ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Έκτη ετήσια έκθεση 2011 σχετικά με την υλοποίηση της κοινοτικής βοήθειας δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 389/2006 του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2006, για τη σύσταση μέσου χρηματοδοτικής στήριξης για την προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης της τουρκοκυπριακής κοινότητας

1.           Εισαγωγή

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 389/2006 του Συμβουλίου για τη σύσταση μέσου χρηματοδοτικής στήριξης για την προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης της τουρκοκυπριακής κοινότητας[1] (εφεξής «ο κανονισμός για τη βοήθεια») αποτελεί τη βάση για την υλοποίηση της βοήθειας προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα και απαιτεί την ετήσια υποβολή έκθεσης στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η παρούσα έκτη έκθεση καλύπτει το 2011.

2.           Προγραμματισμός της βοήθειας

Μεταξύ 2006 και 2010 προγραμματίστηκε η παροχή βοήθειας ύψους 264 εκατομμυρίων ευρώ δυνάμει του κανονισμού για τη βοήθεια, ενώ πολλά από τα έργα που ξεκίνησαν από την εν λόγω προηγούμενη χρηματοδότηση βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη το 2011. Για την κατάρτιση του προγράμματος για το 2011 χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από τις διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερομένους και από τις αξιολογήσεις του 2009 και του 2010. Το πρόγραμμα ακολούθησε τους στόχους του κανονισμού για τη βοήθεια: επανένωση της Κύπρου μέσω της προώθησης της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης· συμφιλίωση, οικοδόμηση εμπιστοσύνης και υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών· προσέγγιση της τουρκοκυπριακής κοινότητας στην ΕΕ και προετοιμασία νομοθετικών κειμένων ευθυγραμμισμένων προς το κεκτημένο προκειμένου να καταστούν άμεσα εφαρμοστέα μόλις επιτευχθεί η συνολική διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος. Η χρηματοδότηση για υποδομές ή εξοπλισμό μεγάλου μεγέθους δεν είχε περιληφθεί στα κονδύλια που διατέθηκαν το 2011 επειδή είχαν ήδη ξεκινήσει μεγάλα έργα υποδομών. Η διάθεση 28 εκατομμυρίων ευρώ το 2011 πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με δύο αποφάσεις της Επιτροπής[2].

3.           Μηχανισμοί υλοποιησησ

Το πρόγραμμα υλοποιείται σε κράτος μέλος της ΕΕ σε περιοχή που τελεί εκτός του ουσιαστικού ελέγχου των αρχών του εν λόγω κράτους μέλους και στην οποία η εφαρμογή του κεκτημένου της ΕΕ έχει ανασταλεί. Η βοήθεια υλοποιείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρωτίστως στο πλαίσιο κεντρικής διαχείρισης. Η διαχείριση ορισμένων προγραμμάτων γίνεται από κοινού με το αναπτυξιακό πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (ΑΠΗΕ).

Η Επιτροπή υλοποιεί το πρόγραμμα σε ενιαίο πολιτικό, νομικό και διπλωματικό πλαίσιο. Για να μπορεί η Επιτροπή να υλοποιήσει το πρόγραμμα ακολουθώντας τις αρχές της χρηστής οικονομικής διαχείρισης, απαιτούνται ρυθμίσεις ad hoc. Σε προγράμματα βοήθειας που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ, υπό κανονικές συνθήκες, το νομικό πλαίσιο της βοήθειας θεσπίζεται μέσω συμφωνίας χρηματοδότησης με τη δικαιούχο κυβέρνηση. Δεν υφίσταται τέτοια συμφωνία για τη βοήθεια προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Η Επιτροπή πρέπει να βασιστεί στους κανόνες και στις προϋποθέσεις που κατά την κρίση της πρέπει να εφαρμοστούν σε τοπικό επίπεδο, γεγονός που ενέχει ένα βαθμό κινδύνου. Η διαχείριση και ο μετριασμός αυτών των κινδύνων είναι μέρος της ευθύνης της Επιτροπής, ενώ τα μέτρα που εγκρίνονται περιλαμβάνουν εντατική παρακολούθηση και υποστήριξη των δικαιούχων, αναθεωρημένους όρους πληρωμής, σύνδεση της πληρωμής προκαταβολών με την προσκόμιση αποδείξεων υπογραφής δημόσιων συμβάσεων και ευρύτερη χρήση τραπεζικών εγγυήσεων.

Η Επιτροπή βασίζεται στην υποστήριξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας για την επιτυχία του προγράμματος αυτού και, ιδίως, για την εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς του. Ζητείται η γνώμη των ενδιαφερομένων της τουρκοκυπριακής κοινότητας σχετικά με τις ανάγκες της για μελλοντική χρηματοδότηση, ενώ εμπειρογνώμονες της τουρκοκυπριακής κοινότητας συμμετέχουν σε επιτροπές αξιολόγησης προσφορών και διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στις διευθύνουσες επιτροπές των σχεδίων. Η συνεργασία μεταξύ της τουρκοκυπριακής και της ελληνοκυπριακής κοινότητας εξακολουθεί να είναι αναγκαία για την πλήρη αποτελεσματικότητα του προγράμματος και για την επίτευξη του τελικού στόχου της επανένωσης.

Η ομάδα διαχείρισης του προγράμματος, η οποία συστάθηκε το 2006 από τη Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης της Επιτροπής, χρησιμοποιεί το γραφείο στήριξης του προγράμματος της ΕΕ (EUPSO) στο βόρειο τμήμα της Λευκωσίας, η δε διοικητική υποστήριξη παρέχεται μέσω μιας σύμβασης παροχής υπηρεσιών. Το γραφείο αυτό αποτελεί μια τοπική βάση για την υλοποίηση των έργων και για αλληλεπίδραση με τους ενδιαφερομένους της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Η αντιπροσωπεία της Επιτροπής στην Κύπρο επίσης διοργανώνει συνεδριάσεις και σεμινάρια και ενημερώνει το κοινό της Κύπρου σχετικά με το πρόγραμμα στο πλαίσιο των τακτικών της καθηκόντων.

Ελλείψει συμφωνίας χρηματοδότησης για τη θέσπιση του νομικού πλαισίου βάσει του οποίου υλοποιείται η βοήθεια, δεν είναι εύκολο να διαμορφωθούν τομεακά αναπτυξιακά προγράμματα. Το πρόγραμμα βοήθειας, συνεπώς, περιλαμβάνει τη χορήγηση ενός σημαντικού ποσού ενισχύσεων, ιδίως για μη κρατικούς φορείς συμπεριλαμβανομένων ΜΚΟ, ΜΜΕ, γεωργών και φοιτητών. Η διαχείριση της εν λόγω συνδρομής (πάνω από 1000 επιδοτήσεις από το 2009) απαιτεί μεγάλο ανθρώπινο δυναμικό από τα EUPSO, ενώ από την άποψη του προσωπικού η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα δύσκολη το 2011 λόγω μείωσης του προσωπικού και υψηλού κύκλου εργασιών, που απαιτούσαν αυστηρό καθορισμό των προτεραιοτήτων.

Ένα πρόβλημα σε σχέση με τη βοήθεια της ΕΕ προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα είναι η δυσκολία μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Το πρόγραμμα επί του παρόντος χρηματοδοτείται από τα περιθώρια του προϋπολογισμού της ΕΕ, δεδομένου ότι δεν περιλαμβάνεται στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2007-2013 και η ετήσια διάθεση κονδυλίων δεν είναι εγγυημένη. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένοι τομείς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι σημαντικοί για τη μελλοντική συμμόρφωση με το κεκτημένο, στους οποίους απαιτείται πολυετής υποστήριξη προκειμένου η παρέμβαση να επιτύχει πλήρως.

4.           Υλοποίηση κατά την περίοδο αναφοράς

4.1.        Γενική επισκόπηση

Το 2011 οι μεγάλες συμβάσεις προμηθειών και κατασκευών του προγράμματος του 2006 όδευσαν προς την περάτωσή τους στους τομείς του ύδατος, των στερεών αποβλήτων, της προστασίας της φύσης, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. Ολοκληρώθηκαν πολλές συμβάσεις επιδότησης στο πλαίσιο διαφόρων προγραμμάτων για την κοινωνία των πολιτών, τις ΜΚΟ, τις ΜΜΕ, την αγροτική ανάπτυξη, τα σχολεία, τις υποτροφίες και τους οργανισμούς κατάρτισης. Επίσης, χορηγήθηκε σημαντική τεχνική βοήθεια (ΤΒ) για την υποστήριξη των εν λόγω προγραμμάτων. Σε από κοινού διαχείριση με το ΑΠΗΕ, πραγματοποιήθηκαν επιχειρήσεις υποστήριξης της Επιτροπής Αγνοουμένων, της επεξεργασίας λυμάτων και της αναβάθμισης των αστικών και τοπικών υποδομών. Η εντολή της Επιτροπής δυνάμει του κανονισμού για τη βοήθεια περιλαμβάνει επίσης την προετοιμασία για την πλήρη εφαρμογή και υλοποίηση του κοινοτικού κεκτημένου μετά την επίλυση του κυπριακού προβλήματος, καθώς και τη διάδοση στην τουρκοκυπριακή κοινότητα πληροφοριών σχετικά με την πολιτική και την έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διετία που ακολούθησε το 2009 αποτέλεσε, ως εκ τούτου, περίοδο εντατικής υλοποίησης των έργων, κατά την οποία η Επιτροπή απέκτησε σημαντική πείρα στην αντιμετώπιση των τοπικών περιορισμών. Παρά το γεγονός ότι ορισμένες μεγάλες υποδομές πλησιάζουν στη φάση παράδοσης στον δικαιούχο, εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα ως προς τη βιωσιμότητα των έργων. Οι συμβάσεις έργων για τη μονάδα αφαλάτωσης κοντά στο Συριανοχώρι/Κumköy και την κατασκευή εγκαταστάσεων προστασίας της φύσης σε τέσσερις ειδικές περιοχές προστασίας του περιβάλλοντος οι οποίες έχουν χαρακτηριστεί ως περιοχές δυνητικής ένταξης στο Natura 2000, ακυρώθηκαν από την Επιτροπή.

Ένα πρόσθετο πρόβλημα που προέκυψε το 2011 ήταν η κατάσταση των τραπεζικών εγγυήσεων που εκδόθηκαν στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. Ένας τοπικός αντισυμβαλλόμενος υπέβαλε μήνυση στο τοπικό «δικαστήριο» για να εμποδίσει την Επιτροπή να ανακτήσει την προκαταβολή και τις εγγυήσεις καλής εκτέλεσης μετά την καταγγελία μιας σύμβασης. Αυτό το ζήτημα αφορά γενικότερα το πρόγραμμα και, μέχρις ότου επιλυθεί, θα εξακολουθήσουν να υφίστανται ανησυχίες ως προς την αποτελεσματικότητα των τοπικών τραπεζικών εγγυήσεων.

4.2.        Πρόοδος ανά στόχο

Ο γενικός στόχος του προγράμματος βοήθειας είναι να διευκολύνει την επανένωση της Κύπρου, ενθαρρύνοντας την οικονομική ανάπτυξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στην οικονομική ολοκλήρωση του νησιού, στη βελτίωση των επαφών μεταξύ των δύο κοινοτήτων καθώς και με την ΕΕ, και στην προετοιμασία της εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας σε περίπτωση συνολικής διευθέτησης του Κυπριακού. Υπήρξε σημαντική συμβολή για την πραγματοποίηση βελτιώσεων σε ορισμένους τομείς, ιδίως στον τομέα του ύδατος, των αποβλήτων και του περιβάλλοντος, ενώ υπάρχουν κάποια αποδεικτικά στοιχεία ως προς τη μείωση της διαφοράς του κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ μεταξύ των περιοχών που ελέγχονται από την κυβέρνηση και του βόρειου τμήματος της Κύπρου, μολονότι η εικόνα δεν είναι απόλυτα σαφής λόγω έλλειψης στοιχείων.

4.2.1.     Στόχος 1: Ανάπτυξη και αναδιάρθρωση των υποδομών

Στον τομέα του ύδατος, η αντικατάσταση των πεπαλαιωμένων αγωγών διάθεσης ύδατος από σκυρόδεμα που περιείχε αμίαντο στο Βόρειο τμήμα της Λευκωσίας, στην Κυρήνεια, στο Κιόνελι/Gonyeli και στις Λεύκες/Lefka ολοκληρώθηκε στη διάρκεια του 2011. Στη Λευκωσία, ο δικαιούχος ανέφερε σημαντική μείωση των διαρροών ύδατος με αποτέλεσμα τη μείωση της συνολικής παροχής ύδατος στο βόρειο τμήμα της Λευκωσίας από 0,67 σε 0,40 m³/ημέρα/μετρητή κατανάλωσης.

Στην περιοχή Μόρφου/Güzelyurt, η μονάδα επεξεργασίας λυμάτων τέθηκε σε λειτουργία το δεύτερο εξάμηνο του 2011. Επιπλέον, εγκαταστάθηκαν 53 χλμ. δικτύου αποχέτευσης και 43 χλμ. τροφοδοτικών αγωγών ύδρευσης. Μόλις ολοκληρωθούν όλες οι συνδέσεις των οικιών θα αρχίσει, για πρώτη φορά στη συγκεκριμένη περιοχή, να πραγματοποιείται συλλογή και επεξεργασία λυμάτων για περίπου 10 700 κατοίκους, με αποτέλεσμα τη μείωση της ρύπανσης των πηγών υπόγειων υδάτων. Στην περιοχή της Αμμοχώστου, η νέα υποδομή επεξεργασίας λυμάτων για περίπου 30 000 κατοίκους βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης και θα παραδοθεί το πρώτο εξάμηνο του 2012. Το έργο περιλαμβάνει αποχετευτικό δίκτυο μήκους 50 χλμ. και δίκτυο ύδρευσης μήκους 45 χλμ. Στην Αμμόχωστο και στη Μόρφου, κατά την κατασκευή αμφότερων των έργων σημειώθηκαν καθυστερήσεις, γεγονός που επιβάρυνε τους περιορισμένους εποπτικούς πόρους. Η κατασκευή της νέας δικοινοτικής μονάδας επεξεργασίας λυμάτων της Λευκωσίας στη Μια Μηλιά/Haspolat, που συγχρηματοδοτείται από την ΕΕ και το συμβούλιο αποχετεύσεων της Λευκωσίας και υλοποιείται μέσω του ΠΑΗΕ, συνεχίστηκε το 2011 και η μονάδα αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το δεύτερο εξάμηνο του 2012.

Τo μεγαλύτερo έργο στον τομέα του ύδατος ήταν η μονάδα αφαλάτωσης αξίας 27 εκατομμυρίων ευρώ στο Συριανοχώρι/Κumköy, που θα υδροδοτεί 100 000 άτομα και θα μειώσει την υπερεκμετάλλευση του υδροφόρου ορίζοντα της Μόρφου που σήμερα αποτελεί την κύρια πηγή ύδρευσης στην περιοχή. Το πρόγραμμα αντιμετώπισε προβλήματα, μεταξύ των οποίων περιορισμούς της πρόσβασης στο χώρο, που επιβλήθηκαν από τον τουρκικό στρατό· τα προβλήματα αυτά προέκυψαν στο τέλος του 2010. Μετά την άρση των εν λόγω περιορισμών τον Μάρτιο του 2011, ο ανάδοχος δεν επιθυμούσε να συνεχίσει. Η Επιτροπή έλυσε τη σύμβαση τον Δεκέμβριο του 2011.

Όσον αφορά την προστασία της φύσης, έχουν καταρτιστεί σχέδια διαχείρισης για όλες τις ειδικές περιοχές προστασίας του περιβάλλοντος και έχουν πραγματοποιηθεί συνεδριάσεις διαβούλευσης με τους τοπικούς φορείς. Ολοκληρώθηκε ένα δίκτυο διαδρομών περιπάτου μήκους άνω των 600 χλμ. Κατά την κατασκευή κέντρων ενημέρωσης και διαχείρισης εγκατεστημένων σε τέσσερεις ειδικές περιοχές προστασίας του περιβάλλοντος παρατηρήθηκε κακή εκτέλεση εκ μέρους του αντισυμβαλλομένου και η Επιτροπή κατήγγειλε τη σύμβαση τον Νοέμβριο του 2011. Ο τόπος της διαδικασίας διαιτησίας της σύμβασης είναι το Βέλγιο, αλλά ο τοπικός αντισυμβαλλόμενος της τουρκοκυπριακής κοινότητας προσέφυγε στο τοπικό «δικαστήριο» προκειμένου να εμποδίσει την Επιτροπή να ανακτήσει την προκαταβολή και τις εγγυήσεις καλής εκτέλεσης από την τοπική τράπεζα. Μέχρις ότου επιλυθεί το ζήτημα θα εξακολουθήσουν να υφίστανται ανησυχίες ως προς την αποτελεσματικότητα των τοπικών τραπεζικών εγγυήσεων. Η ολοκλήρωση των κτιρίων εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί το 2012. Στο μεταξύ, η παράδοση και η χρήση των προμηθειών που προορίζονται για τις ομάδες προστασίας της φύσης έχει καθυστερήσει.

Όσον αφορά τα στερεά απόβλητα, η αποκατάσταση και το κλείσιμο του χώρου διάθεσης απορριμμάτων στο Κάτω Δίκωμο/Αşağı Dikmen προχώρησαν ικανοποιητικά και θα ολοκληρωθούν το πρώτο εξάμηνο του 2012. Ο σταθμός μεταφόρτωσης στην Αμμόχωστο και η νέα εγκατάσταση υγειονομικής ταφής στον Κουτσοβέντη/Güngör ολοκληρώθηκαν το 2011. Η παράδοση και τα εγκαίνια των νέων εγκαταστάσεων, ωστόσο, καθυστέρησαν επειδή ο δικαιούχος δεν κατόρθωσε να θέσει σε εφαρμογή τον αναγκαίο φορέα εκμετάλλευσης. Καθυστερήσεις σημειώθηκαν επίσης λόγω μιας υπόθεσης την οποία ένα πανεπιστήμιο της περιοχής παρέπεμψε στο τοπικό «δικαστήριο» για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος. Η υπόθεση αυτή απορρίφθηκε από το «δικαστήριο», αλλά, στο διάστημα που μεσολάβησε, είχε ως συνέπεια την προσωρινή διάθεση των απορριμμάτων σε μια νέα περιοχή πλησίον του χώρου στο Κάτω Δίκωμο/Αşağı Dikmen. Η εγκατάσταση επεξεργασίας ιατρικών αποβλήτων για το κεντρικό νοσοκομείο στο βόρειο τμήμα της Λευκωσίας παραδόθηκε στα τέλη του 2011.

Στον τομέα της ενέργειας, ολοκληρώθηκαν οι υπόλοιπες συμβάσεις προμηθειών και ΤΒ. Η δύσκολη κατασκευή της μονάδας ηλιακής ενέργειας 1,27 MW περατώθηκε και η εγκατάσταση λειτουργεί με πλήρη ισχύ από τον Νοέμβριο του 2011. Είναι ωστόσο αναγκαία η διάθεση ειδικού προσωπικού από τον δικαιούχο για την αποτελεσματική και βιώσιμη χρήση της εγκατάστασης παραγωγής και του συστήματος ελέγχου. Η ΤΒ για την αναδιάρθρωση της δημόσιας επιχείρησης ηλεκτρισμού και τη μεταρρύθμιση της πολιτικής στον τομέα δεν παρασχέθηκε με αποτελεσματικό τρόπο λόγω έλλειψης συνεργασίας από τους εταίρους.

Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, όλος ο εξοπλισμός για την αναβάθμιση των δικτύων έχει παραδοθεί επιτόπου και το μεγαλύτερο μέρος του έχει εγκατασταθεί, αλλά σημειώθηκαν καθυστερήσεις στην προετοιμασία των χώρων και στην τεχνική υποστήριξη από τον δικαιούχο. Το έργο θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τα μέσα του 2012. Η συνιστώσα της ΤΒ έχει παραταθεί ανάλογα. Η «νομοθεσία» που προβλέπει τις λεπτομέρειες της ελευθέρωσης του τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών θεσπίστηκε τον Δεκέμβριο του 2011. Οι αναγκαίες προϋποθέσεις για τον διαχωρισμό της παροχής υπηρεσιών από την λειτουργία του δικτύου θα πρέπει να πληρούνται προκειμένου να επιτραπεί η ομαλή μεταφορά και η αειφόρος χρήση των περιουσιακών στοιχείων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ.

Στο πλαίσιο του έργου για την οδική ασφάλεια, η ΤΒ και τα έργα εφοδιασμού έχουν ολοκληρωθεί στο σύνολό τους. Tα σχέδια διαχείρισης της κυκλοφορίας έχουν καταρτιστεί, η βάση δεδομένων για τα ατυχήματα και το σύστημα συλλογής δεδομένων έχουν τεθεί σε λειτουργία και ο εξοπλισμός επιθεώρησης οχημάτων έχει εγκατασταθεί και τεθεί σε λειτουργία. Η επιμορφωτική εκστρατεία για την προώθηση της οδικής ασφάλειας πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2011 και απέφερε μερικά άμεσα θετικά αποτελέσματα, με σημαντική μείωση του αριθμού των σοβαρών ατυχημάτων. Τέλος, ύστερα από αρκετές καθυστερήσεις, το έργο για την εξάλειψη των «μελανών σημείων» όπου σημειώνονται τροχαία ατυχήματα αναμένεται να ολοκληρωθεί το πρώτο εξάμηνο του 2012.

4.2.2.     Στόχος 2: Προώθηση της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης

Τέσσερις ομάδες ΤΒ εξακολούθησαν να παρέχουν κατάρτιση και βοήθεια σε αγρότες, κτηνιάτρους και σε εμπειρογνώμονες σε θέματα αγροτικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης για την υλοποίηση των επιδοτήσεων. Τα δύο προγράμματα επιδοτήσεων Βελτίωση της γεωργικής παραγωγής και Υποστήριξη της αγροτικής επιχείρησης ολοκληρώθηκαν το 2011, αλλά σε πολλά από τα 37 έργα του προγράμματος Ανάπτυξη των κοινοτήτων μέσω πρωτοβουλιών σε χωριά σημειώθηκαν καθυστερήσεις που οφείλονταν ιδίως στη σύναψη δημόσιων συμβάσεων για έργα υποδομής. Καταρτίστηκαν δύο επιπλέον προσκλήσεις υποβολής προτάσεων που θα χρηματοδοτηθούν από τον προϋπολογισμό του 2011.

Στο πλαίσιο του έργου Εκσυγχρονισμός αστικών και τοπικών υποδομών που υλοποιήθηκε υπό κοινή διαχείριση με το ΑΠΗΕ, ολοκληρώθηκαν τα έργα αποκατάστασης σε πολλά χωριά του βόρειου τμήματος της Κύπρου (Λουρουκίνα/ Αkıncilar, Τρεμετουσιά/Εrdemli, Γαληνόπορνη/Κaleburnu και Κορμακίτης/Κormacit). Η ανακαίνιση της αγοράς στο βόρειο τμήμα της εντός των τειχών Λευκωσίας συνεχίστηκε και θα ολοκληρωθεί το 2012.

Οι δραστηριότητες ΤΒ για τη Συνεχιζόμενη μεταρρύθμιση της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης εξακολούθησαν να εστιάζουν στην ανάπτυξη των ικανοτήτων των κύριων ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων της εντατικής εκπαίδευσης μιας κεντρικής ομάδας επιθεωρητών, των επισκέψεων μελέτης, της κατάρτισης και υποστήριξης της εκπαίδευσης με επίκεντρο το παιδί, της ανάπτυξης προτύπων ποιότητας και της συμβολής στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού συστήματος διαχείρισης των πληροφοριών. Το έργο περατώθηκε τον Δεκέμβριο του 2011. Το κύριο αποτέλεσμα ήταν ένα σχέδιο εγγράφου για το όραμα και την αποστολή του τομέα της εκπαίδευσης στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. Οι περισσότερες από τις 72 συμβάσεις επιδότησης που υπογράφηκαν με τοπικά σχολεία περατώθηκαν το 2011. Μόνον επτά θα συνεχιστούν και το 2012.

Παρασχέθηκε ΤΒ για την ανάπτυξη Συστημάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, διά βίου μάθησης και ενεργών μέτρων για την αγορά εργασίας, μεταξύ των οποίων ίδρυση γραφείου εργασίας στη Λευκωσία, επισκέψεις μελέτης και διασκέψεις στο εξωτερικό. Οι προσπάθειες επικεντρώθηκαν στην κατάρτιση των ενδιαφερομένων σε τομείς όπως η επιχειρηματικότητα και η παροχή συμβουλών για την επαγγελματική σταδιοδρομία, ενώ η συνεργασία με τους τοπικούς εταίρους ήταν πολύ παραγωγική. Το έργο περατώθηκε τον Φεβρουάριο του 2012. Στο πλαίσιο του έργου Διά βίου μάθηση, κοινωνική ένταξη και ενεργά μέτρα για την αγορά εργασίας, από το 2008 έχουν χορηγηθεί 31 επιδοτήσεις σε ΜΜΕ, επιμελητήρια και άλλους οργανισμούς κατάρτισης. Οι περισσότερες ολοκληρώθηκαν το 2011 και μόνο δύο θα συνεχιστούν και το 2012.

Προς υποστήριξη της Ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ, στη διάρκεια του 2011 βρίσκονταν σε εξέλιξη 23 συμβάσεις επιδοτήσεων. Υπήρξαν μεν καθυστερήσεις λόγω έλλειψης εμπειρίας των δικαιούχων ΜΜΕ όσον αφορά τις επιδοτήσεις της ΕΕ, αλλά όλες οι συμβάσεις θα περατωθούν το 2012. Ο ιδιωτικός τομέας έλαβε επίσης υποστήριξη μέσω ΤΒ για την προώθηση ορθών επιχειρηματικών πρακτικών. Ένα σημαντικό αποτέλεσμα ήταν η έγκριση Στρατηγικής για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα από την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Έχουν επίσης αναληφθεί τομεακές πρωτοβουλίες εμπορίας για την προώθηση τοπικών προϊόντων στη Λευκωσία και την Αμμόχωστο. Η κατάρτιση στην επιχειρηματικότητα και στη διαχείριση του κύκλου των έργων ξεκίνησε το 2011 και θα συνεχιστεί το 2012. Στον τομέα των ΤΠΕ, δόθηκε βοήθεια για την ανάπτυξη μιας στρατηγικής στο θέμα της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης.

4.2.3.     Στόχος 3: Ενθάρρυνση της συμφιλίωσης, μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών

Συνεχίζεται η παροχή υποστήριξης στην Επιτροπή Αγνοουμένων για την εκταφή, την ταυτοποίηση και την επιστροφή λειψάνων, σε από κοινού διαχείριση με το ΠΑΗΕ. Οι εργασίες τώρα επικεντρώνονται περισσότερο στις μεμονωμένες παρά στις μαζικές εκταφές, γεγονός που έχει επηρεάσει την ταχύτητα της διαδικασίας. Το 2012 είναι πιθανό να υπογραφεί με το ΠΑΗΕ νέα συμφωνία συνεισφοράς για τη συνέχιση των εργασιών.

Η εκκαθάριση ναρκοπεδίων της προστατευτικής ζώνης σχεδόν ολοκληρώθηκε. Δεν υπάρχει συμφωνία όσον αφορά την πρόσβαση στα υπόλοιπα ναρκοπέδια που βρίσκονται στην προστατευτική ζώνη ή την επέκταση της εκκαθάριση ναρκοπεδίων σε περιοχές εκτός της προστατευτικής ζώνης, πράγμα που εμποδίζει τη συνέχιση των χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ δραστηριοτήτων εκκαθάρισης ναρκοπεδίων. Η τελική αξιολόγηση του έργου ήταν θετική και επισημάνθηκε ότι το έργο εκτιμήθηκε από όλους τους ενδιαφερομένους.

Από τα 44 έργα στο πλαίσιο τριών, μέχρι σήμερα, προγραμμάτων επιδότησης για την Κοινωνία των πολιτών σε δράση, τα 27 έχουν ολοκληρωθεί ή πλησιάζουν στο στάδιο της ολοκλήρωσης. Οι δραστηριότητες δέκα έργων θα ολοκληρωθούν το 2012. Μια ομάδα ΤΒ παρείχε καθοδήγηση στους αιτούντες σχετικά με τη διαχείριση των επιδοτήσεων. Η επόμενη πρόσκληση υποβολής προτάσεων για επιδοτήσεις το 2012 είναι αναγκαίο να συνοδεύεται από περισσότερη κατάρτιση, δεδομένου ότι η ικανότητα των δικαιούχων επιδοτήσεων για παραγωγή ποιοτικών αιτήσεων επιδότησης από την ΕΕ και για τη διαχείριση και υποβολή εκθέσεων δραστηριοτήτων για τις επιδοτήσεις αποδεικνύεται ανεπαρκής σε πολλές περιπτώσεις.

4.2.4.     Στόχος 4: Προσέγγιση της τουρκοκυπριακής κοινότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Κατά το πέμπτο έτος του προγράμματος υποτροφιών χορηγήθηκαν 89 υποτροφίες (9 καθηγητές, 1 προπτυχιακός φοιτητής, 79 πτυχιούχοι), με ελεύθερη επιλογή προγράμματος σπουδών ή κατάρτισης, αν και δόθηκε προτεραιότητα στα τεχνικά και διοικητικά θέματα για τα οποία υπάρχει έλλειψη δεξιοτήτων στην τουρκοκυπριακή κοινότητα. Το 2012 θα πραγματοποιηθεί αξιολόγηση του προγράμματος υποτροφιών.

Η προβολή εξασφαλίστηκε κυρίως μέσω του σχεδίου InfoPoint και το 2011 ήταν μια γόνιμη χρονιά με 37 εκδηλώσεις. Η μεγαλύτερη εκδήλωση που χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ οργανώθηκε σε συνεργασία με την Ένωση της τουρκοκυπριακής κοινότητας για την Ευημερία των Παιδιών και προσέλκυσε 1000 περίπου συμμετέχοντες. Επιπλέον, δημιουργήθηκαν βιντεοκλίπ και φωτογραφικά αρχεία, οργανώθηκαν δύο ακαδημαϊκές διασκέψεις με τη συμμετοχή διεθνώς αναγνωρισμένων επιστημόνων και τοπικών τουρκοκυπρίων και ελληνοκυπρίων πανεπιστημιακών. Ακόμη, εκδόθηκαν οκτώ τεύχη του ενημερωτικού δελτίου InfoPoint στην τουρκική γλώσσα και ένα στην αγγλική. Τα τεύχη αυτά κάλυπταν το πρόγραμμα βοήθειας και τρέχοντα θέματα της ΕΕ.

4.2.5.     Στόχος 5: Προετοιμασία της τουρκοκυπριακής κοινότητας για τη μεταφορά και την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου

Η επιτροπή τεχνικής βοήθειας και ανταλλαγής πληροφοριών της Επιτροπής (TAIEX) συμβάλλει στην προετοιμασία της τουρκοκυπριακής κοινότητας για την εφαρμογή του κεκτημένου της ΕΕ μετά τη διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος. Η TAIEX στηρίζει την εκπόνηση νομοθετικών σχεδίων που συνάδουν με το κεκτημένο, τα οποία υποβάλλονται κατόπιν σε επανεξέταση και έγκριση μέσω των τοπικών διαδικασιών. Μέσω της TAIEX, πάνω από 80 εμπειρογνώμονες της ΕΕ διεξήγαγαν 528 δράσεις το 2011, μεταξύ των οποίων μαθήματα κατάρτισης, εργαστήρια και επισκέψεις μελέτης. Οι δραστηριότητες ακολούθησαν το Πρόγραμμα για τη Μελλοντική Εφαρμογή του Κεκτημένου (ΠΜΕΚ), το οποίο αποτελεί το μεσοπρόθεσμο πλαίσιο για την παρέμβαση. Επιπλέον των 13 τομέων του ΠΜΕΚ, το 2011 χορηγήθηκε βοήθεια για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας και την αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. Σε συνδυασμό με τη μελλοντική διαχείριση των πόρων της ΕΕ, μετά τη διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος, οργανώθηκε επίσης κατάρτιση στης διαχείριση των δημόσιων δαπανών. Τέλος, το εμπόριο διαμέσου της πράσινης γραμμής (κανονισμός 866/2004) υποστηρίχθηκε και από εμπειρογνώμονες της ΤΑΙΕΧ από τα κράτη μέλη της ΕΕ, οι οποίοι ανέλαβαν τη διενέργεια τακτικών φυτοϋγειονομικών/κτηνιατρικών επιθεωρήσεων στις πατάτες και στα ψάρια. Οι προετοιμασίες για έναν νέο κύκλο βοήθειας από την TAIEX άρχισαν στο τέλος του 2011 σε συνεργασία με τους δικαιούχους.

Ο εξοπλισμός που είχε χορηγηθεί κατά τα προηγούμενα έτη στο πλαίσιο συμβάσεων για την παρακολούθηση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα εξακολουθεί να χρησιμοποιείται. Οι δύο συμβάσεις ΤΒ στον εν λόγω τομέα έχουν περατωθεί. Ο εξοπλισμός συμμορφώνεται με το νέο σχέδιο «νομοθεσίας» για το περιβάλλον. Για να υπάρξει βιωσιμότητα απαιτείται δέσμευση ως προς τη στελέχωση και τη συντήρηση του εξοπλισμού μακροπρόθεσμα.

Η πρόοδος του σχεδίου «νομοθεσίας», που αποσκοπεί στην ευθυγράμμιση με το κεκτημένο μέσω της διαδικασίας έγκρισης, ωστόσο, ήταν πιο αργή από την αναμενόμενη. Η «νομοθεσία» για τη μεταρρύθμιση των τηλεπικοινωνιών εγκρίθηκε τελικά στα τέλη του 2011, αλλά η «νομοθεσία» για το περιβάλλον έχει καθυστερήσει.

4.2.6.     Άλλα έργα

Ένα καταπιστευματικό κεφάλαιο ύψους 1 εκατομμυρίου ευρώ με την Παγκόσμια Τράπεζα για την εφαρμογή Προγράμματος οικονομικής ανάλυσης για τη μεγέθυνση και τη βιώσιμη ανάπτυξη ξεκίνησε εκ νέου το 2011 και τον Δεκέμβριο υποβλήθηκε έκθεση απογραφής.

4.3.        Δημοσιονομική εκτέλεση (ανάθεση συμβάσεων και πληρωμές)

4.3.1.     Ανάθεση συμβάσεων

Οι υποχρεώσεις για το 2011 ήταν 7,45 εκατομμύρια ευρώ (το 66% της πρόβλεψης του Ιανουαρίου που ήταν 11,2 εκατομμύρια ευρώ). Οι αναλήψεις υποχρεώσεων για επιδοτήσεις σχολείων και μια συμφωνία συνεισφοράς με το ΠΑΗΕ στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς αναβλήθηκαν μέχρι το 2012.

4.3.2.     Πληρωμές

Οι πληρωμές το 2011 ανήλθαν σε 49,98 εκατομμύρια ευρώ (το 67% της πρόβλεψης του Ιανουαρίου). Κατά τη διάρκεια του έτους, ωστόσο, ο στόχος αξιολογήθηκε εκ νέου και μειώθηκε κατά 24,5 εκατομμύρια ευρώ. Αυτό οφείλεται στην περάτωση δύο έργων, σε καθυστερήσεις σε σχέδια μεγάλης κλίμακας στους τομείς του ύδατος και των τηλεπικοινωνιών, καθώς και στην καθυστερημένη ολοκλήρωση των επιδοτούμενων έργων, ιδίως εκείνων που ασχολούνται με την αναβάθμιση των χωριών. Εκταμιεύτηκε το 100% της αναθεωρημένης πρόβλεψης.

Συνολικά, έως τα τέλη του 2011 εκταμιεύτηκαν 179 εκατομμύρια ευρώ (το 69% του συνολικού ποσού των συμβατικών δεσμεύσεων από την έναρξη του προγράμματος το 2006). Ο αριθμός των συμβάσεων που παρέμεναν ανοιχτές στο τέλος του 2011 ήταν 533.

4.4.        Παρακολούθηση

Ο εξαμηνιαίος Μηχανισμός Ενδιάμεσης Επανεξέτασης (IRM) αποτελεί φόρουμ για αναλυτικές συζητήσεις με τους δικαιούχους σχετικά με το πρόγραμμα. Το προσωπικό της ΕΚ επίσης πραγματοποιεί συνεχή παρακολούθηση με επιτόπιες επισκέψεις, συνεδριάσεις και συνεδριάσεις της συντονιστικής επιτροπής. Οι δραστηριότητες της TAIEX παρακολουθούνται με περισσότερες από 20 διευθύνουσες επιτροπές έργων, με καθεμία από τις οποίες η ΤΑΙΕΧ συνεδρίασε δύο φορές στη διάρκεια του 2011, καθώς και με εξαμηνιαίες συνεδριάσεις του μηχανισμού παρακολούθησης. Η επιμελητεία της TAIEX παρακολουθείται μέσω του επιγραμμικού συστήματος διαχείρισης της ΤΑΙΕΧ. Στους περισσότερους τομείς παρέμβασης, η έλλειψη εμπειρίας ή ικανότητας των δικαιούχων προξενεί δυσχέρειες ή καθυστερήσεις στην υλοποίηση. Οι δικαιούχοι επιδοτήσεων, για παράδειγμα, αντιμετώπισαν προβλήματα σε σχέση με τις διαδικασίες της ΕΕ, ιδίως στις δημόσιες συμβάσεις με χρήση κεφαλαίων επιδότησης. Αυτό αντιμετωπίστηκε με την ίδρυση μονάδων διαχείρισης σχεδίων οι οποίες βοηθούν τους δικαιούχους στη διαχείριση της επιδότησης. Στην περίπτωση έργων υποδομής ή εφοδιασμού, η κεντρική ή η τοπική αρχή της τουρκοκυπριακής κοινότητας, η οποία θα είναι αρμόδια για την επιχειρησιακή λειτουργία και τη συντήρηση, καταβάλλει μεγάλες προσπάθειες για να παράσχει επαρκείς πόρους και να ιδρύσει κατάλληλες δομές σε ορισμένες περιπτώσεις. Παρέχεται η ενδεδειγμένη ΤΒ για την υποστήριξη του δικαιούχου κατά τη μεταβατική περίοδο.

4.5.        Εσωτερικοί και άλλοι έλεγχοι

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο πραγματοποίησε έλεγχο απόδοσης το 2011. Η έκθεση θα δημοσιευτεί το 2012.

Η έκθεση λογιστικού ελέγχου της μονάδας εσωτερικού ελέγχου της ΓΔ ELARG το 2008 συμπληρώθηκε με επακόλουθη έκθεση το 2011 η οποία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι όλες οι συστάσεις έχουν πλέον εφαρμοστεί, παρόλο που έχουν προσδιοριστεί ορισμένοι εναπομένοντες κίνδυνοι κατά τη μεταβίβαση των έργων και των προμηθειών.

Στα τέλη του 2010 διενεργήθηκε εκ των υστέρων έλεγχος από την ομάδα επιχειρησιακού ελέγχου και αξιολόγησης της ΓΔ ELARG για να επαληθευτεί η νομιμότητα και η κανονικότητα μιας δέσμης 23 συναλλαγών. Στην τελική έκθεση που εκδόθηκε τον Μάιο του 2011 διατυπώθηκαν ορισμένες παρατηρήσεις για τις διαδικασίες, οι οποίες μελετώνται.

Διενεργήθηκε εξωτερικός έλεγχος σε 12 επιλεγμένες συμβάσεις επιδοτήσεων και η τελική έκθεση θα υποβληθεί το πρώτο εξάμηνο του 2012.

4.6.        Αξιολόγηση

Το 2011 δρομολογήθηκε επανεξέταση του τομέα του ύδατος, η οποία θα συμβάλει στον μελλοντικό προγραμματισμό. Μια μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας σχετικά με διάφορες οικονομικές πτυχές της οικονομίας της τουρκοκυπριακής κοινότητας βρισκόταν επίσης σε εξέλιξη το 2011. Προβλέπεται να καταβληθεί σημαντική προσπάθεια αξιολόγησης το 2012, όταν θα λήξει το κύριο μέρος του προγράμματος του 2006.

4.7.        Πληροφόρηση, δημοσιότητα και προβολή

Η προβολή εξασφαλίστηκε μέσω του Infopoint (βλέπε στόχο 4). Επιπροσθέτως, οι ομάδες ΤΒ από τα επιμέρους έργα έχουν αναλάβει την αύξηση της προβολής. Πραγματοποιήθηκαν επίσης ορισμένες εκδηλώσεις υλοποίησης έργων από δικαιούχους επιδοτήσεων. Η αντιπροσωπεία της Επιτροπής στην Κύπρο μοίρασε έξι δελτία τύπου σχετικά με το πρόγραμμα βοήθειας για την τουρκοκυπριακή κοινότητα.

4.8.        Διαβουλεύσεις με την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας

Πραγματοποιήθηκαν τακτικές συναντήσεις με εκπροσώπους της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, ιδίως στο πλαίσιο επισκέψεων ανώτερων υπαλλήλων της Επιτροπής στο νησί. Επίσης, η Επιτροπή συνεδριάζει τακτικά με τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία στις Βρυξέλλες. Η Επιτροπή εξακολουθεί να επαφίεται στη συνεργασία της κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Κύπρου για την επαλήθευση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος.

5.           Συμπεράσματα

Το πρόγραμμα εξακολουθεί να συναντά προκλήσεις κατά την εφαρμογή του, λόγω της απουσίας αναγνωρισμένου δικαιούχου ή προγράμματος για άμεση θεσμική αναδιάρθρωση. Παραμένει δύσκολο να επιτευχθεί πρόοδος προς την επίτευξη του στόχου του κανονισμού για τη διευκόλυνση της επανένωσης της Κύπρου με την ενθάρρυνση της οικονομικής ανάπτυξης της τουρκοκυπριακής κοινότητας, δεδομένων του περιβάλλοντος λειτουργίας και της ιδιάζουσας πολιτικής και οικονομικής κατάστασης που επικρατούν στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. Η διαδικασία προπαρασκευής για τη μελλοντική υιοθέτηση και εφαρμογή του κεκτημένου είναι αργή και η τουρκοκυπριακή κοινότητα είναι πιθανό να χρειαστεί σημαντική υποστήριξη για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του κεκτημένου σε πολλούς τομείς μετά τη διευθέτηση και την επανένωση.

Κατά την περίοδο αναφοράς, οι δραστηριότητες εστιάστηκαν στην ολοκλήρωση του προγράμματος για το 2006. Ορισμένα σημαντικά έργα παροχής υποδομής και εξοπλισμού πλησίαζαν στην ολοκλήρωσή τους. Η μονάδα επεξεργασίας λυμάτων της Μόρφου άρχισε να δέχεται λύματα, ενώ η πειραματική μονάδα ηλιακής ενέργειας, που ολοκληρώθηκε και παραδόθηκε τον Ιούλιο, λειτουργεί σε πλήρες δυναμικό. Έχουν καταβληθεί προσπάθειες προετοιμασίας του δικαιούχου για τη μεταβίβαση και τη μελλοντική λειτουργία, αλλά λόγω της έλλειψης πόρων και εμπειρίας απαιτείται σημαντική περαιτέρω δέσμευση και εισροές από την διοίκηση της τουρκοκυπριακής κοινότητας προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των επενδύσεων. Σε πολλές περιπτώσεις, τα βαθύτερα αίτια είναι οι μη αποτελεσματικές δομές και η ασάφεια ευθυνών. Το πρόβλημα αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί το 2012.

Τα πολυάριθμα προγράμματα επιδοτήσεων που έχουν ξεκινήσει από το 2009 είχαν καλή υποδοχή, αλλά είχαν μεγάλες απαιτήσεις από πλευράς ανθρώπινου δυναμικού, εν μέρει λόγω της έλλειψης πείρας των δικαιούχων για το έργο και την οικονομική του διαχείριση.

Δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος για το 2006 έχει ολοκληρωθεί, είναι αναγκαία μια συνολική αξιολόγηση του προγράμματος βοήθειας, καθώς και τομεακές μελέτες επιπτώσεων. Τα ανωτέρω θα πραγματοποιηθούν το 2012.

Το ανθρώπινο δυναμικό για την ομάδα διαχείρισης του προγράμματος εξακολουθεί να δημιουργεί προβλήματα, εν μέρει λόγω του μεγάλου βάρους που έχουν οι επιδοτήσεις στη σύνθεση του προγράμματος αλλά και λόγω της συνολικής μείωσης του ανθρώπινου δυναμικού που προβλέπεται σε όλες τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Το πρόγραμμα θα μπορούσε να αποκομίσει οφέλη από περισσότερο μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, για τον οποίο είναι αναγκαίο να υπάρξουν πιο σταθεροί διακανονισμοί στη χρηματοδότηση του επιχειρησιακού κόστους και των δαπανών προσωπικού.

[1]               ΕΕ L 65 της 7.3.2006, σ. 5.

[2]               Αποφάσεις Ε (2011) 337 και Ε (2011) 4443 της Επιτροπής.