ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Αξιολόγηση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού στο πλαίσιο των εν εξελίξει διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος μετά τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011

1. Σύνοψη

Η σημασία των υγιών δημόσιων οικονομικών ως προϋπόθεση για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και δημιουργία θέσεων εργασίας έχει υπογραμμιστεί από την αρχή της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης μετά το 2007. Οι ανεπαρκώς συνετές δημοσιονομικές πολιτικές σε συνδυασμό με ευρύτερες μακροοικονομικές ανισορροπίες κατέστησαν αρκετά κράτη μέλη ευάλωτα στις αναταράξεις των χρηματοπιστωτικών αγορών μετά το 2008. Οι υφιστάμενοι μηχανισμοί συντονισμού και εποπτείας της ΕΕ δεν ήταν αρκετά ισχυροί και ενδελεχείς ώστε να εμποδίσουν μεμονωμένα κράτη μέλη να παρασυρθούν σε ευάλωτες θέσεις επηρεάζοντας και άλλες χώρες.

Ανταποκρινόμενη στην εν λόγω έλλειψη, η Επιτροπή πρότεινε, το Σεπτέμβριο του 2010, ενδελεχή δέσμη νομοθετικών μέτρων για την ενίσχυση της δημοσιονομικής εποπτείας και την επέκταση της πολιτικής εποπτείας ώστε να καλυφθούν οι μακροοικονομικές ανισορροπίες. Η δέσμη νομοθετικών μέτρων, αποκαλούμενη «εξάδα μέτρων» εγκρίθηκε τελικά από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το Νοέμβριο του 2011 και τέθηκε σε ισχύ στις 13 Δεκεμβρίου 2011. Η δέσμη μέτρων αντιπροσωπεύει σημαντική ενίσχυση των εργαλείων οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας.

Ευρισκόμενο στο επίκεντρο της εν λόγω δέσμης, το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης ενισχύθηκε, τόσο στο προληπτικό όσο και στο διορθωτικό σκέλος, με τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ). Υπό τις παρούσες περιστάσεις, όταν 23 κράτη μέλη έχουν υπαχθεί στην ΔΥΕ, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι διατάξεις που αφορούν το διορθωτικό σκέλος. Στα κράτη μέλη της ευρωζώνης, εφαρμόζονται τώρα κατά κανόνα οικονομικές κυρώσεις σε περίπτωση που οι εθνικές αρχές δεν λάβουν αποτελεσματικά μέτρα για να συμμορφωθούν με τις συστάσεις τις οποίες τους απευθύνει το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της Συνθήκης. Συγκεκριμένα, ο κανονισμός (EE) αριθ. 1173/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, για την αποτελεσματική επιβολή της δημοσιονομικής εποπτείας στη ζώνη του ευρώ[1], απαιτεί από την Επιτροπή να υποβάλλει σύσταση στο Συμβούλιο σχετικά με την επιβολή προστίμου σε κράτος μέλος της ευρωζώνης που δεν έχει λάβει αποτελεσματικά μέτρα διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 8 της Συνθήκης. Ο εν λόγω νέος κανόνας εφαρμόζεται σε οποιοδήποτε κράτος μέλος της ευρωζώνης στο οποίο απευθύνεται απόφαση του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 8 της Συνθήκης μετά την έναρξη ισχύος της εξάδας μέτρων.

Η αυστηρή εφαρμογή των ενισχυμένων κανόνων όσον αφορά την δημοσιονομική πειθαρχία είναι αποφασιστικός παράγοντας για την αξιοπιστία του ευρώ ως σταθερού και ισχυρού νομίσματος και αναπόσπαστο μέρος της επιτυχούς αντιμετώπισης της κρίσης δημόσιου χρέους. Η Επιτροπή έχει υποδείξει εγκαίρως ότι θα εφαρμόσει τα νέα εργαλεία που προβλέπονται στη δέσμη νομοθετικών μέτρων με αυστηρότητα από την αρχή. Με βάση τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2011 που δημοσιεύτηκαν στις 10 Νοεμβρίου 2011, διεξήχθη ενδελεχής αξιολόγηση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού στο πλαίσιο των ΔΥΕ που βρίσκονται σε εξέλιξη. Από τα 23 κράτη μέλη που υπάγονται σήμερα σε ΔΥΕ, τα πέντε επωφελούνται ή επωφελούντο προγράμματος οικονομικής στήριξης[2]. Παρόλο που οι δημοσιονομικές εξελίξεις στις εν λόγω χώρες θα υποστούν ανασκόπηση βάσει των διατάξεων των αντίστοιχων προγραμματικών εγγράφων, από την αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής για την κατάσταση εφαρμογής των αντίστοιχων συστάσεων του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 7 από τα 18 κράτη μέλη που δεν υπάγονται σε πρόγραμμα, προέκυψε ότι στις περισσότερες χώρες οι πολιτικές είχαν σημειώσει καλή πρόοδο προς την έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού δημόσιου χρέους.

Ταυτόχρονα ωστόσο, από την αξιολόγηση προέκυψε επίσης ότι η έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση κινδύνευε σε ορισμένα κράτη μέλη, συγκεκριμένα στο Βέλγιο, την Κύπρο, την Ουγγαρία, τη Μάλτα και την Πολωνία, στα οποία η προθεσμία διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος έληγε άμεσα ή πλησίαζε, ήταν δηλαδή το 2011 ή το 2012. Ιδιαίτερα σημαντικό ήταν το γεγονός ότι σε τέσσερεις από τις εν λόγω πέντε χώρες – Ουγγαρία, Πολωνία, Βέλγιο και Κύπρο – οι δημοσιονομικές προσπάθειες που είχαν αναληφθεί μέχρι την καταληκτική ημερομηνία συλλογής δεδομένων για τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2011 (24 Οκτωβρίου 2011) αξιολογήθηκαν ως υπολειπόμενες των προσπαθειών που είχε συστήσει το Συμβούλιο, εκτός και αν λαμβάνονταν περαιτέρω μέτρα. Στην περίπτωση της Μάλτας και της Ουγγαρίας, για τις οποίες η προθεσμία διόρθωσης του υπερβολικού δημόσιου χρέους ήταν το 2011, διαπιστώθηκε ότι εάν δεν λαμβάνονταν περαιτέρω μέτρα για να διατηρηθεί το δημόσιο έλλειμμα κάτω του 3% του ΑΕΠ κατά την περίοδο που κάλυπταν οι προβλέψεις, το δημόσιο έλλειμμα δεν θα ήταν δυνατόν να διορθωθεί κατά βιώσιμο τρόπο, όπως είχε ζητήσει το Συμβούλιο.

Ενόψει της εν λόγω αξιολόγησης και της επικείμενης έναρξης ισχύος της εξάδας μέτρων, ο αντιπρόεδρος κ. Olli Rehn, αρμόδιος για τις οικονομικές και νομισματικές υποθέσεις και το ευρώ, απέστειλε στις 11 Νοεμβρίου επιστολές στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Τα υπόψη κράτη μέλη εκλήθησαν να αντιμετωπίσουν επειγόντως την θέσπιση προϋπολογισμού για το 2012 ή/και τη λήψη πρόσθετων μέτρων που θα εξασφάλιζαν την έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος. Ελλείψει εγκεκριμένων διορθωτικών μέτρων, θα καθίστατο αναπόφευκτη η ανάληψη περαιτέρω ενεργειών βάσει της ΔΥΕ με πιθανή την επιβολή κυρώσεων.

Η πρόσκληση για την λήψη πρόσθετων μέτρων αντανακλούσε και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 4ης Οκτωβρίου 2011 σχετικά με τις δημοσιονομικές πολιτικές, με τα οποία εκλήθησαν τα κράτη μέλη να υλοποιήσουν πλήρως τις δεσμεύσεις τους βάσει του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, αναφέροντας συγκεκριμένα ότι οι χώρες με σημαντικά κενά προσαρμογής βάσει της ΔΥΕ έπρεπε να κλείσουν τα κενά αυτά με συγκεκριμένα μέτρα το αργότερο στο πλαίσιο των προϋπολογισμών τους για το 2012.

Από τα μέσα Νοεμβρίου και τα πέντε κράτη μέλη με προθεσμία για διόρθωση το 2011 και το 2012, και στις περιπτώσεις που σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011 θεωρήθηκε ότι η έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος κινδύνευε, θέσπισαν και εξήγγειλαν μέτρα. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα εν λόγω πρόσθετα μέτρα θεωρούνται επαρκή για να επαναφέρουν την διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος στην σωστή τροχιά, σύμφωνα με τις συστάσεις της Επιτροπής. Πρόκειται για τις περιπτώσεις του Βελγίου, της Κύπρου, της Μάλτας και της Πολωνίας. Ωστόσο, παρόλο που καταβλήθηκαν πρόσθετες προσπάθειες και στην Ουγγαρία, από την αξιολόγηση της Επιτροπής προκύπτει ότι οι προσπάθειες αυτές είναι ακόμη ανεπαρκείς για να εξασφαλίσουν επαρκή πρόοδο προς την βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Στην παρούσα ανακοίνωση περιγράφονται τα βασικά στοιχεία της αξιολόγησης της Επιτροπής. Συγκεκριμένα, βάσει των φθινοπωρινών προβλέψεων των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011 και λαμβάνοντας υπόψη τις μεταγενέστερες δημοσιονομικές πρωτοβουλίες που ανέλαβαν τα εν λόγω πέντε κράτη μέλη μέχρι τις 9 Ιανουαρίου 2012, στην ανακοίνωση παρουσιάζονται οι πιο πρόσφατες απόψεις της Επιτροπής σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού στο πλαίσιο της ΔΥΕ στα εν λόγω κράτη μέλη. Λεπτομερέστερη και πιο ενδελεχής αξιολόγηση περιλαμβάνεται στα πέντε έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής για τις συγκεκριμένες χώρες που δημοσιεύονται μαζί με την παρούσα ανακοίνωση.

Βάσει της αξιολόγησης που διεξήγαγε, η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο να επιταχύνει την ΔΥΕ για την Ουγγαρία. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή παράλληλα με την παρούσα ανακοίνωση, εκδίδει σύσταση απόφασης του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 8 της Συνθήκης με την οποία διαπιστώνεται ότι δεν έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα ως απόκριση στην σύσταση του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της Συνθήκης προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος.

Σε μεταγενέστερο στάδιο, βάσει της απόφασης του Συμβουλίου ότι δεν έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα, η Επιτροπή, σύμφωνα με τις διατάξεις του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ) θα εκδώσει για την Ουγγαρία – που είναι κράτος μέλος του οποίου το νόμισμα δεν είναι το ευρώ – σύσταση για νέα σύσταση του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της Συνθήκης, προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος. Η εν λόγω σύσταση θα εκδοθεί από το Συμβούλιο εντός διμήνου από την απόφαση του Συμβουλίου με την οποία θα διαπιστώνεται ότι δεν έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα. Μετά την απόφαση του Συμβουλίου ότι δεν έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα, η Επιτροπή μπορεί, βάσει των διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1084/2006 του Συμβουλίου, να εξετάσει το ενδεχόμενο να εκδώσει πρόταση προς το Συμβούλιο για αναστολή των υποχρεώσεων που είχε αναλάβει το Ταμείο Συνοχής προς την Ουγγαρία.

Από τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011 προέκυψαν επίσης κενά δημοσιονομικής προσαρμογής σε ορισμένα κράτη μέλη για τα οποία η προθεσμία διόρθωσης του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος τοποθετείται στο 2013. Για τα εν λόγω κράτη μέλη, είναι επείγον να αντιμετωπιστούν τα εν λόγω κενά ιδίως κατά την σύνταξη των σχεδίων προϋπολογισμών που θα υποβληθούν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου 2012 στα επικαιροποιημένα προγράμματα σταθερότητας ή σύγκλισης.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εκτέλεση του προϋπολογισμού σε όλα τα κράτη μέλη που υπάγονται σήμερα σε ΔΥΕ, συμπεριλαμβανομένων και των πέντε χωρών που καλύπτονται από την παρούσα ανακοίνωση. Η νέα ενδελεχής αξιολόγηση θα διεξαχθεί στο πλαίσιο των εαρινών προβλέψεων των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2012.

2. Αξιολογήσεις ανά χώρα 2.1. Βέλγιο

Με τις συστάσεις που εξέδωσε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 7 της Συνθήκης στις 2 Δεκεμβρίου 2009, το Συμβούλιο συνέστησε στο Βέλγιο να μειώσει το έλλειμμα κάτω του 3% του ΑΕΠ κατά αξιόπιστο και βιώσιμο τρόπο μέχρι το 2012 και να εξασφαλίσει μέση ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή ύψους ¾% του ΑΕΠ την περίοδο 2010-2012. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμενόταν να ανέλθει σε ποσοστό 3,6% του ΑΕΠ το 2011 και, με την υπόθεση ότι δεν θα λαμβάνονταν περαιτέρω μέτρα, σε 4,6% του ΑΕΠ το 2012 και 4,5% του ΑΕΠ το 2013. Η εκτιμώμενη μέση ετήσια μεταβολή του διαρθρωτικού ισοζυγίου την περίοδο 2010-2012 σε ποσοστό -0,1% ήταν κατά πολύ μικρότερη από την δημοσιονομική προσαρμογή που συνέστησε το Συμβούλιο. Συνεπώς, η προβλεπόμενη εξέλιξη του δημοσιονομικού ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης σε συνδυασμό με την εκτιμώμενη δημοσιονομική προσαρμογή δεν ήταν συμβατή με έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Μετά την καταληκτική ημερομηνία για τις φθινοπωρινές προβλέψεις του 2011, η κυβέρνηση του Βελγίου κατέληξε σε συμφωνία σχετικά με την πρότασή της για τον προϋπολογισμό του 2012, που υποβλήθηκε επίσημα στο Κοινοβούλιο στις 21 Δεκεμβρίου 2011. Με βάση την αξιολόγηση από την Επιτροπή των μέτρων που ανακοινώθηκαν δημόσια από τις αρχές του Βελγίου μέχρι τις 9 Ιανουαρίου 2012, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης προβλεπόταν να ανέλθει στο 2,9% του ΑΕΠ το 2012 και σε 2¾% του ΑΕΠ το 2013 (βλέπε πίνακα 1). Συνεπώς, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα μέτρα μέχρι και τις 9 Ιανουαρίου 2012, φαίνεται ότι οι αρχές του Βελγίου έχουν λάβει αποτελεσματικά μέτρα για την έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος. Λεπτομερέστερη εκτίμηση περιλαμβάνεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με το Βέλγιο που δημοσιεύεται μαζί με την παρούσα ανακοίνωση.

Με βάση την ανωτέρω αξιολόγηση, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες προς το παρόν στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος για το Βέλγιο. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις στο Βέλγιο σύμφωνα με τη Συνθήκη και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ).

Πίνακας 1: Βέλγιο – σύγκριση δημοσιονομικών προεκτάσεων, ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ)

|| 2011 || 2012 || 2013

ΦΠ Επιτροπής 2011 || -3,6 || -4,6 || -4,5

Εθνικές αρχές || -3,6 || -2,8 || -1,8*

Επιτροπή Ιαν. 2012 || -4,1** || -2,9 || -2¾

Σημειώσεις: ΦΠ Επιτροπής 2011 – Φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011. Επιτροπή Ιαν. 2012 – Αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής Ιανουαρίου 2012. Οι παρεκτάσεις των εθνικών αρχών (στις 21 Δεκεμβρίου 2011) και η αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής του Ιανουαρίου 2012 συνεκτιμούν τα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση στο σχέδιο του προϋπολογισμού για το 2012. * Σύμφωνα με την επικαιροποίηση του Προγράμματος Σταθερότητας του Απριλίου 2011, στόχος για το 2013 ήταν -1.8% του ΑΕΠ· μέχρι σήμερα το σχέδιο προϋπολογισμού του 2012 δεν περιλαμβάνει στόχο για το 2013. ** Αναθεωρήθηκε λαμβανομένων υπόψη νέων πληροφοριών για χαμηλότερα των αναμενόμενων έσοδα και πρόσθετες δαπάνες σχετικά με τη διάσωση της Dexia. Πηγές: Υπηρεσίες της Επιτροπής, εθνικές προβλέψεις

2.2. Κύπρος

Στις συστάσεις που εξέδωσε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 7 της Συνθήκης στις 13 Ιουλίου 2010, το Συμβούλιο συνέστησε στην Κύπρο να μειώσει το έλλειμμα κάτω του 3% του ΑΕΠ κατά αξιόπιστο και βιώσιμο τρόπο μέχρι το 2012 και να εξασφαλίσει μέση ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή ύψους τουλάχιστον 1½% του ΑΕΠ την περίοδο 2011-2012. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμενόταν να ανέλθει σε ποσοστό 6,7% του ΑΕΠ το 2011, σε 4,9% του ΑΕΠ το 2012 και, με την υπόθεση ότι δεν θα λαμβάνονταν περαιτέρω μέτρα, σε 4,7% του ΑΕΠ το 2013. Επιπλέον, η εκτιμώμενη μέση ετήσια μεταβολή του διαρθρωτικού ισοζυγίου την περίοδο 2011-2012 σε ποσοστό 0,7% ήταν κατά πολύ μικρότερη από την δημοσιονομική προσαρμογή που συνέστησε το Συμβούλιο. Συνεπώς, η προβλεπόμενη εξέλιξη του δημοσιονομικού ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης σε συνδυασμό με την εκτιμώμενη δημοσιονομική προσαρμογή δεν συνδυαζόταν με έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Μετά την καταληκτική ημερομηνία για τις φθινοπωρινές προβλέψεις του 2011, η κυπριακή βουλή ψήφισε στις 16 Δεκεμβρίου 2011 το νόμο περί προϋπολογισμού του 2012 και πρόσθετη δέσμη μέτρων εξυγίανσης. Βάσει της αξιολόγησης του προϋπολογισμού του 2012 και των συνοδευτικών μέτρων, η Επιτροπή προβλέπει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί σε 2,7% του ΑΕΠ το 2012 και σε 1,8% του ΑΕΠ το 2013 (βλέπε πίνακα 2). Λεπτομερέστερη εκτίμηση περιλαμβάνεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με την Κύπρο που δημοσιεύεται μαζί με την παρούσα ανακοίνωση.

Βάσει των επί του παρόντος διαθέσιμων πληροφοριών, φαίνεται ότι οι κυπριακές αρχές έχουν λάβει αποτελεσματικά μέτρα για την έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος. Συγκεκριμένα, οι κυπριακές αρχές χάραξαν στρατηγική εξυγίανσης που εστιάζεται στην περιστολή των δαπανών και ενέκριναν προϋπολογισμό για το 2012 που στηρίζεται σε επιφυλακτικές μακροοικονομικές παραδοχές λαμβάνοντας και μέτρα υποστήριξης για τη μείωση του ελλείμματος. Λαμβάνοντας υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν απαιτούνται επί του παρόντος περαιτέρω ενέργειες στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος της Κύπρου. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις στην Κύπρο σύμφωνα με τη Συνθήκη και το ΣΣΑ.

Πίνακας 2: Κύπρος – σύγκριση δημοσιονομικών προεκτάσεων, ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ)

|| 2011 || 2012 || 2013

ΦΠ Επιτροπής 2011 || -6,7 || -4,9 || -4,7

Εθνικές αρχές || || > -2,5 || > -1,0

Επιτροπή Ιαν. 2012 || || -2,7 || -1,8

Σημειώσεις: ΦΠ Επιτροπής 2011 – Φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011. Επιτροπή Ιαν. 2012 – Αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής Ιανουαρίου 2012. Οι παρεκτάσεις των εθνικών αρχών (του Δεκεμβρίου 2011) και η αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής του Ιανουαρίου 2012 συνεκτιμούν τα μέτρα που ενέκρινε η η κυβέρνηση στο σχέδιο του προϋπολογισμού για το 2012 και την πρόσθετη δέσμη μέτρων εξυγίανσης που ενέκρινε η κυβέρνηση το Δεκέμβριο του 2012. Πηγές: Υπηρεσίες της Επιτροπής, εθνικές προβλέψεις

2.3. Ουγγαρία

Στις συστάσεις που εξέδωσε στις 7 Ιουλίου 2009 σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΣΕΚ)[3], το Συμβούλιο συνέστησε στην Ουγγαρία να μειώσει το έλλειμμα κάτω του 3% του ΑΕΠ κατά αξιόπιστο και βιώσιμο τρόπο μέχρι το 2011 και να εξασφαλίσει σωρευτική δημοσιονομική προσαρμογή τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ την περίοδο 2010-2011. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011, η Ουγγαρία αναμενόταν να έχει πλεόνασμα σε ποσοστό 3,6% του ΑΕΠ το 2011, χάρις σε προσωρινά μέτρα και, υποθέτοντας ότι δεν θα ληφθούν περαιτέρω μέτρα εξυγίανσης, να καταγράψει έλλειμμα 2,8% του ΑΕΠ το 2012, συμπεριλαμβανομένων νέων προσωρινών μέτρων, και 3,7% του ΑΕΠ το 2013. Δεδομένου ότι τα προσωρινά μέτρα δεν βελτιώνουν την υφιστάμενη δημοσιονομική θέση, εκτιμάται ότι θα σημειωνόταν σημαντική επιδείνωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου του προϋπολογισμού κατά 2¾% του ΑΕΠ σωρευτικά κατά την περίοδο 2010-2011, σε αντίθεση με την βελτίωση που συνέστησε το Συμβούλιο. Συνεπώς, η προβλεπόμενη εξέλιξη του δημοσιονομικού ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης σε συνδυασμό με την εκτιμώμενη δημοσιονομική προσαρμογή δεν συνδυαζόταν με βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Μετά την καταληκτική ημερομηνία για τις φθινοπωρινές προβλέψεις του 2011, ο προϋπολογισμός του 2012 που εγκρίθηκε περιέλαβε πρόσθετα μέτρα σχετικά με τις δαπάνες και τα έσοδα σε σύγκριση με το προταθέν σχέδιο. Επιπλέον οι αρχές της Ουγγαρίας εξειδίκευσαν περαιτέρω το οικείο πρόγραμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και υιοθέτησαν πρόσθετα μέτρα εξυγίανσης στις 15 Δεκεμβρίου 2011. Την ίδια μέρα η κυβέρνηση και ο τραπεζικός τομέας κατέληξαν σε συμφωνία σχετικά με την κατανομή του φορτίου που προκύπτει από τα προγράμματα υποστήριξης αναξιοπαθούντων ενυπόθηκων δανειζόμενων.

Με βάση την αξιολόγηση από την Επιτροπή των εν λόγω μέτρων επιπλέον των φθινοπωρινών προβλέψεων του 2011, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να ανέλθει σε 2¾% του ΑΕΠ το 2012 και σε 3¼% του ΑΕΠ το 2013 (βλέπε πίνακα 3), ακόμη και αν συνεκτιμηθούν οι δυνητικές αρνητικές επιπτώσεις από την επιδείνωση του μακροοικονομικού σεναρίου και του υψηλού επιπέδου των επιτοκίων. Συνεπώς, αφού συνεκτιμηθούν όλα τα μέτρα που είχαν ανακοινώσει η αρχές της Ουγγαρίας μέχρι το τέλος του 2011, δεν εξασφαλίζεται μέχρι τώρα επαρκής πρόοδος προς έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση για απόφαση του Συμβουλίου με την οποία διαπιστώνεται ότι δεν ανελήφθη αποτελεσματική δράση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 8 της Συνθήκης. Λεπτομερέστερη εκτίμηση περιλαμβάνεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με την Ουγγαρία που δημοσιεύεται μαζί με την παρούσα ανακοίνωση.

Πίνακας 3: Ουγγαρία – σύγκριση δημοσιονομικών προεκτάσεων, ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ)

|| 2011 || 2012 || 2013

ΦΠ Επιτροπής 2011 || 3,6 || -2,8 || -3,7

Εθνικές αρχές || 3,9 || -2,5 || -2,2

Επιτροπή Ιαν. 2012 || 3,5 || -2¾ || -3¼

Σημειώσεις: ΦΠ Επιτροπής 2011 – Φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011. Επιτροπή Ιαν. 2012 – Αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής Ιανουαρίου 2012. Οι παρεκτάσεις των εθνικών αρχών (της 30ης Σεπτεμβρίου 2011 που επιβεβαιώθηκαν στην Επιτροπή στις 15 Δεκεμβρίου 2011) και η αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής του Ιανουαρίου 2012 συνεκτιμούν τα μέτρα που περιέχονται στο σχέδιο προϋπολογισμού για το 2012 και στην πρόσθετη δέσμη μέτρων εξυγίανσης της 15ης Δεκεμβρίου 2011. Πηγές : Υπηρεσίες της Επιτροπής, εθνικές προβλέψεις

2.4. Μάλτα

Στις συστάσεις που εξέδωσε σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 7 της Συνθήκης στις 16 Φεβρουαρίου 2010, το Συμβούλιο συνέστησε στη Μάλτα να μειώσει το έλλειμμα κάτω του 3% του ΑΕΠ κατά αξιόπιστο και βιώσιμο τρόπο μέχρι το 2011 και να εξασφαλίσει δημοσιονομική προσαρμογή ¾% του ΑΕΠ το 2011. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011, που ανακοινώθηκαν στις 10 Νοεμβρίου 2011, η εκτίμηση για το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης ήταν 3% του ΑΕΠ το 2011 και, με την υπόθεση ότι δεν θα λαμβάνονταν περαιτέρω μέτρα, προβλεπόταν να αυξηθεί σε 3,5% του ΑΕΠ το 2012 και σε 3,6% του ΑΕΠ το 2013. Παρόλο που η αναμενόμενη μεταβολή του διαρθρωτικού ισοζυγίου το 2011 ευθυγραμμίστηκε με δημοσιονομική προσαρμογή που συνέστησε το Συμβούλιο, η προβλεπόμενη εξέλιξη του δημοσιονομικού ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης δεν συνδυάζεται με την βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Μετά την καταληκτική ημερομηνία για τις φθινοπωρινές προβλέψεις του 2011, η κυβέρνηση της Μάλτας ενέκρινε το οικείο σχέδιο προϋπολογισμού για το 2012 στις 14 Νοεμβρίου 2011. Βάσει της αξιολόγησης του προϋπολογισμού από την Επιτροπή, οι προβλέψεις για το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης επικαιροποιούνται σε ποσοστά 2,6% του ΑΕΠ το 2012 και 2,9% του ΑΕΠ το 2013 (βλέπε πίνακα 4). Λεπτομερέστερη εκτίμηση περιλαμβάνεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με τη Μάλτα που δημοσιεύεται μαζί με την παρούσα ανακοίνωση.

Βάσει των επί του παρόντος διαθέσιμων πληροφοριών, φαίνεται ότι οι αρχές της Μάλτας έχουν λάβει αποτελεσματικά μέτρα για την έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος. Συγκεκριμένα, οι αρχές της Μάλτας υιοθέτησε προϋπολογισμό για το 2012 που περιλαμβάνει σειρά μέτρων για τον έλεγχο του ελλείμματος. Βάσει της προηγηθείσας αξιολόγησης, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν χρειάζονται επί του παρόντος περαιτέρω μέτρα στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος της Μάλτας. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την εξέλιξη των δημοσίων οικονομικών της Μάλτας σύμφωνα με τη Συνθήκη και το ΣΣΑ.

Πίνακας 4: Μάλτα – σύγκριση δημοσιονομικών προεκτάσεων, ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ)

|| 2011 || 2012 || 2013

ΦΠ Επιτροπής 2011 || -3,0 || -3,5 || -3,6

Εθνικές αρχές || -2,8 || -2,3 || -1,8

Επιτροπή Ιαν. 2012 || -3,0 || -2,6 || -2,9

Σημειώσεις: ΦΠ Επιτροπής 2011 – Φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011. Επιτροπή Ιαν. 2012 – Αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής Ιανουαρίου 2012. Οι εθνικές παρεκτάσεις στηρίζονται σε πληροφορίες που έδωσαν οι εθνικές αρχές συμπληρώνοντας τον λόγο σχετικά με τον προϋπολογισμό του 2012. Οι παρεκτάσεις των εθνικών αρχών (και η αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής του Ιανουαρίου 2012 συνεκτιμούν τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο του προϋπολογισμού για το 2012. Πηγές: Υπηρεσίες της Επιτροπής, εθνικές προβλέψεις

2.5. Πολωνία

Στις συστάσεις που εξέδωσε στις 6 Ιουλίου 2009 σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΣΕΚ)[4], το Συμβούλιο συνέστησε στην Πολωνία να μειώσει το έλλειμμα κάτω του 3% του ΑΕΠ κατά αξιόπιστο και βιώσιμο τρόπο μέχρι το 2012 και να εξασφαλίσει μέση ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή ύψους τουλάχιστον 1½% του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2011-2012. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμενόταν να ανέλθει σε ποσοστό 5,6% του ΑΕΠ το 2011, σε 4,0% του ΑΕΠ το 2012 και, με την υπόθεση ότι δεν θα λαμβάνονταν περαιτέρω μέτρα, σε 3,1% του ΑΕΠ το 2013. Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη τη μεταβολή του μακροοικονομικού σεναρίου ανάμεσα στις προβλέψεις στις οποίες στηρίχτηκαν οι συστάσεις για την ΔΥΕ (δηλ. οι εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2009) και τις φθινοπωρινές προβλέψεις για το 2011, συγκεκριμένα το γεγονός ότι η Πολωνία επωφελήθηκε από την προς τα πάνω αναθεώρηση των μεσοπρόθεσμων προοπτικών ανάπτυξης, η εκτιμώμενη μέση ετήσια μεταβολή του διαρθρωτικού ισοζυγίου του προϋπολογισμού κατά την περίοδο 2010-2012 υστέρησε ως προς την προσαρμογή που συνέστησε το Συμβούλιο. Συνεπώς, η προβλεπόμενη εξέλιξη του δημοσιονομικού ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης σε συνδυασμό με την εκτιμώμενη δημοσιονομική προσαρμογή, σε αυτή τη φάση, δεν συνδυαζόταν με έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.

Μετά την καταληκτική ημερομηνία για τις φθινοπωρινές προβλέψεις του 2011, η νέα κυβέρνηση της Πολωνίας ενέκρινε αναθεωρημένο νόμο περί προϋπολογισμού για το 2012 στις 8 Δεκεμβρίου 2011. Με βάση την αξιολόγηση από την Επιτροπή του αναθεωρημένου προϋπολογισμού πέραν των φθινοπωρινών προβλέψεων του 2011, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να ανέλθει στο 3,3% του ΑΕΠ το 2012 και σε 2,6% του ΑΕΠ το 2013 (βλέπε πίνακα 5). Λεπτομερέστερη εκτίμηση περιλαμβάνεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με την Πολωνία που δημοσιεύεται μαζί με την παρούσα ανακοίνωση.

Στην περίπτωση της Πολωνίας, η αξιολόγηση του πλαισίου της ΔΥΕ πρέπει να λάβει υπόψη τις διατάξεις της εξάδας μέτρων που αφορούν τις δημοσιονομικές επιπτώσεις των συστημικών μεταρρυθμίσεων των συντάξεων. Συγκεκριμένα, σε περίπτωση που η υπέρβαση του ελλείμματος άνω της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ περιλαμβάνει τις επιπτώσεις μιας τέτοιας μεταρρύθμισης των συντάξεων, η πλήρης καθαρή επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού λόγω της μεταρρύθμισης θα ληφθεί υπόψη εφόσον (i) το έλλειμμα μειώνεται σημαντικά και συνεχώς και πλησιάζει την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ, (ii) ο δείκτης ακαθάριστου δημόσιου χρέους δεν υπερβαίνει το 60% του ΑΕΠ και (iii) διατηρείται η συνολική βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

Το έλλειμμα των 3,3% του ΑΕΠ που αναμένουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής λαμβάνοντας υπόψη τα μέτρα που ανακοινώθηκαν/θεσπίστηκαν μετά τις φθινοπωρινές προβλέψεις του 2011 μπορεί να θεωρηθεί ότι πλησιάζει πολύ στην τιμή αναφοράς και ότι η αναλογία δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ είναι μικρότερη της τιμής αναφοράς του 60% του ΑΕΠ κατά βιώσιμο τρόπο. Αυτό, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1177/2011 του Συμβουλίου[5] επιτρέπει την συνεκτίμηση της επιβάρυνσης των επιπτώσεων των συστημικών μεταρρυθμίσεων των συντάξεων. Ο δείκτης χρέους θα παραμείνει σχετικά σταθερός και θα φτάσει το 56% του ΑΕΠ μέχρι το 2020 με βάση την παραδοχή ότι δεν θα γίνουν περαιτέρω αλλαγές πολιτικής πέραν από τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011. Οι πολωνικές αρχές εκτιμούν το άμεσο καθαρό κόστος της εν λόγω μεταρρύθμισης των συντάξεων σε περίπου 0,6% του ΑΕΠ το 2012.

Βάσει των επί του παρόντος διαθέσιμων πληροφοριών, φαίνεται ότι οι αρχές της Πολωνίας έχουν λάβει αποτελεσματικά μέτρα για την έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος. Λαμβάνοντας υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση (συμπεριλαμβανομένου και του άμεσου καθαρού κόστους της συστημικής μεταρρύθμισης των συντάξεων που ξεκίνησε το 1999), η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν απαιτούνται επί του παρόντος περαιτέρω ενέργειες στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος της Πολωνίας. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις στην Πολωνία σύμφωνα με τη Συνθήκη και το ΣΣΑ.

Πίνακας 5: Πολωνία – σύγκριση δημοσιονομικών προεκτάσεων, ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης (% του ΑΕΠ)

|| 2011 || 2012 || 2013

ΦΠ Επιτροπής 2011 || -5,6 || -4,0 || -3,1

ΠΣ 2011 || -5,6 || -2,9 || -2,5

Νομοσχέδιο για τον προϋπολογισμό 2012 || μ.δ.σ. || -2,9* || μ.δ.σ.

Επιτροπή Ιαν. 2012 || -5,6 || -3,3 || -2,6

Σημειώσεις: ΦΠ Επιτροπής 2011 – Φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2011. ΠΣ 2011 – Επικαιροποίηση του προγράμματος Σύγκλισης Απριλίου 2011. Επιτροπή Ιαν. 2012 – Αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής Ιανουαρίου 2012. Η αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής του Ιανουαρίου 2012 συνεκτιμά τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση στο νομοσχέδιο για τον προϋπολογισμό του 2012. * Το ισοζύγιο του προϋπολογισμού που περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο για τον προϋπολογισμό του 2012 υπολογίζεται σύμφωνα με την εθνική μέθοδο που στηρίζεται σε λογιστική βάσει ταμειακών συναλλαγών η οποία δεν είναι άμεσα συγκρίσιμη με την μέθοδο λογιστικής με βάση την αυτοτέλεια των χρήσεων του ΕΣΛ του 1995. Πηγές : Υπηρεσίες της Επιτροπής, εθνικές προβλέψεις

[1]               ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 5.

[2]               Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ρουμανία και Λετονία. Το πρόγραμμα στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών για την Λετονία λήγει στις 20 Ιανουαρίου 2012.

[3]               Το αντίστοιχο άρθρο της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) που τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009 είναι το άρθρο 126.

[4]               Το αντίστοιχο άρθρο της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) που τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009 είναι το άρθρο 126.

[5]               Βλ. άρθρο 1 παράγραφος 2γ. Με τον κανονισμό τροποποιήθηκαν οι λεπτομέρειες βάσει των οποίων οι δημοσιονομικές δαπάνες που αφορούν την εισαγωγή, υποχρεωτικού, πλήρως χρηματοδοτούμενου πυλώνα στο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση της επαρκούς προόδου προς την έγκαιρη και βιώσιμη διόρθωση υπερβολικού ελλείμματος. Στις περιπτώσεις κρατών μελών σε ΔΥΕ όπου η υπέρβαση του ελλείμματος άνω της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ περιλαμβάνει τις επιπτώσεις μιας τέτοιας μεταρρύθμισης των συντάξεων, η πλήρης καθαρή επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού λόγω της μεταρρύθμισης θα λαμβάνεται υπόψη εφόσον (i) το έλλειμμα μειώνεται σημαντικά και συνεχώς και πλησιάζει την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ, (ii) ο δείκτης ακαθάριστου δημόσιου χρέους δεν υπερβαίνει το 60% του ΑΕΠ και (iii) διατηρείται η συνολική βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.