ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Αξιοποίηση των δυνατοτήτων του υπολογιστικού νέφους

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1.           Εισαγωγή

Το «υπολογιστικό νέφος» μπορεί να γίνει κατανοητό με απλό τρόπο ως αποθήκευση, επεξεργασία και χρήση δεδομένων σε απομακρυσμένους υπολογιστές που είναι προσβάσιμοι μέσω του διαδικτύου. Αυτό σημαίνει ότι οι χρήστες έχουν στη διάθεσή τους σχεδόν απεριόριστη υπολογιστική ισχύ σε πρώτη ζήτηση, ότι δεν υποχρεώνονται σε μεγάλες επενδύσεις κεφαλαίων ώστε να καλύψουν τις ανάγκες τους και ότι μπορούν να αντλήσουν τα δεδομένα τους από οπουδήποτε μέσω διαδικτυακής σύνδεσης. Το υπολογιστικό νέφος έχει τη δυνατότητα να μειώσει δραστικά τις δαπάνες τεχνολογίας πληροφοριών (ΤΠ) των χρηστών και να καταστήσει δυνατή την ανάπτυξη πολλών νέων υπηρεσιών. Χρησιμοποιώντας το υπολογιστικό νέφος, ακόμη και οι μικρότερες εταιρίες μπορούν να εισέλθουν σε συνεχώς μεγαλύτερες αγορές, ενώ οι κυβερνήσεις μπορούν να κάνουν τις υπηρεσίες τους πιο ελκυστικές και αποτελεσματικές, με παράλληλη τιθάσευση των δαπανών.

Όπως ο Παγκόσμιος Ιστός καθιστά διαθέσιμες τις πληροφορίες παντού και στους πάντες, το υπολογιστικό νέφος πράττει το ίδιο με την υπολογιστική ισχύ. Όπως ο Παγκόσμιος Ιστός, έτσι και το υπολογιστικό νέφος είναι μια τεχνολογική ανάπτυξη με κάποιο παρελθόν και η οποία θα συνεχίσει να εξελίσσεται. Σε αντίθεση με τον Ιστό, το υπολογιστικό νέφος είναι ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο, γεγονός το οποίο προσφέρει στην Ευρώπη την ευκαιρία να αναλάβει δράση ώστε να εξασφαλίσει πρωτοπόρα θέση στην περαιτέρω ανάπτυξή του και να επωφεληθεί τόσο από πλευράς ζήτησης όσο και από πλευράς προσφοράς μέσω της ευρείας χρήσης και παροχής υπηρεσιών του υπολογιστικού νέφους.

Η Επιτροπή στοχεύει κατά συνέπεια στην ενεργοποίηση και στη διευκόλυνση ταχύτερης υιοθέτησης του υπολογιστικού νέφους σε όλους τους τομείς της οικονομίας, με αποτέλεσμα τη μείωση του κόστους των ΤΠΕ, και - εφόσον συνδυαστεί με νέες ψηφιακές επιχειρηματικές πρακτικές[1],– με δυνατότητα ώθησης στην παραγωγικότητα, στην οικονομική μεγέθυνση και στην απασχόληση. Με βάση την ανάλυση των πλαισίων της συνολικής πολιτικής, των κανονιστικών ρυθμίσεων και της τεχνολογίας, καθώς και βάσει ευρείας διαβούλευσης με τους ενδιαφερόμενους, που πραγματοποιήθηκαν για να προσδιοριστούν τα πρακτέα ώστε να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, στο παρόν έγγραφο καθορίζονται οι πιο σημαντικές και επείγουσες πρόσθετες ενέργειες. Πρόκειται για μία από τις κύριες δράσεις που προβλέπονται στην ανακοίνωση για το ηλ-εμπόριο και τις επιγραμμικές υπηρεσίες[2] αποτελεί πολιτική δέσμευση της Επιτροπής και χρησιμεύει ως πρόσκληση σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συμμετάσχουν στην υλοποίηση των δράσεων αυτών, από τις οποίες μπορεί να προκύψουν επιπλέον άμεσες δαπάνες 45 δισ. ευρώ για το υπολογιστικό νέφος στην ΕΕ το 2020, καθώς και συνολική αθροιστική επίπτωση στο ΑΕΠ ύψους 957 δισεκατομμυρίων ευρώ και 8,3 εκατ. θέσεις εργασίας, μέχρι το 2020[3].

Πολλές από τις δράσεις που εντοπίστηκαν έχουν σχεδιαστεί για να αντιμετωπιστεί η αντίληψη πολλών πιθανών χρηστών εφαρμογής υπολογιστικού νέφους, ότι η χρήση αυτής της τεχνολογίας ενδέχεται να συνεπάγεται πρόσθετους κινδύνους[4]. Οι δράσεις αποβλέπουν εν προκειμένω σε μεγαλύτερη σαφήνεια και γνώση του ισχύοντος νομικού πλαισίου, καθιστώντας ευκολότερη την επισήμανση και επαλήθευση της συμμόρφωσης με το νομικό πλαίσιο (π.χ. μέσω προτύπων και πιστοποίησης) και αναπτύσσοντάς το περαιτέρω (π.χ. μέσω μιας προσεχούς νομοθετικής πρωτοβουλίας για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο).

Η αντιμετώπιση των επιμέρους προκλήσεων του υπολογιστικού νέφους σημαίνει ταχύτερη και πιο εναρμονισμένη αφομοίωση της τεχνολογίας από τις επιχειρήσεις, οργανώσεις και δημόσιες αρχές της Ευρώπης, με αποτέλεσμα, από την πλευρά της ζήτησης, ταχύτερη αύξηση της παραγωγικότητας και αύξηση της ανταγωνιστικότητας σε ολόκληρη την οικονομία, καθώς και, από την πλευρά της προσφοράς, μεγαλύτερη αγορά, όπου η Ευρώπη θα καταστεί σημαντικός παγκόσμιος παράγοντας. Εδώ, ο ευρωπαϊκός τομέας των ΤΠΕ μπορεί να επωφεληθεί από σημαντικές νέες ευκαιρίες· με δεδομένο το σωστό πλαίσιο, οι παραδοσιακές δυνάμεις της Ευρώπης σε τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό, δίκτυα και υπηρεσίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν πολύ αποτελεσματικά για τις υποδομές υπολογιστικού νέφους. Πέραν αυτού, μεγάλοι και μικροί ευρωπαίοι προγραμματιστές εφαρμογών θα μπορούν να επωφεληθούν από την αυξανόμενη ζήτηση.

2.           Χαρακτήρας και οφέλη του υπολογιστικού νέφους

Το υπολογιστικό νέφος έχει μια σειρά από καθοριστικά χαρακτηριστικά (που δυσχεραίνουν την απόδοση ενός γενικού ορισμού) [5]), συγκεκριμένα:

· το υλισμικό (ηλεκτρονικοί υπολογιστές, συσκευές αποθήκευσης) ανήκει στον πάροχο του υπολογιστικού νέφους, όχι στον χρήστη που αλληλεπιδρά με αυτό μέσω του διαδικτύου,

· η χρήση του υλισμικού είναι δυναμικά βελτιστοποιημένη σε ένα δίκτυο υπολογιστών, έτσι ώστε η ακριβής χωροθέτηση των δεδομένων ή διαδικασιών, καθώς και οι πληροφορίες σχετικά με το ποιο μέρος του υλισμικού εξυπηρετεί εκάστοτε έναν συγκεκριμένο χρήστη σε μια δεδομένη στιγμή, να μην πρέπει καταρχήν να αφορούν τον χρήστη, ακόμη και αν ενδέχεται να έχουν σημαντική επίδραση στο ισχύον νομικό περιβάλλον,

· οι πάροχοι υπολογιστικού νέφους συχνά μετακινούν τον φόρτο εργασίας των χρηστών τους (π.χ. από έναν υπολογιστή σε άλλον ή από ένα κέντρο δεδομένων σε άλλο) προς βελτιστοποίηση της χρήσης του διαθέσιμου υλισμικού,

· το απομακρυσμένο υλισμικό αποθηκεύει και επεξεργάζεται δεδομένα και τα καθιστά διαθέσιμα, π.χ. μέσω εφαρμογών (έτσι ώστε μια εταιρεία να μπορεί να χρησιμοποιεί τους νεφοπαγείς υπολογιστικούς της πόρους, ακριβώς με τον ίδιο τρόπο όπως σήμερα οι καταναλωτές χρησιμοποιούν ήδη τους λογαριασμούς ηλε-ταχυδρομείου τους,

· οι οργανισμοί και τα άτομα μπορούν να έχουν πρόσβαση στο περιεχόμενο και να χρησιμοποιούν το λογισμικό τους όταν και όπου το χρειάζονται, π.χ. για επιτραπέζιους υπολογιστές, φορητούς υπολογιστές, ταμπλέτες και έξυπνα τηλέφωνα,

· μια διάρθρωση υπολογιστικού νέφους αποτελείται από διάφορα στρώματα: υλισμικό, ενδιάμεσο λογισμικό ή πλατφόρμα, λογισμικό εφαρμογών. Ειδικά στο μεσαίο στρώμα είναι σημαντική η τυποποίηση, καθώς παρέχει στους προγραμματιστές τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν ευρύ φάσμα πιθανών πελατών ενώ παρέχει στους χρήστες επιλογές,

· οι χρήστες πληρώνουν κανονικά ανά χρήση, αποφεύγοντας τις μεγάλες δαπάνες προκαταβολών και παγίων τελών που είναι αναγκαίες για τη σύσταση και λειτουργία σύγχρονου εξοπλισμού πληροφορικής,

· την ίδια στιγμή, οι χρήστες μπορούν πολύ εύκολα να τροποποιήσουν την ποσότητα υλισμικού που χρησιμοποιούν (π.χ. να προσθέσουν νέα χωρητικότητα αποθήκευσης διαδικτυακά μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, με μερικά κλικ του ποντικιού).

Οι καταναλωτές μπορούν να χρησιμοποιήσουν υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους για την αποθήκευση πληροφοριών (π.χ. φωτογραφίες ή ηλε-μηνύματα) και να χρησιμοποιούν λογισμικό (π.χ. κοινωνικά δίκτυα, βίντεο συνεχούς ροής και μουσική, καθώς και παιχνίδια). Οι οργανισμοί, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων διοικήσεων, μπορούν να χρησιμοποιούν υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους για σταδιακή αντικατάσταση των εσωτερικών τους κέντρων δεδομένων και των τμημάτων τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ). Οι εταιρείες μπορούν να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους για ταχύ έλεγχο και αναβάθμιση της προσφοράς στους πελάτες τους, επειδή μπορούν να το πράξουν χωρίς επενδύσεις και κατασκευή φυσικής υποδομής. Συνολικά, το υπολογιστικό νέφος αντιπροσωπεύει μια περαιτέρω εκβιομηχάνιση (τυποποίηση, αναβάθμιση/κλιμάκωση, ευρεία διαθεσιμότητα) της παροχής υπολογιστικής ισχύος («υπολογιστική παροχή»), με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής εκβιομηχάνισαν την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος. Χάρη σε τυποποιημένες διεπαφές (το ισοδύναμο της ηλεκτρικής πρίζας), οι χρήστες μπορούν να αφήσουν τις λεπτομέρειες (οικοδόμηση, ισχύς, λειτουργία και ασφάλεια ενός κέντρου δεδομένων) σε εμπειρογνώμονες, οι οποίοι επιτυγχάνουν πολύ καλύτερες οικονομίες κλίμακας (με την εξυπηρέτηση πολλών χρηστών), από ό,τι θα μπορούσαν να επιτύχουν ποτέ μεμονωμένοι χρήστες. Επιπλέον, οι υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους παρέχουν πολύ μεγάλες οικονομίες κλίμακας υπό την έννοια ότι οι μεμονωμένες προσπάθειες σε εθνικό επίπεδο δεν είναι πιθανό να αποδώσουν βέλτιστα οικονομικά αποτελέσματα. Τα οφέλη από την υιοθέτηση του υπολογιστικού νέφους μπορούν να απεικονιστούν με τη βοήθεια μιας έρευνας του 2011 για λογαριασμό της Επιτροπής, όπου φαίνεται ότι, ως αποτέλεσμα της υιοθέτησής του, το 80% των οργανισμών μείωσαν το κόστος κατά 10-20%. Μεταξύ άλλων οφελών συγκαταλέγονται βελτιώσεις στην τηλεργασία (46%), στην παραγωγικότητα (41%), στην τυποποίηση (35%), καθώς και σε νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες (33%) και στις αγορές (32%)[6]. Όλες οι διαθέσιμες οικονομικές μελέτες επιβεβαιώνουν τη σημασία του υπολογιστικού νέφους που αναμένεται να αυξηθεί ραγδαία σε όλο τον κόσμο[7].

Η πρωτοφανής αύξηση της ροής των δεδομένων και της επεξεργασίας των πληροφοριών μέσω διαδικτύου έχει σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την κατανάλωση ενέργειας και νερού, καθώς και από τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Το υπολογιστικό νέφος μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των προβλημάτων αυτών χάρη σε αποτελεσματικότερη χρήση του εξοπλισμού, καθώς και, πιο συγκεκριμένα, με τη δημιουργία κέντρων δεδομένων που χρησιμοποιούν εξυπηρετητές χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης και πράσινης ενέργειας[8]. Για παράδειγμα, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, οι μεγάλες εταιρείες στις ΗΠΑ θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν στην κατανάλωση ενέργειας 12,3 δισ. δολάρια ετησίως με την υιοθέτηση του υπολογιστικού νέφους[9].

Η υιοθέτησή του από επιχειρήσεις και άλλους οργανισμούς, ιδίως από τις ΜΜΕ, αναμένεται επομένως ότι θα οδηγήσει σε ουσιαστικές βελτιώσεις αποτελεσματικότητας σε ολόκληρη την οικονομία. Το υπολογιστικό νέφος θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις μικρές επιχειρήσεις σε οικονομίες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες ή βρίσκονται σε απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές ή ώστε να εκμεταλλευτούν αγορές στις πιο εύρωστες περιοχές. Για παράδειγμα, με τη χρήση ευρυζωνικών υποδομών για να ξεπεραστεί η «τυραννία της απόστασης», ολόκληρη η σειρά από τις νεοϊδρυόμενες επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας έως μικρούς εμπόρους ή βιοτέχνες μπορούν να αξιοποιήσουν το υπολογιστικό νέφος για να εκμεταλλευτούν απομακρυσμένες αγορές. Αυτό διανοίγει νέες ευκαιρίες οικονομικής ανάπτυξης για κάθε περιφέρεια που έχει ιδέες, ταλέντο και μια ευρυζωνική υποδομή υψηλών ταχυτήτων. Επίσης, το υπολογιστικό νέφος θα μπορούσε να αποφέρει θέσεις εργασίας σε εργαζόμενους που κατέχουν τις ΤΠΕ-αντί να τους ξεριζώσει στέλνοντάς τους σε αναζήτηση εργασίας, φέρνοντας επομένως απασχόληση και μετρητά σε λιγότερο ευνοημένες περιοχές. Πολλά προφανώς τοπικά προϊόντα και υπηρεσίες θα μπορούσαν να αποκτήσουν παγκόσμια εμβέλεια, αυξημένη παρουσία στο διαδίκτυο (και δυνατότητα εντοπισμού χάρη στις μηχανές αναζήτησης στο διαδίκτυο) και – ιδιαίτερα όπου συνομαδώνονται μικρές επιχειρήσεις - να επιτύχουν την κρίσιμη μάζα που απαιτείται ώστε να διαπραγματευτούν προνομιακούς όρους με τους βασικούς επιχειρηματικούς εταίρους (π.χ. παράδοση / μεταφορά, τουριστικοί πράκτορες και χρηματοοικονομικές εταιρείες). Οι δημόσιες αρχές αναμένεται επίσης να αποκομίσουν σημαντικά οφέλη από την υιοθέτηση του υπολογιστικού νέφους όσον αφορά εξοικονόμηση πόρων και υπηρεσίες περισσότερο ευέλικτες και συντονισμένες με τις ανάγκες των πολιτών και των επιχειρήσεων. Η πιο άμεση εξοικονόμηση θα είναι όσον αφορά τη μείωση των δαπανών ΤΠ μέσω μείωσης του κεφαλαίου και των λειτουργικών δαπανών και αύξησης των ποσοστών χρήσης του υλισμικού που σήμερα μπορεί και να περιορίζεται σε μόλις 10% στις υποδομές του δημόσιου τομέα[10]. Επιπλέον οφέλη μπορούν να προέλθουν από αναδιοργάνωση διαδικασιών με μείωση του κόστους και δυνατότητες συχνότερης αναβάθμισης, καθώς και αποβλέποντας σε μερισμό υποδομών μεταξύ οργανισμών.

Εκτός από την καθαρή εξοικονόμηση κόστους, το υπολογιστικό νέφος μπορεί να συμβάλει στην κατεύθυνση της μετάβασης σε δημόσιες υπηρεσίες του 21ου αιώνα που θα είναι διαλειτουργικές, κλιμακούμενες και προσαρμοσμένες στις ανάγκες ενός πληθυσμού αυξημένης κινητικότητας και επιχειρήσεων που επιθυμούν να επωφεληθούν από την ευρωπαϊκή ενιαία ψηφιακή αγορά. Τα πρώτα διαδοχικά βήματα θα ήταν η βελτίωση των επιδόσεων σε υπηρεσίες, όπως βελτιωμένη ασφάλεια, περισσότερο εύχρηστες υπηρεσίες, η δυνατότητα εγκατάστασης νέων υπηρεσιών φτηνά, γρήγορα και ευέλικτα, η σχετική ευκολία χρήσης του υπολογιστικού νέφους για τη δημιουργία πλατφορμών κοινωνικού ενδιαφέροντος ή για συγκεκριμένες καμπάνιες, καθώς και το πεδίο για καλύτερη παρακολούθηση των αποτελεσμάτων. Ατενίζοντας την ερχόμενη δεκαετία, το υπολογιστικό νέφος θα μπορέσει να συμβάλει στην πραγματοποίηση της προοπτικής «κάθε ευρωπαίος στην ψηφιακή εποχή», δηλαδή να είναι σε θέση να απολαμβάνει πλήρως ηλεκτρονικές δημόσιες υπηρεσίες και όχι τη γραφειοκρατία του χαρτιού. Το υπολογιστικό νέφος θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των δαπανών και στην αύξηση του δημόσιου οφέλους, παρέχοντας ευρύτερη βάση για οικονομική δραστηριότητα με συμμετοχή του συνόλου του πληθυσμού.

3.           Μέτρα που πρέπει να ληφθούν

Οι προπαρασκευαστικές εργασίες που ανέλαβε η Επιτροπή ανέδειξαν τα βασικά πεδία στα οποία απαιτείται ανάληψη δράσης:

•           Ο κατακερματισμός της ψηφιακής ενιαίας αγοράς, λόγω των διαφορετικών εθνικών νομικών πλαισίων και αβεβαιοτήτων ως προς την ισχύουσα νομοθεσία, τη γεωγραφική θέση του ψηφιακού περιεχομένου και των δεδομένων κατέλαβε την υψηλότερη θέση ανάμεσα στις ανησυχίες των πιθανών χρηστών και παρόχων του υπολογιστικού νέφους. Αυτό σχετίζεται ιδίως με την πολυπλοκότητα της διαχείρισης των υπηρεσιών και τους τύπους χρήσης που εκτείνονται σε πλείονες δικαιοδοσίες και σε σχέση με την εμπιστοσύνη και την ασφάλεια σε πεδία όπως η προστασία των δεδομένων, οι συμβάσεις, καθώς και η προστασία των καταναλωτών ή το ποινικό δίκαιο.

•           Τα προβλήματα με τις συμβάσεις αναφέρονταν σε ανησυχίες όσον αφορά την πρόσβαση και τη φορητότητα των δεδομένων, τον έλεγχο της αλλαγής και την ιδιοκτησία των δεδομένων. Για παράδειγμα, υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την ευθύνη για βλάβες υπηρεσίας, όπως χρόνος εκτός λειτουργίας ή απώλεια δεδομένων, για τα δικαιώματα των χρηστών σε σχέση με αναβαθμίσεις του συστήματος που αποφασίζονται μονομερώς από τον πάροχο, για την κυριότητα των δεδομένων που προκύπτουν από εφαρμογές υπολογιστικού νέφους ή με τον τρόπο επίλυσης διαφορών.

•           Ο κυκεώνας των προτύπων προκαλεί σύγχυση, αφενός με τον πολλαπλασιασμό των προτύπων και αφετέρου με την έλλειψη βεβαιότητας ως προς το ποια πρότυπα παρέχουν επαρκή επίπεδα διαλειτουργικότητας ώστε να εξασφαλίζεται η φορητότητα του μορφότυπου των δεδομένων· ο βαθμός στον οποίο υφίστανται εγγυήσεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων· ή το πρόβλημα της προστασίας έναντι παραβιάσεων δεδομένων και κυβερνοεπιθέσεων.

Αυτή η στρατηγική δεν προβλέπει τη δημιουργία ενός «ευρωπαϊκού υπερ-νέφους», δηλ. αποκλειστικής υποδομής υλισμικού για την παροχή γενικών υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους σε χρήστες του δημόσιου τομέα σε όλη την Ευρώπη. Ωστόσο, ένας από τους στόχους είναι να υπάρχουν διαθέσιμες στο κοινό προσφορές υπολογιστικού νέφους («δημόσιο υπολογιστικό νέφος»)[11] που πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα, όχι μόνον από την άποψη ότι τηρούν τις ισχύουσες κανονιστικές διατάξεις, αλλά και ως προς το ότι είναι ανταγωνιστικές, ανοιχτές και ασφαλείς. Τούτο δεν αποκλείει τις δημόσιες αρχές από τη σύσταση αποκλειστικών υπηρεσιών ιδιωτικού νέφους για επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων, αλλά σε γενικές γραμμές, ακόμη και υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους που χρησιμοποιούνται από τον δημόσιο τομέα πρέπει - κατά το δυνατόν - να είναι αντικείμενο ανταγωνισμού στην αγορά ώστε να εξασφαλίζεται η καλύτερη δυνατή σχέση κόστους-ωφέλειας, με παράλληλη συμμόρφωση στις κανονιστικές υποχρεώσεις ή στους ευρύτερους στόχους της δημόσιας πολιτικής όσον αφορά βασικά κριτήρια λειτουργίας, όπως η ασφάλεια και η προστασία ευαίσθητων δεδομένων.

3.1.        Το υπολογιστικό νέφος και το Ψηφιακό θεματολόγιο (ενιαία ψηφιακή αγορά)

Λόγω της εγγενούς ελευθερίας του από περιορισμούς χωροθέτησης, το υπολογιστικό νέφος θα μπορούσε να προωθήσει την ενιαία ψηφιακή αγορά σε νέο επίπεδο. Αλλά αυτό θα συμβεί μόνον στην περίπτωση που επιτευχθεί αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων της ενιαίας αγοράς. Τα δυνητικά κέρδη είναι τεράστια. Η προπαρασκευαστική μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής εκτιμά ότι το δημόσιο υπολογιστικό νέφος θα δημιουργήσει το 2020 ΑΕΠ ύψους 250 δισεκατομμύρια ευρώ με πολιτικές ευνοϊκές για το υπολογιστικό νέφος, έναντι 88 δισεκ. στο σενάριο «χωρίς καμία παρέμβαση», με επιπλέον σωρευτικό αντίκτυπο από το 2015 ως το 2020 ύψους 600 δισεκ. ευρώ. Τούτο αντιστοιχεί σε δημιουργία 2,5 εκατ. επιπλέων θέσεων απασχόλησης[12].

Πολλά από τα απαραίτητα μέτρα ώστε η Ευρώπη να στραφεί ευνοϊκά στο υπολογιστικό νέφος είχαν ήδη αναγνωριστεί ως δράσεις του πυλώνα της ενιαίας αγοράς στο Ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη και στην Πράξη για την Ενιαία Αγορά[13]. Οι περισσότερες από τις δράσεις αυτές είναι πλέον υπόψη του νομοθέτη· η ταχεία θέσπιση και υλοποίηση των προτάσεων αυτών θα είναι μείζων συμβολή για την πραγματοποίηση των οικονομικών οφελών από το υπολογιστικό νέφος.

Δράσεις του Ψηφιακού θεματολογίου για το «άνοιγμα της πρόσβασης σε περιεχόμενο»

Στο ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη, η Επιτροπή έθεσε ως στόχο να «απλουστεύσει την εκκαθάριση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, τη διαχείριση και τη διασυνοριακή αδειοδότηση»[14]. Οι βασικές δράσεις που προσδιορίζονται στο Ψηφιακό θεματολόγιο για την επίτευξη των στόχων αυτών είναι σε εξέλιξη και θα ενισχύσουν την ικανότητα της Ευρώπης να αξιοποιήσει τις νέες συναρπαστικές ευκαιρίες για το υπολογιστικό νέφος, τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τους καταναλωτές ψηφιακού περιεχομένου .

Για να λειτουργήσει το υπολογιστικό νέφος και ως πλατφόρμα για υπηρεσίες ψηφιακού περιεχομένου, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας, υπάρχει ανάγκη για μοντέλα διανομής περιεχομένου που ενισχύουν την πρόσβαση και τη χρήση όλων των ειδών περιεχομένου (μουσική, οπτικοακουστικά ή βιβλία) σε διαφορετικές συσκευές και σε διάφορες επικράτειες. Οι πάροχοι και οι δικαιούχοι υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους μπορούν να συμφωνήσουν τους εμπορικούς όρους για τις άδειες που θα επιτρέπουν στους πελάτες να έχουν πρόσβαση στον προσωπικό λογαριασμό τους από πολλαπλές συσκευές, ανεξάρτητα από την επικράτεια απ' όπου γίνεται πρόσβαση στον λογαριασμό. Τέτοιες ευέλικτες συμφωνίες αδειοδότησης συνάπτονται ήδη στην αγορά, μολονότι σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυσχερέστερη η επίτευξη συμφωνίας. Οι πάροχοι χρειάζονται εύκολους τρόπους για να αποκτήσουν άδειες για τέτοιου είδους υπηρεσίες. Οι καταναλωτές πρέπει να είναι σε θέση, νομίμως, να καταναλώνουν περιεχόμενο εκτός έδρας σε ολόκληρη την ΕΕ, χωρίς απώλεια πρόσβασης σε υπηρεσίες για τις οποίες έχουν πληρώσει σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος. Για τους κατόχους δικαιωμάτων αυτές οι ρυθμίσεις αδειοδότησης θα προωθήσουν την καινοτομία στις υπηρεσίες και επομένως θα δημιουργήσουν νέες πηγές εσόδων. Η ταχεία έγκριση της πρότασης οδηγίας της Επιτροπής σχετικά με τη συλλογική διαχείριση δικαιωμάτων θα αντιμετωπίσει πολλές από τις ανάγκες της διασυνοριακής αδειοδότησης για περιεχόμενο υπολογιστικού νέφους όσον αφορά τη μουσική. Η Επιτροπή εξετάζει επίσης περαιτέρω ενέργειες ως συνέχεια του πράσινου βιβλίου για τα οπτικοακουστικά[15], για παράδειγμα με προώθηση και διευκόλυνση της αδειοδότησης των οπτικοακουστικών έργων για διαδικτυακή διανομή, ιδίως διασυνοριακά. Μια υπηρεσία υπολογιστικού νέφους μπορεί επίσης να επιτρέπει αποθήκευση περιεχομένου στο νέφος. Μια υπηρεσία υπολογιστικού νέφους μπορεί επίσης να επιτρέπει την αποθήκευση περιεχομένου στο νέφος. Ο καταναλωτής μπορεί να χρησιμοποιεί την υπηρεσία νέφους σαν ψηφιακή θυρίδα για περιεχόμενο και εργαλείο συγχρονισμού για πρόσβαση σε περιεχόμενο από διαφορετικές συσκευές. Ανακύπτουν επομένως ερωτήματα σχετικά με την πιθανή συλλογή εισφορών για ιδιωτικά αντίγραφα για την ιδιωτική αντιγραφή οποιουδήποτε περιεχομένου προς, από ή εντός του νέφους.

Αυτά τα ερωτήματα εξετάζονται, μεταξύ άλλων, σε μια εν εξελίξει διαδικασία διαμεσολάβησης υπό τον κ. Antonio Vitorino[16] Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας, η Επιτροπή θα αξιολογήσει, μεταξύ άλλων, κατά πόσον υπάρχει ανάγκη να αποσαφηνιστεί το πεδίο εφαρμογής για την εξαίρεση όσον αφορά την ιδιωτική αντιγραφή και την εφαρμογή των εισφορών, ιδίως στο βαθμό που οι υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους που παρέχουν τη δυνατότητα άμεσης αποζημίωσης των δικαιούχων εξαιρούνται από τη ρύθμιση για τα ιδιωτικά αντίγραφα.

Δράσεις του Ψηφιακού θεματολογίου για την «απλοποίηση των διαδικτυακών και των διασυνοριακών συναλλαγών»

Η πρόσφατη αναθεώρηση της οδηγίας για το ηλ-εμπόριο που περιλαμβάνεται ως δράση στο Ψηφιακό θεματολόγιο επανεπιβεβαίωσε το ρόλο του ως βασικό θεμέλιο για την ανάπτυξη των ψηφιακών υπηρεσιών στην Ευρώπη μέσω της απαλλαγής από ευθύνη των παρόχων υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, όταν φιλοξενούν ή μεταδίδουν παράνομες πληροφορίες που έχουν παρασχεθεί από τρίτους. Πολλές από αυτές τις επιγραμμικές (διαδικτυακές) υπηρεσίες μεταφέρονται πλέον σε υποδομές υπολογιστικού νέφους που διευκολύνουν την προσφορά περισσότερο ολοκληρωμένων υπηρεσιών. Τούτο οδηγεί σε πιο σύνθετες αξιακές αλυσίδες που συχνά εκτείνονται σε πλείονες δικαιοδοσίες, γεγονός που με τη σειρά του εγείρει ερωτήματα σχετικά με τον προσδιορισμό του εφαρμοστέου δικαίου (π.χ. ίδρυση) και την εφαρμογή των διαδικασιών που αφορούν την κοινοποίηση (φερόμενων ως) παράνομων πληροφοριών και δραστηριοτήτων σε αυτές τις νέες υπηρεσίες. Τα θέματα αυτά εξετάζονται στο πλαίσιο της συνέχειας που θα δοθεί στην ανακοίνωση σχετικά με την ψηφιακή ενιαία αγορά για το ηλ-εμπόριο και τις επιγραμμικές υπηρεσίες, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της Επιτροπής σχετικά με τις διαδικασίες κοινοποίησης και απόσυρσης[17]

Ασφαλείς μέθοδοι ηλ-επαλήθευσης ταυτότητας για συναλλαγές στο διαδίκτυο είναι επίσης απαραίτητες για την ανάπτυξη της ψηφιακής ενιαίας αγοράς. Οι περισσότερο σύνθετες αξιακές αλυσίδες και ο αλληλένδετος χαρακτήρας πολλών υπηρεσιών με το υπολογιστικό νέφος καθιστά απαραίτητη την αξιόπιστη επαλήθευση ταυτότητας, τόσο για την εξασφάλιση της εμπιστοσύνης όσο και για τον εξορθολογισμό της χρήσης των υπηρεσιών. Για παράδειγμα, διαδικασίες μιας και μόνο αναγνώρισης καθιστούν πολύ ομαλότερη τη χρήση ενός συνόλου υπηρεσιών, αλλά απαιτούν πιο εξειδικευμένες και αξιόπιστες μεθόδους επαλήθευσης ταυτότητας απ' ό,τι απλοί κωδικοί πρόσβασης που επιλέγει ο χρήστης ώστε να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στο σύνολο των σχετικών παρόχων. Η θέσπιση κοινών προτύπων που θα επιτρέπουν την ασφαλή αλλά αδιάκοπη χρήση των υπηρεσιών για τις οποίες απαιτείται αξιόπιστη επαλήθευση ταυτότητας και αδειοδότηση θα ευνοήσει ιδιαίτερα την υιοθέτηση του υπολογιστικού νέφους. Η παροχή τέτοιων λύσεων θα ενισχυθεί σε μεγάλο βαθμό από την έγκριση των προτάσεων της Επιτροπής για την ηλε-ταυτοποίηση και την επαλήθευση ταυτότητας[18].

Τους επόμενους μήνες, στην στρατηγική της για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, η Επιτροπή θα ασχοληθεί με εν γένει προκλήσεις όσον αφορά την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο. Η στρατηγική θα αντιμετωπίσει όλους τους παρόχους της κοινωνίας της πληροφορίας, συμπεριλαμβανομένων των παρόχων υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους. Θα αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τη διαχείριση των κινδύνων για την ασφάλεια, καθώς και οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων στις αρμόδιες αρχές αναφορικά με σημαντικά συμβάντα.

Δράσεις του Ψηφιακού θεματολογίου για την οικοδόμηση ψηφιακής εμπιστοσύνης

Η προστασία των δεδομένων προέκυψε από τη διαβούλευση και τις μελέτες που δρομολόγησε η Επιτροπή ως βασικό πεδίο προβληματισμών που θα μπορούσαν να εμποδίσουν την υιοθέτηση του υπολογιστικού νέφους. Ειδικότερα, ενόψει 27 εν μέρει αποκλινόντων εθνικών νομοθετικών πλαισίων, είναι πολύ δύσκολο να προταθεί μια οικονομικά αποδοτική λύση για το υπολογιστικό νέφος σε επίπεδο ψηφιακής ενιαίας αγοράς. Επιπλέον, δεδομένης της παγκόσμιας εμβέλειας του υπολογιστικού νέφους, ζητήθηκε αποσαφήνιση σχετικά με το πώς θα ρυθμίζονται οι διεθνείς διαβιβάσεις δεδομένων. Οι ανησυχίες αυτές έχουν αντιμετωπιστεί, στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης μιας άλλης δράσης του Ψηφιακού θεματολογίου, με την πρόταση της Επιτροπής, στις 25 Ιανουαρίου 2012, για ισχυρό και ενιαίο νομικό πλαίσιο που θα παρέχει ασφάλεια δικαίου όσον αφορά την προστασία των δεδομένων. Ο προτεινόμενος κανονισμός ασχολείται με τα ζητήματα που τέθηκαν από το υπολογιστικό νέφος. Ως κεντρική ιδέα, διευκρινίζει το σημαντικό ζήτημα του εφαρμοστέου δικαίου, με την εξασφάλιση ότι θα εφαρμόζεται άμεσα και ομοιόμορφα σε όλα τα 27 κράτη μέλη ένα ενιαίο σύνολο κανόνων. Θα είναι καλό για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, επιβάλλοντας ίσους όρους ανταγωνισμού και μείωση του διοικητικού φόρτου και του κόστους συμμόρφωσης σε όλη την Ευρώπη για τις επιχειρήσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας για τα άτομα, παρέχοντάς τους περισσότερο έλεγχο των δεδομένων τους. Η αύξηση της διαφάνειας στην επεξεργασία των δεδομένων θα συμβάλει επίσης στην αύξηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Η πρόταση διευκολύνει τη διαβίβαση προσωπικών δεδομένων σε χώρες εκτός της ΕΕ και του ΕΟΧ με παράλληλη εξασφάλιση της συνέχειας της προστασίας των ενδιαφερομένων προσώπων. Το νέο νομικό πλαίσιο θα παρέχει τις αναγκαίες προϋποθέσεις για τη θέσπιση κωδίκων δεοντολογίας και προτύπων για το υπολογιστικό νέφος, όπου τα ενδιαφερόμενα μέρη θεωρούν ότι απαιτούνται συστήματα πιστοποίησης, ώστε να καθίσταται δυνατή η επαλήθευση ότι ο πάροχος έχει εφαρμόσει τα κατάλληλα πρότυπα ασφάλειας ΤΠ και τις διασφαλίσεις όσον αφορά τις διαβιβάσεις δεδομένων

Δεδομένου ότι οι ανησυχίες όσον αφορά την προστασία των δεδομένων έχουν αναγνωριστεί ως ένα από τα σοβαρότερα εμπόδια για την αφομοίωση του υπολογιστικού νέφους, είναι ακόμη πιο σημαντικό το γεγονός ότι το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο εργάζονται με ταχείς ρυθμούς για τη θέσπιση του προτεινόμενου κανονισμού, το συντομότερο δυνατόν, μέσα στο 2013.

Εν τω μεταξύ, καθώς το υπολογιστικό νέφος συνεπάγεται αλυσίδες παρόχων και άλλων παραγόντων, όπως οι πάροχοι υποδομής ή επικοινωνιών, απαιτούνται οδηγίες για την εφαρμογή της υφιστάμενης οδηγίας της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων, κυρίως για να προσδιοριστούν και να γίνουν διακριτά τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις προστασίας των δεδομένων που υπέχουν οι ελεγκτές και οι υπεύθυνοι επεξεργασίας δεδομένων για λογαριασμό φορέων παροχής υπηρεσιών ή συντελεστών στην αξιακή αλυσίδα στο υπολογιστικό νέφος. Επίσης, εξαιτίας του ειδικού χαρακτήρα του νέφους, επισημάνθηκε αβεβαιότητα σχετικά με την ισχύουσα νομοθεσία, στην περίπτωση που ενδεχομένως είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ο τόπος εγκατάστασης ενός παρόχου υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους, π.χ. για χρήστες εκτός ΕΕ ενός παρόχου εκτός ΕΕ που λειτουργεί εξοπλισμό εντός της ΕΕ. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τις οδηγίες εφαρμογής της υφιστάμενης οδηγίας της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων που περιέχονται στη γνωμοδότηση της ομάδας εργασίας για την προστασία των δεδομένων, της λεγόμενης «ομάδας του άρθρου 29» σχετικά με το υπολογιστικό νέφος, της 1ης Ιουλίου 2012[19]Η Επιτροπή θεωρεί ότι η γνωμοδότηση της ομάδας εργασίας του άρθρου 29 παρέχει καλή βάση για τη μετάβαση από την ισχύουσα ενωσιακή οδηγία για την προστασία των δεδομένων στο νέο ενωσιακό κανονισμό για την προστασία των δεδομένων, καθώς και ότι θα πρέπει να καθοδηγεί το έργο των εθνικών αρχών και των επιχειρήσεων, παρέχοντας τη μέγιστη δυνατή σαφήνεια και ασφάλεια δικαίου, με βάση το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο.

Επιπλέον, όταν θεσπιστεί ο προτεινόμενος κανονισμός, η Επιτροπή θα κάνει χρήση των νέων μηχανισμών που προβλέπονται σε αυτόν, για παροχή, σε στενή συνεργασία με τις εθνικές αρχές προστασίας δεδομένων, κάθε αναγκαίας πρόσθετης καθοδήγησης σχετικά με την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την προστασία των δεδομένων σε σχέση με τις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους.

Το δίκαιο των συμβάσεων ήταν επίσης ένα πεδίο προβληματισμού που επηρεάζει αρνητικά την ψηφιακή εμπιστοσύνη των καταναλωτών, οι οποίοι δεν διαθέτουν βεβαιότητα ως προς τα δικαιώματά τους και στερούνται προστασίας, καθώς και των επιχειρηματιών, οι οποίοι χρειάζονται ένα πλαίσιο που να καθιστά ευκολότερο γι’ αυτούς να προσφέρουν τα προϊόντα τους διαδικτυακά. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή έχει ήδη προτείνει κανονισμό για κοινό ευρωπαϊκό δίκαιο των πωλήσεων[20].

3.2.        Ειδικές βασικές δράσεις για το υπολογιστικό νέφος

Η ολοκλήρωση της ψηφιακής ενιαίας αγοράς με την κατά το δυνατόν ταχύτερη θέσπιση και εφαρμογή των υφιστάμενων προτάσεων του Ψηφιακού θεματολογίου είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα ώστε η Ευρώπη να στραφεί ευνοϊκά προς το υπολογιστικό νέφος. Αλλά για να κάνει το βήμα και να ενεργοποιηθεί προς την κατεύθυνση του υπολογιστικού νέφους πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω ένα πνεύμα ασφάλειας και εμπιστοσύνης, έτσι ώστε να τονωθεί η ενεργός υιοθέτηση του υπολογιστικό νέφους στην Ευρώπη.

Υπάρχει ανάγκη για μια αλυσίδα από μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης ώστε να προκύψει εμπιστοσύνη σε λύσεις υπολογιστικού νέφους. Αυτή η αλυσίδα ξεκινά με τον προσδιορισμό του κατάλληλου συνόλου των προτύπων που μπορούν να πιστοποιηθούν ώστε δημόσιοι και ιδιωτικοί αγοραστές να είναι σίγουροι ότι, επιλέγοντας υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους, έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις συμμόρφωσής τους και ότι λαμβάνουν την κατάλληλη λύση προς κάλυψη των αναγκών τους. Αυτά τα πρότυπα και πιστοποιητικά μπορούν ακολούθως να αναφέρονται στους όρους και στις προϋποθέσεις, έτσι ώστε πάροχοι και χρήστες να αισθάνονται σίγουροι ότι η σύμβαση είναι δίκαιη. Οι προπαρασκευαστικές εργασίες που αναφέρονται παραπάνω επισημαίνουν την ανάγκη ειδικών πλαισίων για το υπολογιστικό νέφος σε σχέση τόσο με τα πρότυπα όσο και με την πιστοποίηση και τους συμβατικούς όρους και προϋποθέσεις.

Οι δημόσιες αρχές έχουν ρόλο στη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος εμπιστοσύνης γύρω από το υπολογιστικό νέφος στην Ευρώπη. Έχουν την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν το βάρος των δημόσιων συμβάσεων που συνάπτουν για την προώθηση της ανάπτυξης και της αφομοίωσης του υπολογιστικού νέφους στην Ευρώπη με βάση ανοιχτές τεχνολογίες και ασφαλείς πλατφόρμες. Η δημιουργία σαφούς και προστατευτικού πλαισίου για την υιοθέτηση από το δημόσιο τομέα θα εξασφαλίσει ότι αυτή η τεχνολογία παρέχει αξιόπιστη πρόσβαση σε διεθνείς χρήστες και ότι θα καταστήσει την Ευρώπη εστία καινοτομίας στις υπηρεσίες. Επιπλέον, η αφομοίωση, μεταξύ αγοραστών του δημόσιου τομέα, αξιόπιστων λύσεων υπολογιστικού νέφους θα μπορούσε να ενθαρρύνει τις ΜΜΕ να τις υιοθετήσουν και αυτές.

Εκφράζονται επίσης ανησυχίες ότι ο οικονομικός αντίκτυπος του υπολογιστικού νέφους δεν θα φτάσει το πλήρες δυναμικό του αν η τεχνολογία δεν υιοθετηθεί από τις δημόσιες αρχές και από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Και στις δύο περιπτώσεις, η αξιοποίηση παραμένει μέχρι στιγμής οριακή, λόγω της δυσκολίας της αξιολόγησης των κινδύνων από την υιοθέτηση της μεθόδου του υπολογιστικού νέφους.

Κατά συνέπεια, για την επίτευξη αυτών των στόχων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δρομολογήσει τρείς συγκεκριμένες δράσεις για το υπολογιστικό νέφος.

(1) Βασική δράση 1: Αντιμετώπιση του κυκεώνα των προτύπων

(2) Βασική δράση 2: Ασφαλείς και δίκαιοι συμβατικοί όροι και προϋποθέσεις

(3) Βασική δράση 3: Συγκρότηση ευρωπαϊκής σύμπραξης για το υπολογιστικό νέφος για την προώθηση καινοτομίας και οικονομικής μεγέθυνσης στον δημόσιο τομέα.

3.3.        Βασική δράση 1 - Αντιμετώπιση του κυκεώνα των προτύπων

Στην επιτυχία του υπολογιστικού νέφους θα συμβάλουν η ευρύτερη χρήση των προτύπων, η πιστοποίηση των υπηρεσιών νέφους για να τεκμηριωθεί ότι πληρούν τα πρότυπα αυτά, καθώς και η έγκριση των εν λόγω πιστοποιητικών από τις ρυθμιστικές αρχές, ως ένδειξη συμμόρφωσης με τις νομικές υποχρεώσεις.

Επί του παρόντος, οι μεμονωμένοι πωλητές διαθέτουν κίνητρο να διεκδικήσουν δεσπόζουσα θέση καθιστώντας δέσμιους τους πελάτες τους και αναστέλλοντας τυποποιημένες προσεγγίσεις σε ολόκληρο τον κλάδο. Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες τυποποίησης, κυρίως από την πλευρά των προμηθευτών, το υπολογιστικό νέφος μπορεί να αναπτυχθεί με τρόπο που να στερείται τη διαλειτουργικότητα, τη φορητότητα των δεδομένων και την αντιστρεψιμότητα, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για την αποφυγή καταστάσεων δέσμιων πελατών.

Η ύπαρξη προτύπων στο υπολογιστικό νέφος θα επηρεάσει επίσης τα εμπλεκόμενα μέρη πέρα από τον κλάδο των ΤΠΕ, ιδίως τις ΜΜΕ, τους χρήστες του δημόσιου τομέα και τους καταναλωτές. Οι χρήστες αυτοί είναι σπάνια σε θέση να αξιολογήσουν τους ισχυρισμούς των προμηθευτών ως προς την εκ μέρους τους εφαρμογή των προτύπων, τη διαλειτουργικότητα της εκάστοτε υπηρεσίας νέφους ή την ευκολία με την οποία τα δεδομένα μπορούν να μεταφερθούν από έναν φορέα σε άλλο. Για το σκοπό αυτό, απαιτείται ανεξάρτητη εμπιστευμένη πιστοποίηση.

Δράσεις τυποποίησης και πιστοποίησης για το υπολογιστικό νέφος πραγματοποιούνται ήδη. Το αμερικανικό εθνικό ινστιτούτο προτύπων και τεχνολογίας (NIST), έχει δημοσιεύσει μια σειρά εγγράφων, καθώς και μιαν ευρύτερα αποδεκτή δέσμη ορισμών. Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων (ETSI), έχει συστήσει ομάδα για το υπολογιστικό νέφος προκειμένου να εξετάσει τις ανάγκες τυποποίησης και τη συμμόρφωση με τα πρότυπα διαλειτουργικότητας. Είναι σαφές ότι θα απαιτηθούν και άλλα πρότυπα. Ωστόσο, προτεραιότητα τώρα έχει η επιβολή των υφιστάμενων προτύπων ώστε να εμπεδωθεί εμπιστοσύνη στο υπολογιστικό νέφος μέσω συγκρίσιμων πακέτων υπηρεσιών καθώς και διαλειτουργικών και ποικίλων προσφορών. Εκτός από τον προσδιορισμό των εν λόγω προτύπων απαιτείται και πιστοποίηση της συμμόρφωσής τους.

Πολλοί, και σίγουρα όλοι οι μεγαλύτεροι οργανισμοί, απαιτούν πιστοποίηση της συμμόρφωσης των οικείων συστημάτων ΤΠ με νομικές και ελεγκτικές απαιτήσεις, καθώς και της διαλειτουργικότητας εφαρμογών και συστημάτων. Η Επιτροπή πρόκειται:

· να προωθήσει έμπιστες και αξιόπιστες προσφορές υπολογιστικού νέφους αναθέτοντας στο ETSI να συντονίσει με τους ενδιαφερόμενους φορείς, με διαφανή και ανοιχτό τρόπο, τον προσδιορισμό, έως το 2013, λεπτομερούς χάρτη των απαραίτητων προτύπων (μεταξύ άλλων για την ασφάλεια, τη διαλειτουργικότητα, τη φορητότητα των δεδομένων και την αντιστρεψιμότητα).

· να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους με αναγνώριση, σε ενωσιακή κλίμακα, τεχνικών προδιαγραφών στο πεδίο των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών για την προστασία πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα, σύμφωνα με τον νέο κανονισμό για την ευρωπαϊκή τυποποίηση[21].

· να συνεργαστεί με την υποστήριξη του ENISA και άλλων σχετικών φορέων για να συμβάλουν στην ανάπτυξη, σε ενωσιακή κλίμακα, εθελοντικών συστημάτων πιστοποίησης στο πεδίο του υπολογιστικού νέφους (συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των δεδομένων) και στην κατάρτιση καταλόγου των εν λόγω συστημάτων έως το 2014.

· να αντιμετωπίσει τις περιβαλλοντικές προκλήσεις από την αυξημένη χρήση υπολογιστικού νέφους μέσω συμφωνίας - με τη βιομηχανία - εναρμονισμένων μετρήσεων για την κατανάλωση ενέργειας, την κατανάλωση νερού και τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα των υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους, έως το 2014[22].

3.4.        Βασική δράση 2: Ασφαλείς και δίκαιοι συμβατικοί όροι και προϋποθέσεις

Οι ρυθμίσεις εξωτερικής ανάθεσης ΤΠ αναφέρονταν κατά κανόνα στην αποθήκευση, σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας δεδομένων και σε υπηρεσίες που ορίζονταν και περιγράφονταν λεπτομερώς και εκ των προτέρων στο πλαίσιο διαπραγμάτευσης. Οι συμβάσεις υπολογιστικού νέφους δημιουργούν αφετέρου ένα πλαίσιο, στο οποίο ο χρήστης έχει πρόσβαση σε απείρως επεκτάσιμες και ευέλικτες δυνατότητες ΤΠ ανάλογα με τις ανάγκες του. Ωστόσο, η τωρινή μεγαλύτερη ευελιξία του υπολογιστικού νέφους, σε σύγκριση με την παραδοσιακή εξωτερική ανάθεση συχνά αντισταθμίζεται από μειωμένη βεβαιότητα για τον πελάτη, εξαιτίας ελλιπώς διατυπωμένων και μη ισορροπημένων συμβάσεων με τους παρόχους υπολογιστικού νέφους.

Η πολυπλοκότητα και η ασάφεια του νομικού πλαισίου για παρόχους υπηρεσιών νέφους συνεπάγεται ότι συχνά χρησιμοποιούν πολύπλοκες συμβάσεις ή συμφωνίες για το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών[23] με εκτενείς δηλώσεις αποποίησης ευθύνης. Η χρήση μη διαπραγματεύσιμων τυποποιημένων συμβάσεων μπορεί να είναι εξοικονόμηση πόρων για τον πάροχο, συχνά όμως είναι ανεπιθύμητη για τον χρήστη, συμπεριλαμβανομένου του τελικού καταναλωτή. Οι συμβάσεις αυτές ενδέχεται επίσης να επιβάλλουν την ισχύουσα νομοθεσία ή να εμποδίζουν την ανάκτηση δεδομένων. Ακόμα και μεγάλες εταιρείες διαθέτουν περιορισμένη διαπραγματευτική ισχύ, ενώ στις συμβάσεις συχνά δεν προβλέπεται ευθύνη για την ακεραιότητα της ροής των δεδομένων, το απόρρητο ή την αδιάλειπτη παροχή των υπηρεσιών[24].

Όσον αφορά τους επαγγελματίες χρήστες, η ανάπτυξη των πρότυπων όρων για υπολογιστικό νέφος στις συμφωνίες επιπέδου υπηρεσιών για επαγγελματίες χρήστες ήταν ένα από τα πιο σημαντικά θέματα που προέκυψαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διαβούλευσης. Οι συμφωνίες επιπέδου υπηρεσιών καθορίζουν τη σχέση μεταξύ του παρόχου υπολογιστικού νέφους και των επαγγελματικών χρηστών, και έτσι παρέχουν ουσιαστικά τη βάση της εμπιστοσύνης που μπορούν να έχουν οι χρήστες στην ικανότητα ενός παρόχου υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους για παροχή υπηρεσιών.

Όσον αφορά καταναλωτές και μικρές επιχειρήσεις, η πρόταση της Επιτροπής για έναν κανονισμό σχετικά με κοινό ευρωπαϊκό δίκαιο των πωλήσεων[25] επιλύει πολλά από τα εμπόδια που προκύπτουν από τους αποκλίνοντες εθνικούς κανόνες δικαίου των πωλήσεων, παρέχοντας στα συμβαλλόμενα μέρη ένα ομοιόμορφο σύνολο κανόνων. Η πρόταση περιλαμβάνει κανόνες προσαρμοσμένους στην παροχή «ψηφιακού περιεχομένου» που καλύπτουν ορισμένες πτυχές του υπολογιστικού νέφους[26].

Ειδικές συμπληρωματικές εργασίες για τα θέματα που βρίσκονται εκτός κοινού ευρωπαϊκού δικαίου των πωλήσεων είναι απαραίτητες ώστε να υπάρξει βεβαιότητα ότι μπορούν επίσης να καλυφθούν και άλλα συμβατικά ερωτήματα σχετικά με τις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους, με παρόμοια προσέγγιση προαιρετικής πράξης. Αυτή η συμπληρωματική εργασία πρέπει να καλύπτει θέματα όπως η διαφύλαξη των δεδομένων μετά τη λήξη της σύμβασης, η γνωστοποίηση και η ακεραιότητα στοιχείων, η γεωγραφική θέση και η μεταφορά δεδομένων, η άμεση και έμμεση ευθύνη, η κυριότητα των δεδομένων, η αλλαγή των υπηρεσιών από τους παρόχους υπολογιστικού νέφους και οι υπεργολαβίες.

Παρά το γεγονός ότι η υφιστάμενη νομοθεσία της ΕΕ προστατεύει τους χρήστες των υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους, οι καταναλωτές συχνά δεν γνωρίζουν τα σχετικά δικαιώματά τους, ιδίως του εφαρμοστέου δικαίου και της διεθνούς δικαιοδοσίας σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, μάλιστα εφόσον πρόκειται για ζητήματα δικαίου των συμβάσεων[27] Ως επιθυμητός τρόπος για την υπέρβαση των προβλημάτων αυτών, προσδιορίστηκε κατά τη διαβούλευση[28] η εκπόνηση μοντέλων. Οι βιομηχανικοί χρήστες και οι προμηθευτές έχουν ζητήσει τη σύναψη συμφωνιών αυτορύθμισης ή να υπάρξει τυποποίηση. Για τις συμβάσεις με τους καταναλωτές και τις μικρές επιχειρήσεις ενδέχεται να απαιτηθούν ευρωπαϊκοί πρότυποι συμβατικοί όροι και προϋποθέσεις ώστε να υπάρξουν διαφανείς και δίκαιες συμβάσεις υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους.

Ο προσδιορισμός και η διάδοση βέλτιστης πρακτικής όσον αφορά τους όρους της πρότυπης σύμβασης θα επισπεύσουν την αφομοίωση του υπολογιστικού νέφους, αυξάνοντας την εμπιστοσύνη των πιθανών πελατών.

Κατάλληλα μέτρα στους όρους της σύμβασης μπορούν επίσης να συμβάλουν στον κρίσιμο τομέα της προστασίας των δεδομένων. Όπως προαναφέρθηκε, η πρόταση κανονισμού για την προστασία των προσωπικών δεδομένων θα εγγυάται υψηλό επίπεδο προστασίας για τα άτομα, εξασφαλίζοντας τη συνέχεια της προστασίας όταν τα δεδομένα μεταφέρονται εκτός της ΕΕ και του ΕΟΧ, και συγκεκριμένα μέσω τυποποιημένων συμβατικών ρητρών που διέπουν τις διεθνείς διαβιβάσεις δεδομένων και τη δημιουργία των απαραίτητων προϋποθέσεων για τη θέσπιση δεσμευτικών εταιρικών κανόνων ευνοϊκών για το υπολογιστικό νέφος. Με αυτές τις αλλαγές θα εξασφαλιστεί ότι οι κανόνες της ΕΕ περί προστασίας των δεδομένων μεριμνούν για τις γεωγραφικές και τεχνικές πραγματικότητες του υπολογιστικού νέφους. Η Επιτροπή πρόκειται, έως το τέλος του 2013:

· Να εκπονήσει, με τα ενδιαφερόμενα μέρη, πρότυπους όρους όσον αφορά τις συμφωνίες για το επίπεδο υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους για συμβάσεις μεταξύ των παρόχων και των επαγγελματικών χρηστών υπολογιστικού νέφους, συνεκτιμώντας την ανάπτυξη του κεκτημένου της ΕΕ στο εν λόγω πεδίο.

· Σύμφωνα με την ανακοίνωση σχετικά με ένα κοινό ευρωπαϊκό δίκαιο των πωλήσεων[29], να προτείνει στους καταναλωτές και στις μικρές επιχειρήσεις ευρωπαϊκούς πρότυπους συμβατικούς όρους και προϋποθέσεις για τα θέματα που εμπίπτουν στο πεδίο της πρότασης για κοινό ευρωπαϊκό δίκαιο των πωλήσεων. Στόχος είναι να τυποποιηθούν οι βασικοί συμβατικοί όροι και προϋποθέσεις, η παροχή συμβατικών όρων βέλτιστης πρακτικής για την παροχή υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους για τις πτυχές που σχετίζονται με την προμήθεια «ψηφιακού περιεχομένου».

· Να αναθέσει σε ομάδα εμπειρογνωμόνων που θα συσταθεί επιταυτού, συμπεριλαμβανομένου του κλάδου, να προσδιορίσει πριν από το τέλος του 2013, ασφαλείς και δίκαιους συμβατικούς όρους και προϋποθέσεις για τους καταναλωτές και τις μικρές επιχειρήσεις, και - με βάση παρόμοια προσέγγιση προαιρετικού εργαλείου - για τα συναφή με το νέφος θέματα πέραν του κοινού ευρωπαϊκού δικαίου των πωλήσεων.

· Να διευκολύνει τη συμμετοχή της Ευρώπης στην παγκόσμια ανάπτυξη του υπολογιστικού νέφους: με αναθεώρηση τυποποιημένων συμβατικών ρητρών που ισχύουν για τη μεταφορά δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε τρίτες χώρες και την προσαρμογή τους, όπως απαιτείται, για υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους· Καθώς και να καλέσει τις εθνικές αρχές προστασίας των δεδομένων να εγκρίνουν δεσμευτικούς εταιρικούς κανόνες για τους παρόχους υπολογιστικού νέφους[30].

· Να συνεργαστούν με τον κλάδο για να συμφωνήσουν σε έναν κώδικα δεοντολογίας για παρόχους υπολογιστικού νέφους με σκοπό την υποστήριξη ομοιόμορφης εφαρμογής των κανόνων προστασίας των δεδομένων που μπορεί να υποβληθεί στην ομάδα του άρθρου 29 για έγκριση, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ασφάλεια δικαίου και η συνοχή μεταξύ του κώδικα δεοντολογίας και της ενωσιακής νομοθεσίας.

3.5.        Βασική δράση 3 – Προαγωγή κοινού πρωταγωνιστικού ρόλου του δημοσίου τομέα μέσω ευρωπαϊκής σύμπραξης για το υπολογιστικό νέφος

Ο δημόσιος τομέας θα έχει ισχυρό ρόλο στη διαμόρφωση της αγοράς του υπολογιστικού νέφους. Ως ο μεγαλύτερος αγοραστής των υπηρεσιών ΤΠ στην ΕΕ, μπορεί να καθορίσει αυστηρές απαιτήσεις για τα χαρακτηριστικά, τις επιδόσεις, την ασφάλεια, τη διαλειτουργικότητα και τη φορητότητα των δεδομένων, καθώς και για τη συμμόρφωση με τις τεχνικές απαιτήσεις. Μπορεί επίσης να καθορίσει απαιτήσεις για την πιστοποίηση. Αρκετά κράτη μέλη έχουν δρομολογήσει εθνικές πρωτοβουλίες, όπως η Andromède στη Γαλλία, η G-Cloud στο Ηνωμένο Βασίλειο και η Trusted Cloud στη Γερμανία[31]. Αλλά με τον κατακερματισμό της αγοράς του δημόσιου τομέα, οι απαιτήσεις τους έχουν περιορισμένο αντίκτυπο, η ενοποίηση των υπηρεσιών είναι χαμηλή, ενώ οι πολίτες δεν απολαμβάνουν τις οικονομικά αποδοτικότερες υπηρεσίες. Η ομαδοποίηση των δημόσιων απαιτήσεων θα μπορούσε να επιφέρει αύξηση της αποδοτικότητας ενώ κοινές τομεακές απαιτήσεις (π.χ. ηλ-υγεία, κοινωνική φροντίδα, υποβοηθούμενη διαβίωση, καθώς και υπηρεσίες ηλε-διακυβέρνησης, όπως τα ανοιχτά δεδομένα)[32]) θα μπορούσαν μειώσουν το κόστος και να καταστήσουν δυνατή τη διαλειτουργικότητα.

Ο ιδιωτικός τομέας θα επωφεληθεί επίσης από υπηρεσίες υψηλότερης ποιότητας, περισσότερο ανταγωνισμό, ταχεία τυποποίηση καθώς και καλύτερη διαλειτουργικότητα και ευκαιρίες στην αγορά για ΜΜΕ υψηλής τεχνολογίας.

Η Επιτροπή πρόκειται επομένως φέτος να συστήσει ευρωπαϊκή σύμπραξη για το υπολογιστικό νέφος (ECP) που θα στεγάσει παρόμοιες πρωτοβουλίες σε επίπεδο κρατών μελών. Η ECP θα συγκεντρώσει τεχνογνωσία του κλάδου και των χρηστών του δημόσιου τομέα εργαζόμενη στην κατεύθυνση θέσπισης κοινών απαιτήσεων σύναψη συμβάσεων για υπολογιστικό νέφος με ανοιχτό και πλήρως διαφανή τρόπο. Η ECP δεν αποσκοπεί στη δημιουργία φυσικής υποδομής υπολογιστικού νέφους. Αντίθετα, μέσω των απαιτήσεων για σύναψη συμβάσεων που θα προωθηθούν από τα συμμετέχοντα κράτη μέλη και τις δημόσιες αρχές προς χρήση σε όλη την ΕΕ, στόχος της είναι να διασφαλίσει ότι η εμπορική προσφορά στην Ευρώπη είναι προσαρμοσμένη στις ευρωπαϊκές ανάγκες. Η ECP θα συμβάλει επίσης στην αποφυγή κατακερματισμού και στη διασφάλιση διαλειτουργικής, ασφαλούς και πράσινης δημόσιας χρήσης του υπολογιστικού νέφους, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, π.χ. στα πεδία της προστασίας των δεδομένων και της ασφάλειας. Υπό την καθοδήγηση ενός συμβουλίου διεύθυνσης, στο οποίο συμμετέχουν δημόσιες αρχές που συνεργάζονται με κοινοπραξίες του κλάδου για την υλοποίηση δράσης που αφορά προ-εμπορικές δημόσιες συμβάσεις, η ECP πρόκειται:

· να προσδιορίσει τις απαιτήσεις υπολογιστικού νέφους του δημόσιου τομέα· να εκπονήσει προδιαγραφές για συμβάσεις προμήθειας ΤΠ και να προμηθευτεί εφαρμογές αναφοράς που να τεκμηριώνουν τη συμμόρφωση και την απόδοση.[33]να προχωρήσει σε από κοινού σύναψη συμβάσεων για προμήθεια υπηρεσιών νέφους από δημόσιους οργανισμούς, με βάση τις νέες κοινές απαιτήσεις των χρηστών.

· να δημιουργήσει και να εκτελέσει άλλες δράσεις που απαιτούν συντονισμό με τα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως περιγράφεται στο παρόν έγγραφο.

4.           Συμπληρωματικά μέτρα πολιτικής

Η Επιτροπή θα εφαρμόσει επίσης μια σειρά από συνοδευτικές δράσεις για υποστήριξη των τριών βασικών δράσεων. Άλλες πρωτοβουλίες, όπως για ευρυζωνική πρόσβαση, περιαγωγή ή ανοιχτά δεδομένα συμβάλλουν επίσης στη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για ταχύτερη υιοθέτηση του υπολογιστικού νέφους, ιδιαίτερα για τους καταναλωτές και τις ΜΜΕ.

4.1.        Μέτρα τόνωσης

Η Επιτροπή θα διερευνήσει τρόπους για πλήρη αξιοποίηση των λοιπών μέσων που έχει στη διάθεσή της, ιδίως με στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας στο πλαίσιο του Horizon 2020 σχετικά με μακροπρόθεσμα προβλήματα ειδικά για το υπολογιστικό νέφος, καθώς και για να συνδράμει στη μεταστροφή προς νεφοπαγείς λύσεις, π.χ. λογισμικού για τη μετάβαση από κληροδοτημένα συστήματα στο υπολογιστικό νέφος, για τη διαχείριση υβριδικών υπηρεσιών (που συνδυάζουν συστήματα νεφοπαγή και μη), καθώς και για να αποτραπούν καταστάσεις δέσμιας πελατείας[34].

Η Επιτροπή προτίθεται να δρομολογήσει ψηφιακές υποδομές υπηρεσιών στο πλαίσιο της προτεινόμενης διευκόλυνσης Συνδέοντας την Ευρώπη[35] το 2014 ως νεφοπαγείς δημόσιες υπηρεσίες καθολικής παρουσίας, π.χ. για τη δημιουργία επιγραμμικών (διαδικτυακών) επιχειρήσεων· διασυνοριακές δημόσιες συμβάσεις, διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών ηλ-υγείας· και πρόσβαση σε πληροφορίες του δημόσιου τομέα. Θα εφαρμόσει το δικό της σχέδιο για το υπολογιστικό νέφος, στο πλαίσιο της στρατηγικής eCommission, συμπεριλαμβανομένου ενός προγράμματος δράσεων για τη μετάθεση των δημόσιων υπηρεσιών που υλοποιούνται στο πλαίσιο άλλων κοινοτικών προγραμμάτων στο υπολογιστικό νέφος.

Τέλος θα αναλάβει δράση (μεταξύ άλλων μελέτες, συστήματα παροχής συμβουλών και καθοδήγησης, ευαισθητοποίηση) για την προώθηση ηλε-δεξιοτήτων και ψηφιακής επιχειρηματικότητας σε σχέση με το υπολογιστικό νέφος.

4.2.        Διεθνής διάλογος

Χωρίς την ύπαρξη τεχνικών εμποδίων που να παρεμποδίζουν τις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους σε γεωγραφικά σύνορα, είναι ανάγκη όχι μόνο να αξιοποιηθούν πλήρως οι ευκαιρίες της ψηφιακής ενιαίας αγοράς, αλλά να εξεταστεί η ευρύτερη διεθνής κατάσταση πέρα από τα όρια της ΕΕ, τόσο στο νομικό πλαίσιο (π.χ. για το εφαρμοστέο δίκαιο) όσο και στα υποστηρικτικά μέτρα για την αφομοίωση.

Καθώς το υπολογιστικό νέφος προέκυψε με παγκόσμια διάσταση, απαιτείται ενισχυμένος διεθνής διάλογος για την ασφαλή και απρόσκοπτη διασυνοριακή χρήση του. Για παράδειγμα, στον διεθνή διάλογο που διεξάγεται σε θέματα σχετικά με το εμπόριο, την επιβολή του νόμου, την ασφάλεια και την εγκληματικότητα στον κυβερνοχώρο πρέπει να αντανακλώνται πλήρως τα νέα προβλήματα που εγείρονται από το υπολογιστικό νέφος[36].

Διαρκώς περισσότερες τρίτες χώρες αναγνωρίζουν τη σημασία του υπολογιστικού νέφους. Οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, ο Καναδάς, η Αυστραλία και οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπως η Κορέα, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη διαθέτουν ή αναπτύσσουν στρατηγικές υπολογιστικού νέφους. Οι κύριοι άξονες είναι συμπράξεις για την καθοδήγησης της αφομοίωσης από δημόσιους οργανισμούς· προώθηση των τεχνολογικών εξελίξεων και της τυποποίησης· και διεθνής διάλογος και συντονισμός για νομικά και τεχνικά ζητήματα. Η ΕΕ πρέπει επομένως να εμβαθύνει τη διαρθρωμένη συνεργασία της με τους διεθνείς εταίρους, όχι απλώς για ανταλλαγή εμπειριών και για κοινή τεχνολογική ανάπτυξη, αλλά επίσης για τις νομικές προσαρμογές ώστε να προωθηθεί αποδοτικότερη και αποτελεσματικότερη εγκατάσταση του υπολογιστικού νέφους[37]. Οι διάλογοι αυτοί θα προωθηθούν σε πολυμερή φόρουμ, όπως ο ΠΟΕ και ο ΟΟΣΑ, για την προώθηση κοινών στόχων για τις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους, να συνεχίσει να περιλαμβάνει θέματα σχετικά με το υπολογιστικό νέφος, καθώς και για τη συμπερίληψη θεμάτων συναφών με το υπολογιστικό νέφος στις διαπραγματεύσεις που διεξάγει όσον αφορά την ελευθερία του εμπορίου με την Ινδία, τη Σιγκαπούρη κλπ.

Η Επιτροπή θα αξιοποιήσει επίσης τον εν εξελίξει διεθνή διάλογο με τις ΗΠΑ, την Ινδία, την Ιαπωνία και άλλες χώρες, όσον αφορά, μεταξύ άλλων, βασικά θέματα συναφή με υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους, που εξετάστηκαν παραπάνω, όπως π.χ. η προστασία των δεδομένων· η πρόσβαση σε δεδομένα εκ μέρους των διωκτικών αρχών και η χρήση συμφωνιών αμοιβαίας δικαστικής συνδρομής ώστε οι εταιρείες να μην αντιμετωπίζουν αντικρουόμενα αιτήματα από τις δημόσιες αρχές· ο συντονισμός της ασφάλειας των δεδομένων σε παγκόσμιο επίπεδο· η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, ευθύνη των ενδιαμέσων παρόχων υπηρεσιών· οι απαιτήσεις προτύπων και διαλειτουργικότητας, ιδίως για δημόσιες υπηρεσίες· η εφαρμογή της φορολογικής νομοθεσίας για υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους· και η συνεργασία στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης.

5.           Συμπέρασμα

Το υπολογιστικό νέφος αφορά ευρύ φάσμα πεδίων πολιτικής. Τρέχουσες πολιτικές πρωτοβουλίες, όπως η μεταρρύθμιση της προστασίας των δεδομένων και η κοινή ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις πωλήσεις, θα περιορίσουν τα εμπόδια για την υιοθέτηση του υπολογιστικού νέφους στην ΕΕ και αναμένεται ότι σύντομα θα θεσπιστούν.

Παράλληλα, η Επιτροπή θα υλοποιήσει τις βασικές ενέργειες που προσδιορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση το 2013, ιδίως όσον αφορά τις δράσεις τυποποίησης και πιστοποίησης για το υπολογιστικό νέφος, την εκπόνηση ασφαλών και δίκαιων συμβατικών όρων και προϋποθέσεων και την έναρξη της ευρωπαϊκής σύμπραξης για το υπολογιστικό νέφος.

Η Επιτροπή θα επαγρυπνεί σε θέματα σχετικά με αναδυόμενα πεδία πολιτικής που είναι πιθανόν να επηρεάσουν τις οικονομικές και κοινωνικές δυνατότητες του υπολογιστικού νέφους σε πεδία όπως η φορολογία, οι δημόσιες συμβάσεις, ο δημοσιονομικός κανονισμός ή η επιβολή του νόμου, όπου ο εγγενής διασυνοριακός χαρακτήρας του υπολογιστικού νέφους θέτει ερωτήματα όσον αφορά τη συμμόρφωση και τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων.

Η Επιτροπή πρόκειται το αργότερο έως το τέλος του 2013 να υποβάλει έκθεση σχετικά με την πρόοδο στο σύνολο των δράσεων αυτής της στρατηγικής και να διατυπώσει περαιτέρω νομοθετικές προτάσεις, ανάλογα με τις ανάγκες.

Τα επόμενα δύο χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων οι δράσεις που περιγράφονται παραπάνω θα αναπτυχθούν και θα υλοποιηθούν, θα τεθούν τα θεμέλια ώστε η Ευρώπη να καταστεί παγκόσμιο κέντρο για το υπολογιστικό νέφος. Εφόσον κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης προετοιμασίας σημειωθεί ικανή πρόοδος, θα υπάρξει σταθερή βάση για ταχεία αφομοίωση από το 2014 ως το 2020, κατά την οποία η χρήση των διαθέσιμων στο κοινό προσφορών υπολογιστικού νέφους θα μπορούσε να φτάσει σύνθετο ετήσιο ποσοστό αύξησης 38% (περίπου διπλάσιο από το ποσοστό που θα μπορούσε να επιτευχθεί αν δεν εφαρμόζονταν τα αποφασιστικά μέτρα πολιτικής).

Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν τις δυνατότητες του υπολογιστικού νέφους. Τα κράτη μέλη πρέπει να αναπτύξουν τη χρήση του υπολογιστικού νέφους στον δημόσιο τομέα, με βάση κοινές προσεγγίσεις που να βελτιώνουν την απόδοση και την εμπιστοσύνη ενώ παράλληλα να μειώνουν το κόστος. Η ενεργητική συμμετοχή στην ευρωπαϊκή σύμπραξη για το υπολογιστικό νέφος και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της θα είναι αποφασιστικής σημασίας.

Η Επιτροπή καλεί επίσης τον κλάδο να συνεργαστεί στενά για την εκπόνηση και θέσπιση κοινών προτύπων και μέτρων διαλειτουργικότητας.

[1]               Kretschmer, T. (2012), “Information and Communication Technologies and Productivity Growth: A Survey of the Literature”, OECD Digital Economy Papers, No. 195, έκδοση του ΟΟΣΑ. http://dx.doi.org/10.1787/5k9bh3jllgs7-en

[2]               Ανακοίνωση, «Ένα συνεκτικό πλαίσιο για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην ενιαία ψηφιακή αγορά ηλεκτρονικού εμπορίου και διαδικτυακών υπηρεσιών», COM (2011) 942 τελικό.

[3]               IDC (2012) Quantitative Estimates of the Demand for Cloud Computing in Europe and the Likely Barriers to Take-up (Ποσοτικές εκτιμήσεις της ζήτησης για υπολογιστικό νέφος στην Ευρώπη και τα πιθανά εμπόδια στην αφομοίωσή του). Για περισσότερα στοιχεία βλ. επίσης το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την παρούσα ανακοίνωση, τμήμα 3.1. Η σημασία του υπολογιστικού νέφους για τη δημιουργία απασχόλησης αναγνωρίζεται επίσης στο έγγραφο «Σύνολο βασικών ενεργειών απασχόλησης για την πράσινη οικονομία», παράρτημα στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Στοχεύοντας σε μια ανάκαμψη με άφθονες θέσεις απασχόλησης», COM(2012) 173 τελικό.

[4]               Οι οργανισμοί μπορεί, λ.χ., να προβληματίζονται σχετικά με τη συνέχεια των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων σε περίπτωση διακοπής της υπηρεσίας, ενώ οι μεμονωμένοι πολίτες μπορεί να ανησυχούν με την τύχη που θα έχουν οι πληροφορίες προσωπικού χαρακτήρα. Οι επιφυλάξεις αυτές επιβραδύνουν την εν γένει ταχύτητα αφομοίωσης του υπολογιστικού νέφους.

[5]               Πολλοί από αυτούς τους ορισμούς είναι γενικόλογοι: Ένας διαδεδομένος ορισμός αναφέρεται σε «ένα μοντέλο που επιτρέπει πρόσφορη, κατά παραγγελία δικτυακή πρόσβαση σε κοινόχρηστο απόθεμα προσαρμόσιμων υπολογιστικών πόρων ... που μπορούν να παρασχεθούν γρήγορα και να διατεθούν με ελάχιστη προσπάθεια ή παρέμβαση του παρόχου υπηρεσιών» NIST (2009), US National Institute for Standards and Technology (εθνικό ινστιτούτο προτύπων και τεχνολογίας των ΗΠΑ).

[6]               IDC (2012) Quantitative Estimates of the Demand for Cloud Computing in Europe and the Likely Barriers to Take-up.

[7]               Π.χ., σε μία μελέτη προβλέπεται ότι η αγορά υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους θα τριπλασιαστεί έως το 2014. Μια άλλη μελέτη αναμένει έως τότε 11 εκατ. νέες θέσεις εργασίας στην οικονομία. Βλ. το έγγραφο των υπηρεσιών της Επιτροπής, τμήμα 4.1.

[8]               Βλ.: Greenpeace (2012) How clean is your cloud?

[9]               Βλ.: http://www.broadbandcommission.org/net/broadband/Documents/bbcomm-climate-full-report-embargo.pdf

[10]             HM Government (2011) Government Cloud Strategy, www.cabinetoffice.gov.uk

[11]             Σε αντιδιαστολή, οι υπηρεσίες ιδιωτικού υπολογιστικού νέφους είναι υποδομή αποκλειστικά για ιδιωτικούς πελάτες και δεν είναι ανοιχτή προς χρήση από τρίτους.

[12]             Στη μελέτη IDC (2012) «Quantitative Estimates of the Demand for Cloud Computing in Europe and the Likely Barriers to Take-up» εκτιμάται ότι, με το σενάριο «πολιτικής παρέμβασης», οι απασχολούμενοι σε υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους θα μπορούσαν να υπερβούν τα 3,8 εκατ., έναντι περίπου 1,3 εκατ. σε περίπτωση «καμίας παρέμβασης», δηλ. η πολιτική αυτή θα μπορούσε να δημιουργήσει 2,5 εκατ. επιπλέον θέσεις εργασίας.

[13]             Ανακοίνωση «Η Πράξη για την Ενιαία αγορά», COM(2011) 206 τελικό

[14]             Σε αυτά υπάγονται η πρόταση οδηγίας για τη συλλογική διαχείριση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας COM(2012) 372 τελικό, οδηγίας για τα ορφανά έργα COM(2011) 289 τελικό, καθώς και η αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα, COM(2011) 877 τελικό· όλα τα παραπάνω ολοκληρώθηκαν.

[15]             Πράσινο βιβλίο για τη διαδικτυακή διανομή οπτικοακουστικών έργων στην Ευρωπαϊκή Ένωση: ευκαιρίες και προβλήματα στην πορεία προς την ενιαία ψηφιακή αγορά, COM(2011) 427.

[16]             Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής «Μια ενιαία αγορά για τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας» COM (2011) 287 - Δράση 8 - η οποία ξεκίνησε αυτή τη διαδικασία διαμεσολάβησης, προκειμένου να «εξερευνηθούν πιθανές προσεγγίσεις με σκοπό την εναρμόνιση της μεθοδολογίας που χρησιμοποιείται για την επιβολή των εισφορών [.. ..]» και όπου δηλώνεται ότι «συντονισμένη προσπάθεια από όλες τις πλευρές για επίλυση εκκρεμών ζητημάτων αναμένεται να προετοιμάσει το έδαφος για ολοκληρωμένη νομοθετική δράση σε επίπεδο ΕΕ». Στην ανακοίνωση για το ηλ-εμπόριο, COM (2011) 942 τελικό, προβλέπεται νομοθετική πρωτοβουλία για τα ιδιωτικά αντίγραφα, το 2013.

[17]             Ανακοίνωση για το ηλ-εμπόριο, COM(2011) 942 τελικό, σ. 18.

[18]             Πρόταση κανονισμού σχετικά με την ηλεκτρονική ταυτοποίηση και τις υπηρεσίες εμπιστοσύνης για ηλεκτρονικές συναλλαγές στην εσωτερική αγορά, COM(2012)238/2.

[19]             Βλ.: Ομάδα εργασίας του άρθρου 29 για το υπολογιστικό νέφος, WP196 – Opinion 05/2012 on Cloud Computing, (γνωμοδότηση σχετικά με το υπολογιστικό νέφος), εκδόθηκε την 1η Ιουλίου 2012 http://ec.europa.eu/justice/data-protection/article-29/documentation/opinion-recommendation/index_en.htm#h2-1.

[20]             COM/(2011)/635 τελικό

[21]             Εγκρίθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2012 βάσει της πρότασης της Επιτροπής, COM (2011) 315, τίθεται σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2013.

[22]             http://www.ict-footprint.eu

[23]             Σε μια συμφωνία σχετικά με το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών προσδιορίζονται οι τεχνικοί όροι των παραδοτέων υπηρεσιών, π.χ. ο βαθμός της εγγυημένης διάθεσής τους ως ποσοστιαίο μέγεθος.

[24]             Βλ. τη γνώμη της ομάδας εργασίας του άρθρου 29 για το υπολογιστικό νέφος, http://ec.europa.eu/justice/data-protection/article-29/documentation/opinion-recommendation/index_en.htm#h2-1.

[25]             COM/(2011)/635 τελικό

[26]             Η πρόταση κανονισμού για κοινό ευρωπαϊκό δίκαιο των πωλήσεων ισχύει για ορισμένες από τις συμβάσεις για την προμήθεια ψηφιακού περιεχομένου, δηλ. «δεδομένα που παράγονται και διατίθενται σε ψηφιακή μορφή, σύμφωνα ή όχι με τις προδιαγραφές του αγοραστή, όπως βίντεο, ήχος, εικόνα ή γραπτό ψηφιακό περιεχόμενο, ψηφιακά παιχνίδια, λογισμικό και ψηφιακό περιεχόμενο που καθιστά δυνατή την εξατομίκευση υπάρχοντος υλισμικού ή λογισμικού», αλλά που αποκλείει «υπηρεσίες και δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών, καθώς και συναφείς ευκολίες και υπηρεσίες», καθώς και «τη δημιουργία του νέου ψηφιακού περιεχομένου, καθώς και την τροποποίηση υφιστάμενου ψηφιακού περιεχομένου».

[27]             Βλ.: Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 593/2008 για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (Ρώμη Ι), ΕΕ L 177, 4.7.2008 και κανονισμός (EΚ) αριθ. 44/2001 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ΕΕ L 12, 16.1.2001.

[28]             http://ec.europa.eu/information_society/activities/cloudcomputing/docs/ccconsultationfinalreport.pdf

[29]             Ανακοίνωση της Επιτροπής «Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τους καταναλωτές - Προώθηση της εμπιστοσύνης και της ανάπτυξης», COM (2012) 225 τελικό.

[30]             Οι σχετικές γνωμοδοτήσεις της ομάδας εργασίας του άρθρου 29 (βλ.: WP 195 και WP 153) χρησιμεύσουν ως βάση για ένα σχέδιο της Επιτροπής. Δεσμευτικοί εταιρικοί κανόνες είναι ένα από τα μέσα για να καταστούν δυνατές νόμιμες διεθνείς διαβιβάσεις δεδομένων: διέπουν με εκτελεστό τρόπο πώς τα διάφορα μέρη μιας εταιρείας, ανεξάρτητα από τη γεωγραφική τους θέση διεθνώς, χειρίζονται τα προσωπικά δεδομένα.

[31]             http://www.economie.gouv.fr/cloud-computing-investissements-d-avenir; http://www.cabinetoffice.gov.uk/sites/default/files/resources/government-cloud-strategy_0.pdf;http://www.trusted-cloud.de/documents/aktionsprogramm-cloud-computing.pdf

[32]             Ανακοίνωση για «Ανοιχτά δεδομένα. Κινητήρας καινοτομίας, οικονομικής μεγέθυνσης και διακυβέρνησης με διαφάνεια», COM(2011) 882 τελικό.

[33]             Η δράση αυτή θα χρηματοδοτηθεί από το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο ανάπτυξης (7ο ΠΠ) το 2013, η σχετική πρόσκληση υποβολής προτάσεων θα δημοσιευτεί στις 9 Ιουλίου 2012.

[34]             Βλ.: Cloud Expert Group Report "The Future of cloud computing. Opportunities for European cloud computing beyond 2010 : http://cordis.europa.eu/fp7/ict/ssai/docs/cloud-report-final.pdf and Cloud Expert Group Report "Advances in Clouds": http://cordis.europa.eu/fp7/ict/ssai/docs/future-cc-2may-finalreport-experts.pdf

[35]             Πρόταση κανονισμού για τη σύσταση της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη, COM(2011) 665

[36]             Στην ανακοίνωση COM(2011)163 σχετικά με την προστασία υποδομών πληροφοριών ζωτικής σημασίας προσδιορίζεται ως προτεραιότητα η οικοδόμηση εμπιστοσύνης στο υπολογιστικό νέφος και ζητείται «να ενταθεί η συζήτηση γύρω από στρατηγικές βέλτιστης διακυβέρνησης».

[37]             Ο διάλογος αυτός έχει ξεκινήσει στο πλαίσιο του διαλόγου ΕΕ-ΗΠΑ για την Κοινωνία της Πληροφορίας, του Ευρω-αμερικανικού επιχειρηματικού συμβουλίου και του Ευρω-ιαπωνικού διαλόγου για την Κοινωνία της Πληροφορίας. Τα θέματα του υπολογιστικού νέφους μπορούν επίσης να εξεταστούν από το Διατλαντικό οικονομικό συμβούλιο και τη συνεργασία ΕΕ-ΗΠΑ για τις ΜΜΕ.