Intelligence and Systems) http://www.artemis-ia.eu/  http://www.artemis-ia.eu/

[14]             The Eureka Cluster on Information Technology for European Advancement (ITEA)         http://www.itea2.org/

[15]             High-level vision 2030 ITEA-ARTEMIS - http://www.artemis-ia.eu/publications

[16]             COM(2013) 298 final.

[17]             Η αρίθμηση των συστάσεων αντιστοιχεί στην αρίθμηση στην έκθεση των εμπειρογνωμόνων.

[18]             Οι παρούσες συστάσεις βασίζονται στη συλλογική/από κοινού ευθύνη όλων των μερών που συμμετέχουν στις κοινές επιχειρήσεις.