12.11.2013   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 327/20

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την ολιστική προσέγγιση του υπό εξέταση σχεδίου δράσης και έχει ήδη εκφέρει γνώμη σχετικά με πολλές από τις 11 προτεινόμενες δράσεις, η εφαρμογή των οποίων απαιτεί ωστόσο χρόνο και υποστήριξη, ακόμη και οικονομικής φύσεως.

1.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ορισμένες από τις προτεινόμενες ενέργειες ενδέχεται να παραμείνουν ανεφάρμοστες ή να μην υλοποιηθούν πλήρως διότι δεν συνεκτιμούν επαρκώς τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στον εν λόγω τομέα, ιδίως στις χώρες που πλήττονται περισσότερο από τα μέτρα λιτότητας.

1.3

Κατά την υλοποίηση του σχεδίου δράσης, συνιστάται η συνεκτίμηση και η προβολή της ποικιλομορφίας που συχνά εκδηλώνεται με τη μορφή ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων.

1.4

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση σχετικά με τη σύσταση μόνιμης ομάδας για την ανταγωνιστικότητα στο λιανικό εμπόριο και προσβλέπει στη συμμετοχή των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων, καθώς και των εκπροσώπων των οργανώσεων καταναλωτών και των ΜΜΕ, στη εν λόγω ομάδα.

1.5

Η ΕΟΚΕ συνιστά να καταστούν οι σημαντικές και ακριβείς παρεχόμενες πληροφορίες όχι μόνο διαθέσιμες, αλλά και καθ' όλα προσιτές στους καταναλωτές, βάσει συνθετικού και ευχερώς κατανοητού τρόπου παρουσίασης (και όχι τεχνικής ή νομικής φύσεως).

1.6

Κρίνεται ενδεδειγμένο να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν ποιες μορφές λιανικού εμπορίου μπορούν να συμπεριληφθούν στις υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος (κοινωνικού και πολιτισμικού), σύμφωνα με όσα ορίζονται στην οδηγία για τις υπηρεσίες.

1.7

Η ΕΟΚΕ ζητά να παρακινηθούν οι επιχειρήσεις να επιδιώξουν την ενοποίηση της διαδικτυακής και της συμβατικής μορφής του λιανικού εμπορίου, οι οποίες επί του παρόντος εναλλάσσονται ακόμη μεταξύ τους σε πολυάριθμες περιπτώσεις, και να μεριμνήσουν επίσης για την υπερνίκηση των προβλημάτων που σχετίζονται με τα ωράρια και τις ημέρες λειτουργίας (ανοίγματος/κλεισίματος) των καταστημάτων.

1.8

Η υπερβολική συγκέντρωση του διανεμητικού εμπορίου δημιουργεί μια σειρά προβλημάτων, συμπεριλαμβανομένης της αντικειμενικής δυσκολίας διασφάλισης συνθηκών πραγματικού ανταγωνισμού.

1.9

Η ΕΟΚΕ προτείνει - όπως έχει ήδη προτείνει σε άλλη γνωμοδότησή της (1) - να αντιμετωπιστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ο καταχρηστικός καθορισμός των τιμών μεταβίβασης (transfer pricing), που διαμορφώνει τις τιμές των συναλλαγών εντός του ιδίου εταιρικού ομίλου, βάσει παραμέτρων αξιολόγησης που συναρτώνται με τις φορολογικές απαιτήσεις του ενδιαφερόμενου ομίλου και όχι με τις φυσιολογικές συνθήκες που επικρατούν στην αγορά.

1.10

Η ΕΟΚΕ συνιστά να επιδιωχθεί η βιωσιμότητα του εμπορίου και η μείωση των αποβλήτων με την προώθηση, μεταξύ άλλων, της διάδοσης του συστήματος πώλησης ασυσκεύαστων προϊόντων που περιορίζει τις ρυπαίνουσες συσκευασίες.

1.11

Η Επιτροπή οφείλει να συνεχίσει να προάγει ενεργά τις καινοτομίες και τις αλλαγές με όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της, δεδομένου ότι ο ανταγωνισμός αποτελεί προϋπόθεση αλλαγής αλλά όχι παράγοντα ενεργοποίησής της.

1.12

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιώδη τον συσχετισμό μεταξύ των απαιτούμενων επαγγελματικών ικανοτήτων και των δεξιοτήτων των εργαζομένων και εκτιμά ότι η συμμετοχή των επιχειρήσεων δεν είναι δυνατόν να περιορίζεται μόνο στο περιεχόμενο της κατάρτισης, αλλά θα πρέπει επίσης να εκτείνεται σε στοχευμένες επενδύσεις.

1.13

Συνεκτιμώντας την εμπειρία του European Skills Council for commerce (Ευρωπαϊκό συμβούλιο εμπορικών δεξιοτήτων), η ΕΟΚΕ προτρέπει τα κράτη μέλη να συγκροτήσουν διμερείς οργανισμούς μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, με μέλημα την προαγωγή της επαγγελματικής κατάρτισης (αντιστοίχιση δεξιοτήτων, προγράμματα κατάρτισης, χρηματοδότηση, καταγραφή των εκπαιδευτικών αναγκών, υλοποίηση δράσεων και ανατροφοδότηση στοιχείων στον τομέα της κατάρτισης).

1.14

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της πρωτοβουλίας της Επιτροπής για την έναρξη διαλόγου με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη προκειμένου να προβλεφθούν αποτελεσματικά μέτρα εστιασμένα στην καταπολέμηση της άτυπης οικονομίας και της αδήλωτης εργασίας στο επίπεδο της ΕΕ· προσβλέπει επίσης στην επίδειξη ισχυρής πολιτικής βούλησης εκ μέρους των κρατών μελών η οποία θα μπορούσε να συντονίζεται από την Επιτροπή μέσω μιας ενισχυμένης εταιρικής σχέσης.

2.1

Στο υπό εξέταση σχέδιο δράσης, και ενόψει της υλοποίησης μιας εσωτερικής αγοράς διανεμητικού εμπορίου ως τμήματος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», προτείνεται ένας χάρτης πορείας ο οποίος περιλαμβάνει 5 βασικές προτεραιότητες και 11 συγκεκριμένες δράσεις που θα πρέπει να εφαρμοστούν έως το 2014. Η Επιτροπή θα αναλάβει την παρακολούθησή τους και το 2015 θα υποβάλει έκθεση σχετικά με την πρόοδό τους.

2.2

Ο τομέας του διανεμητικού εμπορίου στην ΕΕ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην τόνωση της ανάπτυξης, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην προώθηση καινοτόμων και πιο βιώσιμων καταναλωτικών προτύπων. Ο εν λόγω τομέας αντιπροσωπεύει το 11 % του ΑΕΠ και σχεδόν το 15 % της απασχόλησης, δηλαδή περίπου 36 εκατομμύρια εργαζόμενους σε περισσότερες από 6 εκατομμύρια επιχειρήσεις, και καλύπτει ειδικότερα το 29 % του συνόλου των επιχειρήσεων της ΕΕ, εκ των οποίων ένα πολύ υψηλό ποσοστό αντιστοιχεί σε ΜΜΕ και σε πολύ μικρές επιχειρήσεις.

2.3

Στο σχέδιο δράσης καταδεικνύεται ότι το διανεμητικό εμπόριο συνδέεται διαρκώς περισσότερο με άλλους τομείς της οικονομίας και ότι η διάκριση μεταξύ τους καθίσταται ολοένα και πιο δυσδιάκριτη. Επισημαίνεται ότι παρεμβάλλονται διάφορα εμπόδια που παρακωλύουν τη δημιουργία μιας αποτελεσματικής, ανταγωνιστικής και ολοκληρωμένης εσωτερικής αγοράς· ως εκ τούτου, κρίνεται αναγκαία η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας του εν λόγω τομέα, καθώς και η ενίσχυση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιδόσεών του, με παράλληλη συνεκτίμηση τόσο της γενικής ποικιλομορφίας όσο και της ιδιαίτερης κατάστασης των ΜΜΕ και των πολύ μικρών επιχειρήσεων.

2.4

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, παρά τη διαδικασία εκσυγχρονισμού του εν λόγω τομέα κατά τη διάρκεια της τελευταίας εικοσαετίας, πολλές εμπορικές ΜΜΕ πνέουν επί του παρόντος τα λοίσθια, όχι μόνο για λόγους που σχετίζονται με την αύξηση του ανταγωνισμού μέσω των τιμών και με την άσκηση πιέσεων στα περιθώρια κέρδους, αλλά και επειδή η οικονομική κρίση προκάλεσε σημαντική συρρίκνωση της κατανάλωσης και απροθυμία για την πραγματοποίηση αγορών.

2.5

Η οικονομική κρίση, η άνοδος των τιμών των πρώτων υλών, η γήρανση του πληθυσμού, η ανάγκη μεγαλύτερης βιωσιμότητας και τεχνολογικής καινοτομίας (π.χ. ηλεκτρονικές πληρωμές, αυτοσάρωση/self-scanning κ.λπ.) διαφοροποιούν ριζικά τις διαδικασίες και τα επιχειρηματικά μοντέλα τόσο στις μεγάλες οργανωμένες αλυσίδες λιανικής όσο και στις ΜΜΕ.

2.6

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση σχετικά με τη σύσταση μόνιμης ομάδας για την ανταγωνιστικότητα στο λιανικό εμπόριο (με τη συμμετοχή των κρατών μελών, των ενδιαφερομένων μερών, των ΜΜΕ) η οποία έχει ως στόχο να τεθούν τα προβλήματα του εν λόγω τομέα στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής συζήτησης, να διανοιχθούν αναπτυξιακές οδοί, να παρακολουθείται η επιτευχθείσα πρόοδος και να διατυπώνονται συστάσεις. Η ΕΟΚΕ ζητεί οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι του συγκεκριμένου τομέα (UNI-Europa Εμπορίου και Eurocommerce), οι οποίοι εγκαινίασαν εποικοδομητικό κοινωνικό διάλογο ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, να συμμετάσχουν στην προαναφερθείσα ομάδα, από κοινού με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών και κυρίως των οργανώσεων καταναλωτών και των ΜΜΕ.

2.7

Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν και να ενθαρρύνουν όλες τις δίκαιες και ισορροπημένες μορφές συνεργασίας και εμπορικών ενώσεων τόσο μεταξύ ανεξάρτητων εμπορικών επιχειρήσεων όσο και μεταξύ μεγάλων εταιρειών διανομής και ανεξάρτητων επιχειρήσεων βάσει συμβάσεων με σαφείς και ισόρροπες εγγυήσεις.

3.1

Τα δικαιώματα καθίστανται υπαρκτά μόνον εφόσον ασκούνται, υπό την προϋπόθεση ότι είναι βεβαίως γνωστά. Η πληροφόρηση δεν είναι ισοδύναμη με τη γνώση, η οποία αποτελεί το πρώτιστο δικαίωμα των καταναλωτών προκειμένου να μπορούν να προσανατολίζουν ελεύθερα την κατανάλωσή τους στην επιδίωξη ατομικής ευημερίας, καθώς και προσωπικής και συλλογικής εξυπηρέτησης. Σήμερα, πολλές αποφάσεις για την πραγματοποίηση αγορών συνοδεύονται από έναν αντικειμενικά μεγάλο όγκο διαθέσιμων πληροφοριών.

3.2

Επί του παρόντος, ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του εν λόγω τομέα συνίσταται στις πρακτικές εμπορίας (marketing) των μεγάλων αλυσίδων λιανικής που εστιάζονται σχεδόν αποκλειστικά στην τιμή πώλησης στους καταναλωτές (τιμή καταναλωτή) και αδιαφορούν για τη σχέση ποιότητας-τιμής. Σε πολλά κράτη μέλη, οι πρακτικές αυτές έχουν ως αποτέλεσμα την επιδείνωση της ποιότητας των τροφίμων, μεταξύ άλλων και λόγω της αντικατάστασης των φυσικών συστατικών με διάφορα υποκατάστατα. Το φαινόμενο αυτό περιορίζει τις δυνατότητες επιλογής των καταναλωτών, οι οποίοι συχνά θα ήταν πρόθυμοι να πληρώσουν περισσότερα χρήματα για ένα ποιοτικό προϊόν, το οποίο όμως δεν κατορθώνουν να βρουν διότι δεν τους προσφέρεται.

3.3

Η γνώση των χαρακτηριστικών των προϊόντων παρέχει στους πολίτες τη δυνατότητα να λαμβάνουν περισσότερο συνειδητές αγοραστικές αποφάσεις, προσανατολίζοντας έτσι την προσφορά προς την ποιότητα, τη διαφοροποίηση και την εξυπηρέτηση. Ωστόσο, η διαθεσιμότητα περισσότερων πληροφοριών δεν ισοδυναμεί με καλύτερη ενημέρωση· συχνά μάλιστα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: όταν οι καταναλωτές τίθενται ενώπιον πληθώρας πληροφοριών επιλέγουν πολλές φορές να μην τις διαβάσουν, τόσο ελλείψει χρόνου όσο και λόγω του εξαιρετικά τεχνικού και δυσνόητου χρησιμοποιούμενου λεξιλογίου.

3.4

Εκτός από την ανάπτυξη κατευθυντηρίων γραμμών ορθής πρακτικής και κωδίκων δεοντολογίας (1η δράση) (2), η Επιτροπή θα πρέπει να προβλέψει αποτελεσματικά και δεσμευτικά μέσα προκειμένου οι παραγωγοί και οι διανομείς να καθιστούν εύκολα αναγνωρίσιμα από τους καταναλωτές όλα τα χαρακτηριστικά των προϊόντων, των υπηρεσιών και τις τιμών τους που είναι μείζονος σημασίας για άλλους κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς, εδαφικούς και οικονομικούς σκοπούς. Επιπλέον, όλες οι απαιτούμενες πληροφορίες θα πρέπει να παρέχονται με σύντομες και ευχερώς κατανοητές ανακοινώσεις. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι καταναλωτές μπορούν να αποφασίζουν ελεύθερα εάν επιθυμούν να προτιμήσουν το ένα ή το άλλο από τα χαρακτηριστικά αυτά και να μην βασίζονται μόνο στις παραμέτρους της εμπορίας (marketing).

3.5

Το σύστημα της προσφοράς παρέχει μεν πληθώρα χρήσιμων γνώσεων στους καταναλωτές για να πραγματοποιήσουν τις επιλογές τους, αλλά επικεντρώνεται ως επί το πλείστον στις παραμέτρους που σχετίζονται με την αγορά και τη χρήση ενός προϊόντος κατά το πρώτο διάστημα, δίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στην αρχική ικανοποίηση και παραμελώντας την υπόλοιπη διάρκεια ζωής του προϊόντος (τον βαθμό ανακύκλωσης της συσκευασίας, τη συνολική διάρκεια των επιδόσεων, τη διαθεσιμότητα τεχνικής υποστήριξης και ανταλλακτικών, την αξία του προϊόντος κατά τη στιγμή της μεταπώλησής του ως μεταχειρισμένου, την παροχή υπηρεσιών μετά την πώληση).

3.6

Εκτός από το να προτείνει ευρωπαϊκές μεθοδολογίες μέτρησης και δημοσιοποίησης των συνολικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων των προϊόντων και των οργανισμών (2η δράση) (3), η Επιτροπή θα ήταν σκόπιμο να επιδιώξει τη συμπλήρωση των γνώσεων στις οποίες οι καταναλωτές βασίζουν τις αγοραστικές τους αποφάσεις (4). Επομένως, κατά την υλοποίηση της δράσης αυτής θα πρέπει να προσδιορίζονται σαφώς τα εξής:

3.7

Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ προτείνει την αποτελεσματική και ρεαλιστική εφαρμογή της εν λόγω δράσης με στόχο τη βελτίωση της προστασίας τόσο των καταναλωτών όσο και των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ, προκειμένου να έχουν τη δυνατότητα να την εφαρμόσουν στην πράξη.

4.1

Στην οδηγία για τις υπηρεσίες απαγορεύεται μεν η τήρηση ορισμένων απαιτήσεων, αλλά διευκρινίζεται ότι «η απαγόρευση αυτή δεν αφορά απαιτήσεις προγραμματισμού οι οποίες δεν επιδιώκουν οικονομικούς στόχους, αλλά εξυπηρετούν επιτακτικούς λόγους που συνδέονται με το δημόσιο συμφέρον», ενώ μάλιστα η εν λόγω οδηγία «δεν θίγει την ελευθερία των κρατών μελών να ορίζουν, σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο, ποιες υπηρεσίες θεωρούν γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος». Μεταξύ των «επιτακτικών λόγων που συνδέονται με το δημόσιο συμφέρον» στην οδηγία επισημαίνεται ρητά «η διατήρηση της εθνικής, ιστορικής και καλλιτεχνικής κληρονομιάς, οι στόχοι κοινωνικής πολιτικής και οι στόχοι πολιτιστικής πολιτικής».

4.2

Υπάρχουν μορφές λιανικού εμπορίου οι οποίες αποτελούν χαρακτηριστικές εκφάνσεις του πολιτισμού και του τρόπου ζωής των κατοίκων μιας περιοχής. Οι μορφές αυτές –και μόνον αυτές– πρέπει να είναι σε θέση να αναπτύσσουν ανταγωνισμό με ομοειδείς επιχειρήσεις στο πλαίσιο ενός συστήματος εστιασμένου στη συνεχή βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας προς όφελος των καταναλωτών. Η έκθεση των εν λόγω επιχειρήσεων στον κίνδυνο κατάχρησης εξουσίας εκ μέρους μεγάλων οργανώσεων θα ευνοούσε μεν βραχυπρόθεσμα την τήρηση των αρχών της ελεύθερης αγοράς, αλλά συγχρόνως θα αφάνιζε μια πολιτισμική κληρονομιά και έναν τρόπο ζωής των οποίων η αναβίωση είναι δύσκολη, επιφέροντας παράλληλα την οικονομική αποδυνάμωση των ενδιαφερόμενων κοινοτήτων και περιοχών.

4.3

Ο ανταγωνισμός ώθησε τις επιχειρήσεις λιανικής πώλησης να βελτιώσουν την ποιότητα των υπηρεσιών τους και την αποδοτικότητα της παραγωγής τους. Κρίνεται μείζονος σημασίας να προβεί η Επιτροπή σε διάκριση μεταξύ υγιούς ανταγωνισμού ανάμεσα σε ομοειδείς επιχειρήσεις, ο οποίος ευνοεί την επιδίωξη συνεχούς βελτίωσης της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας προς όφελος των καταναλωτών, και άλλων μορφών οικονομικού-εμπορικού ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων.

4.4

Επομένως, η ύπαρξη συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων του εν λόγω τομέα σε μια δεδομένη περιοχή θεωρείται σημαντική ανεξαρτήτως του μεγέθους τους, όχι υπό το πρίσμα της αντιπαλότητας, αλλά ως κίνητρο ευγενούς άμιλλας για τη δημιουργία ενός ενάρετου κύκλου· αυτό συνεπάγεται καλύτερη εξυπηρέτηση, ευρύτερο φάσμα επιλογών, πιο άνετες εγκαταστάσεις, καλύτερες τιμές, ενδυνάμωση της ταυτότητας της τοπικής κοινότητας.

4.5

Απαιτείται να αναγνωριστεί ότι οι περιπτώσεις κατά τις οποίες μια μεγάλη αλυσίδα διανομής κατορθώνει να παραγκωνίσει τα παραδοσιακά εμπορικά καταστήματα χάρη στην οικονομική της δύναμη αποτελούν επιζήμιο φαινόμενο που καταφέρει πλήγμα στην πολιτισμική κληρονομιά και στον τρόπο ζωής, καθώς και στον τοπικό και περιφερειακό οικονομικό και κοινωνικό ιστό που χαρακτηρίζουν μια δεδομένη εδαφική περιοχή και τοπική κοινότητα, η αξία των οποίων υπερβαίνει κατά πολύ τα πλεονεκτήματα της απλής παροχής διευκολύνσεων στους καταναλωτές από πλευράς επιλογών και τιμών.

4.6

Όσον αφορά τις δράσεις 3 και 4, η Επιτροπή πρέπει –σύμφωνα με τα οριζόμενα στην οδηγία για τις υπηρεσίες– να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αξιολογήσουν εάν υπάρχουν μορφές λιανικού εμπορίου οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη των εν λόγω στόχων κοινωνικής και πολιτισμικής πολιτικής και –εφόσον πράγματι ισχύει κάτι τέτοιο– να διευκρινίσουν ποιες είναι οι μορφές αυτές. Επομένως, η Επιτροπή οφείλει να προωθήσει τη συμπερίληψη του τοπικής κλίμακας παραδοσιακού και ανεξάρτητου λιανικού εμπορίου στις υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος, όπου αυτό αποτελεί έκφανση μιας δεδομένης εδαφικής περιοχής και αντικατοπτρίζει τα χαρακτηριστικά της γνωρίσματα. Θα πρέπει ωστόσο, εύλογα, να αποφευχθεί η συγκεκαλυμμένη προβολή κατεστημένων τοπικών συμφερόντων ως υπηρεσιών γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος για συλλογικό όφελος, όπως το περιβάλλον και ο αστικός σχεδιασμός. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή απαιτείται να αποσαφηνίσει τις αποδεκτές ως υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος σε μια εδαφική περιοχή, ενδεχομένως καλώντας την εκάστοτε περιφέρεια/εδαφική περιοχή να διαβαθμίσει η ίδια, κατά σειρά προτεραιότητας, τις τρεις υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος οι οποίες θα πρέπει να συνεκτιμούνται σε περιπτώσεις νέων εμπορικών εγκαταστάσεων.

4.7

Το διαδικτυακό λιανικό εμπόριο δεν μπορεί να υποκαταστήσει το αντίστοιχο συμβατικό εμπόριο, αλλά τα δύο αυτά μοντέλα απαιτείται να επιτύχουν κάποια μορφή ενοποίησης, δεδομένου κυρίως ότι το λιανικό εμπόριο επιτελεί μια ζωτική κοινωνική λειτουργία η οποία δεν περιορίζεται στην απλή παροχή αγαθών και υπηρεσιών με το χαμηλότερο δυνατό κόστος.

4.8

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προωθήσει, σε συνεννόηση με τα κράτη μέλη και σε συνεργασία με τις οργανώσεις των ΜΜΕ, την επιμόρφωση εντός των ΜΜΕ σχετικά με την ενοποίηση των διαφόρων μορφών πώλησης που λειτουργούν συμπληρωματικά προς τη συμβατική μορφή πώλησης.

4.9

Οι αναπτυξιακές δυνατότητες του διαδικτυακού εμπορίου δεν είναι προβλέψιμες διότι εξαρτώνται από τον τρόπο ρύθμισης του εν λόγω εμπορίου από τις αγορές και τα θεσμικά ιδρύματα. Η Επιτροπή θα πρέπει να προωθήσει και να διευκολύνει κάθε ενέργεια η οποία αποσκοπεί στην προβολή υπηρεσιών άσχετων προς την πώληση, δηλαδή υπηρεσιών που δεν σχετίζονται άμεσα με την πραγματοποίηση μιας συγκεκριμένης αγοράς στο πλαίσιο του συμβατικού λιανικού εμπορίου.

4.10

Σήμερα, τα καταστήματα παρέχουν στους πελάτες τους πολυάριθμες δωρεάν υπηρεσίες (όπως π.χ. η έκθεση των προϊόντων στις βιτρίνες τους – window shopping), το κόστος των οποίων καλύπτεται από το περιθώριο κέρδους κατά την πώληση. Γι’ αυτό το λόγο, οι παραγωγοί συχνά αποθαρρύνουν τις διαδικτυακές αγορές, υποχρεώνοντας τους πελάτες να προβαίνουν σε αγορές τους από τα καταστήματα. Ωστόσο, πλέον όλο και περισσότεροι καταναλωτές χρησιμοποιούν μια μικτή διαδικασία αγοράς, τόσο μέσω του Διαδικτύου (δυνατότητα σύγκρισης των προϊόντων και των τιμών) όσο και από τα καταστήματα (δυνατότητα να αγγίξουν και να δοκιμάσουν τα διάφορα προϊόντα). Η ΕΟΚΕ συνιστά να υπερνικηθεί αυτή η ανταγωνιστική προσέγγιση μεταξύ του Διαδικτύου και των καταστημάτων και να προαχθεί η ενοποίηση και η βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχονται στα παραδοσιακά καταστήματα, δεδομένου ότι οι συμβατικές αγορές ευνοούν την ανάπτυξη πραγματικών κοινωνικών σχέσεων που δεν μπορούν να μετατραπούν σε ψηφιακές σχέσεις. Επομένως, το ζητούμενο είναι η ενοποίηση και όχι η υποκατάσταση.

4.11

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι υφίστανται διαφορετικές νομοθεσίες στα κράτη μέλη όσον αφορά το άνοιγμα/κλείσιμο των καταστημάτων και τη λειτουργία τους τις Κυριακές και τις νυχτερινές ώρες. Επιπλέον, οι εν λόγω νομοθεσίες αποτελούν αντικείμενο αντιπαραθέσεων στο εσωτερικό πολυάριθμων κρατών σχετικά με τον ανταγωνισμό μεταξύ ανεξάρτητων επιχειρήσεων λιανικής πώλησης, ΜΜΕ και πολύ μικρών επιχειρήσεων, καθώς και σχετικά με τις επιπτώσεις για το προσωπικό. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει να επιδιώκει την υπερκέραση του συγκεκριμένου εμποδίου που παρακωλύει την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς και του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου, μεταξύ άλλων μέσω της ενοποίησης του διαδικτυακού και του συμβατικού εμπορίου.

5.1

Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι ο τομέας του λιανικού εμπορίου είναι ένας από τους πιο συγκεντρωτικούς τομείς. Πράγματι, σε κάθε κράτος μέλος, η αγορά ελέγχεται από τρεις έως πέντε επιχειρήσεις οι οποίες είναι συχνά πολυεθνικές· το γεγονός αυτό δημιουργεί τεράστιο πρόβλημα από πλευράς ανταγωνισμού διότι ο εν λόγω τομέας έχει καταστεί υπερβολικά ισχυρός σε σχέση με τους εξαιρετικά πιο πολυάριθμους προμηθευτές.

6.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την 6η δράση η οποία έχει ως στόχο να υποστηριχθούν οι λιανοπωλητές προκειμένου «να υλοποιήσουν δράσεις για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων» (6) και χαιρετίζει την απόφαση σχετικά με την έκδοση ανακοίνωσης για τα βιώσιμα τρόφιμα εντός του 2013.

6.2

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της 7ης δράσης της Επιτροπής, η οποία αποσκοπεί στο «να καταστούν οι αλυσίδες εφοδιασμού πιο φιλικές προς το περιβάλλον και πιο βιώσιμες», προάγοντας κάθε πρακτική που συμβάλλει στον περιορισμό της ενεργειακής κατανάλωσης και των ρυπογόνων υλικών. Όσον αφορά τα ρυπογόνα υλικά, μια από τις πρακτικές που η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να προαχθούν συνίσταται σε ένα μοντέλο διανομής των προϊόντων ευρείας κατανάλωσης βασισμένο στα ασυσκεύαστα (χύμα) προϊόντα, ως εναλλακτική λύση έναντι των συσκευασμένων προϊόντων. Για την αποτελεσματική εφαρμογή αυτής της δράσης που έχει ως στόχο τη μείωση του όγκου των απορριπτόμενων προς διάθεση συσκευασιών, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να πραγματοποιήσει διαβούλευση με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

6.3

Επί του παρόντος, η πρακτική αυτή χρησιμοποιείται σε περιορισμένες περιπτώσεις και για ελάχιστα προϊόντα, αλλά οι δυνατότητες επέκτασής της είναι σημαντικές:

6.4

Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται επί του παρόντος σε περιορισμένη κλίμακα, όπως παραδείγματος χάρη για την πώληση νωπού γάλακτος, αλλά υπάρχουν και ορισμένες περιπτώσεις κατά τις οποίες η διάθεση ασυσκεύαστων προϊόντων πραγματοποιείται σε μαζική κλίμακα, όπως συμβαίνει παραδείγματος χάρη στην περίπτωση των καυσίμων. Το προϊόν αυτό καθ’ εαυτό δεν είναι βεβαίως οικολογικό, αλλά η πώλησή του δεν παράγει ούτε ένα γραμμάριο πλαστικών αποβλήτων και δεν ευνοεί την παραμικρή σπατάλη.

6.5

Η εφαρμογή αυτής της μεθόδου προϋποθέτει τη διαφοροποίηση της διάρθρωσης των σημείων πώλησης, τα οποία θα πρέπει να εφοδιαστούν με σωληνώσεις τροφοδοσίας από τις αποθήκες έως τα ράφια τους ή, τουλάχιστον, με συστήματα επανατροφοδότησης των αυτόματων μηχανημάτων πώλησης. Εν πάση περιπτώσει, τα ράφια θα πάψουν να αποτελούν ένα στατικό και μη διαφοροποιήσιμο εξάρτημα.

6.6

Για την έμπρακτη διάδοση αυτής της διαφορετικής μεθόδου θα απαιτηθεί η προώθησή της από τις μεγάλες εταιρείες διανομής, οι οποίες διανέμουν τα περισσότερα καταναλωτικά προϊόντα, δεδομένου ότι αυτές διαθέτουν τις ικανότητες και τους πόρους που χρειάζονται για την εγκαινίαση της εν λόγω διαδικασίας εκτεταμένης διαφοροποίησης. Σε αυτό το πλαίσιο, οι ΜΜΕ θα πρέπει επίσης να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

6.7

Η Επιτροπή θα μπορούσε να συμβάλει την πραγμάτωση αυτής της αλλαγής διακηρύττοντας τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές αξίες που προασπίζει και χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα – ακόμη και οικονομικής και δημοσιονομικής φύσεως– που έχει στη διάθεσή της για την προαγωγή και τη διευκόλυνση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών και ενεργειών.

7.1

Η ανάκαμψη της πραγματικής οικονομίας περνά επίσης μέσα από την καινοτομία (8η δράση) που θα κατορθώσει να αναπτύξει ο εν λόγω τομέας και, επομένως, κρίνεται σημαντικό να αποκτήσουν οι ΜΜΕ καλύτερη και ευκολότερη πρόσβαση σε τραπεζικά δάνεια για να δρομολογήσουν ενδεδειγμένα έργα και καινοτόμες δραστηριότητες.

7.2

Σε αντίθεση με ό,τι έχει συμβεί στις ΗΠΑ, είναι ζωτικής σημασίας να συνδυάζονται οι επενδύσεις των επιχειρήσεων στην καινοτομία με την προστασία των εργαζομένων και την ποιότητα της απασχόλησης.

7.3

Η Επιτροπή φαίνεται να αναμένει ότι οι αλλαγές αυτές θα προκύψουν από την «τόνωση της ανταγωνιστικότητας στον τομέα του λιανικού εμπορίου», η προώθηση της οποίας δείχνει να είναι το μοναδικό αντικείμενο των δράσεων που προτείνονται στην ανακοίνωση. Εντούτοις, παρότι η απουσία ανταγωνισμού παρεμποδίζει την αλλαγή, ο ανταγωνισμός αυτός καθ’ εαυτός δεν αποτελεί εγγύηση αλλαγής.

7.4

Η Επιτροπή, επισημαίνοντας ότι οι εμπορικές επιχειρήσεις αποτελούν «πολλαπλασιαστές καινοτομίας», αναγνωρίζει ότι οι ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται στον τομέα του λιανικού εμπορίου –δεδομένου ότι διατηρούν πιο άμεση επαφή με τους καταναλωτές– αντιλαμβάνονται καλύτερα για τις νέες απαιτήσεις και, κατά συνέπεια, –δεδομένου επίσης ότι διαθέτουν μεγαλύτερη ευελιξία από τις μεγάλες εταιρείες– είναι περισσότερο σε θέση να προσαρμόσουν την προσφορά στη μεταβαλλόμενη και ποικιλόμορφη ζήτηση.

7.5

Ωστόσο, ορισμένες αλλαγές του εφαρμοζόμενου συστήματος ή μοντέλου επιβάλλουν την επίδειξη ικανότητας σχεδιασμού και –ακόμη σημαντικότερο– διαπραγματευτικής ισχύος οι οποίες καθιστούν τις μεγάλες εταιρείες αναπόδραστο παράγοντα. Η Επιτροπή οφείλει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να συμπεριληφθούν στις διαδικασίες υλοποίησης καινοτομιών και αλλαγών το σύνολο των επιχειρήσεων, μικρών, μεσαίων και μεγάλων διαστάσεων.

7.6

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δημιουργία ειδικής βάσης δεδομένων, η οποία θα περιλαμβάνει όλους τους ενωσιακούς και εγχώριους κανόνες που διέπουν την επισήμανση των τροφίμων (9η δράση) (7).

7.7

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη βούληση της Επιτροπής να «λάβει μέτρα ώστε να διασφαλιστεί καλύτερη ενοποίηση της αγοράς για πληρωμές με κάρτες, μέσω διαδικτύου και μέσω κινητής τηλεφωνίας» (10η δράση) (8) και προσβλέπει στην επιτάχυνση της διάδοσης των εν λόγω μέτρων.

8.1

Η αντιστοίχιση των δεξιοτήτων είναι αναγκαία για την ποιοτική ανάπτυξη της απασχόλησης (9) στον εν λόγω τομέα, ο οποίος αποτελεί συχνά την κυριότερη ευκαιρία ένταξης ή επανένταξης στην αγορά εργασίας, αλλά δεν γίνεται συχνά και παντού αντιληπτή ως ελκυστική και ενδιαφέρουσα παράμετρος στην οποία αξίζει κανείς να επενδύσει για την επαγγελματική του ζωή.

8.2

Για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας του λιανικού εμπορίου θεωρείται ουσιώδης ο στενότερος συσχετισμός μεταξύ των απαιτούμενων επαγγελματικών ικανοτήτων και των δεξιοτήτων των εργαζομένων (11η δράση), οι οποίες θα πρέπει να συμπεριληφθούν στις συνθήκες που συντελούν στη βελτίωση των επαγγελματικών επιδόσεών τους, σε συνάρτηση επίσης και με την αύξηση των χρησιμοποιούμενων επιπέδων αυτοματοποίησης.

8.3

Η Επιτροπή προτίθεται να ενισχύσει τη συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους για τη βελτίωση των πολιτικών κατάρτισης και επανειδίκευσης στο πλαίσιο, μεταξύ άλλων, και ενός συμβουλίου τομεακών δεξιοτήτων της ΕΕ.

8.4

Παρά τις σχετικές δράσεις υποστήριξης της τεχνολογικής καινοτομίας, η παραγωγικότητα του εν λόγω τομέα παραμένει σχετικά χαμηλή και οι ΜΜΕ δυσκολεύονται να επενδύσουν στις νέες τεχνολογίες, στην καινοτομία και στην επαγγελματική κατάρτιση των εργαζομένων τους.

8.5

Ωστόσο, το σχέδιο δράσης δεν μπορεί να παραβλέψει το γεγονός ότι, εντός της εσωτερικής αγοράς, ο εν λόγω τομέας αντιμετωπίζει προβλήματα λόγω «κοινωνικού ντάμπινγκ» και αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ των εμπορικών επιχειρήσεων, ανεξαρτήτως του μεγέθους τους, επειδή τα συστήματα εργασιακών σχέσεων και συλλογικών διαπραγματεύσεων διαφέρουν από χώρα σε χώρα, πράγμα το οποίο ευνοεί τη διαμόρφωση διαφορετικών αναπτυξιακών προτύπων και διαφοροποιημένων επενδυτικών πολιτικών.

8.6

Η πραγματοποιούμενη ανάλυση κρίνεται περιοριστική διότι αναφέρεται αποκλειστικά και μόνο στην αντιστοίχιση των απαιτούμενων επαγγελματικών ικανοτήτων και των διαθέσιμων δεξιοτήτων των εργαζομένων, χωρίς παράλληλη συνεκτίμηση των προβλημάτων στα οποία προσκρούει επί του παρόντος η ουσιαστική υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης και ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς στον εν λόγω τομέα όσον αφορά ειδικότερα τις εργασιακές συνθήκες, την οργάνωση της εργασίας, τις χαμηλές αμοιβές, την ευελιξία, την επισφαλή απασχόληση και την εκτεταμένη παρουσία ψευδοαυτοαπασχολούμενων.

8.7

Στην ανακοίνωση προτείνεται η πραγματοποίηση επενδύσεων στον τομέα της κατάρτισης, υπ’ ευθύνη των κυβερνήσεων, των μεμονωμένων ατόμων και του εκπαιδευτικού συστήματος, και ανατίθεται στις επιχειρήσεις σημαντικός ρόλος κατά την ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών, κατάρτισης και πρακτικής άσκησης. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η συμμετοχή των επιχειρήσεων δεν θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στον προσδιορισμό των εκπαιδευτικών αναγκών αλλά να προβλέπει συγχρόνως την προενεργό συμμετοχή τους μέσω στοχευμένων επενδύσεων για την απόκτηση των απαιτούμενων δεξιοτήτων (10).

8.8

Οι εν λόγω –αλληλένδετες μεταξύ τους– δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις θα βοηθήσουν όχι μόνο τους νέους για την είσοδό τους στην αγορά εργασίας, αλλά και τις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες επανένταξης (όπως είναι οι μακροχρόνια άνεργοι, οι ηλικιωμένοι εργαζόμενοι, οι μετανάστες και τα άτομα με ειδικές ανάγκες). Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να επιδειχθεί στην απασχόληση των γυναικών που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στον κίνδυνο απομάκρυνσής τους από την εργασία λόγω διαδικασιών αναδιοργάνωσης και δυσκολεύονται σημαντικά να επιτύχουν την εξισορρόπηση της προσωπικής και της επαγγελματικής τους ζωής.

8.9

Η αντιστοίχιση των δεξιοτήτων και η ενίσχυση τόσο των συμπράξεων μεταξύ σχολείων και επιχειρήσεων όσο και της κατάρτισης που εστιάζεται στη μαθητεία δεν πρόκειται να αποφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα ως προς την κινητικότητα των εργαζομένων και τη μεγιστοποίηση της παραγωγικότητας στον εν λόγω τομέα εάν δεν συνοδευθεί συγχρόνως από την πανευρωπαϊκή αναγνώριση των τίτλων σπουδών, των περιόδων πρακτικής άσκησης και μαθητείας, καθώς και των αποκτηθεισών δεξιοτήτων.

8.10

Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται σε εθνικό επίπεδο, η αδήλωτη εργασία εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα που ωθεί τις επιχειρήσεις σε αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ τους όσον αφορά το κόστος εργασίας. Οι εργαζόμενοι που εμπίπτουν στην άτυπη οικονομία αποκλείονται όχι μόνο από την κάλυψη της παροχής υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικής ασφάλισης, αλλά και από τη δυνατότητα πρόσβασης σε προγράμματα κατάρτισης και πρακτικής άσκησης με προφανείς αρνητικές επιπτώσεις από πλευράς ευκαιριών για την απόκτηση δεξιοτήτων και επαγγελματικών ικανοτήτων.

8.11

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής για την έναρξη διαλόγου με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη προκειμένου να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος της άτυπης οικονομίας στις συνθήκες εργασίας και να προβλεφθούν αποτελεσματικά μέτρα εστιασμένα στην καταπολέμησή της στο επίπεδο της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η πρωτοβουλία αυτή μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο αποτελεσματική εάν τα κράτη μέλη επιδείξουν ισχυρή πολιτική βούληση προς το σκοπό αυτό και η Επιτροπή αναλάβει το συντονισμό της μέσω μιας ενισχυμένης εταιρικής σχέσης.

8.12

Η ΕΟΚΕ θεωρεί κεφαλαιώδους σημασίας να αποτελούν τα μέτρα σχετικά με τον τρόπο καταπολέμησης της αδήλωτης εργασίας αντικείμενο συνεχούς διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων του εν λόγω τομέα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου (11).