ΚΟΙΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ειδική Διοικητική Περιοχή του Χονγκ Κονγκ: ετήσια έκθεση 2011

Εισαγωγή

Μετά τη μεταβίβαση της κυριαρχίας του Χονγκ Κονγκ στην Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας προ δεκαπενταετίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς την εξέλιξη της πολιτικής και οικονομικής κατάστασης στην Ειδική Διοικητική Περιοχή του Χονγκ Κονγκ (ΕΔΠ). Για την εκπλήρωση της δέσμευσης που ανελήφθη το 1997 έναντι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δημοσιεύεται ετησίως έκθεση σχετικά με την εξέλιξη της κατάστασης στο Χονγκ Κονγκ. Η παρούσα, δέκατη τέταρτη, έκθεση αφορά τις εξελίξεις που σημειώθηκαν το 2011.

Το 2011 η αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα», όπως αναφέρεται στη σινο-βρετανική διακήρυξη και στον βασικό νόμο του Χονγκ Κονγκ, συνέχισε να εφαρμόζεται απρόσκοπτα: τα δικαιώματα και οι θεμελιώδεις ελευθερίες των πολιτών του Χονγκ Κονγκ συνεχίζουν να γίνονται σεβαστά, το κράτος δικαίου προστατεύεται, το οικονομικό σύστημα της αγοράς και το επιχειρηματικό περιβάλλον διατηρούνται.

Οι διμερείς σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και του Χονγκ Κονγκ συνέχισαν να αναπτύσσονται, γεγονός που οδήγησε στην επίσκεψη του Ανώτατου Διοικητή της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τον Σεπτέμβριο, κατά την οποία συναντήθηκε με τον Πρόεδρο Van Rompuy.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδίδει μεγάλη σημασία στη σταθερότητα, στην οικονομική ευημερία και στην ανάπτυξη της δημοκρατίας στο Χονγκ Κονγκ. Εξακολουθεί να υποστηρίζει σθεναρά την ταχεία και ουσιαστική πρόοδο προς τον στόχο της καθολικής ψηφοφορίας, σύμφωνα με τον βασικό νόμο της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ και με τις επιθυμίες των κατοίκων του.

Πολιτικές εξελίξεις

Το 2011 εδραιώθηκε περαιτέρω το συνταγματικό σύστημα του Χονγκ Κονγκ. Τον Ιούνιο του 2010 εγκρίθηκαν συμπληρωματικές διατάξεις για τη δέσμη των εκλογικών μεταρρυθμίσεων, διεξήχθη ζωηρή δημόσια συζήτηση και εκτεταμένη ανάλυση από τα μέσα ενημέρωσης και δημιουργήθηκε νέα πολιτική ώθηση ενόψει των εκλογών των περιφερειακών συμβουλίων και της σύστασης διευρυμένης εφορευτικής επιτροπής που θα επιλέξει τον επόμενο διοικητή τον Μάρτιο του 2012.

Στις 22 Ιουλίου 2011, ο υπουργός συνταγματικών και ηπειρωτικών υποθέσεων δημοσίευσε έγγραφο διαβούλευσης σχετικά με τις ρυθμίσεις για τη συμπλήρωση των κενών θέσεων του νομοθετικού συμβουλίου. Από το τέλος της περιόδου διαβούλευσης, στις 24 Σεπτεμβρίου 2011, οι περισσότεροι ερωτηθέντες ήταν της γνώμης ότι το σύστημα αναπληρωματικής εκλογής πρέπει να διατηρηθεί, απορρίπτοντας την αρχική πρόταση της κυβέρνησης σύμφωνα με την οποία η κενή θέση θα καλυπτόταν με τον διορισμό του επόμενου υποψηφίου στον κατάλογο. Η διαδικασία έγκρισης θα ολοκληρωθεί εντός του νομοθετικού έτους 2011/2012.

Στο τελευταίο διάγγελμά του, στις 12 Οκτωβρίου 2011, για τη γενική πολιτική της κυβέρνησης, με τίτλο «από επιτυχία σε επιτυχία», ο Ανώτατος Διοικητής Donald Tsang, μετατόπισε την προσοχή στα κοινωνικά προβλήματα του Χονγκ Κονγκ. Αναφερόμενος στις απρόσιτες τιμές των κατοικιών, στην ταχεία γήρανση του πληθυσμού και στις αυξανόμενες αποκλίσεις όσον αφορά τον πλούτο, υποσχέθηκε ότι θα λάβει μέτρα για να βελτιώσει τη γενική ποιότητα ζωής.

Οι εκλογές του περιφερειακού συμβουλίου διεξήχθησαν στις 6 Νοεμβρίου 2011. Η εισροή στις κάλπες έφτασε το 41,4%, με 1,2 εκατ. ψηφοφόρους. Η δημοκρατική Συμμαχία για τη βελτίωση και την πρόοδο του Χονγκ Κονγκ (DAB) και η ομοσπονδία συνδικαλιστικών οργανώσεων κέρδισαν 165 από τις 412 έδρες. Η πανδημοκρατική παράταξη κέρδισε μόνο 47 έδρες. Οι περιφερειακές εκλογές δημιούργησαν τις βάσεις για σειρά εκλογών που θα διεξαχθούν το 2012, συμπεριλαμβανομένων των προσεχών εκλογών του νομοθετικού συμβουλίου, τον Σεπτέμβριο του 2012, με πέντε νέες έδρες των λειτουργικών εκλογικών περιφερειών που θα προκύψουν από τα εν λόγω εκλεγμένα περιφερειακά συμβούλια. Οι καταγγελίες για παράνομη εγγραφή ψηφοφόρων αποτέλεσαν αντικείμενο ερευνών.

Στις 10 Δεκεμβρίου 2011, συνεστήθη - με τον διορισμό μελών προερχόμενων από τον επιχειρηματικό κόσμο και την κοινωνία των πολιτών, καθώς και πολιτικών στο επίπεδο των περιφερειών και του νομοθετικού συμβουλίου - η νέα διευρυμένη εφορευτική επιτροπή αποτελούμενη από 1 200 θέσεις που, τον Μάρτιο του 2012, θα εκλέξει τον επόμενο Ανώτατο Διοικητή. Στα τέλη του 2011, δύο υποψήφιοι ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να θέσουν υποψηφιότητα στη θέση του αρχηγού της εκτελεστικής εξουσίας: πρόκειται για τον Ηenry Tang, πρώην Γενικό Γραμματέα, που έθεσε υποψηφιότητα στις 26 Νοεμβρίου, και τον Chun-Ying Leung, πρώην πρόεδρο του εκτελεστικού συμβουλίου που έθεσε τη δική του υποψηφιότητα στις 27 Νοεμβρίου.

Οι σχέσεις μεταξύ του Χονγκ Κονγκ και της Ταιβάν σημείωσαν ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός χάρη στην επισημοποίηση των διμερών σχέσεών τους και στην παρουσία επίσημων γραφείων στην Ταϊπέι και το Χονγκ Κονγκ. Τον Ιούλιο του 2011, η Ταϊβάν άνοιξε στο Χονγκ Κονγκ γραφείο επίσημης εκπροσώπησης για τις οικονομικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, το Taipei Economic and Cultural Office. Το Γραφείο του Χονγκ Κονγκ στην Ταϊπέι ονομάζεται Hong Kong Economic, Trade and Cultural Office. Το Χονγκ Κονγκ και η Ταϊβάν έχουν επίσης δρομολογήσει ένα συνεχώς διευρυνόμενο διμερές θεματολόγιο που περιλαμβάνει τη συνεργασία στους τομείς του εμπορίου και των επενδύσεων, της αεροπορίας, των τελωνείων και του πολιτισμού.

Η διατήρηση του κράτους δικαίου, καθώς και η ανεξαρτησία του δικαστικού συστήματος εξακολουθούν να διαδραματίζουν κεφαλαιώδη ρόλο στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης ευημερίας του Χονγκ Κονγκ. Στην πρώτη ομιλία του στην τελετή έναρξης του νομικού έτους, στις 10 Ιανουαρίου 2011, ο πρόεδρος του ανώτατου δικαστηρίου Geoffrey Ma Tao-li υπογράμμισε τρία βασικά χαρακτηριστικά του κράτους δικαίου στο Χονγκ Κονγκ: την ύπαρξη νόμων που κατοχυρώνουν τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια των ατόμων, ένα ανεξάρτητο δικαστικό σύστημα που προστατεύει τους εν λόγω νόμους, και ορθή απονομή της δικαιοσύνης. Το δικαστικό σύστημα του Χονγκ Κονγκ εξακολουθεί να προστατεύει τα δικαιώματα και τις ελευθερίες στο Χονγκ Κονγκ και εξασφαλίζει την ισότιμη μεταχείριση όλων των πολιτών έναντι του νόμου.

Κατά το τρέχον έτος, εκδόθηκαν διάφορες σημαντικές αποφάσεις. Στις 8 Σεπτεμβρίου του 2011, το Ανώτατο Δικαστήριο, σύμφωνα με την ερμηνεία που διατύπωσε η μόνιμη επιτροπή του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου κατά την έννοια του άρθρου 158 του βασικού νόμου, έκρινε ότι η αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα» δεν επεκτείνεται στην κρατική ασυλία στην υπόθεση FG Hemisphere/Congo, και επιβεβαίωσε ότι οι εμπορικές δραστηριότητες ενός ξένου κράτους εξαιρούνται από την εκδίκαση των διαφορών στο Χονγκ Κονγκ. Ο Δικηγορικός Σύλλογος του Χονγκ Κονγκ δήλωσε ότι η απόφαση δεν μπορούσε να θίξει τη δικαστική αυτονομία των δικαστηρίων. Η επίμαχη υπόθεση αφορούσε χρέος δεκαετιών ύψους 100 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ που όφειλε η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό στο FG Hemisphere, ένα αμερικανικό ταμείο. Το Πρωτοδικείο απεφάνθη επίσης, στις 30 Σεπτεμβρίου 2011, ότι οι ξένοι οικιακοί βοηθοί πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση για μόνιμη κατοικία στην πόλη. Η κυβέρνηση άσκησε προσφυγή κατά της απόφασης, και η υπόθεση αυτή προκάλεσε ευρεία συζήτηση σχετικά με την ίση μεταχείριση των ξένων οικιακών βοηθών. Το Εφετείο ακύρωσε την απόφαση του Πρωτοδικείου για την κατασκευή της γέφυρας Hong Kong-Zhuhai-Macao, δίνοντας το πράσινο φως για την κατασκευή του εν λόγω έργου υποδομής. Το Πρωτοδικείο είχε αναστείλει τα έργα κατασκευής, θεωρώντας ότι η υπηρεσία περιβαλλοντικής προστασίας δεν είχε εκτιμήσει τις επιπτώσεις του έργου στο περιβάλλον.

Κατά το 2011, οι κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ συνέχισαν να ασκούν το δικαίωμα ελευθερίας έκφρασης και το δικαίωμα του συνέρχεσθαι: η ετήσια πορεία της 1ης Ιουλίου ήταν η μαζικότερη από τον Μάρτιο του 2004.

Οικονομικές και εμπορικές εξελίξεις

Η οικονομία του Χονγκ Κονγκ είχε θετικά αποτελέσματα το 2011. Σημείωσε σταθερή μεγέθυνση το πρώτο εξάμηνο του έτους, χάρη στην έντονη αύξηση της εξαγωγής υπηρεσιών και εμπορευμάτων, καθώς και στη μεγάλη εγχώρια ζήτηση. Ωστόσο, η δυναμική της μεγέθυνσης αυτής επιβραδύνθηκε κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2011, εξαιτίας της επιδείνωσης του εξωτερικού περιβάλλοντος. Η αύξηση του ΑΕΠ επιβραδύνθηκε συνολικά το 2011, πέφτοντας σε 5% σε πραγματικούς όρους, έπειτα από αύξηση 7% το 2010. Η αγορά εργασίας παρουσίαζε κατάσταση πλήρους απασχόλησης, με ετήσιο ποσοστό ανεργίας 3,4%. Ο πληθωρισμός αυξήθηκε αισθητά σε 5,3% [1].

Η καταπολέμηση του πληθωρισμού και ο περιορισμός του κινδύνου να εμφανιστεί τεχνητή διόγκωση της αγοράς ακινήτων θεωρήθηκαν τα κυριότερα προβλήματα για την οικονομία του Χονγκ Κονγκ στις αρχές του 2011. Η κυβέρνηση της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ έλαβε επομένως σειρά μέτρων στον προϋπολογισμό 2011-2012 για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις του πληθωρισμού και να ηρεμήσει την αγορά ακινήτων. Μεταξύ των μέτρων αυτών περιλαμβάνεται η εφάπαξ χρηματική ενίσχυση ύψους 6 000 δολαρίων HK σε όλους τους μόνιμους κατοίκους ηλικίας άνω των 18 ετών, την οποία πρότεινε ο υπουργός Οικονομικών, ο οποίος απέσυρε την αρχική του πρόταση να καταβάλει το ίδιο ποσό σε κάθε λογαριασμό του υποχρεωτικού ταμείου προνοίας. Οι άμεσες χρηματικές ενισχύσεις ήταν πρωτοφανείς στην ιστορία της δημοσιονομικής πολιτικής του Χονγκ Κονγκ. Η κυβέρνηση της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ παρουσίασε εύρωστη δημοσιονομική θέση και μπόρεσε να βασιστεί σε σημαντικά αποθεματικά, τα οποία ανήλθαν σε 595 δισεκατ. δολάρια ΗΚ στα τέλη του Μαρτίου 2011, ποσό που ισοδυναμεί με το 34% του ΑΕΠ[2].

Στην αρχή του δεύτερου εξαμήνου του 2011, η κρίση του δημόσιου χρέους της ζώνης του ευρώ προκάλεσε ανησυχίες στο Χονγκ Κονγκ, παρά την περιορισμένη έκθεση των τραπεζών του. Η αγορά ακινήτων σταθεροποιήθηκε ελαφρά, λόγω του πιο συντηρητικού κλίματος της αγοράς. Το χρηματιστήριο υπέστη απότομη διόρθωση μετά το κλείσιμο του δείκτη Hang Seng σε επίπεδο 20% χαμηλότερα σε σχέση με το 2010[3]. Το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου που αντλήθηκε στο χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ υπέστη επίσης κατακόρυφη μείωση το 2011[4]. Ωστόσο, το Χονγκ Κονγκ εξακολούθησε να κατατάσσεται για τρίτο συνεχές έτος στην πρώτη θέση παγκοσμίως ως προς τα κεφάλαια που αντλούνται μέσω αρχικών δημόσιων προσφορών (IPO).

Οι τρεις κύριες νομοθετικές προτάσεις στον οικονομικό τομέα που υποβλήθηκαν το 2010, δηλαδή ο νόμος για τις κατώτατες αποδοχές, το νομοσχέδιο για τον ανταγωνισμό και ο νόμος και οι διατάξεις για την ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών, προχώρησαν με διαφορετικό ρυθμό το 2011. Ο νόμος για τις κατώτατες αποδοχές, που καθορίζει ελάχιστο επίπεδο αποδοχών 28 δολαρίων ΗΚ την ώρα, τέθηκε σε ισχύ από την 1η Μαΐου 2011. Κατά το τελευταίο έτος, η αγορά εργασίας παρέμεινε σε καλή κατάσταση και επέτυχε επίπεδο πλήρους απασχόλησης. Το προ πολλού αναμενόμενο νομοσχέδιο περί ανταγωνισμού συνέχισε να αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων στο νομοθετικό συμβούλιο και προσέκρουσε στην έντονη αντίθεση του επιχειρηματικού τομέα. Τον Οκτώβριο του 2011 η κυβέρνηση επέφερε τροποποιήσεις στην αρχική πρόταση προσπαθώντας να αντιμετωπίσει ορισμένες ανησυχίες της επιχειρηματικής κοινότητας. Μετά τη θέσπιση της νομοθεσίας, τον Μάρτιο του 2010, που προβλέπει την ευθυγράμμιση των ρυθμίσεων φορολογικών πληροφοριών με τα διεθνή πρότυπα, το Χονγκ Κονγκ υπέγραψε 17 νέες φορολογικές συμφωνίες με τρίτες χώρες σε λιγότερο από δύο έτη (εκ των οποίων 11 με τα κράτη μέλη της ΕΕ).

Για πρώτη φορά, ο ρόλος της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ αποτέλεσε το αντικείμενο ενός ειδικού κεφαλαίου του 12ου πενταετούς προγράμματος της Κίνας (2011-2015). Στο εθνικό αυτό στρατηγικό πρόγραμμα εθνικής ανάπτυξης, η Κίνα δεσμεύεται να διατηρήσει το καθεστώς του Χονγκ Κονγκ ως διεθνούς χρηματοπιστωτικού, εμπορικού και ναυτιλιακού κέντρου, καθώς και να υποστηρίξει το Χονγκ Κονγκ ως διεθνές υπεράκτιο κέντρο για το ρενμίνμπι-γιουάν (RMB) και διεθνές κέντρο διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. Κατά την επίσκεψή του στο Χονγκ Κονγκ τον Αύγουστο του 2011, ο κινέζος Αντιπρόεδρος Li Keqiang παρουσίασε δέσμη μέτρων που αποβλέπουν στην προώθηση του κλάδου χρηματοοικονομικών υπηρεσιών του Χονγκ Κονγκ. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν τη δυνατότητα επαναπατρισμού RMB με άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ), την έναρξη καθεστώτος εξωτερικών θεσμικών επενδυτών, εκφραζόμενου σε RMB (RQFII), και την αύξηση της έκδοσης ομολόγων σε RMB (κρατικών και εταιρικών) στο Χονγκ Κονγκ. Τα νέα μέτρα θα επιτρέψουν να εντατικοποιηθούν σταδιακά οι χρηματικές ροές σε RMB μεταξύ Χονγκ Κονγκ και Κίνας, και να ενισχυθεί η θέση του Χονγκ Κονγκ ως υπεράκτιου κέντρου για το RMB. Οι συναλλαγές σε RMB σημείωσαν ταχεία αύξηση στο Χονγκ Κονγκ κατά το τελευταίο έτος. Το Χονγκ Κονγκ φιλοξένησε τα μεγαλύτερα ποσά ρευστών σε RMB εκτός Κίνας και χειρίστηκε το 84%[5] των διασυνοριακών εμπορικών διακανονισμών της Κίνας σε RMB. Στο τέλος του 2011, οι καταθέσεις σε RMB στο Χονγκ Κονγκ ανήλθαν συνολικά σε 588,5 δισεκατ. RMB, δηλαδή αύξηση κατά 86,9% σε σχέση με το 2010· η συνολική έκδοση ομολόγων σε RMB υπερέβη τα 100 δισεκατ. RMB[6]. Χάρη στη διάθεση χρηματοοικονομικής εμπειρογνωσίας και εδραιωμένων υποδομών στον χρηματοοικονομικό τομέα και, κυρίως, χάρη στη μοναδική σχέση με την Κίνα, το Χονγκ Κονγκ αναμένεται να συνεχίσει να διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο στη διεθνοποίηση του RMB κατά τα επόμενα έτη.

Η οικονομική ολοκλήρωση με την επαρχία Guangdong συνέχισε να ενισχύεται χάρη στην εφαρμογή της συμφωνίας-πλαισίου για τη συνεργασία Χονγκ Κονγκ/Guangdong που υπεγράφη το 2010. Στο 12ο πενταετές σχέδιο, η Κίνα αναλαμβάνει επιπλέον να υποστηρίξει την Guangdong για τη διαμόρφωση πρότυπου και ηγετικού ρόλου στο άνοιγμα του τομέα των υπηρεσιών στο Χονγκ Κονγκ, και συνιστά την ταχεία εφαρμογή των σημαντικότερων σχεδίων συνεργασίας μεταξύ Guangdong, Χονγκ Κονγκ και Μακάο. Το Χονγκ Κονγκ και η επαρχία Guangdong δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν τη συνεργασία για να αναπτύξουν ευρεία σειρά τομέων, όπως διασυνοριακές υποδομές, σύγχρονες βιομηχανίες υπηρεσιών, καινοτομία και τεχνολογία για τις μεταποιητικές βιομηχανίες, το περιβάλλον και την εκπαίδευση.

Τον Δεκέμβριο του 2011 το Χονγκ Κονγκ και η Κίνα υπέγραψαν το όγδοο συμπλήρωμα της ρύθμισης στενότερης οικονομικής εταιρικής σχέσης (CEPA). Το συμπλήρωμα VIII προβλέπει συνολικά 32 μέτρα στον τομέα της ελευθέρωσης των υπηρεσιών και της διευκόλυνσης του εμπορίου και των επενδύσεων, εκ των οποίων 15 μέτρα αφορούν υπεράκτιες δραστηριότητες σε RMB. Επίσης, καθιερώνει ελαστικότερα κριτήρια καταγωγής για τις εμπορευματικές συναλλαγές, καθώς και τον ορισμό των «παρόχων υπηρεσιών του Χονγκ Κονγκ», προσφέροντας στους τελευταίους μεγαλύτερες επιχειρηματικές ευκαιρίες στην Κίνα. Αν ληφθούν υπόψη τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο συμπλήρωμα VIII της CEPA, υπάρχουν συνολικά 301 μέτρα ελευθέρωσης σε 47 τομείς υπηρεσιών. Ο κινέζος Αντιπρόεδρος Li Keqiang δήλωσε ότι η Κίνα σκοπεύει να ελευθερώσει πλήρως τους τομείς υπηρεσιών του Χονγκ Κονγκ έως το τέλος του 2015.

Πέραν της συμφωνίας CEPA, το Χονγκ Κονγκ ενίσχυσε τις προσπάθειές του για τη σύναψη διμερών και περιφερειακών συμφωνιών. Τον Ιούνιο του 2011, το Χονγκ Κονγκ και η Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) υπέγραψαν συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών. Πρόκειται για την τρίτη ΣΕΣ που συνάπτει το Χονγκ Κονγκ, μετά τις συμφωνίες με την Κίνα και τη Νέα Ζηλανδία. Άρχισαν επίσης διαπραγματεύσεις για τη σύναψη ΣΕΣ με τη Χιλή. Με την υποστήριξη της Κίνας, το Χονγκ Κονγκ γνωστοποίησε στην ASEAN την επιθυμία του να προσχωρήσει στη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών Κίνας-ASEAN. Γενικότερα, το Χονγκ Κονγκ έχει δηλώσει ότι θα εξακολουθήσει να αποτελεί ενεργό μέλος του ΠΟΕ και της APEC, με σκοπό τη συνέχιση της ελευθέρωσης του εμπορίου και των επενδύσεων.

Σχέσεις και Συνεργασία μεταξύ τησ Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Χονγκ Κονγκ

Το 2011 οι διμερείς σχέσεις και η συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Χονγκ Κονγκ συνέχισαν να διευρύνονται. Το Χονγκ Κονγκ εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα της περιοχής και να ασκεί ρόλο διαμεσολάβησης για τις εμπορικές και επενδυτικές ροές μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ηπειρωτικής Κίνας.

Το 2011 η ΕΕ διατήρησε τη θέση της ως δεύτερου μεγαλύτερου εμπορικού εταίρου του Χονγκ Κονγκ μετά την ηπειρωτική Κίνα. Το Χονγκ Κονγκ ήταν ο 16ος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ. Οι διμερείς εμπορικές συναλλαγές μεταξύ ΕΕ και Χονγκ Κονγκ αυξήθηκαν σταθερά κατά 8,8% για να ανέλθουν σε 30 δισεκ. ευρώ κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2011.

Η ΕΕ ήταν ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στο Χονγκ Κονγκ, μετά την ηπειρωτική Κίνα και τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους, συμβάλλοντας σε 9,9% του συνόλου του αποθέματος ΑΞΕ το 2010. Οι επενδύσεις του Χονγκ Κονγκ στην Ευρώπη συνέχισαν να αναπτύσσονται με σταθερούς ρυθμούς, δημιουργώντας μία από τις κυριότερες πηγές άμεσων επενδύσεων από την Ασία. Παρά την παγκόσμια οικονομική κρίση, το Χονγκ Κονγκ εξακολουθεί να αποτελεί έδρα μίας από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές επιχειρηματικές κοινότητες στην Ασία και συνεχίζει να προσελκύει μεγάλο αριθμό ευρωπαίων πολιτών για μόνιμη κατοικία και εργασία στην επικράτειά του (περίπου 31 930 στο τέλος του 2011)[7]. Η ΕΕ αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή ξένων επιχειρήσεων στο Χονγκ Κονγκ, με 454 τοπικές έδρες εταιρειών, 695 περιφερειακά γραφεία και 670 τοπικά γραφεία εταιρειών τον Ιούνιο του 2011[8], αριθμοί που υπερβαίνουν τους αντίστοιχους των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας. Η επιχειρηματική παρουσία της ΕΕ καλύπτει μεγάλη ποικιλία τομέων, κυρίως χρηματοπιστωτικών και επιχειρηματικών υπηρεσιών, εμπορίου, υλικοτεχνικής υποστήριξης, κατασκευών και λιανικού εμπορίου. Οι εταιρείες της ΕΕ συνιστούν επίσης βασικούς παράγοντες στον τραπεζικό και ασφαλιστικό τομέα, καθώς και στον τομέα των κινητών αξιών του Χονγκ Κονγκ.

Το Χονγκ Κονγκ αποτελεί επίσης βασικό κέντρο για τις ροές άμεσων ξένων επενδύσεων της ΕΕ στην ηπειρωτική Κίνα, και αντιστρόφως. Τούτο οφείλεται κυρίως στη γειτνίαση του Χονγκ Κονγκ με την ηπειρωτική Κίνα και στους εμπορικούς δεσμούς με την τελευταία, στο απλό φορολογικό σύστημα του Χονγκ Κονγκ, στην ύπαρξη παρόχων υπηρεσιών υψηλής ποιότητας σε τομείς όπως ο χρηματοοικονομικός, η λογιστική και το δίκαιο, καθώς και στη φυσική παρουσία στο Χονγκ Κονγκ αυξανόμενου αριθμού επιχειρήσεων της ΕΕ και της ηπειρωτικής Κίνας. Επιπλέον, το Χονγκ Κονγκ αποτελεί το ιδανικό φόρουμ για την άντληση κεφαλαίων με σκοπό την πραγματοποίηση επενδύσεων ή την επέκταση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, στο πλαίσιο είτε αρχικής δημόσιας προσφοράς (IPO) είτε δευτερεύουσας εισαγωγής στο χρηματιστήριο ή έκδοσης ομολόγων (συμπεριλαμβανομένων των ομολόγων που εκφράζονται σε RMB).

Η 5η συνεδρίαση διαρθρωμένου διαλόγου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της κυβέρνησης της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ πραγματοποιήθηκε στο Χονγκ Κονγκ στις 8 Δεκεμβρίου 2011. Κατά τη συνεδρίαση αυτή εξετάστηκαν διάφορα θέματα, μεταξύ των οποίων οι οικονομικές σχέσεις, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται οι εμπορικές συναλλαγές και οι επενδύσεις, η αεροπορία, το περιβάλλον, η έρευνα, η τεχνολογία, η συνεργασία στον τομέα του ανταγωνισμού, η κινεζική παραδοσιακή ιατρική, η ανταλλαγή ποσοστώσεων εκπομπών και η κλιματική αλλαγή, καθώς και τα τελωνειακά θέματα. Οι δύο πλευρές παρατήρησαν ότι οι εμπορικές και οικονομικές σχέσεις τους αναπτύχθηκαν και ενισχύθηκαν ακόμη περισσότερο και ότι οι διμερείς εμπορικές συναλλαγές είχαν σημειώσει σταθερή επιστροφή στα επίπεδα προ της χρηματοπιστωτικής κρίσης 2008-09. Συνεχίστηκε η εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων σχετικά με την κανονιστική μεταρρύθμιση του τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, καθώς και η διενέργεια δοκιμών και η πιστοποίηση σε τεχνικό επίπεδο. Ο διαρθρωμένος διάλογος αποτελεί καθιερωμένη βάση που θα επιτρέψει στην ΕΕ και το Χονγκ Κονγκ να προωθήσουν τις σχέσεις τους. Επιπλέον, η ΕΕ παραμένει αποφασισμένη να συνεχίσει διερευνητικές συνομιλίες σχετικά με την πιθανή συνεργασία στον τομέα της φορολογίας των αποταμιεύσεων.

Παρά τη συμφωνία του 2010 μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Χονγκ Κονγκ με σκοπό την αποκατάσταση της νομικής ασφάλειας για τις διμερείς συμφωνίες αεροπορικών υπηρεσιών μεταξύ της ΕΕ και του Χονγκ Κονγκ, η πρόοδος που σημειώθηκε στις διμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ του Χονγκ Κονγκ και των ενδιαφερόμενων κρατών μελών της ΕΕ ήταν περιορισμένη. Προκειμένου να τερματιστεί η ανασφάλεια δικαίου, είναι ιδιαίτερα επιθυμητό να ολοκληρώσει το Χονγκ Κονγκ την τροποποίηση των αεροπορικών υπηρεσιών του με όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη της ΕΕ, είτε στο πλαίσιο διμερών διαπραγματεύσεων είτε με τη σύναψη «οριζόντιας συμφωνίας» με την ΕΕ. Το 2011 σημειώθηκε αύξηση του αριθμού των επισκέψεων υψηλού επιπέδου μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ειδικής Διοικητικής Περιοχής (ΕΔΠ) του Χονγκ Κονγκ που κορυφώθηκαν με τη συνάντηση υψηλού επιπέδου μεταξύ του προέδρου του Συμβουλίου της ΕΕ, Van Rompuy, και του Ανώτατου Διοικητή του Χονγκ Κονγκ, Donald Tsang, τον Σεπτέμβριο, καθώς και με τη συνάντηση του Επιτρόπου για το εξωτερικό εμπόριο, Karel de Gucht. Οι ανταλλαγές σε υπουργικό επίπεδο διευρύνθηκαν επίσης, με την επίσκεψη στο Χονγκ Κονγκ, τον Μάιο, της Επιτρόπου Hedegaard (δράση για το κλίμα), η οποία εκφώνησε την εναρκτήρια ομιλία κατά την παγκόσμια διάσκεψη των καταναλωτών, και με την επίσκεψη στις Βρυξέλλες, τον Οκτώβριο, του Υπουργού Δικαιοσύνης του Χονγκ Κονγκ, Wong Yan Lung, ο οποίος συναντήθηκε με την Αντιπρόεδρο και Επίτροπο Reding (δικαιοσύνη, θεμελιώδη δικαιώματα και ιθαγένεια). Τακτικές επισκέψεις ανωτέρων υπαλλήλων επέτρεψαν να διατηρηθούν σημαντικές ανταλλαγές στους τομείς κοινού ενδιαφέροντος, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται ρυθμίσεις χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και δραστηριότητες καταπολέμησης της διαφθοράς. Αντιπρόσωποι των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μετέβησαν επίσης στο Χονγκ Κονγκ και συνέβαλαν στην ενίσχυση της συνεργασίας των μερών.

Οι δραστηριότητες που διοργανώθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος της ΕΕ για την ενημέρωση των επιχειρήσεων σχετικά με το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο (EUBIP), προγράμματος που συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τελεί υπό τη διαχείριση του ευρωπαϊκού εμπορικού επιμελητηρίου στο Χονγκ Κονγκ, πολλαπλασιάστηκαν και διαφοροποιήθηκαν. Κατά το 2011, δόθηκε προτεραιότητα στην κρίση του δημόσιου χρέους στην Ευρώπη, στις ρυθμίσεις των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, στη συμφωνία CEPA, στο περιβάλλον και στην κλιματική αλλαγή, καθώς και στις εμπορικές σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της ευρύτερης περιοχής της Κίνας. Τα επιχειρηματικά συμβούλια του προγράμματος EUBIP σε τομείς στους οποίους οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και η βιομηχανία κατέχουν ηγετική θέση, όπως στους τομείς της τεχνολογίας των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, εξακολούθησαν να παρέχουν σημαντική προσφορά από την πλευρά της βιομηχανίας στον διακυβερνητικό μας διάλογο. Το πρόγραμμα ΕUBIP εξακολουθεί να αποτελεί ένα επιτυχημένο μέσο για την καλύτερη κατανόηση μεταξύ των επιχειρηματικών κύκλων της ΕΕ και του Χονγκ Κονγκ.

Για να συσφίξει περαιτέρω τους δεσμούς με το Χονγκ Κονγκ, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της που εκπροσωπούνται επισήμως σ’ αυτό κατέβαλαν μεγαλύτερες προσπάθειες στον τομέα της δημόσιας διπλωματίας για να καταστεί πιο αισθητή η παρουσία της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ και να βελτιωθούν οι γνώσεις και οι πληροφορίες σχετικά με τις πολιτικές της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών και ρυθμιστικών πολιτικών, της ενέργειας και της κλιματικής αλλαγής, της ρύθμισης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, των τελωνειακών θεμάτων, των πολιτικών για την ισότητα των φύλων, του διαπολιτισμικού διαλόγου και του ρόλου της ΕΕ στον κόσμο. Επίσης συνεργάστηκαν στενά για να ενισχύσουν τις διαπροσωπικές επαφές και να προωθήσουν τις ανταλλαγές των πανεπιστημίων με από κοινού δραστηριότητες, όπως η Εκπαιδευτική Έκθεση και το φεστιβάλ κινηματογράφου της ΕΕ. Στα τέλη του 2011, η ΕΕ δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής προτάσεων για ένα ακαδημαϊκό πρόγραμμα της ΕΕ στο Χονγκ Κονγκ το οποίο θα διεξαχθεί κατά την περίοδο 2010-2015. Ο κύριος στόχος του προγράμματος αυτού είναι να αναπτυχθούν δραστηριότητες ευαισθητοποίησης, ώστε να αυξηθεί η προβολή της ΕΕ και να ενισχυθεί η πανεπιστημιακή συνεργασία με τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της ΕΕ, ενθαρρύνοντας ιδίως περισσότερα πανεπιστήμια και φοιτητές να πραγματοποιούν έρευνες και μελέτες για θέματα που αφορούν την ΕΕ.

Η ΕΕ θα εξακολουθήσει να καλλιεργεί τις σχέσεις της με την ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ, να συσφίγγει τους οικονομικούς και εμπορικούς δεσμούς, να ενισχύει τη συνεργασία με τις επιχειρήσεις και την κοινωνία των πολιτών και να προωθεί την κινητικότητα και τις ανταλλαγές με τους πολίτες του Χονγκ Κονγκ.

[1]               Όλα τα οικονομικά στοιχεία που αφορούν την οικονομία του Χονγκ Κονγκ προέρχονται από επίσημες στατιστικές που δημοσίευσε η υπηρεσία απογραφής και στατιστικών του Χονγκ Κονγκ.

[2]               Πηγή: χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και δημόσιο γραφείο του Χονγκ Κονγκ.

[3]               Σύμφωνα με το χρηματιστήριο του Χονγκ-Κονγκ (HKEx), ο δείκτης Hang Seng έκλεισε στις 18434 μονάδες στο τέλος του 2011.

[4]               Σύμφωνα με το HKEx, το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου που αντλήθηκε, μεταξύ άλλων με τη διάθεση νέων μετοχών για διαπραγμάτευση και με πράξεις μετά την εισαγωγή στο χρηματιστήριο στις αγορές Main Board και Growth Enterprise Market, μειώθηκε κατά 42,6% για να διαμορφωθεί σε 488,3 δισεκατ. δολάρια ΗΚ το 2011. Επί του συνόλου αυτού, το ποσό των κεφαλαίων που αντλήθηκαν κατά την εισαγωγή στο χρηματιστήριο μειώθηκε κατά 41,8% και διαμορφώθηκε σε 258,9 δισεκατ. δολάρια HK.

[5]               Πηγή: Νομισματική αρχή του Χονγκ Κονγκ, μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2011.

[6]               Πηγή: Νομισματική αρχή του Χονγκ Κονγκ.

[7]               Πηγή: Υπηρεσία μετανάστευσης του Χονγκ Κονγκ

[8]               Πηγή: Υπηρεσία απογραφής και στατιστικών του Χονγκ Κονγκ.